

D4310

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཥྚ་ཨཾ་ག་ཧྲྀ་ད་ཡ། སཾ་ཧིཏྟ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨན་གྱི་བླ་བཻ་ཌཱུརྱ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདོད་ཆགས་ལ སོགས་མ་ལུས་པ་ཡིནད།།རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པས་ལུས་ཀུན་མ་ལུས་ཁྱབ། །འདོད་དང་གཏི་མུག་ཁྲོ་བ་སེལ་བ་ཡི། །སྨན་པ་སྔོན་མེད་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ནས་ཚེ་རིང་པར་འདོད་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་དོ།།ཚེ་ནི་རིང་པར་འདོད་པ་ཡིས། ཆོས་དང་ནོར་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་ལུང་བཤད་པ། །རབ་ཏུ་གུས་པར་བྱ་བར་གྱིས། །ཚངས་པས་ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་དྲན། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་ལ་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་ཡིས་ཐ་སྐར་ དེས་བརྒྱ་བྱིན།།དེས་རྒྱུན་ཤེས་སྩོགས་དྲང་སྲོང་ལའོ། །དེ་ཡིས་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སྩོགས། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུད་སོ་སོར་བྱས། །ཤིན་ཏུ་འཐོབ་པ་དེ་རྣམས་ལས། །རབ་ཅེས་ཕལ་ཆེར་བཏུས་པ་ནི། །ཤིན་ཏུ་བསྡུས་མིན་རྒྱས་མིན་པར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ པའི་སྙིང་པོ་བྱས།།ལུས་དང་བྱིས་པ་གདོན་ལུས་སྟོད། །མཚོན་དང་མཆེ་བ་རྒས་རོ་ཙ། །གསོ་དཔྱད་གང་ལ་གནས་པ་ཡི། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་དེ་བཤད་དོ།

印度语为：阿斯塔·昂嘎·赫日达雅·桑希塔·那玛。藏语为：八支心要略集。
顶礼世尊如来药师琉璃光王。
贪欲等一切病，常相连遍及全身，能除贪欲愚痴与嗔恨，顶礼无与伦比的医王。
现在将宣说长寿品。
如流传仙人子等大仙人们如是说：
欲求长寿者，成就法财乐，当以极恭敬，听闻寿命明。
梵天忆寿明，为众生主说，彼传帝释天，帝释传流仙。
彼传如火入等，彼等各造续部，从彼等精要中，摘取大部分者。
非极简非繁，造八支心要。
内科儿科鬼病上身病，创伤毒咬老年壮阳，医疗所依止，说为八支分。

།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ཡང་། །ཉེས་པ་རྣམ་གསུམ་མདོར་བསྡུས་ཡིན། །དེ་ནི་རྣམ་གྱུར་ མ་གྱུར་པས།།ལུས་ནི་འཇོམས་དང་གནས་པ་ཡིན། །དེས་ཁྱབ་གྱུར་ཀྱང་སྙིང་ག་དང་། །ལྟེ་བའི་འོག་བར་སྟེང་ན་གནས། །ན་ཚོད་ཉིན་ཞག་ཟས་ཟོས་ལ། །དེ་ནི་མཐའ་དབུས་སྩོགས་རྟོགས་རིམ། །དེས་ནི་འཇུ་བ་མི་སྙོམས་རྣོ། །ཆུང་དང་མཉམ་པས་ མཉམ་པར་འགྱུར།།དེ་ནི་ལྟོ་བ་སྲ་སྙི་རན། །མཉམ་པས་ཀྱང་ནི་བར་མར་འགྱུར། །སྐྱེ་བའི་དང་པོར་ཁུ་ཁྲག་གནས། །དུག་ཅན་སྲིན་བུའི་དུག་དང་མཚུངས། །དེ་ནི་རང་བཞིན་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་སོ་སོར་ལྟ། །མ་ལུས་པ་ལ་ཁམས་མཉམ་པ། ། མཆོག་ཡིན་ཉེས་པ་གཉིས་འབྱུང་སྨད། །དེ་ལ་རླུང་ནི་རྩུབ་ཅིང་ཡང་། །གྲང་ཞིང་སྲ་ལ་ཕྲ་ཞིང་གཡོ། །མཁྲིས་པ་སྨུམ་བཅས་རྣོ་ཞིང་དྲོ། །ཡང་ཞིང་དྲི་མནམ་འཁྲུ་ཞིང་གཤེར། །བད་ཀན་སྣུམ་བསིལ་ལྕི་བ་དང་། །རྟུལ་ཞིང་འཇམ་བརྟན་འབྱར་བ་གཅན། ། དེ་གཉིས་གསུམ་ཟད་འཁྲུགས་པ་ལས། །ལྡན་པ་དང་ནི་འདུས་པ་ཡིན། །ལུས་ཟུངས་དངས་མ་ཁྲག་དང་ཤ།།ཚིལ་དང་རུས་རྐང་ཁུ་ཆུ་སྟེ། །གནོད་བྱ་བདུན་ཡིན་དྲི་མ་གཅིན། །བཤང་བརྡུལ་ལ་སྩོགས་པ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་མཉམ་པས་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ལས བཟློག་པས་གནོད་པར་འགྱུར།།རོ་ནི་མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་དང་ཁ་དང་བསྐ་བ་སྟེ། །རྫས་དྲུག་ལ་གནས་དེ་དག་ཀྱང་། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆེན་ཡིན། །དེ་ལས་དང་པོའི་གསུམ་པོ་ནི། །རླུང་འཇོམས་ཚྭ་སྩོགས་བད་ཀན་སེལ། །བསྐ་དང་ཁ་དང་ མངར་བ་ནི།།མཁྲིས་སེལ་གཞན་དག་སྐྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྫས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞི་འཁྲུགས་ཐ་མལ་གནས་ལ་ཕན། །དེ་ལ་ཚ་བསིལ་ཕུལ་བྱུང་བས། །ནུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །རྫས་ནི་ཁུ་བ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །མངར་སྐྱུར་ཚ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། ཡོན་ཏན་ལྕི་རྟུལ་བསིལ་དང་སྣུམ། །འཇམ་དང་བསྐ་བ་མཉེན་དང་བརྟན། །ཕྲ་དང་བཅས་ཤིང་བསྐ་བག་ཅན། །དེ་བཟློག་པ་དང་ཉི་ཤུ་ཡིན། །དུས་དོན་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས། །དམན་དང་ལོག་པར་ལྷག་པ་དང་། །ཡང་དག་སྦྱོར་བས་ནད་དང་ནི། །ནད་མེད་རྒྱུ གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ།།ནད་ནི་ཉེས་པ་མ་སྙོམས་ཡིན། །ཉེས་པ་སྙོམས་པ་ནད་མེད་ཉིད། །དེ་ལ་ནད་ནི་རང་བཞིན་གནས། །གློ་བུར་ཆ་ཡིས་གཉིས་སུ་བཤད། །དེ་རྣམས་ལུས་སེམས་དབྱེ་བ་ཡིས། །གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་གཏི་ མུག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི།།ཉེས་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ནད་པ་བལྟ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲིས་པ་ཡས་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག་།ནད་ཀྱི་གཞི་ཡི་དང་པོའི་ཚུལ། །མཚན་ཉིད་ཉེར་བསྟེན་འཐོབ་པ་ཡིན། །ས་དང་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །འདི་ལ་ཡུལ་ས་རྣམ་གཉིས་བཤད། ། སྐམས་ཕལ་ཆེར་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་། །རླན་ཅན་བད་ཀན་འཕེལ་བ་ཡིན། །ཆ་མཉམ་ཉེས་པ་མཉམ་པ་སྟེ། །ས་ཡི་ཕྱོགས་ནི་གསུམ་དུ་བཤད། །སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་ནད་ཀྱི་སྐབས། །དུས་སུ་སྨན་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད། །མདོར་ན་སྨན་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །སྦྱང་བ་དང་ནི ཞི་བའོ།

风、胆和痰，是三种病因的简要。它们未变化和已变化，使身体毁坏或安住。
虽然遍布全身，但主要安住于心、脐下和上部。根据年龄、昼夜和饮食，它们在边缘、中央等处依次了知。
由此消化不均匀且猛烈。少量和均匀则变得平衡。由此腹部的硬软适中，均匀也会变得适中。
最初生命时精血安住，如有毒虫的毒一般。它有三种自性，分别观察小、中、大。
对一切而言，诸元素平衡是最好的，两种病因生起是最差的。
其中风是粗糙且轻，寒且坚硬，细微且动摇。
胆带油腻且锐利温热，轻且有臭味，泻且湿润。
痰油腻凉重，钝且柔软稳定，粘稠且缓慢。
由这两三种耗竭紊乱，而有具足和聚集。
身体精华是精气、血、肉、脂肪、骨髓、精液，七种所损，污物是小便、大便、尘垢等。
一切平衡则增长，与此相反则有害。
味道有甜、酸、咸、辛、苦、涩六种，存在于六种物质中，它们依次力量增大。
其中前三种能制服风，咸等能除痰。涩、苦、甜能除胆，其他则能生起。
如是三种物质，对平息、紊乱、正常状态有益。其中热凉超胜，说有两种功能。
物质有三种汁液，具有甜、酸、辛的本性。
功德有重、钝、凉、油腻、柔软、涩、柔韧、稳固、细微以及带涩味，与此相反共二十种。
时节、目的、行为的运用，不足、错误、过度和正确运用，是疾病和无病的唯一因。
病是病因不平衡，病因平衡即无病。其中疾病分为自然存在和突发两种。
它们由身心分类，安住也有两种。贪欲和愚痴等是意的两种过失。
应当通过观察、触摸和询问来诊察病人。疾病基础的最初方式，是获得特征和随附。
由地域和身体的差别，这里说有两种地域。干燥多生风，潮湿则增长痰。
平衡则病因平等，说地域有三种。在刹那等病的时机，应当配制药物。
简而言之，药有两种：清净和平息。

།ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་ཀྱི། །རིམ་གྱིས་སྨན་གྱི་དམ་པ་ནི། །མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་སློན་སྨན་དང་། །དེ་བཞིན་ཏིལ་མར་མར་སྦྲང་རྩི། །བློ་དང་བརྟན་བདག་སྩོགས་ཤེས་པ། །སེམས་ཀྱི་ཉེས་པའི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །གསོ་བ་དག་ཏུ་བསྟན་ པ་ནི།།སྨན་པ་སྨན་དང་ནད་གཡོག་དང་། །ནད་པ་ཡན་ལག་རྣམ་བཞི་སྟེ། །རེ་རེའང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན། །སྨན་པ་མཁས་སྟེགས་གཞུང་དོན་ཤེས། །ལས་རྣམས་མཐོང་བཞིན་གཙང་བ་ཡིན། །སྨན་ནི་ཆོ་ག་མང་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་མང་ལྡན་ཕུན་ ཚོགས་འཕྲོད།།ནད་གཡོག་རྗེས་བརྩེ་གཙང་སྦྲ་ཅན། །སྒྲིམ་ཞིང་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ནད་པ་ཕྱུག་ཅིང་བསྒོ་བ་ཉན། །ཤེས་པར་ནུས་ཤིང་སྙིང་སྟོབས་ལྡན། །སྨན་ཀུན་བཟོད་པར་ནུས་པའི་ལུས། །སྐྱེས་བུ་གཞོན་ཞིང་བདག་ཉིད་ཐུལ། །གནད་དུ་མ་སོང་ རྒྱུ་སྔར་ཚུལ།།མཚན་ཉིད་ཆུང་དང་གནོད་པ་མེད། །གནོད་བྱ་ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་རྣམས། །མཚུངས་མིན་ཡན་ལག་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །བཟའ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ། །ཉེས་པ་ལམ་གཅིག་གསར་གསོ་སླ། །ནད་ནི་མཚན་སྩོགས་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་། །གསོ་ བ་དཀའ་ཞིང་དེ་ལས་འདྲེས།།ཚེ་ཡི་ལྷག་མ་ལུས་ཕྱིར་འཚོ། །གོ་བཟློག་པ་ལ་གོམས་ཕན་ཉིད། །བཅོས་པའི་ཐབས་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་གནས། །འདོད་དང་རྨོངས་དང་ཁྲོ་བར་བྱེད། །འཆི་ལྟས་སྣང་ཞིང་དབང་པོ་ཉམས། །སྨན་པ་རྒྱལ་པོ་ ལ་སྡང་དང་།།དེ་དང་མི་མཛའ་སྡང་བ་དང་། །ཡོ་བྱད་མི་འབྱོར་བྲེལ་བ་དང་། །ཉན་དུ་མི་བཏུབ་ཚེ་ཟད་དང་། །གཏུམ་ཞིང་མྱ་ངན་ལ་མནན་འཇིགས། །བྱས་པ་མི་གཟོ་སྨན་བརྙས་སྤངས། །དེ་ནས་གཞན་ཡང་རྒྱུད་འདི་ཡི། །ལེའུ་བསྡུས་པ་བཤད་བྱ་སྟེ། །ཚེ་རིང་ཉིན་རེ་ དུས་སྤྱོད་དང་།།ནད་མེད་བྱ་དང་བཏུང་བ་དང་། །ཟས་ཤེས་བྱ་དང་ཟས་བསྡམ་དང་། །ཟས་ཚོད་སྨན་དང་རོ་ལ་གནས། །ནད་ཤེས་བྱ་དང་དེའི་དབྱེ་བ། །དེ་གསོ་བ་དང་གསོ་ཐབས་གཉིས། །སྦྱང་སྩོགས་སྣུམ་ཆོས་ཁྲུས་བརྟ་བྱ། །སྨན་དུང་ཁར་ དོར་མིག་བཀྲུ་དང་།།གསོ་དང་དབྱུང་ཐབས་ཟུག་རྔུ་མཚོན། །གཏར་དཔྱད་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་དཔྱད། །མཚོན་དང་ཐལ་སྨན་མེ་བཙའི་ལས། །མདོག་ནས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ནི། །འདི་ཡིན་ལུས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་སྟེ། །མངལ་དུ་འཇུག་དང་དེའི་ནད་དང་། །ཡན་ལག་གནད་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་དང་།།རྣམ་འགྱུར་བང་ཆེན་ལས་བྱུང་དྲུག་།ནད་ཀུན་འབྱུང་བའི་ནད་གཞི་དང་། །རིམས་ཁྲག་དབུགས་མི་བདེ་གཅོང་སྩོགས། །ཆང་དང་གཞང་འབྲུམ་ཚད་པའི་ནད། །ཆུ་འགགས་གཅིན་ནི་སྙི་བ་དང་། །ཁོང་འབྲས་དམུ་རྫིང་དག་དང་ནི། །སྐྱ་རྦབ་མཛེ་ནད་རླུང་ གིས་གཟིར།།དྲེག་ནག་དག་དང་བཅུ་དྲུག་ཡིན། །རིམས་ནད་གསོ་དང་ཁྲག་དང་ནི། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དང་གཅོང་། །སློན་དང་ཆང་ནད་གཞང་འབྲུམ་དང་། །ཚད་ནད་ཕོ་བ་གཅིན་ནད་གཉིས། །ཁོང་འབྲས་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །སྦྱ་རྦབ་འོར་ནད་མེ་ དབལ་དང་།།མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་རླུང་ནད་དང་། །དྲག་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམས་ཏེ། །ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཉིས་འདི་ཡིན།། །།དེ་ལས་གཞན་པ་ཆོ་ག་གྲུབ། །སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་ཆོ་ག་དང་། །དེ་གྲུབ་མས་གཏོང་ཆོ་ག་དང་། །མས་གཏོང་ཉེས་གྲུབ་དྲུག་པ་ནི། ། སྨན་ཡིན་དེ་ནས་ཕྱི་མ་ནི། །བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་དེའི་ནད་དང་། །དེ་གདོན་འབྱུང་པོར་གཏོགས་པ་གཉིས། །སྨྱོ་དང་བརྗེད་བྱེད་སྩོགས་གཉིས་གཉིས། །མིག་ཆུ་རྫི་མའི་གྲཝ་མཚམས་དང་། །མིག་འབྲས་རབ་རིབ་མཐོང་ཉམས་གསུམ། །གཉིས་གཉིས་ཀུན་ལ འགྲོ་བ་ཡིན།།རྣ་ནད་སྣ་དང་ཁ་ནད་མགོའི། །རྨ་དང་ཆག་གྲུགས་མཚན་བར་རྡོལ། །འབྲས་སྩོགས་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་དང་། །གསང་བའི་ནད་ནི་ཐ་དད་གཉིས། །

对于身体产生的诸病，依次最好的药物是：下施、泻药、呕吐药，以及芝麻油、酥油、蜂蜜。对于心理过失，最好的药物是智慧和稳重等。
医疗中所说的四支分别是：医生、药物、护理人员和病人，每一支又各有四种特征。
医生要精通、有经验、懂医典义理，做事谨慎且清洁。药物要具备多种疗法，具有众多功效，圆满适宜。护理人员要富有同情心、讲究卫生、勤奋且有智慧。病人要富有、听从医嘱、能够理解且有勇气。
能够承受一切药物的身体，年轻且自我约束的人。未伤及要害，病因明确，症状轻微且无害。所损害的对象、时间、自然等不同，支分圆满。
饮食相互适宜，过失单一容易治愈。疾病被咒语等所伤，难以治愈且相互混杂。为了余生而活，对治相反有益。
变得无法医治，极其颠倒而住。贪欲、愚痴和愤怒，现死兆且感官衰退。
医生憎恨国王，与其不和且憎恨，物品不齐且忙碌，不听劝告且寿命尽，凶暴且被忧愁压制恐惧，忘恩负义且轻视药物。
此后还要说明此续的略说品：长寿、每日时用、无病之事、饮品、知食、节食、食量、药物和味道。
知病及其分类，治疗及两种治疗方法。净化等、油疗、沐浴强身，药浴、呕吐、洗眼，治疗和拔除方法、痛苦武器。
放血疗法、拔除痛苦的治疗、兵器和灰药、灸法。从色开始三十品，这是身体的所诠，入胎及其病，肢体要害的差别。
六种变化信使所生，一切病的病基，热病、血病、呼吸不适、慢性病等，酒病、痔疮、热病，尿闭、尿软，腹瘤、水肿等，风湿病、麻风病、风病折磨。
黑斑等共十六种。治疗热病、血病、咳嗽、呼吸不适和慢性病，呕吐、酒病、痔疮、热病、胃病、两种尿病，腹瘤、肿瘤、水肿、风湿病、疮病、火病，麻风病、白癜风、风病和黑斑病的治疗方法。
这是二十二品。除此之外，仪轨成就，催吐药、泻药仪轨，及其成就、灌肠仪轨，灌肠过失成就六种是药物。
之后是后续：儿童护理及其病，其魔属于精灵的两种。疯狂和健忘等两两，眼泪、睫毛、眼角，眼球、眼翳、视力减退三种。
两两遍及一切。耳病、鼻病、口病、头病，伤口、骨折、生殖器破裂，疮等微细疾病，以及两种不同的隐私疾病。

འབྲས་སྩོགས་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་དང་། །གསང་བའི་ནད་ནི་ཐ་དད་གཉིས། །དུག་དང་སྦྲུལ་དང་སྲིན་བུའི་དུག་།བྱི་བ་དང་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན། །བུ་མེད་ས་བོན་གསོ་བ་སྟེ། ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལེའུ་ནི་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། །གནས་ནི་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་ཉིན་རེ་ཞིང་དཔྱད་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

小粒疾病等诸病，秘密疾病分为二，
毒蛇毒虫之毒害，鼠害及以采补法，
无子种子之医治，即是四十品数也，
如是一百二十品，分说六部如上述。
此乃《医方明处要略》之第一品《总说品》。
其后当说日常医疗品。

།བདེ་གནས་ཚེ་ནི བསྲུང་བའི་ཕྱིར།།ཡུད་ཙམ་ཚངས་ཕྱིར་གནས་ཏེ་ལངས། །ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་རྫོགས་བྱས་ནས། །དེ་ནས་གཙང་སྦྲའི་ཆོ་ག་བྱ། །རྐ་ནྱ་གྲོ་དྷ་སེང་ལྡེང་། །ཀ་རཉྫ་ཀ་ཀུ་ལ་སྩོགས། །བསྐ་དང་ཚ་དང་ཁ་བ་དག་།རྩེ་འཇམ་ནང་པར་ཟས་སྤྱད་ནས། །སོ་ དང་རྙིལ་ལ་མ་གནོད་པར།།སོ་ཡི་དག་བྱེད་བཅའ་བར་བྱ། །མ་ཞུ་སློན་བྲོ་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ལུ་རིམས་ཁ་ཡོན་ཅན། །སྐོམ་ཞིང་ཁ་སྐམས་སྙིང་མིག་རྣ། །མགོ་བོ་ན་བས་འདི་མི་བཅའ། །རྟག་ཏུ་མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ། །མིག་ལ་ཕན་པས་དེ་ཕྱིར་ བསྟེན།།དེ་ནི་མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཏེ། །ལྷག་པར་བད་ཀན་ལ་འཇིགས་པས། །མཆི་མ་འཛག་ཕྱིར་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཞག་བདུན་ཞིང་ནི་བླུགས་པར་བྱ། །དེ་ནས་སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང་དོར། །དུད་པ་སོ་རྩི་བསྟེན་པར་བྱ། །སོ་རྩི་གློ་འགྲམས་མཁྲིས་པ་ཁྲག་།རྩུབ་ པས་མིག་ནི་ན་བ་དང་།།དུག་གིས་བརྒྱལ་ཞིང་ཆང་ནད་གཟིར། །ལུས་སྐེམ་གྱུར་ལ་གནོད་པ་ཡིན། །རྟག་ཏུ་བསྐུ་བྱུག་སྤྱོད་བྱེད་ན། །དེ་ནི་རྒས་ངལ་རླུང་འཇོམས་ཡིན། །མིག་གསལ་ལུས་རྒྱས་ཚེ་འཕེལ་ཞིང་། །གཉིད་འོད་པགས་འཇམ་རྟས་བྱེད་ཡིན། ། དེས་ནི་མགོ་དང་རྣ་བ་དང་། །རྐང་པ་ཁྱད་པར་རྟག་ཏུ་བརྟན། །བད་ཀན་སྐྱེས་དང་མ་ཞུ་དང་། །བཀྲུ་སྨན་སྩོགས་བཏང་བསྐུ་བྱུག་སྤང་། །ཡང་ཞིང་ལས་ནི་ནུས་པ་དང་། །མེ་ཡི་དྲོད་སྐྱེད་ཚུལ་འབྲི་ལ། །ལུས་ཀྱི་སྐབས་ཕྱེད་མཁྲེགས་པ་ཉིད། །རྩོལ་བ་ལས་ནི འབྱུང་བར་འགྱུར།།རླུང་མཁྲིས་ནད་ཅན་བྱིས་པ་དང་། །རྒས་ཤིང་འཁོགས་པས་དེ་སྤང་བྱ། །སྟོབས་ལྡན་སྣུམ་བག་ཟ་བ་དང་། །གྲང་བའི་དུས་དང་དཔྱིད་དུས་དང་། །ནུས་ལྡན་དག་གིས་དེ་བསྟེན་བྱ། །དེ་ལས་གཞན་ཚེ་དལ་བ་ཉིད། །དེ་བྱས་ཅི་བདེར་ལུས་དག་ནི། །ཀུན་ ནས་ཡོངས་སུ་མཉེ་བར་བྱ།།རྩོལ་བ་དེ་བྱས་ཟིན་ནས་ནི། །བདེ་བར་ལུས་ཀུན་གནས་པར་བྱ། །ཤིན་ཏུ་རྩོལ་བས་ལུད་པ་དང་། །སྐོམ་དང་གཅོང་ཅན་མི་དྲན་མུན། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་རྒྱས་ངལ་དང་དུབ། །རིམས་དང་སློན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། རྩོལ་བ་མི་ཉལ་ལམ་བུད་མེད། །དགོད་དང་སྨྲ་སོགས་ཤུགས་འབྱིན་དང་། །སེང་གེས་གླང་པོ་དྲངས་པ་བཞིན། །ཤིན་ཏུ་དྲགས་པས་མ་རུང་འགྱུར། །དྲིལ་ཕྱིས་བད་ཀན་སེལ་བ་དང་། །ཚིལ་ནི་རབ་ཏུ་ཞུ་བྱེད་ཅིང་། །ཡན་ལག་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། །པགས་པ གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག།།ཁྲུས་ནི་དྲོད་སྐྱེད་རོ་ཙ་དང་། །ཚེ་དང་མདངས་དང་སྟོབས་རབ་སྐྱེད། །གཡའ་དང་དྲི་མ་ངལ་དང་རྡུལ། །སྙོམ་སྐོམ་ལུས་ཚ་མི་ཤིས་སེལ། །ཆུ་དྲོན་གྱིས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྨད། །བླུགས་ཤིང་བཀྲུས་པ་སྟོབས་སྐྱེད་ཡིན། །དེ་ཉིད་མགོར་བླུགས་ ཁྲུས་བྱས་ན།།སྐྲ་དང་མིག་གི་སྟོབས་འཕྲོག་ཡིན། །ཁྲུས་ནི་འགྲམ་ཆགས་མིག་ནད་དང་། །རྣ་བའི་ནད་དང་ཚད་པས་འཁྲུ། །ལྟོ་སྦོས་ཆམ་པ་མ་ཞུ་དང་། །ཟོས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་སྨད། །ཞུ་ནས་ཕན་ཞིང་རན་པར་ཟ། །བཤང་སྩོགས་ནན་གྱིས་བརྣག་མི་བྱ། །ཤུགས་མ་ ཕྱུང་བར་གཞན་མི་བྱ།།གནོད་ལས་མི་བདེ་བར་མ་ཡིན། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་འདོད་ཕྱིར། །རྩོམ་པ་ཀུན་ལ་འཇུག་པར་འདོད། །བདེ་བར་ཆོས་མེད་པར་མ་ཡིན། །དེ་བས་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །མོས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན། །ཅིག་ཤོས་ རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ།།འཚེ་དང་བརྐུ་དང་འདོད་ལོག་སྤྱོད། །ཕྲ་མ་ངག་རྩུབ་བརྫུན་ཚིག་དང་། །མི་འབྲེལ་སྨྲ་དང་གནོད་སེམས་དང་། །བརྣབ་སེམས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།དེ་ལྟར་སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་བཅུ། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ། །ཕོངས་པ་ནད་པ་ མྱ་ངན་གཟིར།།ཅི་ནུས་པར་ནི་ཕན་གདགས་བྱ། །འབུ་སྲིན་གྲོག་སྦུར་དག་ལ་ཡང་། །རང་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་བལྟ། །

为了安居乐业保护寿命，暂时住于清净处后起身。完成身体的事务之后，然后行清洁之法。
尼拘律树、栴檀、迦兰阇迦、古拉等，苦、辛、涩味，柔软的树枝，清晨用餐后，
不伤牙齿和牙龈，应当咀嚼牙齿清洁物。消化不良、呕吐、呼吸不畅、
咳嗽、发烧、口歪斜、口渴、口干、心脏、眼睛、耳朵、头痛者不应咀嚼。
经常使用眼药和诃子，因为对眼睛有益故应当使用。它具有火的性质，
尤其能降伏痰病，为防止泪水流出，应每七天滴入诃子。
然后使用鼻药、漱口、吐出，应当使用熏香和牙膏。牙膏对咳嗽、胆病、血病、
眼睛疼痛、中毒昏迷、酒病折磨、身体消瘦者有害。
若经常使用按摩涂油，能消除衰老疲劳和风病。
明目、增长体力、延年益寿、安眠、肤色光泽柔软、具有滋补作用。
它能特别稳固头部、耳朵和脚部。
痰病、消化不良、服用泻药等时不应涂油按摩。
轻盈且具有力量，能生火热，减少体重，身体一半变硬，是由运动产生。
风胆病患者、儿童和年老衰弱者应当避免。
体力充沛、食用油腻食物者，在寒冷季节、春季，以及强壮者应当运动。
其他时候应当缓慢。做完运动后，应当随意全身按摩。
运动完毕之后，应当使全身安适。
过度运动会引起咳嗽、口渴、慢性病、昏迷、血病、胆病增长、疲劳困乏、发烧和呕吐。
运动时不应睡眠、与女人交合、大笑、说话等用力，如同狮子拖象一般，过度用力会造成损害。
擦拭能除痰、融化脂肪、使肢体稳固，是使皮肤光泽的最佳方法。
沐浴能生热、增进食欲、延寿、增长容光和力量，能除去瘙痒、污垢、疲劳、尘土、饥渴、发热和不祥。
用温水浇洗下身能增长力量。若用温水浇头沐浴，会削弱头发和眼睛的力量。
沐浴对牙痛、眼病、耳病、发热腹泻、腹胀、感冒、消化不良和刚吃完饭的人不宜。
消化后适量饮食有益，不应强忍大小便，不应在未排气前做其他事，不适时不应做。
因为一切众生都希求安乐，故欲从事一切事业。
没有正法就没有安乐，因此应当精进修法。
以信心亲近善知识，远离其他恶友。
杀生、偷盗、邪淫、离间语、粗语、妄语、绮语、害心、贪心、邪见，
如是十种恶业，应当以身语意断除。
对贫穷者、病人、忧愁者，应当尽己所能帮助。
对虫蚁蚂蚁等，也应当经常视如己身。

འབུ་སྲིན་གྲོག་སྦུར་དག་ལ་ཡང་། །རང་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་བལྟ། །ལྷ་དང་དགེ་སློང་བྲམ་ཟེ་དང་། །སྨན་པ་རྒན་རྒྱལ་མགྲོན་པོས་མཆོད། །སློང་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་མི་བྱ། །བརྙས་པར་མི་བྱ་ཚར་མི་གཅད། ། གནོད་པར་བྱེད་བརྩོན་དགྲ་གཞན་ལའང་། །ཕན་གདགས་པ་ནི་གཙོ་ཆེར་བྱ། །འབྱོར་དང་རྒུད་ལའང་ཡིད་གཅིག་བྱ། །རྒྱུ་ལ་ཕྲག་དོག་འབྲས་བུ་མིན། །དུས་སུ་ཕན་དང་རན་པར་སྨྲ། །སླུ་བ་མེད་ཅིང་ངེས་པར་བྱ། །བཞིན་འཛུམ་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། །སྤྱོད་པ བཟང་ཞིང་སྙིང་རྗེ་འཇམ།།གཅིག་པུ་བདེ་མིན་ཐམས་ཅད་ལ། ཡིད་མི་བརྟན་ཞིང་དོགས་མི་བྱ། །སུ་ཡང་བདག་གི་དགྲ་ཡིན་དང་། །བདག་ནི་སུ་ཡི་དགྲར་གྱུར་དང་། །བརྙས་དང་བདག་ལ་གཙོ་བོ་ནི། །མི་བྱམས་ཞེས་ནི་སྨྲ་མི་བྱ། །འགྲོ་བའི་བསམ་ པ་ཤེས་ནས་ནི།།གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡོངས་མགུ་བ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་རྗེས་འཇུག་ཅིང་། །གཞན་དག་དགའ་བྱེད་མཛངས་པ་ཡིན། །དབང་པོ་གཟིར་བར་མི་བྱ་ཞིང་། །འདི་རབ་ཉམས་བདེར་བྱ་བའང་མིན། །ཚོམས་གསུམ་མེད་པའི་རྩོམ་པ་ལ། །མི་བསྟེན་དེ་དང་ འགལ་མི་བྱ།།ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ལམ་ལ་ནི། །དབུ་མའི་ལམ་གྱི་རྗེས་འཇུག་བྱ། །སྐྲ་སེན་ཁ་སྤུ་རིང་མི་གཞག་།སྒོ་དགུ་རྐང་པ་དྲི་མེད་བྱ། །ཁྲུས་ལ་དགའ་ཞིང་དྲི་ཞིམ་བསྒོ། །ཆ་ལུགས་བཟང་ཞིང་མི་འཕྱར་སྤ། །རིན་ཆེན་གྲུབ་པའི་གསང་སྔགས་དང་། ། སྨན་ཆེན་རྟག་ཏུ་བཅང་བར་བྱ། །གདུགས་དཀར་ལྷམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །གཉའ་ཤིང་གང་ཙམ་བལྟ་ཞིང་འགྲོ། །མཚན་མོ་དོན་ཆེན་དག་ལ་ནི། །དབྱིག་ཐོགས་མགོ་དཀྲི་གྲོགས་ལྡན་བྱ། །མཆོད་རྟེན་མཆོད་བྱ་རྒྱལ་མཚན་དང་། །མི་ཤིས་གྲིབ་མ་ཐལ་ཕུབ་དང་། །མི གཙང་གསེག་བོད་གཏོར་མ་དང་།།ཁྲུས་བྱས་ས་ནི་འགོམ་མི་བྱ། །ཆུ་བོར་རྒྱལ་ཏེ་འགྲོ་མི་བྱ། །མེ་ཆེན་ཕུང་པོར་འགྲོ་མི་བྱ། །ཐེ་ཚོམ་བཅས་པའི་གྲུ་ཤིང་ལ། །བཞོན་པ་མི་བསྲུན་བཞིན་མི་འཛེག་།སྦྲིད་པ་གད་མོ་གླལ་བ་ལ། །ཁ་ནི་གདངས་པར་མི་བྱའོ། ། སྣ་ནི་བྲུད་པར་མི་བྱ་ཞིང་། །དོན་མེད་ས་རིས་མི་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་མི་གཅུ་ཞིང་། །ཙོག་ཙོག་པོར་ཡང་འདུག་མི་བྱ། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི། །སྔ་ནས་ངལ་ལས་བཟློག་པར་བྱ། །བུས་འགྲེང་ཡུན་རིངས་གནས་མི་བྱ། །མཚན་མོ་ཤིང་དྲུང་བསྟེན་མི་བྱ། ། སུམ་མདོ་མཆོད་རྟེན་དྲུང་བཞི་མདོ། །ལྷའི་ཁང་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

对待虫蚁等小生命，应当始终视如己身。
应当恭敬供养神灵、僧人、婆罗门、医生、长者和宾客。
不可背对乞丐，不可轻视他人，不可打断他人言语。
即便是对待勤于作恶的其他敌人，也应当以利益他为主。
对于富裕与贫困都应保持一心，不要因财富而生嫉妒，这非为果。
应当适时说有益恰当之语，不可欺诈且要确实。
面带微笑诚实说话，行为善良且富有慈悲柔和。
独处非乐，对一切不应心生不信与怀疑。
不可说'谁是我的敌人'，'我是谁的敌人'，不可说'轻视我'及'不爱我'等为首的话。
了知众生心意后，应当随顺他人所喜，如是随顺他人，令他人欢喜者是智者。
不应压制诸根，也不应过分放纵安逸，对于无有三聚之事，不应依止也不应违背。
于一切诸法之道，应当随顺中道而行。
不留长发长指甲长胡须，九门及足应保持清净。
喜好沐浴并涂香，装束端正不轻浮。
应当常持珍宝成就的密咒和大药。
持白伞与鞋履，行走时目视前方一轭之距。
夜晚办重要事时，应携带手杖，包裹头部，结伴同行。
不可践踏供养佛塔之处、胜幡、不祥之影、灰尘、不净、垃圾、食子及沐浴之地。
不可逆流而上渡河，不可穿越大火堆。
对于可疑的桥梁，不可如不驯服者般攀爬。
打喷嚏、大笑、打哈欠时，不可张口。
不可擤鼻，不可无故在地上画画。
不可扭动身体肢节，也不可蹲踞而坐。
身语意的行为，应当从一开始就远离疲劳。
不可长时间站立，夜晚不可依靠树下。
三岔路口、佛塔周围、四岔路口、神殿处亦是如此。

།གསོད་ས་འབྲོག་སྟོང་ཁང་སྟོང་དང་། །དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་ཉིན་མོའང་མིན། །རྣམ་ཀུན་ཉི་མ་ལ་མི་བལྟ། །མགོ་ཡིས་ཁུར་ནི་བསྐུར་མི་བྱ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་དང་འཚེར་བ་དང་། །མི་གཙང་མི སྡུག་རྒྱུན་མི་བལྟ།།ཆང་འཚོང་བ་དང་སྦྱོར་བ་དག་།སྦྱིན་དང་ལེན་ལ་སྤྱད་མི་བྱ། །མདུན་གྱི་སེར་བུ་ཉི་ཚན་རྡུལ། །བ་མོ་དང་ནི་རླུང་རྩུབ་དང་། །སྦྲིད་བསྒྲེགས་པ་ལུད་པ་ཟས། །གཉིད་ལོག་ཉལ་པོ་གཅུ་མི་བྱ། །གད་ཁའི་གྲིབ་མ་རྒྱལ་པོ་སྡང་། །སྦྲུལ་གདུག་ གཅན་གཟན་རྭ་ཅན་དང་།།དུས་མཚམས་དག་ཏུ་ཟས་བཟའ་དང་། །བུད་མེད་ཉལ་ཀློག་སེམས་ལས་དང་། །དགྲ་བོའི་ནར་མར་ཟན་ཚོགས་འདུས། །སྨད་འཚོང་ཚོང་པའི་ཟས་དག་དང་། །ལུས་དང་མཆུ་དང་སེན་སྒྲ་འབྱིན། །ལག་པ་སྐྲ་ནི་སྤྲུགས་པ་དང་། །ཆུ་མེ་ མཆོད་བྱའི་བར་དུ་འགྲོ།།རོ་བསྲེགས་ལ་བརྟེན་དུད་པ་དང་། །ཆང་སྩོགས་ཆགས་དང་བུད་མེད་ལ། །ཡིད་རྟོན་རང་དབང་གྱུར་པ་སྤང་། །བློ་ལྡན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན། །དེ་བས་འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དོན། །རྟོགས་པར་བྱེད་པས་དེ་ཉིད་བྱ། ། སྙིང་རྗེས་བརླན་ཞིང་གཏོང་དང་ལྡན། །ལུས་དང་ངག་ཡིད་དུལ་བ་དང་། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་རང་དོན་སེམས། །དེ་དག་དམ་པའི་སྤྱོད་མཐར་ཐུག་།ད་ལྟར་བདག་ནི་ཉིན་མཚན་དུ། །ཇི་ལྟ་བུར་ནི་གནས་འགྲོ་ཞེས། །རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ཉེར་འཇོག་པ། །སྡུག་བསྔལ་སྣོད་དུ་མི འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་མདོར་བསྡུས་པས། །གང་ཞིག་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་བྱེད་པ། །ཚེ་དང་ནད་མེད་དབང་ཕྱུག་དང་། །གྲགས་པ་འཇིག་རྟེན་རྟག་འཐོབ་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་དུས་སུ་ སྤྱོད་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།དགུན་ཟླ་ར་བ་སྩོགས་གཉིས་གཉིས། །རིམ་བཞིན་དུས་ནི་དྲུག་ཏུ་བཤད། །དེ་ལས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་སྩོགས། །གསུམ་ནི་བྱང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ། །དེ་ཚེ་མི་རྣམས་ཉིན་རེ་བཞིན། །མཐུ་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་ཚེ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་ ཞིང་ཚ།།རྩུབ་པའི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཉི་མ་རླུང་གི་ཟླ་བ་ཡི། །ས་ཡི་ཡོན་ཏན་ཟད་པར་བྱེད། །འདིར་ནི་ཚབ་སྐ་ཁ་བ་ཡི། །རོ་རྣམས་སྟོབས་ནི་ཆེ་བ་ཡིན། །དེ་བས་མེ་ནི་མཐུ་སྟོབས་འཕྲོག་།ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ནི་འགྲོ་བའི་དུས། །དབྱར་ལ་སོགས་པའི་སླར་ སྟོབས་སྐྱེད།།འདི་སྟོབས་སླར་ནི་སྐྱེད་པས་ན། །འདིར་ནི་བསིལ་བས་ཟླ་བ་ནི། །སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཉི་མ་འབྲི། །ཆར་འབབ་པ་དང་རླུང་བསིལ་བས། །ས་སྟེངས་ཚ་བ་ཞི་བ་ན། །འདིར་ནི་སྣུམ་དང་སྐྱུར་ལན་ཚྭ། །མངར་བའི་རོ་རྣམས་མཐུ་སྐྱེད་དོ།

不要在荒野、空房和
墓地，即便是白天也不要。
任何时候都不要看太阳。
头上不要背负重物。
不要看极细小和闪亮的，
不要经常看不净和不悦之物。
卖酒和调配之事，
施与受都不要做。
前方的微风、热气、尘土，
牛以及粗暴的风，
打喷嚏、咳嗽、饮食，
睡眠、交媾都不要做。
避开阴影、国王的愤怒，
毒蛇、猛兽、有角兽，
在特定时节进食，
女人、躺卧、读书、思虑，
敌人的食物、集会，
妓女和商人的食物，
身体、嘴唇和指甲发声，
手和头发摇动，
穿行于水火供品之间，
依靠烧尸体的烟雾，
酒等贪欲和女人，
要舍弃依赖和自主。
智者对一切行为，
世间即是其师长。
因此对世间之义，
应当如实了知。
具足慈悲和布施，
调伏身语意，
为他人利益思维自利，
这些是圣者行为的究竟。
现在我于昼夜中，
如何安住行走，
常时保持正念，
不会成为痛苦之器。
如是略说行为，
若有人能依此而行，
寿命、无病、自在和
名声在世间常得。
此为《八支心要略集》
经典品第二章。
下面讲述适时而行品。
从初冬月等两两，
依次说为六个时节。
其中从末冬月等，
三月称为北行。
此时人们日日
称为力量被夺。
此时极为锐利炽热，
粗暴业的本性。
太阳、风和月亮
令地之功德耗尽。
此处咸、苦、辛辣
味道力量最大。
因此火夺其力，
南方行走之时，
夏季等再生力量。
此力再次生起，
此处因清凉月亮
具力而日光减弱。
降雨和凉风，
地上热气平息时，
此处油腻、酸、咸，
甜味之力增长。

། དགུན་ཚེ་ཆར་དང་ཚ་དུས་སུ། །སྟོབས་ཆུང་ལྷག་མ་དག་ལ་འབྲིང་། །སྟོབས་ལྡན་གྲང་བས་བཀག་པས་ན། །དགུན་གྱི་དུས་སུ་མེ་སྟོབས་ལྡན། །དེ་ནི་རླུང་གིས་སྦར་བས་ན། །ཟས་ཉུང་གྱུར་ན་ལུས་ཟུངས་སྐེམས། །དེ་བས་དགུན་ནི་མངར་སྐྱུར་དང་། །ལན་ཚྭའི་རོ་ནི བསྟེན་པར་བྱ།།དེ་ཚེ་མཚན་མོ་རིང་བས་ན། །ནང་པར་ཉིད་ནི་བཀྲེས་པར་འགྱུར། །ངེས་པར་བྱ་བ་བྱས་ནས་ནི། །ཇི་སྐད་བཤད་རྫོགས་དེ་རྗེས་ལ། །རླུང་འཇོམས་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་། །སྤྱི་བོའང་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་མཉེ། །བག་ཡོད་པ་དང་སྟོབས་འགྱེད་ཅིང་། །རྐང་པས་རན་པར་མཉེ་བར་བྱ། ། དེ་ནས་བསྐ་བས་སྣུམ་བསལ་ལ། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཁྲུས་དག་བྱ། །གུར་གུམ་གླ་རྩི་དང་བཅས་པས། །ལུས་བསྐུ་ཨ་ཀ་རུ་ཡིས་བདུག། །ཤ་ཚོན་ཁུ་བ་སྣུམ་པ་དང་། །བུ་རམ་ཆང་དང་ཆང་དང་ས་ཆང་། །གྲོ་དང་འབྲས་ཁུར་མ་ཤ་དང་། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་བྱས་བཟའ། ། ཁ་ཟས་གསར་དང་ཞག་ཏིལ་མར། །དྲོ་འཇམ་ཆུ་ཡིས་གཙང་སྦྲ་བྱ། །བེ+ེའུ་རས་སླག་པ་དར་སྩོགས་གོ། །དྲེའུ་རྔོག་རེའུ་བལ་ཆེན་གདིང་། །རང་བཞིན་དྲོ་ཞིང་ཡང་བ་ཡི། །གོས་བགོ་མལ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ། །ཉི་མའི་འོད་ལ་རན་པར་འདེ། །དུགས་བྱ་ལྷམ་ནི་རྟག་ཏུ་བགོ། ། ཆུང་མ་གཞོན་ཞིང་ཡིད་འོང་རྒྱགས། །ནུ་མ་བརླ་དང་རོ་སྨད་རྒྱས། །གུར་གུམ་གྱིས་བྱུགས་སྤོས་ཀྱིས་བདུག། །ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་གྲང་སེལ་བའོ།

冬季下雨和炎热时节，体力弱者稍有缓解，
体力强者因寒冷阻碍，冬季时火力强盛，
由于风助燃，若饮食减少则身体精华消耗，
因此冬季应食用甜酸和咸味。
那时因夜晚漫长，清晨必定会饥饿，
确实要做的事做完后，如前所述完成之后，
用芝麻油涂抹以制服风，头顶也要涂抹芝麻油按摩，
要谨慎并发挥力量，用脚适度按摩。
然后用涩味去除油腻，如法沐浴清洁，
用藏红花和麝香涂抹身体，用沉香熏香，
要食用新鲜肉汤、油腻食物、
糖蜜酒、酒和米酒，
小麦、大米粥、豆子和
牛奶、甘蔗制品。
新鲜食物和陈年芝麻油，
用温和的水保持卫生，
穿着小牛皮衣、丝绸等衣物，
铺设骡毛、马驹毛、羊毛等大毯，
要穿着天然温暖轻便的
衣服，依靠这样的卧具，
要适度晒太阳，
要做热敷，经常穿鞋。
与年轻貌美丰满的妻子，
乳房、大腿和下身丰满的女子，
涂抹藏红花、熏以香料，
以身体的温暖驱除寒冷。

།ས་ཁང་ཁང་པ་ཉིས་རིམ་བྱས། །མདག་མེའི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པ་ནི། །གྲང་དང་རྩུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི། །ཉེས་པ་ནམ་ཡང་མི འབྱུང་ངོ་།།དགུན་སྨད་དུས་སུ་ལྷག་པར་ཡང་། །ཆོ་ག་འདི་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་ཚེ་ལྷག་པར་གྲང་བ་དང་། །སྟོབས་འཕྲོགས་ལས་བྱུང་རྩུབ་པ་ཡིན། །དགུན་ནི་བད་ཀན་ཁོང་ན་སྩོགས། །དཔྱིད་དུས་ཉི་མའི་འོད་དྲོས་པ། །མེ་ཡི་དྲོད་ཉམས་ནས་ སྐྱེད་དེ།།དེ་བས་དེ་ནི་མྱུར་དུ་བསལ། །རྣོ་དང་སྐྱུག་སྨན་སྣ་སྨན་སོགས། །ཡང་དང་རྩུབ་པའི་ཁ་ཟས་དང་། །བཅག་དང་ལུས་ཕྱི་མཉེས་པ་ཡིས། །བད་ཀན་བདོ་བའི་ནད་བསལ་བྱ། །ཁྲུས་བྱས་ག་པུར་ཙནྡན་དང་། །གུར་གུམ་སྩོགས་པས་བསྐུ་བར་ བྱ།།ནས་དང་གྲོ་ནི་རྙིང་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་སྐམ་སའི་བསྲེགས་ཤ་བཟའ། ། མྲའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི། །ཁུ་བ་སྐོམ་དུ་སྦྱར་བ་བཏུང་། །ཆུང་མ་དྲི་ཞིམ་ཨུཏྤལ་གྱི། །མིག་དང་ལྡན་དང་ལྷན་ཅིག་ཅིང་། །ཡིད་ནི་དགའ་ཞིང་བདེར་བྱས་པས། །གྲོགས་ དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་བར་བྱ།།སྐྱོན་མེད་ཆང་རྒན་དྲོ་འཇམ་དང་། །བུ་རམ་རྒུན་ཆང་སྦྲང་ཆང་དང་། །སྒ་ཆུ་བསྐོལ་དང་སེའུའི་ཆུ། །སྦྲང་ཆུའམ་གླ་སྒང་ཆུ་བཏུང་བྱ། །ལྷོ་ཕྱོགས་སེར་བུས་བསིལ་བ་དང་། །མཐའ་མ་ཀུན་ཏུ་ཆུ་འབབ་ལ། །ཉི་མའི་འོད་ནི་མི་སྣང་དང་། ། ནོར་བུ་བཅག་འདྲའི་མདངས་ལྡན་པ། །ཁུ་བྱུག་སྙན་པ་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་། །འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྡན་པའི་ས། །སྣ་ཚོགས་མེ་ཏོག་ལྡན་པའི་ཤིང་། །དྲི་ཞིམ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་ནི། །དགའ་འདུན་གཏམ་ནི་སྣ་ཚོགས་པས། །ཕྱེད་དུ་བདེ་བས་བདེ་བར་བྱ། །ལྕི་བསིལ ཉིན་མོ་ཉལ་བ་དང་།།སྣུམ་བག་མངར་སྐྱུར་སྤང་བར་བྱ། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རབ་ཚ་བས། །སོ་ག་འཕྲོག་པ་འདྲ་བ་ཡིན། །དེ་བས་དེ་ཚེ་ལན་ཚྭ་ཚ། །སྐྱུར་རྩོལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྤང་། །ཟས་ནི་མངར་དང་ཡང་བ་དང་། །སྣུམ་བསིལ་སླ་བ་ཉིད་བསྟེན་བྱ། །རབ་བསིལ་ཆུ་ ཡིས་ལུས་བཀྲུ་ཞིང་།།ཕྱེ་ཟན་ཁ་རར་བཅས་པ་བཟའ། །ཆང་མི་བཏུང་སྟེ་འཐུང་ན་ཡང་། །ཉུང་བའམ་ཆུ་མང་བསྲེས་ལ་བཏུང་། །གཞན་དུ་དེ་ནི་ཁ་སྐོམ་ལྷོད། །ཚ་དང་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འབྲས་ཆན་ཀུནྡ་ལྟར་དཀར་དང་། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་དག་བཟའ། ། ཁུ་བ་མི་སྐ་ཞོ་དང་ནི། །བུ་རམ་སྦྱར་སྩོགས་གཡོས་བྱས་བཏུང་། །ཕལ་ཆེར་སྐྱུར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།

建造二层的房屋。用炉火的温暖取暖，则永远不会产生寒冷和粗糙所引起的过患。
尤其是在冬末时节，应当进行这个仪轨。那时特别寒冷，会产生夺取力量的粗糙。
冬季胆病积聚体内，春季太阳光温暖时，火的温度减弱而生起。因此应当迅速消除。
应当用猛烈的药、催吐药、鼻药等，以及轻而粗糙的食物，以及按摩、擦身等方法来消除胆病肿胀的疾病。
沐浴后应当涂抹樟脑、檀香、藏红花等。应当食用陈年的大麦和小麦，以及蜂蜜、干地烤肉。
应当饮用与葡萄汁调配的汤汁作为饮料。与散发芬芳、具有青莲花般眼睛的妻子一起，心情愉悦安适地与友人一同饮用。
应当饮用无过患的陈年温和酒、糖酒、葡萄酒、蜂蜜酒，以及生姜水煮汤、玫瑰水、蜂蜜水或羊奶。
在南方微风清凉，四周水流环绕，阳光不太强烈，具有如同宝石般的光泽，
杜鹃鸟发出悦耳的鸣叫，具有欲乐受用的地方，有各种鲜花盛开的树木，在芬芳的游乐园中，
以各种欢喜的谈话，悠闲自在地享受快乐。应当避免沉重、清凉、日间睡眠，以及油腻、甜酸的食物。
太阳光线极其炎热，如同夺取春末时节。因此那时应当避免盐、辛辣、酸性食物和阳光照射。
应当食用甜味、轻盈、油润、清凉、易消化的食物。应当用清凉的水沐浴身体，食用加糖的面食。
不要饮酒，如果要喝也要少量或加入较多的水。否则会引起口渴难解、发热和昏迷。
应当食用如茉莉花般洁白的米饭，以及旱地动物的肉类。应当饮用稀薄的汤汁、酸奶与糖调配等烹制的饮品。大多应当饮用酸性饮料。

།སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་བཏུང་བ་ནི། །ཁམ་ཕོར་སར་པ་ལ་གནས་པ། །ཆུ་ཤིང་རྒྱ་སྟར་དུམ་བུ་བསྲེས། །སྐྱུར་བཅས་ཁམ་ཕོར་སྣོད་ཀྱིས་བཏུང་། །ཆུ་ནི་པ་ཏ་ལས་བསྒོས་ཤིང་། ། ག་བུར་བཅས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་བསིལ། །ཟླ་ཟེར་ལྟ་བུའི་བཟའ་བ་ནི། །མཚན་མོའི་དུས་སུ་བཟའ་བ་དང་། །ཟླ་བ་སྐར་མ་ལྟར་དཀར་བའི། །མ་ཧེའི་འོ་མ་བསིལ་མོ་བཏུང་། །སཱ་ལ་ཏ་ལ་ཆེན་མོ་ནི། །སྤྲིན་རེག་ཚ་བའི་འོད་ཟེར་སྒྲིབ། །རྒུན་འབྲུའི་སྙེ་མ་གཡུར་ཟ་ཞིང་། ། འཁྲི་ཤིང་ལྡན་དང་ནགས་ཚལ་བཟང་། །དྲི་བཟང་ཁང་པ་ཆུ་ཡིས་ནི། །བསིལ་ཁང་ལུས་དང་འཚམ་བྱས་ལ། །ཆག་ཆག་བཏབ་དང་ཨ་མྲ་ཡི། །ལྡུམ་བུ་འབྲས་བུ་འཕྱང་བ་དང་། །ཆུ་ཤིང་འདབ་དང་ཀལ་ལྟར། །པད་རྩ་པདྨ་ཨུཏྤལ། །མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་དང་ལྡན་པར། ། འཇམ་པའི་གནས་མལ་བཅས་ནས་ནི། །ཕྱེད་དུས་ཉི་མས་གདུངས་པ་ན། །ཉལ་བའམ་ཆུ་ཡི་ཁང་པ་ནི། །བུད་མེད་བཅོས་གཟུགས་ནུ་མ་ལག་།ཁ་ལས་ཨུ་ཤིར་ཆུ་འབབ་བྱ། །མཚན་མོ་ཡང་ཐོག་རྡོ་ཐལ་བྱུགས། །ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་བསིལ་བར་ཉལ། ། མལ་སྟན་བདེ་བར་སེམས་བདེ་ཞིང་། །ཙནྡན་ལྡེ་གུ་ཕྲེང་བ་ཐོགས། །རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་གོས་བགོས་ཏེ། །འདོད་པའི་རྒྱུན་ལས་བཟློག་པར་བྱ། །ཏ་ལའི་བསིལ་ཡབ་སྤོས་ཆུས་བཏབ། །པདྨའི་འདབ་རྒྱས་རླུང་ཡབ་དང་། །དལ་གྱིས་ལེགས་པར་གཡོབ་པ་དང་། །རྫི་ཆར སེར་བུ་དང་ལྡན་བྱ།།ག་བུར་མ་ལི་ཀའི་ཕྲེང་བ། །མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་ཙནྡན་དཀར། །ནེ་ཙོ་ཤ་རི་ཀ་ལ་སྩོགས། །སྒྲ་སྙན་ཡིད་འོང་སྒྲོགས་པ་དང་། །ཆུང་མ་གདུ་བུ་པད་རྩ་འདྲ། །པདྨ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུར་མཛེས། །པདྨ་ཅན་ནི་འགྲོ་འདྲལ། །སྙོམ་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན།།མཐུ་འཕྲོགས་པ་ནི་ན་བའི་ལུས། །དམན་པ་ལས་ཀྱང་དམན་གྱུར་ཏེ། །དབྱར་ནི་གནོད་པས་གནོད་གྱུར་ཏེ། །མཁའ་ལ་སྤྲིན་འདུས་ཆུ་ཡིས་བརླན། །ཆུ་ཐིགས་བཅས་པའི་རླུང་དང་ནི། །གྲང་བ་དྲག་པོར་ལྡང་བ་དང་། །ས་ཡི་རླངས་པ་སྐྱུར་མིན་དང་། །ཆུ་ནི་རྙོག་མ་ ཅན་དག་གིས།།མེ་དྲོད་ཆུང་བས་གནོད་པར་བྱེད། །ཕན་ཚུན་གནོད་པ་དེ་ལ་ནི། །དྲོ་ཞིང་མེ་ཡི་སྟོབས་སྐྱེད་པ། །ཐུན་མོང་གང་ཡིན་བསྟེན་པར་བྱ། །སྦྱང་བས་ལུས་ནི་དག་བྱས་ལ། །ཟས་ནི་ཡང་བག་ཁུ་བ་བཟའ། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་དང་། ། སྦྲང་རྩི་ཅན་ནི་རྙིང་པ་བཏུང་། །དར་བ་ཁ་རུ་ཚར་སྦྱར་བའམ། །ཚ་བ་ལྔ་ནི་ཕྱེ་མ་ཅན། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ནི་བསྐོལ་བའང་རུང་། །ཆར་ཆེའི་དུས་སུ་ཁ་ཟས་ནི། །རབ་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་སྣུམ་དང་བཅས། །སྐམ་ཞིང་སྦྲང་རྩིར་ལྡན་ལ་ཡང་། །རྐང་གིས་མི་འགྲོ་དྲི་ཞིམ་བྱུགས། །རྟག ཏུ་གོས་ནི་སྤོས་ཀྱིས་བདུག་།ཁང་བཟངས་སྟེང་དུ་བ་མོ་བསིལ། །ཆར་གྱི་ཟེར་སྤངས་གནས་པར་བྱས། །རླུང་ཆུ་དང་སྦྱར་སྐྱོམ་དང་། །ཉིན་གཉིད་རྩོལ་དང་ཉི་ཚན་སྤང་། །དབྱར་ལུས་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ལ། །འཕྲལ་དུ་ཉི་ཟེར་གྱིས་གདུངས་པས། །ཆར འབབ་ཚེ་ནའང་བསགས་པ་ཡི།།མཁྲིས་པ་སྟོན་ནི་ལྡང་བར་འགྱུར། །དེ་བསལ་ཕྱིར་ནི་སྨན་མར་ཁ། །བཀྲུ་སྨན་གཏང་དང་གཏར་ག་བྱ། །ཁ་དང་མངར་དང་བསྐ་བ་དང་། །བཀྲེས་ཚེ་ཟས་ནི་ཡང་བ་བཟའ། །འབྲས་ཆན་མུངྒ་སྐྱུ་རུར། །སྦྲང་རྩི་སྐམ་སའི་པ་ཏོ་ལ། ། ཉི་མའི་ཟེར་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། །ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་བསིལ་བྱས་ལ། །རྀ་ཥི་ཤར་བས་དུག་མེད་པ། །ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀར་སྦྱངས་ཆུ་བཏུང་། །དངས་པའི་དྲི་མད་ཆུ་ཞེས་པ། །དྲི་མེད་དྲི་མ་སེལ་འགྱུར་བ། །མི་འབྲུག་རྩུབ་པ་མ་ཡིན་པ། །བཏུང་བ་ལ་སོགས་བདུད རྩིར་མཚུངས།།ཙནྡན་ཨུར་ཤིང་ག་པུར་དང་། །མུ་ཏིག་ཆུན་འཕྱངས་ཕྲེང་གོས་མཛེས། །ཁང་བཟངས་རྡོ་ཐལ་གྱིས་དཀར་ཞིང་། །ཟླ་ཟེར་ཅན་དུ་མཚན་གནས་བྱ། །ཟིལ་པ་ཐལ་སྨན་ཧ་ཅང་འགྲངས།

五种精华饮料是：置于新的木碗中，混入水木和印度枣的碎块，加入酸味后用木碗容器饮用。水用贝叶浸泡，加入樟脑后极为清凉。如月光般的食物是：在夜晚食用，如月亮星星般洁白的水牛凉奶饮用。
大娑罗树和多罗树遮蔽着触及云层的炎热光芒，葡萄串垂挂丰盛，藤蔓缠绕的美好森林。香气宜人的房屋用水使凉亭与身体相宜，洒水降温并有芒果树枝果实垂挂，水木叶和芦苇，莲根莲花乌特帕罗花盛开，铺设柔软卧具。
当正午太阳炎热时，或躺卧或在水房中，女子装饰乳房手臂，口中流出郁金香水。夜晚涂抹屋顶石灰，在月光照射下清凉而眠。卧具舒适心情愉悦，涂抹檀香膏戴花环，身着极薄衣衫，远离欲望之流。
多罗树扇洒上香水，莲花瓣盛开的扇子，轻轻地摇动，并伴有细雨和微风。樟脑茉莉花环，珍珠项链白檀香，鹦鹉舍利鸟等，发出悦耳动听的声音。
妻子手镯如莲根，美丽如盛开莲花，莲花般的行走姿态，能消除疲劳。
失去力量的病体，比卑微更加卑微，夏季受到伤害，天空聚集云层被水浸润。伴随水滴的风和剧烈的寒冷升起，地面的酸性蒸汽和浑浊的水，由于火力微弱而造成伤害。
对于这些相互伤害，应当依靠温暖且能增强火力的共同之物。净化身体后，食用清淡有汤汁的食物。陆地动物的肉汤和陈年蜂蜜饮用。
酸奶与碱性调和，或加入五种辛香粉末，井水煮沸亦可。大雨季节的食物应当：极酸咸有油，干燥含蜂蜜且轻便，不要步行，涂抹香料。
经常用香料熏衣服，在高楼上凉爽舒适，避开雨水光线而居住。避免风水相合的摇晃，日间睡眠劳作和日光浴。
夏季身体变凉时，突然被阳光炙烤，即使在下雨时积累的胆汁也会在秋季升起。为了消除这些，应当服用药用酥油，服用泻药和放血。
苦味甜味涩味，饥饿时食用清淡食物。大米饭绿豆酸果，蜂蜜干地苦瓜。被阳光炙烤后，用月光使其清凉，仙人升起时无毒，日夜都饮用发酵水。
清澈无垢之水，能除去无垢的污垢，不粗糙不猛烈，饮用等同甘露。
檀香乌尔树樟脑，珍珠串垂挂花环衣服美丽，高楼被石灰涂白，夜晚居住在有月光处。露水石灰药过度饱食。

ཟླ་ཟེར་ཅན་དུ་མཚན་གནས་བྱ། །ཟིལ་པ་ཐལ་སྨན་ཧ་ཅང་འགྲངས། །ཞོ་དང་ཏིལ་མར་ཞག་ཉི་ཚན། །མི་བཟད་ཆང་དང་ཉིན་པར་ཉལ། ། མདུན་གྱི་སེར་བུ་ཡོངས་སུ་སྤང་། །དགུན་དང་དབྱར་ནི་དང་པོའི་གསུམ། །དཔྱིད་ནི་ཐ་མའི་རོ་གསུམ་བསྟེན། །སོས་ཀ་མངར་ཏེ་སྟོན་ཀ་ནི། །མངར་དང་ཁ་དང་བསྐ་བ་བསྟེན། །མདོར་ན་ཟས་དང་སྐོམ་དག་ནི། །སྟོན་དང་དཔྱིད་ནི་རྩུབ་པ་སྟེ། །སོ་ག་དབྱར་མཐའ་བསིལ བར་བྱ།།གཞན་དག་ཏུ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་།རྟག་ཏུ་རོ་ཀུན་བསྟེན་པ་ལས། །རང་རང་དུས་སུ་ལྷག་པར་བསྟེན། །དུས་གཉིས་ཐོག་མའི་ཞག་བདུན་ནི། །དུས་མཚམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ནི་སྔ་མའི་ཆོ་ག་སྤང་། །འོག་མ་རིམ་བཞིན་བསྟེན་པར་བྱ། ། མ་སྤངས་ན་ནི་ནད་འགྱུར་ཏེ། །འཕྲལ་དུ་ནད་ནི་འོང་བར་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཕྱི་དབུགས་བཤང་གཅི་སྦྲིད་པ་དང་། ། བཀྲེས་སྐོམ་གཉིད་དང་ལུད་པ་དབུགས། །གླལ་དང་མཆིལ་མ་སྐྱུགས་པ་དང་། །ཁུ་བའི་ཤུགས་ནི་དགག་མི་བྱ། །འཕྱེན་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །སྐྲན་དང་རྟུག་སྐམ་གཟེར་སྙོམ་ལྕི། །འཕྱེན་དང་བཤང་གཅི་ཁོང་དུ་འགགས། །མིག་རྟུལ་དྲོད་ཆུང་སྙིང་ནད འགྱུར།།བཤང་འགགས་བྱིན་པའི་ཉ་འགྱུར་ཞིང་། །ཆམ་པས་འདེབས་ཤིང་ཀླད་པ་ན། །ཁར་ནི་མི་གཙང་འབྱུང་བ་དང་། །སྔར་བཤད་ནད་དུའང་འགྱུར་བ་ཡིན། །གཅིན་འགགས་པ་ཡིས་ཡན་ལག་ན། །རྡེའུ་ཆུ་སོ་ཕོ་མཚན་དང་། །དཀུ་ཡི་ནང་ན་སྔར་གྱི་ནད། །ཕལ་ ཆེར་འབྱུང་ངོ་དེ་ཡི་སྨན།།རེང་བུ་བསྐུ་བྱུག་ལུས་བཅིང་དང་། །དུགས་དང་སྨན་མར་མས་གཏོང་བའོ།

月光中安住名号。露水、粉末药物过量饱食。
酸奶、芝麻油、油脂、热物。
难忍的酒和日间睡眠。
避免迎面的微风。
冬季和夏季初三月。
春季末三味食用。
春季甜味，秋季。
甜味、苦味、涩味食用。
总之饮食。
秋季和春季粗糙。
春末夏末应清凉。
其他时节则相反。
经常食用所有味道。
各自时节更多食用。
两个季节初七日。
应知是交接时期。
应舍弃前法。
依次食用后法。
若不舍弃则成病。
立即会生病。
此为《医方明鉴》之精要摄集第三品。
下面讲解预防疾病的医疗品。
呼气、大小便、打喷嚏。
饥渴、睡眠、咳嗽、呼吸。
打哈欠、唾液、呕吐。
精液之势不应阻。
若阻气。
会生瘤、便秘、疼痛、沉重。
气滞、大小便内阻。
视力减退、体温低、心病。
便秘使小腿肿胀。
感冒发作头痛。
口中出现不净物。
及前述诸病。
小便阻滞使肢体痛。
结石、膀胱、生殖器。
腰内前述诸病。
多数会出现，其药方。
僵硬涂擦身体绑缚。
热敷、药油下部灌注。

།ཟས་སྐོམ་བཤང་བ་འགགས་པ་དང་། །བཤང་འགགས་ལས་བྱུང་གློ་གཅོང་མཚུངས། །ཆུ་བཀག་པ་ལས་མར་གསར་ནི། །ཆེ་ཚད་ཙམ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱར། །སྒྲེགས་ པ་བགག་ན་ཡི་ག་འཆུས།།ལུས་འདར་སྙིང་དང་བྲང་འགགས་ན། །སྦོ་ཞིང་ལུད་པ་སྐྱིགས་བུས་འདེབས། །དེའི་སྨན་སྐྱིགས་བུ་དག་དང་འདྲ། །སྦྲིད་བཀག་མགོ་ན་དབང་མི་རྣོ། །གཉའ་རེངས་ཁ་ཡོ་འགྲམ་ཆགས་འགྱུར། །དུད་རྣོན་གྱིས་བདུག་མིག་སྨན་དང་། །སྣ་ སྨན་ཉི་མ་ལྟ་བ་ཡིས།།སྦྲིད་པ་འགགས་པ་བསལ་བྱ་ཞིང་། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱང་བསྟེན་པར་བྱ། །སྐོམ་པ་འགགས་པས་ཁ་སྐམས་ཤིང་། །ཡན་ལག་མི་བདེ་རྣ་མི་གསང་། །མགོ་འཁོར་མྱོས་ཤིང་སྙིང་ནད་འབྱུང་། །དེར་བསིལ་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ཕན། །བཀྲེས་པས་ལུས་ ཞིག་ཡི་ག་འཆུས།།ལུས་སྙོམ་ཉམ་ཆུང་གཟེར་མགོ་འཁོར། །དེ་ལ་ཟས་ཡང་སྣུམ་དྲོ་དང་། །ཆུང་བ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །གཉིད་བཀག་ཁོང་མྱོས་སྤྱི་བོ་མིག་།ལྕི་ཞིང་སྙོམ་ལ་གླལ་འོང་ཞིང་། །ལུས་ཞིག་སྙམ་སེམས་དེ་ལ་ནི། །གཉིད་ལོག་ ལུས་མཉེ་ཕན་པ་ཡིན།།ལུད་པ་བཀག་པས་དེ་འཕེལ་ཞིང་། །དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །སྙིང་ནད་སྐེམས་བྱེད་སྐྱིགས་བུས་འདེབས། །དེར་ནི་ལུད་པས་ལ་ཆོ་ག་བྱ། །ངལ་དུབ་དབུགས་ནི་བཀག་པ་ལས། །སྐྲན་དང་སྙིང་ནད་མྱོས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་ ངལ་གསོ་བྱ་བ་དང་།།རླུང་སེལ་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཕན། །གླལ་བཀག་ན་ནི་སྦྲིད་བཀག་མཚུངས། །ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་རླུང་འཇོམས་བྱ། །མཆིལ་མ་བཀག་པས་མགོ་སྙིང་ན། །གཉའ་རེངས་ཡི་ག་འཆུས་མགོ་འཁོར། །སྐྲན་བཅས་སྣ་ཆུ་འཛག་འགྱུར་དེར། །གཉིད་ ངོམས་ཆང་བཏུང་གཏམ་སྙན་ཕན།།སྐྱུག་བྲོ་བརྣགས་པས་མི་དབལ་མཛེ། །འབྲས་དང་མིག་ནད་གཡན་པ་རིམས། །སྐྱ་རྦབ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །དང་ག་རོ་སྟོད་མི་བདེ་སྐྲང་། །དེར་ཁ་བཀང་དབོ་དུད་སྨྱུང་གནས། །རྩུབ་བྲོས་དེ་ཉིད་སྐྱུགས་པ་དང་། །རྩོལ་ དང་མྱུར་བར་གཏར་ག་གདབ།།བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཁུ་བ་བཀག་པས་དེ་འཛག་དང་། །ཕོ་མཚན་ན་དང་འོར་ནད་རིམས། །སྙིང་ནད་ཆུ་འགགས་ལུས་ཞིག་དང་། །རྡེའུ་འཕེལ་དང་མ་ནིང་འགྱུར། །དེ་ལ་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་དང་ཆང་། །འབྲས་ཆན་ མས་གཏོང་ལུས་བཅིང་དང་།།ཆུ་སོའི་ནད་བསལ་ཏིལ་མར་བཙོས། །འོ་མ་བུད་མེད་གཞོན་བསྟེན་ཕན། །ཤུགས་ནི་བཀག་དང་བཙིར་བ་ཡིས། །ནད་ནི་ཀུན་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གསོ་དཔྱད་མང་པོ་འདིར་བཤད་དོ།

饮食大小便闭塞，与大便闭塞引起的慢性咳嗽相同。
小便闭塞时，应服用新鲜酥油，量如大枣大小。
若憋住打嗝则会恶心，身体颤抖、心胸堵塞，
胀满并伴有咳嗽打嗝。其药物治疗与打嗝相同。
憋住喷嚏会头痛、智力迟钝，
颈部僵硬、口歪、腮部损伤。
应以浓烟熏治，使用眼药，
鼻药，并晒太阳。
以此消除喷嚏闭塞，还应使用油脂和热敷。
口渴闭塞会使口干，
四肢不适、耳聋，
头晕、昏醉并出现心病。此时一切清凉疗法都有效。
饥饿会使身体虚弱、恶心，
身体不平衡、体弱、疼痛、头晕。
对此应食用清淡温和的食物，
且应少量服用。
憋住睡意会使腹部昏沉、头顶和眼睛，
沉重而昏沉并打哈欠，
身体虚弱、意识模糊，对此，
睡眠和按摩有效。
憋住咳嗽会使咳嗽加重，
呼吸不畅并恶心，
心病、消瘦并打嗝。对此应进行咳嗽治疗。
因疲劳而憋气会导致，
肿瘤、心病和昏醉。
对此应当休息，
并进行祛风治疗有效。
憋住哈欠如同憋住喷嚏，
应进行一切祛风治疗。
憋住唾液会导致头痛心痛，
颈部僵硬、恶心、头晕，
伴有肿瘤、流鼻涕，对此，
充足睡眠、饮酒、听悦耳言语有效。
憋住呕吐会导致癫痫、麻风，
痔疮、眼病、瘙痒、传染病，
白癜风、咳嗽、呼吸困难，
食欲不振、上身不适、浮肿。
对此应漱口、呕吐、熏烟、禁食，
以粗糙味道引起呕吐，
努力快速放血，
服用泻药也受推崇。
憋住精液会导致遗精，
阳具疼痛、疝气、传染病，
心病、小便闭塞、身体虚弱，
结石增多并变为阳痿。
对此应食用家禽肉和酒，
米饭、下疗、约束身体，
治疗尿道病、熬制芝麻油，
牛奶和亲近年轻女子有效。
因憋住和压迫气息，
会引起一切疾病。
因为病症极其众多，
故此处详述诸多医疗方法。

།དེ་ལས་ཕལ་ཆེར་ རླུང་དུ་མ།།གང་ཕྱིར་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་དེའི་ཟས་སྐོམ་དང་སྨན། །མཉམ་པར་འགྱུར་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །འདི་དང་གཞན་དུ་ཕན་འདོད་པས། །འདོད་ཆེན་ཕྲག་དོག་ཞེ་སྡང་དང་། །སེར་སྣ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཤུགས། །རྟག་བཀག་དབང་པོ་ཐུལ་བར་བྱ། ། དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། །ཇི་བཞིན་དུས་སུ་ནན་ཏན་བྱ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སོགས་འགྱུར་ན། །ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པས་སྲོག་རྒྱུན་གཅོད། །གནོད་པ་སྨྱུང་དང་གཞུ་བྱས་པས། །བསལ་ཀྱང་སླར་ནི་ལྡང་སྲིད་ཀྱི། །གང་ཞིག་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་དག་།དེ་ནི སླར་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར།།དུས་ཤེས་པ་ཡིས་དེ་ཕན་ཆད། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་རྣམས་གྲུབ་པ་དང་། །རོ་ཙའི་སྦྱོར་བ་སྦྱར་བར་བྱ། །སྨན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལུས་སྦྱངས་ཕན། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་དང་དྲོ། །མུངྒ་ཤ་དང་མར་ལ་སོགས། ། ཕན་པའི་ཟས་ཀྱིས་རིམ་ལུས་བརྟས། །ཡིད་འོང་དྲོད་སྐྱེད་སྨན་སྦྱར་བ། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་འཇུ་བྱེད་དང་། །བསྐུ་ཞང་དྲིལ་ཕྱིས་ཁྲུས་བྱས་དང་། །དྲག་པོ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བརྟས། །དེས་ནི་མེ་ཀུན་སྟོབས་ལྡན་ཞིང་། །བློ་མདོག་དབང་པོ་དྲི་མ་མེད། །དེ་བཞིན་ཚེ རིང་རོ་ཙ་དང་།།དཔལ་དང་གཟི་མདངས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འབྱུང་པོ་དུགས་དང་རླུང་དང་མེ། །མཚོན་སྨས་ཆག་གྲུགས་སྩོགས་འབྱུང་དང་། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་འཇིག་ཚོགས་གང་། །དེ་ནི་གློ་བུར་ནད་ཅེས་བྱ། །ཤེས་རབ་ཉེས་པ་སྤང་བ་དང་། །དབང་པོ་ཉེར་ ཞི་དྲན་པ་དང་།།ཡུལ་དུས་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། །དམ་པའི་སྤྱོད་པའི་རྗེས་འཇུག་པ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དང་གློ་བུར་ནད། །མདོར་ན་མ་སྐྱེས་མི་འབྱུང་དང་། །སྐྱེས་པ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཆོ་ག་འདི་ནི་བསྟེན་པ་ཡིན། །གྲང་བ་ལས་བྱུང་ཉེས་ཚོགས་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ། ། རྣམ་བསལ་སོག་ལས་བྱུང་དབྱར་དུས་ན། །དབྱར་བསགས་སྤྲིན་བྲལ་དུས་སུ་ལེགས་སྦྱངས་ན། །དུས་བྱུང་ནད་ནི་ནམ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་བསྟེན། །བརྟགས་ཏེ་བྱེད་ཅིང་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་ཆགས། །གཏོང་ལྡན་སེམས་སྙོམས་བདེན བརྩོན་བཟོད་དང་ལྡན།།ཉམས་ལྡན་སྟེན་པར་བྱེད་ན་ནད་མེད་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་ཆུ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

由此大多成为风病，因为会变得混乱，所以应当调配其饮食和药物使之平衡。
为了利益此处及他处，应当经常制止贪欲、嫉妒、嗔恨、吝啬、贪着等势力，调伏诸根。
为了清净诸垢，应当适时精进。若是过度，则会因剧烈混乱而断绝生命。
虽然通过减少和清除伤害而消除，但仍可能复发，若是善加净化者，则不会再次出现。
通过了知时节，此后应当依次适当地配制长寿成就药和壮阳药物。
以诸药物净化身体有益，六十日龄稻米和温暖，绿豆、肉类和酥油等，以有益食物依次增强身体。
调配悦意生暖之药，开胃消化，涂擦、按摩、沐浴，强烈和温和的灌肠增强。
由此一切火具足力量，智慧、肤色、诸根无垢，同样获得长寿、性能力、福德和光泽。
鬼魅、中毒、风和火，兵器所伤、骨折等，以及贪欲、嗔恨、我执等，这些称为突发性疾病。
智慧、断除过失、诸根寂静、正念、了知地域时节自身，追随圣者行为。
总之，为了使俱生和突发性疾病不生不起，以及令已生者平息，应当依止此仪轨。
春季除去由寒所生的过失集，夏季除去由热所生的过失，若在无云时节善加净化夏季所积累的，则时节性疾病永远不会产生。
常时依止有益饮食和行为，观察而行事且不执著诸境，具足慷慨、平等心、诚实、精进、安忍，若亲近具德者则无病。
此为《医方明八支心要》中第四品《总说品》。
此后将宣说了知诸水等差别品。

།མཁའ་ལས་འབབ་ པའི་གང་གཱའི་ཆུ།།འཚོ་བྱེད་ངོམས་བྱེད་ཡི་གར་འོང་། །ཚིམ་བྱེད་སེམས་ནི་གསལ་བྱེད་ལ། །སླ་ཞིང་རོ་མི་གསལ་ལ་ཞིམ། །བསིལ་ཞིང་ཡང་བ་བདུད་རྩིར་མཚུངས། །ཉི་ཟླ་རླུང་གིས་རེག་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཡུལ་དུས་ལ་ལྟོས་ནས། །ཕལ། ཆེར་ཕན་དང་གནོད་པ་ཡིན། །གང་ཞིང་ཆར་འབབ་དྲི་མ་མེད། །འབྲས་ཆན་དངུལ་ཕོར་ནང་གནས་པ། །མ་རུལ་མདོག་ཀྱང་མ་གྱུར་པ། །གང་གཱའི་ཆུ་དེ་བཏུང་བར་བྱ། །གཞན་དུ་མཚོ་ཆུ་སྟོན་ཟླ་ནི། །འབྲིང་པོ་མིན་པར་བཏུང་མི་བྱ། །ཆར་པའི་ཆུ་ནི་སྣོད་བཟང་བཞག། འགྱུར་བ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་བཏུང་། །དེ་མེད་ན་ནི་ཐང་ལ་གནས། །བར་སྣང་བ་དང་རྗེས་མཐུན་ཡིན། །ས་ཕྱོགས་དཀར་ནག་གཙང་ཞིང་ཡངས། །ཉི་འོད་རླུང་གིས་ཕོག་པ་བསྔགས། །ལྟེང་ཀ་འདམ་རྫབ་ཉ་ལྕིབས་དང་། །རྩ་དང་ལོ་མ་རྙོག་མ་ཅན། །ཉི་ཟླ་རླུང་གིས མ་ཕོག་པ།།མངོན་དུ་འབབ་དང་ཆུ་གར་ལྕི། །དབུ་བ་སྲོག་ཆགས་ཅན་དང་དྲོ། །གྲང་ཆེས་སོ་ཡིས་མི་བཟོད་པ། །ཆར་གང་དུས་སུ་མ་བབ་དང་། །དུས་ཀྱི་དང་པོར་བབ་པ་གང་། །སྲོག་ཆགས་གདུག་དང་བ་སྩོགས་འདྲེས། །བཤང་གཅི་དུག་འདྲེས་གནོད་ མི་བཏུང་།།ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ནི་རྒྱ་མཚོར་བབ། །གང་ཡང་མྱུར་འབབ་རྡུལ་མེད་ཆུ། །དེ་དག་མདོར་ན་དགེ་བ་ཡིན། །དེ་ལས་ཟློག་ན་བཟང་མ་ཡིན། །རྡོ་ལ་ཤུགས་དྲག་རྡེབས་པ་ཡིས། །རྒྱུན་ཆད་གཡེངས་པའི་ཆུ་དག་དང་། །གངས་ཅན་མ་ལ་ཡ་ལས་བྱུང་། དགེའོ་དེ་ནི་བརྟན་གཡུང་ན། །སྲིན་བུ་རྐང་བམ་སྙིང་དང་ནི། །ལྐོག་མ་ཀླད་པའི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་། །གཞང་འབྲུམ་སྐྱེད་དོ་དབང་ཆེན་འབབ། །དམུ་རྫིང་རྐང་བམ་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །ས་ཧྱ་བིན་དའི་རི་ལས་འབབ། །མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ ཀླད་ནད་འགྱུར།།པ་རི་ཡ་ཏྲའི་ནད་ཀུན་སེལ། །ཁྲོན་པ་རྫིང་ལ་སྩོགས་པའི་ཆུ། །སྐམ་ས་རླན་ཅན་བྲག་ལས་ཤེས། །དྲོད་ཆུང་སྐྲན་ཡོད་སྐྱ་རྦབ་དང་། །དམུ་རྫིང་ཚད་འཁྲུ་གཞང་འབྲུམ་མམ། །ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་འོར་ནད་ཅན། །མི་བཏུང་བརྣག་དཀའ་ཉུང་ཟད་བཏུང་། ། སྟོན་ཀ་སོ་ག་མ་གཏོགས་པར། །ནད་མེད་མིས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བཏུང་། །ཟན་ཟོས་བར་མཐའ་ཐོག་མར་ནི། །ཆུ་འཐུངས་རན་དང་སྦོམ་སྐེམས་འགྱུར། །ཆུ་བསིལ་ཆང་ནད་བརྒྱལ་བ་དང་། །སྐྱུགས་དང་ངལ་དང་མགོ་འཁོར་དང་། །སྐོམ་དང་ལུས་ཚ་མཁྲིས་པ་དང་། ། ཁྲག་རྒྱས་དུག་ནཾ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཆུ་ཚན་དྲོད་སྐྱེད་ཟས་འཇུ་ཞིང་། །མགུལ་བདེ་ལུས་ཡང་གཅིན་ནད་སེལ། །སྐྱིགས་བུ་ལྟོ་སྦོས་རླུང་བད་ཀན། །རིམས་སར་འཕྲལ་དུ་ཟློག་བྱེད་ཅིང་། །ལུད་པ་ཆམ་སར་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། ། ཆུ་ནི་བསྐོལ་བ་གྲང་བ་དག་།བད་ཀན་མི་སྐྱེད་ལུས་ཡང་ཞིང་། །མཁྲིས་པ་ཅན་ལའང་ཕན་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཞག་ལོན་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །རྒྱ་སྟར་ཆུ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། །རོ་མངར་རོ་ཙ་བསིལ་ཞིང་ཡང་། །སྐོམ་དང་མཁྲིས་པ་རླུང་ནད་སེལ། །དྲོད་སྐྱེད་ལྒང པའི་ནད་སྦྱོང་བྱེད།།དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་ཆུ་བོའི་ཆུ། །མཆོག་ཏུ་བཟང་དང་ངན་པར་བཤད། །ཆུའི་སྡེ་ཚན་ནོ།

从天空降下的恒河之水，能养生止渴令人喜悦，
能满足并且能使心明净，
清淡味道不明显却可口，
清凉轻盈如同甘露，
被日月风触及的水，
那是随着地域时节，
大多成为有益或有害，
寒冷降雨无污垢，
盛在银碗中的米饭汤，
未腐坏颜色也未变，
应饮用那恒河之水，
其他湖水秋月，
非中等不可饮用，
雨水置于好容器中，
无变化永远可饮，
若无此水则在平地，
与空中相应，
地方洁白或黑色清净宽阔，
被阳光和风吹拂为佳，
池塘泥泞鱼鳞，
草和树叶浑浊，
未被日月风触及，
直接流下和水流沉重，
有泡沫有生物且温暖，
极冷牙齿难以忍受，
雨寒时节未降，
时节初始所降之雨，
混有毒虫和牛等，
混有大小便和毒不可饮，
从西方流向大海，
任何快速流动无尘之水，
这些简而言之是善的，
与此相反则不好，
猛烈撞击岩石，
断流散乱的水，
从雪山马拉雅山而来，
善哉若其稳定混浊，
会生虫子脚肿心脏，
喉咙脑部疾病，
从东西边际而来，
生痔疮从大自在天降下，
生痈肿脚肿病，
从萨希亚宾达山流下，
生麻风癫痫脑病，
帕里亚特拉山能除一切病，
井水池水等水，
从干地湿地岩石可知，
暖少有瘤癫痫，
痈肿热泻痔疮或，
胃火力小瘿病者，
不饮难忍少许饮，
除秋季春季外，
无病者也少许饮，
饭食中后开始，
饮水适量会胖瘦，
冷水能除酒病昏厥，
呕吐疲劳头晕，
口渴身热胆病，
血旺毒能除，
温泉生暖助消化，
喉舒身轻除小便病，
打嗝腹胀风痰，
发烧时立即能遣除，
咳嗽感冒时呼吸不适，
肋痛时为佳，
水煮后冷却，
不生痰身轻，
对胆病者也有益，
它过夜会生三过，
姜水有油性，
味甘增欲清凉轻，
除渴胆风病，
生暖清膀胱病，
夏季雨水河水，
分别说为最善与最劣，
水的类别

། །།འོ་མ་ཕལ་ཆེར་རོ་ཞུ་མངར། །སྣུམ་ཞིང་མདངས་སྐྱེད་ལུས་ཟུངས་འཕེལ། །རླུང་དང་མཁྲིས་སེལ་རོ་ཙ་བྱེད། །བད་ཀན་སྐྱེད་ལྕི་བསིལ་བ་ཡིན། ། བ་ཡི་འོ་མ་འཚོ་བྱེད་ཅིང་། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡིན་གློ་རྡོལ་དང་། །གློ་གཅོང་ལ་ཕན་ཡིད་གཞུངས་བྱེད། །སྟོབས་སྐྱེད་ནུ་ཞོ་སྐྱེད་དང་འཁྲུ། །ངལ་དང་མགོ་འཁོར་མྱོས་དཔལ་ཉམས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཀྲེས་སྐོམ། །རིམས་རྙིང་གཅིན་ནི་སྲིབ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས པ་སེལ་བ་ཡིན།།མ་ཧེའི་འོ་མ་འཇུ་དྲགས་དང་། །གཉིད་མེད་ལ་ཕན་རབ་ལྕི་བསིལ། །ར་ནི་ཆུ་ཉུང་འཐུང་ཟས་རྒོད། །ཁ་ཞིང་ཚ་བ་ཟ་བས་ཡང་། །སྐེམས་དང་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཚད་ནད་སེལ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་ཅུང་རྩུབ་དྲོ། །ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞིང་ དྲོད་ཆེ་ཡང་།།རླུང་དང་བད་ཀན་ལྟོ་སྦོས་སྲིན། །འོར་ནད་དམུ་རྫིང་གཞང་ནད་སེལ། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་རླུང་མཁྲིས་ཁྲག་།སྣད་པའི་མིག་ནད་སེལ་བྱེད་དེ། །ཚིམ་བྱེད་མིག་དང་སྣར་བླུགས་ཕན། །ལུག་གི་འོ་མ་སྙིང་གནོད་ཚ། །རླུང་འཇོམས་སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ། །མཁྲིས་ པ་བད་ཀན་སྐྱེད་པ་ཡིན།།བན་གླང་མོ་ཡིས་རབ་བརྟན་བྱེད། །རྨིག་པ་གཅིག་པའི་འོ་མ་ཚ། །ཡན་ལག་རླུང་སལ་སྐྱུར་བཅས་ཤིང་། །ལན་ཚྭ་བོ་ཞིང་རྨོངས་པར་བྱེད། །འོ་རློན་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་ལྕི། །རིགས་པར་བསྐོལ་བས་དེ་ལས་གཞན། །ཤིན་ཏུ་ བསྐོལ་ན་འཇུ་དཀའ་ལྕི།།བཞོས་མ་ཐོག་དྲོ་བདུད་རྩིར་མཚུངས། །ཞོ་ནི་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར། །རྟུག་སྐམ་ལྕི་ལ་རླུང་ནད་སེལ། །ཚིལ་དང་ཁུ་ཆུ་སྟོབས་བད་ཀན། །ཁྲག་མཁྲིས་དྲོད་སྐྱེད་འོར་ནད་སྐྱེད། །ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་ཁ་ཟས་ལེན། །གྲང་བའི་རིམས་དང་མི་སྙོམས་ རིམས།།ཆམ་པ་གཅིན་འགགས་གྱུར་པ་དང་། །འཁྲུ་བའི་ནད་ལ་རྩུབ་མོ་ཕན། །ཞོ་དྲོན་དཔྱིད་དང་སོག་དང་། །སྟོན་དུས་མཚན་མོ་བཏུང་མི་བྱ། །དེ་ནི་མུངྒའི་སྲན་ཚོད་དང་། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་ཤ་ཁར། །སྐྱུ་རུ་ར་ནི་མེད་མི་བཏུང་། །རྟག་ཏུ་མ་ཡིན་མ་ལངས་མིན། ། གཞན་དུ་མེ་དབལ་རིམས་ཁྲག་དང་། །མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་མགོ་འཁོར་སྐྱེད། །དར་སར་ཡང་ལ་བསྐ་ཞིང་སྐྱུར། །དྲོད་སྐྱེད་བད་ཀན་རླུང་དག་སེལ། །སྐྲན་ནད་དམུ་རྫིང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །ཕོ་ནད་ཆུ་སྲི་ཡི་ག་འཆུས། །མཆེར་པ་སྐྲན་དང་མར་མ་ཞུ། །སྦྱར་དུག་སྐྱ་རྦབ་ནད། ། རྣམས་སེལ། །དེ་འདྲ་ཞོག་ཆུ་འཁྲུ་ཡང་། །རྩ་སྦུབས་སྦྱོང་ལ་རྟུག་སྐམ་སེལ། །འཕྲལ་གྱི་མར་སར་རོ་ཅི་ཞིང་། །བསིལ་ཞིང་མདོག་སྟོབས་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །འཁྲུ་གཅོད་རླུང་མཁྲིས་ཁྲག་གཞང་འབྲུམ། །གློ་གཅོང་ཁ་ཡོན་ལུང་པ་སེལ། །ཞུན་མར་བློ་རྣོ་དྲན་གསལ་ཞིང་། ། ཡིད་གཞུངས་དྲོད་སྐྱེད་སྟོབས་ཚེ་འཕེལ། །མིག་དང་བྱིས་རྒན་བུ་འདོད་དང་། །མདངས་བཟང་རབ་གཞོན་སྐད་སྙན་ཕན། །གློ་རྡོལ་སྐེམ་དང་གཅོད་དང་འབྲས། །མཚོན་སྨས་མེས་ཚིག་རྨ་ལའང་བསྔགས། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དུག་དང་སྨྱོ། །ལུས་སྐེམས་མདངས་ཉམས རིམས་ནད་སེལ།།སྣུམ་གྱི་ནང་ན་སྣུམ་མཆོག་སྟེ། །བསིལ་ཞིང་ན་ཚོད་འཇོག་པའི་མཆོག་།ཞུན་མར་སྟོབས་ནི་སྟོང་དང་ལྡན། །སྦྱོར་བས་ལས་ནི་སྟོང་བྱེད་འགྱུར། །མར་རྙིང་སྨྱོ་དང་བརྗེད་བྱེད་བརྒྱལ། །གླད་ནད་རྣ་མིག་མངལ་ནད་དང་། །རྨ་རྣམས་སྦྱང་ཞིང་འཚོ་བྱེད་པས། ། ནད་ལས་རྒྱལ་བྱེད་དམ་པ་ཡིན། །ཕྲུམ་སར་སྦྲི་དང་རྒྱ་ཕྲུམ་དང་། །ཆུར་བ་ལ་སོགས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་། །ཁུ་བ་གཉིད་དང་བད་ཀན་འཕེལ། །རྟུག་སྐམ་བྱེད་ལྕི་ཉེས་བ་དང་། །བ་མར་འོ་མ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ལུག་ལས་བྱུང་བ་སྨད་པ་ཡིན། །འོ་མའི་སྡེ་ཚན་ནོ།

牛奶大多味甘美，滋润增光益精气，祛除风胆增性欲，生痰沉重性寒凉。
母牛之奶能养生，是大补品治肺破，肺痨有效令心安，增力生乳泻痢疾。
疲劳眩晕醉力衰，痰喘气急饥与渴，陈旧热病小便闭，血液胆汁皆能除。
水牛之奶消化强，失眠有效重且凉，山羊少饮食性猛，苦味发热食物轻。
干渴热病及气急，血液胆汁热病除，母驴之奶稍粗热，咸味发热且轻盈。
风痰腹胀与虫病，瘿瘤淋巴痔疮除，妇女乳汁风胆血，目疾鼻病能治愈。
能饱眼鼻滴注效，绵羊之奶心病热，祛风呃逆与气急，胆汁生痰之因由。
母牦牛奶最稳固，独蹄之奶性发热，肢体风除带酸味，咸味令人生愚痴。
生奶生痰沉重性，适度煮沸则不然，过度煮沸难消化。
初挤温奶如甘露，酸奶味道后成酸，大便干燥重祛风，脂肪体液力与痰。
血胆生热瘿病起，开胃纳食增食欲，寒热病及不均热，感冒尿闭等疾病。
腹泻之症粗涩效，温酸春季与夏季，秋季夜晚不可饮，绿豆汤羹及蜂蜜。
酥油糖果与石榴，缺一不可饮酸奶，不可常饮空腹饮，否则火病热血起。
麻风白癞眩晕生，酪浆轻盈涩且酸，生热祛除风痰病，瘤病淋巴痔疮等。
胃病水肿食欲差，脾脏肿瘤酥未消，配制毒药白癞病，诸症皆可得痊愈。
如是乳清泻且轻，通畅脉道除便秘，新鲜酥油味何等，清凉增色生暖意。
止泻祛风胆血痔，肺痨口歪肺病除，熟酥增慧明记忆，心安生暖力寿增。
眼病老幼求子者，容光焕发声音美，肺破干枯割伤疮，兵器所伤火烧伤。
风胆毒邪及狂症，身枯色衰热病除，油中酥油最殊胜，清凉保持年龄佳。
熟酥具有千般力，配制能成千般业，陈酥治愈狂忘晕，脑病耳目胎疾等。
诸伤清净能治愈，战胜疾病最殊胜，酸奶凝乳及奶渣，乳清等物增体力。
精液安眠痰湿增，便秘沉重诸过患，牛酥牛奶最殊胜，羊乳制品最低劣。
以上为乳品类。

། །། བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་འཁྲུ་ལྕི་སྣུམ། །ཤ་སྐྱེ་རོ་ཙ་བད་གཅིན་འཕེལ། །བསིལ་ཞིང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་དང་། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་མངར་བ་ཡིན། །དེ་ཚེ་ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞིང་སོས། །བཅས་ན་ཁར་དག་དང་འདྲ། །རྩ་བ་རྩེ་མོ་དབུས་ཟོས་སྩོགས། །བཙིར་དང་དྲི་མས་སྦགས་པ་དང་། །དུས ནི་ཅུང་ཟད་ལོན་པ་ལས།།འཁྲུལ་འཁོར་ཅན་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཏེ། །ཚ་ཞིང་ལྕི་ལ་མ་ཁྲིགས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཁར་དཀར་པོའི་ཤིང་། །བསིལ་དང་མངར་བས་མཆོག་ཡིན་ལ། །དེ་ཡི་འོག་མ་སྦུབས་ཅན་ཡིན། །ཚིགས་བརྒྱ་པ་དང་ཀནྟ་ར། །བལ་ཡུལ་སྐྱེས་སྩོགས་ དེ་ལས་རིམ།།ཅུང་ཟད་ཚ་བྲོ་བསྐ་བ་དང་། །དྲོད་བཅས་ཅུང་ཟད་ཚ་བ་སྐྱེད། །དབུ་བ་ཅན་ལྕི་བད་ཀན་སྐྱེད། །སོགས་བྱེད་གཅིན་ནི་སྦྱོང་བྱེད་ཡིན། །དཀར་པོར་དཀན་ཆེར་མི་སྐྱེད། །བཤང་དང་གཅི་བ་བདེ་བར་འབྱིན། །དམར་ནག་ཕལ་ཆེར་སྲིན་བུ་ཁྲག་།རྐང་ཚིལ་ ཤ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད།།རྙིང་པ་ཡིད་འོང་ཕན་པ་ཡིན། །སར་པ་དྲོད་འབྲི་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཧྭགས་དང་ཁཎྜ་ཀར་དཀར། །རིམ་གྱིས་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་སྟེ། །རོ་ཙ་གློ་གཅོང་གློ་རྡོལ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རླུང་སེལ་ཡིན། །ཡ་བ་ཁ་ར་ཚ་ཞིང་མངར། །བསྐ་སྟེ་ཡོན་ཏན་དེ་ དང་འདྲ།།ཁ་ར་ཀར་ཀུན་ཚ་དང་སྐོམ། །སྐྱུག་བྲོ་བརྒྱལ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ། །བུ་རམ་ཤིང་གདུས་ཁང་དང་། །དབུ་བ་ཅན་མཆོག་ཐ་མ་ཡིན། །སྦྲང་རྩི་མིག་ཕན་གཅོད་སྐོམ་དང་། །བད་ཀན་སྐྱིགས་བུ་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས། །ཚིལ་ཆེན་མཛེ་ནད་གཅིན་ནད་སྐྱུག། ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་སེལ། །རྨ་སྦྱོང་རྨ་འཚོ་ཆག་གྲུགས་སྦྱོར། །རླུང་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་བསྐ་ལ་མངར་བ་སྟེ། །སྦྲང་རྩིའི་ཁཎྜ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཚ་ཞིང་ཚས་གདུངས་ཚ་བར་ལྡན། །ཚ་བ་དེས་ནི་གསོད་པར་འགྱུར། །སྐྱུག་སྨན་སྨན་མར་མས་གཏོང་ལ། །སྦྲང་རྩི དྲོ་བའམ་བཀག་པ་མེད།།བུ་རམ་ཤིང་གི་སྡེ་ཚན་ནོ།། །།འབྲུ་མར་རང་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན། །དེ་ལ་ཏིལ་མར་ཏིལ་དང་མཚུངས། །གཙོ་བོ་རྣོ་ཞིང་ཁྱབ་པ་ཡིན། །པགས་པའི་ཉེས་སེལ་མིག་ལ་གནོད། །ཚ་ཞིང་རྣོ་ལ་བད་ཀན་ སེལ།།སྐེམ་པོ་དག་ནི་ཤ་སྐྱེད་ཅིང་། །སྦོམ་པོའི་ཤ་འབྲི་མཁྲེགས་པར་འོང་། །རྟུག་སྐམ་སྲིན་བུ་འཇོམས་པ་དང་། །སྦྱར་བས་ནད་རྣམས་ཐམས་ཅད་སེལ། །ེ་རཎྜ་མར་ཚ་ཞིང་ཁ། །ཞུ་རྗེས་མངར་ལྕི་འཁྲུ་བ་ཡིན། །རླིག་རླུགས་སྐྲང་རླུང་བད་ཀན་དང་། །ལྟོ་ནད་ ལྡང་དུབ་རིམས་ནད་སེལ།།འོར་ནད་རྐེད་པ་གསང་བའི་ནད། །ལྟོ་བ་རོ་རྒྱབ་ནད་ལ་ཕན། །ེ་རཎྜ་ནི་དམར་པོའི་མར། །རྣོ་ཚ་དྲི་ང་རབ་འབྱིལ་འདྲེད། །ཡུངས་མར་ཚ་དྲོ་རྣོ་བ་དང་། །བད་ཀན་རླུང་སེལ་ཁུ་བ་འབྲི། །ཡང་ཞིང་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད་བྱེད་ལ། །ཤ་བཀྲ་མཛེ་ འབྲུམ་རྨེན་བུ་སེལ།།བ་རུ་རའི་མར་མངར་བསིལ་ལྕི། །སྐྲན་སྐྱེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། །ནིམ་དམར་རབ་ཏུ་ཚ་མིན་ཁ། །ལྟོ་སྲིན་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ། །ཟར་མ་ལེ་བརྒན་རྩི་ཡི་མར། །དྲོ་ཞིང་པགས་ནད་བད་མཁྲིས་སྐྱེད། །ཞག་དང་རྐང་ནི་རླུང་འཇོམས་ཤིང་། ། སྟོབས་དང་ཁུ་ཆུ་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཤ་ནི་རང་དངོས་རྗེས་མཐུན་ལ། །ཚིལ་ཡང་དེ་དང་འདྲར་ཤེས་བྱ། །ཏིལ་མར་ལ་སྩོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནོ།

甘蔗汁具有润泻性和滋润性，能增长肉体，增进食欲，增加小便，
具有清凉性，能祛除血液和胆汁，味道和消化后都是甜味。
此时如果加入盐，味道会变得咸且有香气，就像白糖一样。
如果食用根部、顶部、中部等部位，或是压榨后的，或是被污染的，
或是放置一段时间后，会产生变化，变得发热、沉重且不易消化。
其中白糖树具有清凉性和甜味，是最好的，
其次是中空的糖树。
百节糖和甘蔗，以及尼泊尔产的等依次排列。
略带热性、咸味和涩味，具有温热性，能产生轻微的热性，
泡沫型的甘蔗汁沉重，会产生痰，能清除小便。
白色的不会产生太多痰，能顺利排出大小便。
深色的大多会产生虫、血液、脂肪、肉和痰。
陈年的甘蔗汁有益且令人愉悦，新鲜的会减少体温并产生痰。
糖块、糖晶和白糖依次功效越大，
能增进食欲，治疗慢性咳嗽、肺病，祛除血液、胆汁和风。
岩糖具有热性和甜味，涩味，功效与上述相似。
各种糖都能祛除发热、口渴、呕吐、晕厥、血液和胆汁。
甘蔗熬制的糖和泡沫型的糖分别是最好和最差的。
蜂蜜有益于眼睛，能止渴，能降服痰、呃逆、血液和胆汁，
大量的脂肪能治疗麻风病、尿病、呕吐、咳痰、呼吸不畅和发热，
能清洁伤口，愈合伤口，接骨，但会产生风。
具有粗糙性、涩味和甜味，蜂蜜糖的性质与此相似。
具有热性，被热所煎熬时具有热性，这种热性会致命。
用于催吐药、药油和下部治疗时，蜂蜜不能加热或禁用。
以上是甘蔗类的章节。
植物油的性质如下：
其中芝麻油的性质与芝麻相同，
是最主要的，具有锐利性和渗透性。
能祛除皮肤病，但对眼睛有害。
具有热性和锐利性，能祛除痰，
瘦人食用能增长肉体，胖人食用能减肥并变得结实。
能治疗便秘，降服虫病，
配制后能治疗一切疾病。
蓖麻油具有热性和苦味，消化后呈甜味，性质沉重，有通便作用。
能治疗睾丸下垂、浮肿、风病、痰病、
胃病、疲劳和热病。
能治疗胸腔疾病、腰部疾病、生殖器疾病、
腹部疾病和背部疾病。
红色蓖麻油具有锐利性、热性，气味难闻，能松解和涂抹。
芥子油具有热性、温性和锐利性，
能祛除痰和风，减少精液。
性质轻盈，能产生血液和胆汁，
能治疗白癜风、麻风、疹子和肿块。
余甘子油具有甜味、清凉性和沉重性，
能产生肿块，祛除风和胆汁。
红色楝树油不太热，具有苦味，
能祛除腹部虫病、胆病和痰病。
豌豆和茄子的油具有温性，
能引起皮肤病、痰病和胆病。
脂肪和骨髓能降服风，
能增强体力，增加精液，产生痰。
肉的性质与其本身相符，
脂肪的性质也应如此理解。
以上是芝麻油等类的章节。

། །།ཆང་ནི་དྲོད་འབར་ཡི་ག་འབྱེད། །རྣོ་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་ཁོར་བརྟ་དགའ། །མངར་བཅས་ཁ་ཞིང་ཚབ་དང་། །ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་ཞིང་ཅུང་ཟད འཁྲུ།།བསྐ་བཅས་གདངས་སྙན་ནད་མེད་དང་། །སྤོབས་བསྐྱེད་མདོག་འགྱུར་ཁོང་ཡངས་ཤིང་། །གཉིད་མེད་པ་དང་གཉིད་ཆེ་ལ། །ཕན་ཞིང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །རིགས་འཐུངས་སྐེམ་དང་སྦོམ་ཕན་ཞིང་། །རྩུབ་རྣོ་ལས་སྒོ་ཁྱབ་ཅིང་སྦྱོང་། །རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བ་ཡིན། ། གཞན་དུ་བསྟེན་ན་དུག་དང་མཚུངས། །ཆང་སར་ལྕི་ཞིང་ཉེས་སྐྱེད་ཡིན། །ཆང་རྙིང་དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱེད། །ཚ་བའི་སྤྱོད་པར་ལྡན་མི་བཏུང་། །སུན་ཅིང་བཀྲེས་ཉེན་ནད་བས་མིན། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་མིན་སར་པ་དང་། །ལེགས་པར་མ་བསླངས་རྙོག་ཅན་ཡིན། །འབྲུ་ཆང་སྐྲན་དང་དམུ རྫིང་དང་།།རྟུག་སྐེམ་གློ་གཅོང་སེལ་བ་དང་། །རླུང་འཇོམས་ཚིལ་དང་ཁྲག་སྐྱེད་ཅིང་། །གཅིན་བདེར་འབྱིན་ཞིང་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཆང་དངས་ཡོན་ཏན་དེ་འདྲ་ལས། །ཡིད་འོང་ཡང་ཞིང་རྣོ་བ་དང་། །གཟེར་དང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སྐྱུག་བྲོ་བཤང་འགགས་ སྦོས་ཆམ་འཇོམས།།བ་རུར་ཆང་ཡང་ཞིང་ཕན། །ཤིན་ཏུ་ར་རོར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །རྨ་དང་སྐྱ་རྦབ་མཛེ་ནད་ལ། །ཧ་ཅང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །རྫས་བཞིན་ཡོན་ཏན་རྗེས་མཐུན་ཆང་། །ཆང་གི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལས་ལྷག་།ཕོ་ནད་སྐྱ་རྦབ་མཛེ་གཞང་འབྲུམ། །ལུས་ སྐེམ་སྐྲང་འོར་དམུ་རྫིང་རིམས།།སྐྲན་དང་སྲིན་བུ་མཆེར་ནད་སེལ། །རོ་ནི་བསྐ་ཞིང་ཚ་རླུང་སྐྱེད། །རྒུན་ཆང་ནད་སྦྱོང་སྙིང་ལ་ཕན། །ཤིན་ཏུ་དྲོ་མིན་མངར་ཞིང་འཁྲུ། །མཁྲིས་རླུང་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་སྐྱ་རྦབ། །གཅིན་ནད་གཞང་འབྲུམ་སྲིན་ནད་སེལ། །བུ་རམ་ཆང་ནི་གཅིན་རྟུག་ འགགས།།འབྱིན་ཞིང་ངོམས་ལ་དྲོད་སྐྱེད་ཡིན། །བུ་རམ་ཤིང་ཆང་རླུང་མཁྲིས་སྐྱེད། །སྣུམ་དང་བད་ཀན་ལས་བྱུང་འཇོམས། །ཚིལ་འོར་དམུ་རྫིང་གཞང་འབྲུམ་སེལ། །དེ་བས་ཁུ་བ་བསྐོལ་མཆོག་ཡིན། །སྦྲང་ཆང་འགྲིབ་བྱེད་རྣོ་བ་སྟེ། །གཅིན་ནད་ཆམ་པ་ལུད་པ་སེལ། ། ཚ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་བད་ཀན་དག་།འཇུ་ཞིང་རླུང་ནི་སྙོམས་བྱེད་ལ། །རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་རྣོ་རྩུབ་སྐྱུར། །ཡིད་འོང་ཡིག་འབྱེ་ཞིང་འཁྲུ། །དྲོད་སྐྱེད་རེག་ན་བསིལ་བ་དང་། །སྐྱ་རྦབ་སྲིན་སེལ་མིག་ལ་གནོད། །བུ་རམ་བུར་ཤིང་རྒུན་ཆང་དང་། །ཚ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཡང་། །སྡོང་བུ་རྩ་བ་འབྲས སྩོགས་ལས།།མནན་བྱས་དེ་དང་འདྲར་ཤེས་བྱ། །རྡོ་གུ་ལ་སོགས་བཞུར་བ་གཞན། །དུས་ཀྱི་སྐྱུར་པོ་ཡང་ཟས་ལེན། །འབྲས་ཁུའི་རང་སྐྱུར་འཁྲུ་རྣོ་ཚ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་བསྐུས་ན་བསིལ། །ངལ་དང་རྨྱ་སེལ་ཡིག་འབྱེད། །དྲོད་སྐྱེད་ཆུ་སེའི་ནད་སེལ་ཡིན། ། མས་གཏོང་ལ་ཕན་ཡིད་དུ་འོང་། །ཡང་ཞིང་རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས། །བ་གཅིན་ར་ལུག་མ་ཧེ་དང་། །གླང་པོ་རྟ་བོང་རྔ་མོའི་གཅིན། །མཁྲིས་སྐྱེད་རྩུབ་ཅིང་རྣོ་ལ་ཚ། །འཐུངས་རྗེས་ཚ་བྲོ་རོ་ཚ་སྟེ། །སྲིན་ནད་འོར་ནད་དམུ་རྫིང་སྦོས། །གཟེར་དང་སྐྱ་རྦབ་བད་ཀན་རླུང་། །དུག་སྐྲན་ཤ་བཀྲ ཡི་ག་འཆུས།།མཛེ་དང་གཞང་འབྲུམ་མྱུར་དུ་འཇོམས། །དེ་ལྟར་ཆུ་བོ་བུ་རམ་ཤིང་། །ཏིལ་མར་ཆང་གི་སྡེ་ཚོགས་རིམ། །གཤེར་བའི་རྫས་ཕྱོགས་གཅིག་པ་འདི། །རགས་རིམ་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

酒能燃烧暖性开胃，锐利生暖令人欢喜。带甜涩味且咸，消化后酸味略泻。带涩悦耳无病，生勇改容心胸开阔。对失眠和嗜睡，有益且生血胆。适量饮用益瘦胖，粗猛遍及诸门清净。能除风寒痰，否则服用如毒。新酒沉重生过患，陈酒则与此相反。热性体质者勿饮，疲劳饥饿病者勿饮。不太锐利新酒，未经充分发酵混浊者。谷酒能除瘤肿水肿，便秘肺痨，能制风生脂生血，利小便生痰。清酒功效如是，悦意轻盈锐利，能除刺痛咳嗽呼吸不畅，呕吐便秘胀满感冒。葡萄酒轻盈有益，不易醉人，对伤口白癞麻风病，不会造成太大危害。如药物般功效相应之酒，胜过一切酒之功德。能除胃病白癞麻风痔疮，消瘦浮肿水肿热病，瘤肿虫病脾病。味涩且生热风。葡萄酒能净病益心，不太热甜且泻，稍生胆风白癞，能除尿病痔疮虫病。糖酒能通小便大便阻滞，令饱足生暖。甘蔗酒生风胆，能除油腻痰所生，能除肥胖水肿痔疮。其中熬煮汁最佳。蜂蜜酒能减退锐利，能除尿病感冒咳嗽。热酒能净血胆痰，助消化平衡风，极热锐利粗涩酸，悦意开胃且泻。生暖触之凉，除白癞虫害眼有害。糖酒甘蔗酒葡萄酒，热酒后后渐轻。树干根茎稻等，压制应知同此。岩蜜等其他流质，时酸亦能取食。米汤自酸泻锐热，生胆涂之凉，除疲劳昏迷开胃，生暖除水肿病。益下施悦意，轻盈能除风痰。牛尿羊驼水牛，象马驴骡尿，生胆粗锐热，饮后热味热，能除虫病浮肿水肿胀，刺痛白癞痰风，毒瘤斑病食欲不振，迅速能除麻风痔疮。如是河水甘蔗，芝麻油酒类，液体药物一类，此依次第而说。摘自《医方明鉴》第五品类品。其后当说观察了知饮食之理品。

།རྩ་སྣར་འབྲས་ཆན་ཀ་མ་ལ། །དྲུག་ཅུ་པ་དང་བྱ་ཡིས་བླངས། །སྒྲོན་བུའི་མཆུ་དང་རྩེ་རྣོན་དང་། །རོ་འདྲའི་འབྲས་འདྲ་དྲི་བཟང་དང་། །པ་ཏང་ཀ་དང་གསེར མདོག་ཅན།།གང་གཞན་འབྲས་ནི་བཟང་པོ་རྣམས། །རོ་མངར་ཞུ་རྗེས་མངར་ཞིང་སྣུམ། །རོ་ཙ་བཤང་གཅི་སྐ་ཞིང་ཆུང་། །རོ་རྗེས་བསྐ་ཞིང་ཕན་པ་དང་། །ཡང་ཞིང་གཅིན་མང་བསིལ་བ་ཡིན། །དེ་ལ་རྩེ་རྣོ་ནང་རྩ་སྣར། །མཆོག་ཡིན་སྐོམ་དང་ཉེས་གསུམ་སེལ། ། དེ་ཡི་འོག་ཏུ་འབྲས་ཆན་སྨད། །དེའི་འོག་ཀ་མ་ལ་དེའི་འོག་།ནས་འདྲ་ཧ་ཡན་ཆར་མ། །ནེ་ཤ་ད་ཀ་ལ་སོགས་ནི། །རོ་མངར་དྲི་ཞིམ་ལྕི་ལ་སྣུམ། །ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་བད་མཁྲིས་སྐྱེད། །བཤང་དང་གཅི་བ་ཐུར་དུ་འབྱིན། །སྔ་མ་སྔ་མ་སྨད་པ་ཡིན། །འབྲས་ནང་དྲུག་ཅུ་བ་མཆོག སྟེ།།རྩ་སེར་ཤུན་པ་ནག་པ་དག་།སྣུམ་ཞིང་འཇུ་སླ་བརྟེན་ཞིང་མངར། །ཉེས་པ་གསུམ་སེལ་བསིལ་རྟུག་འདྲིལ། །དེ་ལས་རིམ་བཞིན་ཐུག་ཆེན་དང་། །ཤུན་ནག་རྒྱ་སྐྱེགས་ཚིགས་མ་འདྲ། །ཁྱིམ་བྱའི་སྒང་འདྲ་འུར་བའི་མིག་།ཕུག་རོན་འབྲས་དང་སུ་ཁར། །འབའ་ ར་ཁ་དང་ཨུཏྤལ་དམར།།ཙི་ཏ་སྟོན་སྐྱེས་ད་དུར། །གན་དྷན་དང་ཀུ་རུ་བིན། །ཡོན་ཏན་རིམ་བཞིན་ཆུང་ཤེས་བྱ། །འབྲས་གཞན་མངར་ཞིང་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་ལྕི་བ་དང་། གཅིན་རྟུག་མང་ཞིང་ཚབ་ཡིན། །པ་ཏ་ལ་ཉིད་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །ཅི་ཚེ་ཁྲེ་དང་ ནི་བ་ར།།ཁྲེ་རྒོད་སྣེ་འབྲས་སྩོགས་བསིལ་ཡང་། །རྩའི་འབྲུ་དེ་དག་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་། །ཁོང་རྩུབ་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ། །དེ་ལ་ཁྲེ་ནི་རྟས་བྱེད་ལྕི། །ལུས་ཀྱི་ཆག་གྲུགས་འབྱོར་བར་བྱེད། །ཁྲེ་རྒོད་མཆོག་ཏུ་འཁྲུ་གཅོད་ཅིང་། །རེག་ན་བསིལ་ལ་དུག་སེལ་ཡིན། །ནས་ ནི་རྩུབ་བསིལ་ལྕི་ལ་མངར།།ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུ་བཤང་རླུང་འཕེལ། །རོ་ཙ་བརྟན་བྱེད་གཅིན་དང་ནི། །ཚིལ་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ། །ཆམ་པ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ད་རྒན་ལྐོག་ནད་པགས་ནད་སེལ། །ནས་རྒོད་ཅུང་ཟད་དམན་པ་ཡིན། །སྨྱིག་ སྐྱེས་འབྲས་ནས་རྩུབ་ཅིང་ཚ།།གྲོ་ནི་རོ་ཙ་སྣུམ་བསིལ་ལྕི། །འཚོ་བྱེད་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། །ཆག་གྲུགས་འབྱོར་བྱེད་མངར་བ་དང་། །ཤ་མཁྲེགས་བྱེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་འཁྲུ། །ནནྟི་མུ་ཀ་རོ་བསྐ་ཞིང་། །བསིལ་ཞིང་མངར་ཡང་ཕན་པ་ཡིན། །གྲ་མ་ཅན་གྱི་འབྲུ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ།

茎尖的大米、莲花米、六十日米和鸟食米，灯嘴米、尖端米、尸体米、香米、红米和金色米，以及其他优质大米，
味甘，消化后甘甜而油润，具有壮阳作用，大小便稠稀适中，后味涩而有益，轻盈，利尿，性凉。
其中尖端米和茎尖米最佳，能止渴，消除三病。
其次是大米饭，再次是莲花米，再次是类似青稞的米、雨水米、尼沙达卡等，
味甘香，重而油润，消化后成酸，生成痰胆，下行大小便，前者比后者更差。
米中六十日米最佳，根部发黄皮色发黑，油润易消化，稳定而甘甜，消除三病，性凉，大便成形。
其次依次是大汤米、黑皮米、红花节米、家鸡背米、飞鸟眼米、鸽子米、苏卡拉米、
巴拉卡米、红莲米、吉塔秋米、达杜拉米、甘丹米和库鲁宾米，
功效依次递减。
其他大米味甘，消化后成酸，生胆，性重，大小便量多，性温。
帕塔拉米会生三病。
稻米、尼瓦拉米、野稻米、尖米等性凉轻盈。
这些茎类谷物会生风，内燥，消除痰和胆。
其中稻米能滋养，性重，能修复身体损伤。
野稻米最能止泻，触感凉爽，能解毒。
大麦性粗涩凉重而甘，稍有泻下作用，增大便和风，
具有壮阳作用，能固精，消除小便、脂肪、胆和痰，
能治疗感冒、咳嗽、呼吸不畅、痛风、喉病和皮肤病。
野生大麦效果稍差。
竹生稻米性粗涩而热。
小麦能壮阳，油润凉重，能养生，消除风和胆，
能修复损伤，味甘，能使肉质坚实，稍有泻下作用。
南帝穆卡味涩，性凉而甘，轻盈有益。
以上为谷物类品种专题。

། །།མོན་སྲན་སྡེའུ་དཀར་སྲན་ཆུང་སྩོགས། །གང་བུ་ཅན་འབྲུ་རྩ་སྒོ་བཀག་།རོ་བསྐ་མངར་ཞིང་འཁྲུ་བ་གཅོད། །ཞུ་རྗེས་ཚ་ལ་བསིལ་ཞིང་ཡང་། །ཚིལ་དང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ། །བསྐུས་ཤིང་བླུགས་ན་ཕན་པ་ཡིན། །འདི་ལས་མུངྒ་མཆོག རླུང་ཆུང་།།སྲན་མ་ཤིན་ཏུ་རླུང་སྐྱེད་ཡིན། །མོན་སྲན་དཀར་པོ་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་། །རྩུབ་ཅིང་ལྕི་ལ་བཤང་བ་འཕེལ། །རྒྱ་སྲན་ནག་ཚ་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར། །ཁུ་ཆུའི་རྡེའུ་ཆམ་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་རླུང་བད་གཞང་འབྲུམ། །འཇོམས་ཤིང་ཁྲག་མཁྲིས་མཆོག་ཏུ་སྐྱེད། ། ནིས་པ་བ་ནི་རླུང་ཁྲག་མཁྲིས། །ནུ་ཞོ་གཅིན་འཕེལ་ལྕི་ཞིང་འཁྲུ། །ཚ་བྱེད་མིག་གནོད་ཁུ་བ་འབྲི། །བད་ཀན་འོར་ནང་དུག་རྣམས་སེལ། །མ་ཤ་སྣུམ་སྟོབས་བད་ཀན་སྐྱེད། །བཤང་གཅི་མཁྲིས་པ་འཕེལ་བྱེད་འཁྲུ། །ལྕི་ཞིང་ཚ་ལ་རླུང་འཇོམས་དང་། །ཁུ་བ་འཕེལ་ཞིང འབྱིན་པར་བྱེད།།ཀ་ཀན་དུ་ལ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །ཡོན་ཏན་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་འདྲ། །ཏིལ་འབྲུ་དྲོ་ཞིང་པགས་པ་འཇམ། །བསིལ་ཞིང་སྐྲ་དང་སྟོབས་སྐྱེད་པ། །ལྕི་ཞིང་གཅིན་ཉུང་ཞུ་རྗེས་ཚ། །ཡིད་གཞུངས་དྲོད་སྐྱེད་བད་མཁྲིས་སྐྱེད། །ཟར་མ་སྣུན་མངར་ཁ་ཞིང་དྲོ། ། ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །མིག་གནོད་ཁུ་སྐེམས་ཞུ་རྗེས་ཚ། །ལེ་བརྒན་རྩི་འབྲས་དེ་དང་འདྲ། །གྲ་མ་ཅན་ལས་ནས་རྒོད་དང་། །མ་ཤ་གང་བུ་ཅན་ཐ་ཆད། །འབྲུ་ཡི་གསར་ཐོག་བད་ཀན་སྐྱེད། །ལོར་ལོན་འབྲུ་ནི་ཡང་བ་ཡིན། །མྱུར་སྐྱེ་དེ་བཞིན་སྲན་མ་ནི། སྤུན་མེད་ལེགས་བརྔོས་ཚོད་མ་ཡང་། །གང་བུ་ཆགས་པའི་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ།

豆类、白豌豆、小豆等荚果类谷物，堵塞气脉。
味苦甘且能止泻，消化后性温而轻。
涂抹或灌注于脂肪、血液和胆病上有益。
其中绿豆最佳，微生风。
豌豆极易生风，白豌豆生风且粗重，增大便。
黑豆性温，消化后成酸味。
能治疗膀胱结石、感冒咳嗽、呼吸不畅、风病、痔疮，
并能制服血胆，极易生成。
豇豆能治风、血、胆，
增加乳汁和小便，性重且泻，
生热伤眼减少精液，
能祛除痰、瘿瘤和毒。
豇豆滑腻、增力、生痰，
增加大小便和胆汁且泻，
性重且温，能制风，
增加并排出精液。
鹰嘴豆、豌豆、蚕豆等，
功效与豌豆、绿豆相似。
芝麻温和，皮肤柔滑，
清凉且能生发增力，
性重小便少，消化后发热，
使心智稳定，生暖且生痰胆。
胡麻油性甘苦温，
性重且生痰胆，
伤眼干精，消化后发热。
荞麦与此相似。
在谷物中，野生青稞和
豇豆荚果类最差。
新鲜谷物生痰，
陈年谷物性轻。
速生谷物以及豌豆，
去壳煮熟的菜肴也轻。
这是各种结荚谷物的类别。

། །།འབྲས་ཐུག་སླ་སྐ་གར་བ་དང་། །འབྲས་ཆན་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན། །ཡང་ངོ་དེ་ལས་སླ་བ་ནི། །དགེ་འོ་རླུང་ནི་ལུགས་མཐུན་བྱེད། །སྐོམ་རྨྱ་ཉེས་པ ལྷག་མ་འཇོམས།།འཇུ་ཞིང་ལུས་ཟུངས་མཉམ་པར་བྱེད། །རྩ་སྦུབས་མཉེན་བྱེད་རྔུལ་བ་དང་། །མེ་ཡི་དྲོད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཐུག་སྐ་བཀྲེས་སྐོམ་ཉམ་ཆུང་རྨྱ། །ལྟོ་ནད་རིམས་ནད་སེལ་བ་ཡིན། །དྲི་མ་འགགས་ལ་ཕན་པ་དང་། །དྲོད་སྐྱེད་ནད་ནི་འཇུ་བར་བྱེད། ། ཐུག་གར་འཁྲུ་གཅོད་ཡི་གར་འོང་། །སྐོམ་སེལ་དྲོད་སྐྱེད་རྨ་དང་མིག་།བཀྲུ་སྨན་རྗེས་དང་ཉམ་ཆུང་དང་། །སྣུམ་འཐུངས་རྗེས་ལ་ཕན་པ་ཡིན། །འབྲས་ཆན་ལེགས་བཀྲུས་ཁུ་བཙགས་ཚོས། །རླངས་པ་དང་ནི་བྲལ་བ་དང་། །གང་ཡང་ཚ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས། །བསྐོལ བའི་འབྲས་ཚོས་ཡང་བ་ཡིན།།དེ་ལས་བཟློག་པ་གང་ཞིག་ནི། །ཤ་ཁུ་འོ་མ་བསྐོལ་སྩོགས་ལྕི། །དེ་ལྟར་རྫས་དང་བྱ་སྦྱོར་དང་། །ཚད་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ཤེས་བྱ། །ཁུ་བ་ཉམས་རྟས་ཚིམ་བྱེད་ཅིང་། །རོ་ཙ་མིག་ཕན་རྨ་ལ་གནོད། །མོན་སན་སྡེའུ་སྦྱོང་དང་རྨ། །ལྐོག་ མ་མིག་ནད་དག་ལ་ཕན།།ཀུ་ལངྒ་ཐ་ཁུ་རླུང་དང་སྐྲན། །རོ་སྨད་སླར་གཟེར་གནོད་པ་སེལ། །ཏིལ་ཚིགས་གཡོས་སུ་སྦྱར་བྱས་ནས། །ཚོད་མ་སྐམ་དང་མྱུ་གུ་དང་། །སྐྱུར་པོར་ཆང་བུ་བཅུག་པ་ནི། །མིག་གནོད་ཉེས་སྐྱེད་རྨྱ་བྱེད་ལྕི། །དྲི་འཛིན་ལུས་བརྟ་རོ་ཙ་ཞིང་། །སྣུམ་ ཞིང་སྟོབས་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེ།།རྒུན་ཆུའི་བཏུང་བ་ངལ་དུབ་དང་། །བཀྲེས་སེལ་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྕི། །རྟུག་སྐམ་གཅིན་མང་ཡི་གར་འོང་། །དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་སྨན་བཞིན་བལྟ། །འབྲས་ཡོས་སྐོམ་དང་སྐྱུག་ཚད་འཁྲུ། །གཅིན་མང་ཚིལ་དང་བད་ཀན་སེལ། །ལུད་པ་ མཁྲིས་པ་ཉེར་ཞི་བྱེད།།དྲོད་སྐྱེད་ཡང་ཞིང་བསིལ་བ་ཡིན། །སྲུས་ལེབ་ལྕི་ཞིང་སྟོབས་སྐྱེད་ལ། །བད་ཀན་བཤང་བ་སྲ་བྱེད་ཅིང་། །ནས་ཡོས་རྟུག་མཁྲེགས་རྩུབ་པ་དང་། །སྐོམ་ཞིང་ཁོང་འཁྲུགས་ལྕི་བ་ཡིན། །ནས་ཕྱེ་ཁོང་ཡང་བཀྲེས་སྐོམ་དང་། །ངལ་དུབ་མིག་ ནད་རྨ་ལ་ཕན།།སྐྱོ་མར་བྱས་པ་འཐུངས་པ་ཡིས། །འཕྲལ་དུ་སྟོབས་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ཆུ་དང་ཕྱེ་སྤེལ་མི་བཟའ་ཞིང་། །དུས་གཉིས་མཚན་མོ་འཕྲད་མེད་མིན། །འགྲངས་རྗེས་མི་བཟའ་སོས་བཅད་མིན། །ཧ་ཅང་འགྲངས་ཆེས་བཟའ་མི་བྱ། །འབའ་ཆ་ཉམ་ འབྲི་རྩུབ་པ་དང་།།བཤང་མཁྲེགས་མིག་ལ་གནོད་པ་ཡིན། །ཤ་གཡོས་སྤོད་སྦྱར་སྣུམ་ཞིང་ལྕི། །སྟོབས་སྐྱེད་ཤ་འཕེལ་རྟས་བྱེད་ཡིན། །མུངྒ་གཡོས་སྦྱར་ལྕི་བ་དང་། །སྨན་གྱི་ཆ་དང་ཡོན་ཏན་འདྲ། །ཁུར་བ་མདག་བཙོས་དོག་ལེ་དང་། །ས་སླང་ད་ནུར་རྒྱ་སོལ་ བསྲེགས།།ཁུར་བ་འདི་རྣམས་རིགས་གཅིག་ཀྱང་། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཡང་བ་ཡིན། །གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཟས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ།

稀粥、浓粥和熟饭，如前所述。更稀的粥，有益，能调顺风气。能消除口渴、昏迷等病症。
帮助消化，平衡身体组织。使脉道柔软，出汗，生起火热。
浓粥能治疗饥渴、虚弱、昏迷、胃病和热病。有益于大便阻塞，生热并帮助消化疾病。
稠粥能止泻，可口，消除口渴，生热，对伤口和眼睛有益。对服用泻药后、虚弱者、服用油性药物后有益。
熟饭经过良好清洗、过滤汤汁、煮熟，无蒸汽，以及用任何热性药物煮熟的饭都较为轻便。
与此相反的，用肉汤、牛奶等煮的饭较重。如此应当了解物质、制作方法和用量等。
汤汁能增强体力、满足饥饿，增进性欲，对眼睛有益，对伤口有害。
豌豆对腹泻、伤口、喉咙和眼病有益。
葫芦汤能消除风病、肿瘤、下腹部疼痛。
将芝麻炒熟制成菜，无论是干菜、嫩芽，或加入酸味调料，都会损害眼睛，引起疾病，导致昏迷且沉重。
能保持香气，强壮身体，增进性欲，滋润且增强体力，开胃。
葡萄饮料能消除疲劳和饥饿，使人满足但较重。使大便干燥，小便增多，可口。其功效应如药物般理解。
炒米能消除口渴、呕吐热病、腹泻，小便增多，消除脂肪和痰，平息咳嗽和胆汁，生热且轻便，具有清凉性。
炒面团较重且能增强体力，使痰和大便变硬。
炒大麦使大便坚硬，性质粗糙，引起口渴，搅动肠胃且沉重。
大麦粉使腹部轻盈，对饥渴、疲劳、眼病和伤口有益。
将其制成糊状饮用能立即增强体力。
不可食用水和面粉混合物，不可在两餐之间和夜间无规律进食。不可饱后进食，不可吃隔夜食物，不可过量进食。
糌粑会消耗体力，性质粗糙，使大便坚硬，损害眼睛。
炒肉油腻且沉重，能增强体力，增长肌肉，滋养身体。
炒绿豆较重，与药物的性质和功效相似。
烤饼、炭烤饼、油炸饼、土炒饼、炭烧饼，这些饼类虽属同类，但后者比前者更为轻便。
这是关于熟食类的章节。

། །།ཤ་བ་དགོ་བ་ཀུ་རང་ག་།རྐྱང་དང་རི་ཤ་རི་དྭགས་མ། །རི་བོང་དང་སྒོ་ཙ་རུ་ཀ། །ལྡང་སྒོ་ལ་སོགས་རི་དྭགས་ཡིན། །ལ་བ་བར་ཏི་བར་ ཏི་ཀ།།གོ་ཙ་དམར་དང་གོང་མོ་དང་། །སྲེག་པ་ཨུ་པ་ཙཀྲ་དང་། །ཀ་པིན་ཙ་ར་ཀུ་རུ་བ། །བར་ད་ཀ་དང་བར་ཏི་ཀ། །གོང་མ་སྲེག་དང་རྨ་བྱ་དང་། །ཁྱིམ་བྱ་དང་ནི་ཙ་ཀོར། །གོན་ནད་དང་རི་ལ་གནས། །ཤ་ར་བ་དང་ཨིནྡྲ་བ། །རི་བྱ་འདི་དག་ཟས་ཁྲོན་རྐོ། །ཤང་ཤང་ ཏེའུ་ད་དུ་ཧ།།བུང་འདྲ་ནེ+ེ་ཙོ་ཤ་རི་ཀ་།ཏ་ལ་ཁུ་བྱུག་ཧ་རི་ཏ། །བྱེའུ་ལ་སོགས་མཆུས་རྐོ་ཡིན། །སྦལ་པ་སྦྲུལ་དང་སྐྱིན་གོར་དང་། །བི་དུར་ལ་སོགས་ཁུང་ན་གནས། །བ་ལང་རྟ་བོང་དྲེའུ་དང་། །སྟག་གཟིག་སེང་གེ་དོམ་སྤྲེའུ། །བྱི་ལ་བྱི་བ་སྤྱང་ཀི་དང་། །སྲེ་ མོ་དང་ནི་དྲེད་དག་དང་།།ཝ་དང་འཕར་བ་ཁྲ་དང་ནི། །ཆུན་ལག་ཁྲ་སྤྱང་བྱ་རོག་གི། །བྱ་རིགས་ཁྲ་སྔོན་བྱ་ཀུ་རུ། །བྱ་རྒོད་འུག་པ་ཀ་ལིང་ཀ། །དུང་ཅན་མ་དུ་ཧ་ལ་སོགས། །བྱ་དང་གཅན་གཟན་རྩལ་མཐུས་ཟ། །ཕག་རྒོད་རུ་རུ་མ་ཧེ་སྐྱིན། །རོ་ཧི་ཏ་དང་གླང་པོ་ ཆེ།།མཛོ་རྒོད་གཡག་རྒོད་བསེ་དང་ནི། །སྨྱིག་གླང་ཞེས་གྲགས་རི་དྭགས་ཆེ། །ཆུར་གནས་ངང་པ་ས་ར་ས། །ཆུ་སྐྱར་ཀ་རན་ད་བྱ་བླ། །རྒྱ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་ངུར་པ་དང་། །སོ་བྱ་ཀ་ཏམྦ་སོགས་ཡིན། །ཉ་རོ་ཧ་ཏི་བ་ཏི་ན། །ཉ་ཕྱིས་རུས་སྦལ་ཀུམ་བིར། །ཀར་ཏ་ དུང་སྲམ་ཤམྦུ་ཀ།།ཉེ་ལྡང་བར་མི་ཙན་ཏི་ཀ་།བུ་ལུ་ཆུ་སྲིན་ནག་ཁྲ་དང་། །ཉ་བོ་ཆེ་ནི་བྱིས་པ་གསོད། །ཇ་རི་ཅི་ལི་ཙི་མ་སྩོགས། །དེ་ལྟར་ཤ་ནི་བརྒྱད་དུ་བཤད། །ར་ལུག་གཟས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདྲེས་པས་རིགས་གཅིག་ངེས་མ་ཡིན། །ཐོག་མ་ ཐ་མ་སྐམ་གཤེར་གནས།།བར་མ་གཉིས་པོ་ཐུན་མོང་བཤད། །དེ་ལས་སྐམ་སའི་ཤ་རྟུག་འགགས། །བསིལ་བ་དང་ནི་ཡང་པ་ཡིན། །འདུས་པ་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །རླུང་འབྲིང་བད་ཀན་ཆུང་ལ་ཕན། །རི་བོང་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་རྩུབ། །ཞུ་རྗེས་ཚ་ཞིང་འཁྲུ་གཅོད་ བསིལ།།བར་ཏ་ཀི་ལ་སོགས་པའི་ཤ། །ཅུང་ཟད་སྣུམ་དྲོ་ལྕི་རྟས་བྱེད། །དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྒྱ་བྱའི་ཤ།། །ཡིད་གཞུངས་དྲོད་སྟོབས་ཁུ་བ་འཕེལ། །བཤང་སྐེམས་མདོག་བཟང་རླུང་ཤས་ཆེ། །འདུས་པ་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །རྨ་བྱའི་ཤ་ནི་བཟང་མིན་ཡང་། །རྣ་མིག་ སྐད་འགགས་རྒས་སྲར་ཕན།།ཁྱིམ་བྱེད་འདྲའི་རོ་ཙ་ལ། །གྲང་གནས་ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་སྐྱེད། །གོང་མོ་ཨུ་པ་ཙ་ཀྲར་བཅས། །ཡིད་གཞུངས་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་གར་འོང་། །ཐི་བ་ཞར་བའི་ཤ་ལྕི་ཞིང་། །ཚ་བྲོ་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད། །བྱེའུ་ཤ་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་སྣུམ། །རླུང་འཇོམས་ ཁུ་བ་རབ་ཏུ་འཕེལ།།སྡེ་ཚན་དེ་ལས་ཕྱི་མ་རྣམས། །རིམ་བཞིན་ལྕི་དྲོ་སྣུམ་ཞིང་མངར། །གཅིན་མང་རོ་ཙ་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་། །རླུང་འཇོམས་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །དེ་ལས་རི་དྭགས་ཆེན་པོ་བསིལ། །རྩལ་མཐུས་ཤ་རློན་ཟ་བའི་ཡང་། །རོ་རྗེས་ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞུ་རྗེས། ། ཚ་ཞིང་ཤ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །གཞང་འབྲུམ་རྙིང་པ་ཕོ་བ་གྲང་། །སྐེམ་ནད་ཉེན་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ར་ཤ་ཤིན་ཏུ་བསིལ་མིན་ཞིང་། །ལྕི་སྣུམ་མ་ཡིན་ཉེས་མེད་ཡིན། །ལུས་དང་ཁམས་ནི་མཉམ་པས་ན། །བད་ཀན་མི་སྐྱེད་ལུས་རྟས་བྱེད། །ལུག་ཤ་དེ་ལས་བཟློག པ་སྟེ།།ལུས་རྟས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བ་ལང་ཤ་ནི་ལུད་སྐམ་དང་། །ངལ་དང་ཚོ་ཆེས་མ་སྙོམས་རིམས། །ཆམ་པ་དང་ནི་སྐེམ་པ་དང་། །རླུང་ནད་གཅིག་པུ་ན་བ་སེལ། །མ་ཧེའི་ཤ་ནི་ལྕི་ཞིང་ཚ། །གཉིད་ཆེ་བརྟན་བྱེད་ཤས་ཆེར་སྐྱེད། །ཕག་རྒོད་ཤ་ནི་དེ་འདྲ་ཞིང་། ། ངལ་སེལ་ཟས་ལེན་ཁུ་སྟོབས་སྐྱེད། །ཉ་ནི་མཆོག་ཏུ་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཙི་ལི་ཙི་མ་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །

鹿、野牛、野驴、野羊母、兔子和小鹿、山羊等是野兽。
鹌鹑、红雀、雌雀、火鸟、乌帕查克拉鸟、卡宾查拉、库鲁瓦、瓦尔达卡、瓦尔提卡、雌雀、火鸟、孔雀、家鸡和察科拉鸟、贡纳德鸟和山居鸟、夏拉瓦和因陀罗鸟，这些山鸟以食物挖掘为生。
尚尚鸟、提乌、达杜哈、如蜂鸟、鹦鹉、夏利卡、塔拉、杜鹃、哈利塔等小鸟以啄食为生。
青蛙、蛇、蜥蜴和比杜尔等栖息在洞穴中。
牛、马、驴、骡、虎、豹、狮、熊、猴、猫、鼠、豺、黄鼠狼、棕熊、狐狸、猎豹、鹰、秃鹫、乌鸦、蓝鹰、库鲁鸟、秃鹫、猫头鹰、卡林卡鸟、贝壳鸟、马杜哈等鸟类和野兽靠力量捕食。
野猪、鹿、野牛、犀牛、罗希塔、大象、野牦牛、野牦牛、犀牛和称为密克朗的大型野兽。
水中栖息的鹅、萨拉萨、水鸟、卡兰达、鸟王、渔网、鹤、鸭、索鸟、卡坦巴等。
鱼类罗希提、瓦提纳、鱼翅、龟、昆比拉、卡尔塔、贝类、香布卡、尼当、瓦尔米、赞提卡、布鲁、黑斑鳄和大鱼会伤害儿童。
扎利、吉利、齐玛等，如是说明八种肉类。
羊和食物的境界，因混杂故非定为一类。
最初和最后住于干湿处，中间二者共同而说。
其中陆地肉能治大便闭结，具清凉和轻性。
三病中胆病较重，风病中等，痰病轻微时有益。
兔肉能生暖，粗糙，消化后发热且能止泻，具凉性。
瓦尔塔基等肉，略带油性温暖，重且能增力。
其中渔网鸟肉，能使心意正直，增暖力和精液。
能干燥大便，改善肤色，风病较重，是祛除三病的殊胜之物。
孔雀肉虽非上品，但对耳目、声音嘶哑和衰老僵硬有益。
家鸡肉类似，有助性欲，性寒重且生痰。
雌雀和乌帕查克拉鸟肉能使心意正直，生暖且可口。
提瓦和瞎眼鸟肉重浊，发热苦味，能生一切病。
小鸟肉生痰且油腻，能降风，大大增加精液。
该类别中后者，依次重暖油腻甜，小便多，助性欲，生力，降风，生痰胆。
其中大型野兽肉性凉，以力量捕食生肉者，消化后咸味，消化后发热且能增长肉。
对痔疮、胃寒、消瘦病危者最为有益。
山羊肉并非极凉，不重不油，无过患。
因与身体和体质相适，故不生痰且能滋养身体。
绵羊肉与此相反，应知能滋养身体。
牛肉能治干咳、疲劳、过胖、不调性发热、感冒、消瘦和单纯风病。
水牛肉重且热，易睡且能稳固，大量生长。
野猪肉相似，能除疲劳，助消化，增精力。
鱼最易生痰，吉利和齐玛能生三病。

།ཙི་ལི་ཙི་མ་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །ལ་བ་རོ་ཧ་ཏི་སྐྱིན་གོར། །ཤ་བ་རང་རང་སྡེ་ཚན་མཆོག་།ཤ་ནི་འཕྲལ་བསད་པ་དག་དང་། །དར་ལ་བབ་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །རང་ཤི་རིད་དང་ཤིན་ཏུ་ཚོ། །ནད་ཆུ་དུག གིས་ཤི་བ་སྤང་།།ཕོ་དང་མོ་ཡི་སྟོད་སྨད་ཕྱེད། །ལྕི་སྟེ་སྦྲུམ་མ་ཐམས་ཅད་ལྕི། །རྐང་བཞི་མོ་ཡི་ཡང་བ་ཡིན། །བྱ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕོ་ཡི་ཡང་། །མགོ་བོ་རོ་སྟོད་བྲང་དང་རྒྱབ། །རྐེད་པ་དཔྱི་ཡི་ལྕི་བ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕོ་བ་རྒྱུ་མ་སོགས། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ལྕི་བ་ཡིན།།ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལྕི་བ་ཡིན། །ཤ་ལས་རླིག་པ་ཕོ་མཚན་དང་། །མཁལ་མ་མཆེར་པ་གཞང་དག་ལྕི། །ཤའི་སྡེ་ཚན་ནོ།

慈悲慈玛三种生。拉巴罗哈提皮革。夏巴各自部类胜。肉类应取新鲜宰杀。
应当食用正当时。自死瘦肉及过肥。病水毒死者应舍。
雌雄上下身分别。沉重孕妇皆沉重。四足雌性为轻盈。鸟类之中雄性轻。
头部上身胸与背。腰部臀部为沉重。如是胃部肠等物。依次而言皆沉重。
血等诸身体精华。后者较前者沉重。较肉睾丸男根重。肾脏脾脏肛门重。此为肉之类别。

། །།ཚོད་མ་པ་ཐ་ཤ་ཏི་དང་། །སུ་ཤ་སུ་ནི་ཤ་ན་དང་། །ས་ཏིན་ཛ་རྒྱ་སྣེའུ་སྩོགས། ། ཉེས་པ་གསུམ་འཇོམས་རྟུག་སྲི་ཡང་། །དེ་ལས་སུ་ནི་ཤན་དྲོ། །རོ་ཙ་ར་ཛཀྵ་པ་ཏི། །ཕོ་བ་གཞང་འབྲུམ་ནད་སེལ་མཆོག་།རྒྱ་སྣེའུ་རྟུག་སྐམ་འཇོམས་པ་ཡིན། །མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་ཉེས་གསུམ་འཇོམས། །མཛེ་སེལ་རོ་ཙ་བཅུད་ལེན་དྲོ། །འཁྲུ་ཞིང་མགུལ་པ་སྙན པར་བྱེད།།ཙང་གི་རི་སྐྱུར་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཕོ་བ་གཞང་འབྲུམ་བད་ཀན་རླུང་། །དྲོད་ཆེ་འཁྲུ་གཅོད་ཡང་བ་ཡིན། །པ་ཏོ་ལ་དང་སབ་ཏ་ལ། །ནིམ་པ་ཤང་གསྠ་སླེ་ཏྲེས། ། པལ་གུ་ཟ་རྩའི་མྱུ་གུ། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་བཱ་ཤ་དང་། །ཏི་ལ་པར་ཎི་ཀུ་ཏ་ལ། ། མན་དུ་ཀ་འདབ་ཀར་ཀོ་ཏ། །ཀ་ར་བེ་ལ་པར་བ་ཏ། །ཎ་ཏི་དང་ནི་ཀ་ཏ་ཡ། །གོ་ཛི་ཧ་དང་བར་ད་ཀ་།བ་ན་ཏིག་ཏ་ཀ་རི་རམ། །ཀུ་ལི་ཀ་དང་ནན་ཏི་དང་། །ཀུ་ཙེལ་ཤག་ཀུན་ད་ནི། །ཀ་ཏིལ་དང་ཀེའུ་ཀམ། །ཤོ་ཏམ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། །ཀར་ཤ་འཇམ་བསིལ་ཁ ཞིང་ཚ།།བཤང་སྲི་རླུང་སྐྱེད་བད་མཁྲིས་སེལ། །པ་ཏོ་ལ་ཞིམ་སྲིན་ནད་སེལ། །ཞུ་རྗེས་མངར་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེད། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་མཁྲིས་སྐྱེད་འཁྲུ། །དྲོད་སྐྱེད་རླུང་ནི་འཇོམས་པ་ཡིན། །བྲི་ཤན་རླུང་དང་ལུད་པ་འཇོམས། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བའི་དམ་པ་ ཡིན།།ཀར་བེལ་ལ་ཁ་བ་དང་། །དྲོད་སྐྱེད་བད་ཀན་སེལ་མཆོག་ཡིན། །བར་ཏ་ཀ་རོ་ཁ་ཞིང་ཚ། །མངར་དྲོ་བད་ཀན་རླུང་དག་སེལ། །ལན་ཚྭར་བཅས་པ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཡིད་འོང་ཟས་ལེན་མཁྲིས་མི་སྐྱེད། །ཀ་རི་ར་ནི་སྦོས་བྱེད་ཅིང་། རོ་བསྐ་མངར་ཞིང་ཁ་བ་ཡིན། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་བལ་གུ་ཟ། །འཁྲུ་ཞིང་དྲོད་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ཏན་དུ་ལི་བསིལ་རྩུབ་པ་དང་། །རོ་མངར་ཞུ་རྗེས་མངར་ཞིང་ཡང་། །ཆང་ནད་མཁྲིས་ནད་དུག་ཁྲག་སལ། །མུན་ཛ་ལས་བྱུང་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །སྣུམ་བསིལ་ལྕི་ཞིང་མངར་བ་དང་། ། ལུས་རྟས་ཁུ་བ་འཕེལ་བའི་མཆོག་།པ་ལག་ཀྱ་ལྕི་འཁྲུ་བར་བྱེད། །ུ་པོ་ད་ཀ་ཆང་ནད་འཇོམས། །ཙུ་ཙུ་པ་ལག་ཀྱ་འདྲ་ལས། །དེ་ནི་འཁྲུ་གཅོད་བདག་ཉིད་ཅན། །བི་ད་རི་ནི་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །གཅིན་མང་མངར་ཞིང་བསིལ་བ་ཡིན། །འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང ལྐོག་ནད་སེལ།།ལུས་བརྟ་རོ་ཙ་ལྕི་བཅུད་ལེན། །ཛི་བན་ཏི་མངར་བསིལ་བ་དང་། །མིག་ལ་ཕན་ཞིང་ཉེས་གསུམ་སེལ། །ཀུ་སྨན་ད་བུམ་ཤ་ཀ་ལིང་། །ཀར་ཀ་དང་ནི་ཨེར་བ་རུ། །ད་ན་དིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། །ད་ན་དིས་དང་ག་གོན་དང་། །ཙིན་ཏ་ཀ་དང་ཙིར་བི་ཏ། ། བད་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་འཁྲུག་ཅིན་མང་། །བཤང་སྲི་ལྕི་ཞིང་ཞུ་རྗེས་མངར། །འཁྲི་ཤིང་འབྲས་བུའི་ནང་ན་མཆོག་།ཀུ་སྨན་ད་སྟེ་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །གཅིན་ནད་སེལ་ཞིང་རོ་ཙར་བྱེད། །ག་གོན་ཤིན་ཏུ་གཅིན་མང་ཞིང་། །ཀུ་བ་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་ཡིན། །ཀ་ལིང་ཀ་དང་ཨེར བ་རུ།།ཙིར་བི་མཁྲེགས་གཞོན་མཁྲིས་སེལ་བསིལ། །སྨིན་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱེད། །འབྲས་བུ་རྙིང་ལུང་ལན་ཚྭར་བཅས། །མཁྲིས་སྐྱེད་བད་ཀན་རླུང་ནད་སེལ། །ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་དྲོ་ཡིད་འོང་། །ཧེན་ལངས་ལྟོ་ལྦོས་སེལ་ཞིང་ཡང་། །པད་རྩ་རྩ་བ་ཨུཏྤལ་རྩ། ། ཀུ་མུ་ཨུཏྤལ་ཆུ་བ་དང་། །ཆུས་པ་ཤ་ལུ་ཀ་ཏ་དང་། །སྲིང་གདང་ག་ཤ་རུ་ཀ། །ཀྲོན་ཛ་ད་ན་ཀ་ལོད། །རྩུབ་ཅིང་བཤང་སྲི་བསིལ་ཞིང་ལྕི། །ཀ་ལམ་པ་དང་ན་ལི་ཀ། །མར་ཤེ་ཞེས་ནི་བྱ་བ་དང་། །ཀུ་ཏི་ན་ཛ་ར་ཀུ་ཁ། །སེང་ཕྲོམ་ཡུངས་མ་ལོ་ནི་ཀ་།ཀ་རུ་ད་ཀ་ག་པེ་དུ། ། འཚོ་བྱེད་དང་ནི་ཛུན་ཛུ་དང་། །ེ་དག་ཛ་དག་དང་ནི། །ཡ་བ་ཤ་ཀ་ལྕམ་པ་དང་། ། ལུ་ཀ་སྩོགས་ཐམས་ཅད་དང་། །སྲན་ལོ་ཤིང་མངར་ལོ་མ་དང་། །མངར་ཞིང་རྩུབ་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ། །བད་ཀན་རླུང་སྐྱེད་ལྕི་བ་དང་། །བསིལ་ཞིང་བཤང་ལྕི་འབྱུང་སླ་བྱེད། །

蔬菜中的帕塔沙提和
苏沙苏尼沙那和
萨丁扎嘉涅乌等
能消除三病，粪便也轻。
其中苏尼沙那温热，
罗扎拉嘎沙帕提，
能治胃病痔疮之最，
嘉涅乌能消除干粪。
门涅乌德美能消除三病，
能治麻风病，壮阳补益温热，
能泻下并使喉音悦耳。
仓给日酸能生火力，
胃病痔疮痰风，
温热止泻且轻。
帕托拉和萨布塔拉，
尼巴香格斯塔列特，
帕尔古扎扎的嫩芽，
布日哈提和瓦沙和，
提拉帕尔尼库塔拉，
曼杜卡叶卡尔科塔，
卡拉贝拉帕尔巴塔，
纳提和卡塔雅，
果吉哈和巴尔达卡，
瓦那提克塔卡日或，
库利卡和南提和，
库切夏贡达尼，
卡提尔和克乌堪，
秀塔姆科沙塔卡和，
卡尔沙柔和凉爽且苦辛，
能治大便病生风消除痰胆，
帕托拉美味能治虫病，
后味甘甜能开胃。
布日哈提二者生胆能泻，
生热能消除风。
布日善能消除风和痰，
是治血胆之上品。
卡尔贝拉苦寒，
生热消痰之最。
巴尔塔卡味苦且辛，
甘热能消除痰风，
加盐能生火力，
悦意纳食不生胆。
卡日拉能生胀，
味涩甘甜且苦。
科沙塔卡帕尔古扎，
能泻且生热。
坦杜利凉爽粗糙，
味甘后味甘且轻，
能治酒病胆病毒血。
姆扎所生能消风胆，
油性凉重且甘，
滋养增长精液之最。
帕拉嘎重且能泻，
乌波达卡能治酒病。
楚楚帕拉嘎相似但，
它能止泻。
比达日能消风胆，
多尿甘凉。
能养生且治喉病，
强身壮阳重且补益。
吉万提甘凉，
益眼且消三病。
库斯曼达布姆沙卡林，
卡尔卡和埃尔巴如，
达那迪斯这种和，
达那迪斯和嘎贡和，
钦塔卡和钦尔比塔，
生痰风且多尿，
大便病重后味甘，
藤本果实中最佳。
库斯曼达能消风胆，
治尿病且壮阳。
嘎贡极多尿，
库巴极粗糙。
卡林卡和埃尔巴如，
钦尔比坚嫩消胆凉，
成熟后则相反。
陈年果实加盐，
生胆消除痰风病，
开胃温热悦意。
能治呃逆胀满且轻。
莲根茎乌特帕拉根，
库姆乌特帕拉水芭和，
水芭沙卢卡塔和，
斯林当嘎沙如卡，
科龙扎达那卡洛，
粗糙大便病凉且重。
卡兰帕和那利卡，
玛谢这种和，
库提那扎拉库卡，
生姜芥子洛尼卡，
卡如达卡嘎贝杜，
长寿药和准准和，
姜黄扎达和，
雅巴沙卡兰帕和，
卢卡等一切和，
豆叶甘草叶和，
甘甜粗糙带咸味。
生痰风且重，
凉且大便重易出。

བསིལ་ཞིང་བཤང་ལྕི་འབྱུང་སླ་བྱེད། །ཕལ ཆེར་ཞུ་ནས་བཤང་གཅི་མཁྲེགས།།ཚོས་ཤིང་ཁུ་བ་ལེགས་བཙིར་ལ། །མར་ཆེར་བཏབ་པ་ཉེས་མི་སྐྱེད། །སེང་ཕྲོམ་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་གང་། །དེ་ནི་རྒྱ་སྣེའུ་དང་འདྲར་འདོད། །ཏར་ཀ་རི་བར་ན་མངར། །ཁ་བཅས་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། །པུརྞ་རྣམ་གཉིས་ཀ་ལ་ ཤ།།ཅུང་ཟད་ཚ་བྲོ་ཁ་ཞིང་ཚ། །དྲོད་སྐྱེད་ཁོང་འཁྲུ་སྦྱར་དུག་དང་། །འོར་ནད་བད་ཀན་རླུང་ནད་འཇོམས། །ཙི་བི་ར་ཡི་མྱུ་གུ་ནི། །དྲོད་སྐྱེད་རླུང་དང་བད་སེལ་འཁྲུ། །ཉེའུ་ཤིང་མྱུ་གུ་ཁ་བ་སྟེ། །རོ་ཙ་ཉེས་གསུམ་སེལ་བ་ཡིན། །སྨྱིག་མའི་མྱུ་གུ་རྩུབ་པ་དང་། ། ཁོང་ཚ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །བ་རུ་ར་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཁ། །མཆེར་པ་གཞང་འབྲུམ་བད་རླུང་སེལ། །ཀ་ས་མར་ད་སྲིན་ལུང་པ། །བད་ཀན་སེལ་ཞིང་ཞུ་བྱེད་འཁྲུ། །ལེ་བརྒན་རྩི་ཚོད་རྩུབ་སྐྱུར་ཚ། །ལྕི་ཞིང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ལ་འཁྲུ། །ཡུངས་ཀར་ཚོད་མ་ལྕི་ཞིང་ཚ། བཤང་དང་ལྕི་འགགས་ཉེས་ཀུན་སྐྱེད། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་རོ་མི་གསལ། །ཅུང་ཟད་ཚ་བྲོ་ཁ་དང་བཅས། །གང་ཡིན་དེ་ནི་ཉེས་ཀུན་སེལ། །ཡང་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཚ་བ་དང་། །སྐྲན་དང་ལུད་གཅོང་དབུགས་མི་བདེ། །རྨ་དང་མིག་ནད་ལྐོག་ནད་སེལ། །སྐད་འགགས དྲོད་ཆུང་རྟུག་སྐམ་དང་།།ཆམ་པའི་ནད་ནི་འཇོམས་པ་ཡིན། །ནར་སོན་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་ཚ། །དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །བད་ཀན་སྐྱེད་ལྕི་བཙོས་པ་ནི། །སྣུམ་ཞིང་དེ་ཡང་རླུང་སེལ་ཡིན། །སྐམ་པོ་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། །རྗེན་པ་ཐམས་ཅད་ཉེས་སྐྱེད་ ཡིན།།ཡུངས་མ་ཚ་ཞིང་དྲོ་བ་དང་། །བད་ཀན་རླུང་སེལ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །ཤན་ཏ་མཱུ་ལ་མཁྲིས་སེལ་ཞིང་། །བསིལ་ཞིང་ཞུ་རྗེས་མངར་བ་དང་། །རོ་མངར་ཁ་ཞིང་བསྐ་བ་སྟེ། །བད་ཀན་དུག་ཀྱང་སེལ་བར་བཤད། །ཀུ་ཐེར་བྱེའུ་རུག་ཤི་ཀྲུ། །སུ་མུ་ཁ་དང་སྐེ་ ཚེ་དང་།།བུ་སྲིན་དང་ཕ་ནི་ཛ། །ཟིན་ཐིག་ལེ་དང་ཛམ་བི་ར། །དེ་ལ་སྩོགས་པའི་ལྡུམ་རྣམས་ནི། །བཤང་གཅི་སྲ་ཞིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཁོང་པ་ཚ་བྱེད་ཁ་རྩུབ་ཚ། །ཡིད་འོང་ལུས་དྲོ་ཡི་ག་འབྱེ། །མིག་གནོད་ཁུ་བ་སྲིན་འཇོམས་རྣོ། ། སྐྲང་པར་བྱེད་དང་ཡང་བ་ཡིན། །བྱེ་རུག་སྐྱིགས་ལུད་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་དུག་ཁ་མནམ་སེལ། །སུ་མུ་ཁ་ནི་རབ་ཚ་མིན། །སྦྱར་དུག་འོར་ནད་སེལ་བ་ཡིན། །འུ་སུའི་ལོ་མ་ཁ་ཞིང་མངར། །གཅིན་མང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་མ་ཡིན། །སྒོག་སྐྱ་རབ་ཏུ ཚ་ཞིང་རྣོ།།ཞུ་རྗེས་ཚ་ཞིང་འཁྲུ་བ་དང་། །ཞིམ་ཞིང་སྐྲ་སྐྱེད་ལྕི་རོ་ཚ། །སྣམ་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེ། །ཤ་བཀྲ་མཛེ་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ་དང་། །གཅིན་ནད་སྲིན་དང་བད་ཀན་རླུང་། །སྐྱིགས་བུ་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་སེལ་ཏེ་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད། །ཀུན་དོང་དེ་ལས་ ཡོན་ཏན་དམན།།བད་ཀན་སྐྱེད་མཁྲིས་རབ་མི་སྐྱེད། །ཀེའུ་བཙོས་དུག་སྦྱར་ཟོས་པ་ཡིས། །བད་ཀན་རླུང་དང་གཞང་འབྲུམ་སེལ། །རྣོ་ཞིང་རྟུག་པ་སྲི་བ་དང་། །དེ་ནི་མཁྲིས་ཅན་ལ་ཕན་མིན། །སུ་ར་དྲོད་སྐྱེད་ཁ་ཟས་ལེན། །བད་སེལ་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་ཡང་། །མཆོག་ཏུ་ གཞང་འབྲུམ་དག་ལ་ཕན།།སྦང་ཕྲུམ་ཤིན་ཏུ་ཉེས་སྐྱེད་ཡིན། །མེ་ཏོག་འདབ་མ་འབྲས་ཡལ་ག་།སྡོང་བུ་རིམ་བཞིན་ལྕི་བ་ཡིན། །ཚོད་མའི་རབ་མཆོག་འཚོ་བྱེད་ཡིན། །ཡུངས་ཀར་ཚོད་མ་ཐ་ཆད་ཡིན། །ཚོད་རྔད་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ།

清凉且易于大小便。大多消化后大小便变硬。煮熟后汁液充分榨取，加入较多酥油不会产生过失。
所谓的森普龙叶，认为与芹菜相似。塔卡日巴味甘，兼具苦味，能祛除风和痰。
两种布尔纳和卡拉夏，略带辛味、苦味且热，能生暖、泻下、解合成毒，能降伏呕吐病、痰病和风病。
齐比拉的嫩芽，能生暖、祛除风和痰、泻下。柳树嫩芽味苦，能增进食欲、祛除三病。
竹笋味涩，且能生内热、风和胆。巴如拉能生暖且苦，能祛除脾病、痔疮、痰和风。
卡萨玛尔达和信龙巴，能祛痰且助消化泻下。萝卜菜味涩酸热，沉重且生胆并泻下。
芥菜菜肴沉重且热，能引起大小便阻塞和一切病。
年幼萝卜味道不明显，略带辛味兼具苦味，无论何种都能祛除一切病。轻且略带热性，能祛除瘤、久咳、呼吸不畅、伤口、眼病、喉病。
能治疗声音嘶哑、暖性不足、大便干结和感冒病。成熟后味道和消化后均热，能生暖且引起三病。
能生痰、沉重，煮熟后油腻且能祛风。干燥的能祛除风和痰，生食一切都会引起病。
芥子热且暖，能祛除痰和风、生胆。山塔姆拉能祛胆且清凉，消化后味甘，味甘苦且涩，据说也能祛除痰和毒。
库特尔、野蒜、希克如、苏木卡、克泽、布信、当帕尼扎、津提克列、瞻比拉等蔬菜，能使大小便坚实且生暖。
能使腹部发热、味苦涩热，悦意、身暖、开胃。损害眼睛、能降伏精液和虫、锐利、能使肿胀且轻盈。
野蒜能祛除呃逆、咳嗽、呼吸不畅、肋痛、毒和口臭。苏木卡不太热，能祛除合成毒和呕吐病。
乌苏叶苦且甘，能引起多尿但不生胆。葱极热且锐利，消化后热且泻下，美味、生发、沉重味热，油腻且生暖、开胃。
能祛除白癜风、麻风、瘤、痔疮、尿病、虫、痰、风、呃逆、感冒、呼吸不畅、咳嗽，但会生血胆。
昆东比其功效差，能生痰但不太生胆。煮熟的克乌食用后，能祛除痰、风和痔疮，锐利且使粪便坚实，对胆病者无益。
苏拉能生暖、助消化，祛痰、净化污垢且轻盈，尤其对痔疮有益。邦准极易生病。
花、叶、果实、枝条、茎依次变得沉重。菜肴中最佳的是医疗用的，芥菜菜肴最差。这是蔬菜类的章节。

། །།རྒུན་འབྲུམ་ འབྲས་བུའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།།རོ་ཙ་མིག་སྨན་བཤང་གཅི་སླ། །མངར་ཞིང་ཞུ་རྗེས་སྣུམ་པ་དང་། །ཅུང་ཟད་བསྐ་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི། །རླུང་དང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །ཁ་ནང་ཁ་བྲོ་ཆང་ནད་དང་། །སྐོམ་ལུད་ཚད་རིམས་དབུགས་མི་བདེ། །སྐད་འཛེར་གློ་རྡོལ་གློ་ གཅོང་སེལ།།བལ་པོ་སེའུ་མངར་མཁྲིས་རྒྱས་དང་། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་སེལ་བ་ཡིན། །སྐྱུར་བ་མཁྲིས་སྐྱེད་མིན་ཅུང་དྲོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད། །སེའུ་ཀུན་ཀྱང་ཡིད་འོང་སྣུམ། །ཡང་ཞིང་བཤང་སྲ་དྲོད་ཟས་ལེན། །མོ་ཚ་འབྲ་གོ་པ་ནས། །རྒྱ་ སྟར་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་།། མྲ་ཏ་ལ་ཀསྨ་འབྲས། །ར་ཇ་ད་ན་མ་དུའི་འབྲས། །རྒྱ་ཤུག་སོ་བི་ར་ཨང་ཀོལ། །ཕལ་ཀུ་སླེས་མ་ཏའི་འབྲས་བུ། །ཏ་མལ་བི་ཤུ་སྟར་གའི་འབྲས། །མྱུ་གུ་ལ་དང་རྒྱ་ཁམ་དང་། ། རུ་མ་ན་པི་ཡལ་འབྲས། །རྟས་བྱེད་ལྕི་ཞིང་བསིལ་ བ་ཡིན།།ལུས་ཚ་གློ་རྡོལ་གློ་གཅོང་སེལ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྙོམས་པར་བྱེད། །ཞུ་རྗེས་མངར་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། །བཤང་ལྕི་བད་ཀན་ཁུ་བ་འཕེལ། །ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་མཁྲིས་སྐྱེད་འཁྲུ། །ཀསྨ་རྒྱ་འབྲས་བསིལ་བ་དང་། །བཤང་ལྕི་འགགས་པ་སེལ་བྱེད་ ཅིང་།།སྐྲ་བྱེད་ཡིད་གཞུངས་བཅུད་ལེན་འགྱུར། །པ་ཏ་མ་སྩོགས་དྲོ་བ་དང་། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་འཁྲུ། །སྣུམ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་རླུང་སྐྱེད་བྱེད། །པི་ལ་ཡའི་འབྲས་ཚབ་མིན། །པི་ལ་ཡ་ཡི་ཚི་གུ་མངར། །རོ་ཙ་མཁྲིས་པ་རླུང་ནད་སེལ། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུའི་ཡོན་ཏན་ནི། །དེ་འདྲ་ སྐམ་སློན་ལུད་པ་སེལ།།བིལ་འབྲས་སྨིན་པ་འཇུ་དཀའ་ཞིང་། །ཉེས་སྐྱེད་འཕྱེན་ནི་དྲི་བ་བྱེད། །མ་སྨིན་དྲོད་སྐྱེད་བད་རླུང་སེལ། །དེ་དག་གཉིས་ཀ་འཁྲུ་བ་གཅོད། །མ་སྨིན་ཀ་པིད་མགུལ་ནད་དབ། །ཉེས་པ་ཀུན་སྐྱེད་སྨིན་པ་ནི། །ཉེས་འཇོམས་སྐྱིགས་བུ་སློན་བྲོ་སེལ། ། ཀུན་ཀྱང་འཁྲུ་གཅོད་དུག་འཇོམས་ཡིན། །འཛམ་བུའི་ཤང་ཏོག་བཤང་གཅི་སྲི། །བསིལ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རླུང་སྐྱེད་ཡིན། །བཤང་དང་ལྕི་བ་གཅོད་བྱེད་ཅིང་། །ལྐོག་མ་ལ་གནོད་བད་མཁྲིས་སེལ། ། མྲའི་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་རླུང་། །ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད་བྱེད་རུས་ཆགས་པ། ། བད་ཀན་མཁྲིས་སྐྱེད་མིན་རླུང་སྐྱེད། །ལྕི་མངར་བད་ཀན་ཁུ་བ་འཕེལ། །བྲྀཀྵ་ཨམླ་རྩུབ་བཤང་སྲི། །ལྕི་ཚ་བད་ཀན་རླུང་དག་འཇོམས། །ཤ་མྱ་ཚ་ལྕི་སྐྲ་གནོད་རྩུབ། །པི་ལུའི་འབྲས་བུ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །བད་ཀན་རླུང་ནད་སེལ་ཞིང་འཁྲུ། །མཆེར་པ གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་སྲིན་སེལ།།པི་ལུ་མངར་ཞིང་ཁ་བ་གང་། །ཤིན་ཏུ་ཚ་མིན་ཉེས་གསུམ་འཇོམས། །བ་ལུ་ཤུན་ཁ་ཚ་ཞིང་སྣུམ། །རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །བ་ལུང་འབྲས་ཤས་རྟས་བྱེད་མངར། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ལྕི། །དེ་ཡིས་རྐང་ཡང་ སྐྱིགས་ལུད་པ།།དབུགས་མི་བདེ་དང་ཆང་ནད་སེལ། །ཁ་སྐམ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། །རྟུག་སྲ་སྐྱུགས་བྲོ་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་གཟེར་ནད་དང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཉིད་སེལ་ཏོ།

葡萄是果实中的最佳，具有壮阳、明目、利小便的功效。
味甘、后性润滑，略带涩味、性凉而重。
能祛除风病、血病和胆病，
口腔干燥、酒病、
口渴、咳嗽、热病、呼吸不畅、
声音嘶哑、肺病、肺痨都能治愈。
尼泊尔无花果甘甜能增胆汁，
能祛除三种病症。
酸味不会生胆病略带温性，
能降伏风病和痰病。
所有无花果都悦意滋润，
轻盈、大便干实、能增暖性食物。
摩察、阿巴果、大麦、
印度枣、帕鲁沙卡、
摩罗达拉卡斯玛果、
拉加达那、甘蔗果、
印度枣、索比拉、安果勒、
帕尔库、斯列玛达果实、
达玛勒、比舒、斯达嘎果、
芽果、拉果、印度杏、
如玛那比亚拉果，
能增力、性重而凉，
能治身热、肺病、肺痨，
能调和血液和胆汁，
食后味甘而润滑，
大便沉重、增加痰液和精液。
棕榈果实能生胆病并导致腹泻，
卡斯玛印度果性凉，
能治大便沉重和便秘，
能生发、令心安定、成为精华。
帕达玛等性温，
能生痰病和胆病并致腹泻，
滋润且极易生风，
比拉雅果不具刺激性，
比拉雅的果仁甘甜，
能壮阳、治胆病和风病。
印度枣果仁的功效，
与此相同，能治干湿咳嗽。
木苹果成熟后难以消化，
会生病症且有臭味，
未熟时能生暖性、祛除痰风，
这两种都能止泻。
未熟的卡皮德能治喉病，
成熟的能生诸病，
能降伏病症、治疗呃逆和呕吐。
所有都能止泻、降伏毒性。
蒲桃果实能使大小便干涩，
性凉且极易生风，
能止大便和粪便，
对喉不利但能祛除痰胆。
摩利果实未熟时生风，
能生血胆、骨折者，
不生痰胆但生风，
性重味甘能增痰液和精液。
布利克沙阿姆拉性粗糙使大便干涩，
性重味辛能降伏痰病和风病。
夏摩亚辛重伤发性粗糙，
比卢果实能生胆病，
能祛除痰病和风病并致泻，
能治脾病、痔疮、瘤和虫病。
比卢甘甜而寒，
不太辛热能降伏三病。
巴鲁树皮味苦辛而润，
能治风病。
巴龙果肉能增力味甘，
能祛除风病和胆病且性重，
它还能治疗脚轻、呃逆、咳嗽，
呼吸不畅和酒病。
口干、风病和痰病，
大便干结、呕吐、食欲不振，
瘤、痔疮、疼痛病，
以及火力微弱都能治愈。

།ན་རང་ག་འབྲས་མངར་ཅུང་སྐྱུར། ། ཡི་གར་འོང་ཞིང་ཁ་ཟས་ལེན། །ལྕི་ཞིང་རླུང་ནི་རབ་སྐྱེད་པའི། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུའི་ཤུན་པ་ཤ། །ཁོང་རྟས་བྱེད་ཅིང་མངར་ལ་བསིལ། །དེའི་རུས་མེ་མཉམ་ཡིད་གཞུངས་བྱེད། །བད་ཀན་རླུང་ནི་སེལ་བའི་མཆོག་།ཀུ་ཤུ་རྣམ གཉིས་ལྕི་བ་སྟེ།།མངར་སྐྱུར་བསིལ་དང་ཚ་བ་ཡིན། །ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་མེ་རབ་འབྲི། །ཁམ་ཤ་ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་མངར། །སྨིན་པ་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཚ་མིན་ལྕི་ཉེས་སྐྱེད། །རྒུན་འབྲུམ་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། །ཀ་ར་མར་དང་བཙོས་རློན་སྐྱུར། །མཁྲིས་པ་ བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་འཁྲུ།།ལྕི་ཞིང་ནུས་ཚ་རླུང་འཇོམས་སོ། །རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་ཐུང་ལི་གུ་ཚེ། ། མྲ་ཀ་ཏ་དེ་བཞིན་ནོ། །ེ་ར་བ་ཏི་ཏུ་ད་དང་། །མྲི་ཀ་ལིན་ད་ཛམ་བིར་བཅས། །སྨིན་དང་ཀ་ར་ཡར་ཏ་སྐམ། །མཁྲིས་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །མླི་ཀ་དང་རྒྱ་ ཤུག་སྐྱུར།།སྐམ་པོ་དྲོད་སྐྱེད་འཁྲུ་བ་དང་། །སྐོམ་དང་ངལ་དང་རྨྱ་བ་སེལ། །ཡང་ཞིང་རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཀུན་ཐ་ཆད། །ལི་གུ་ཙི་སྟེ་ནད་ཀུན་སློང་། །ཁ་བ་མེ་དང་རླུང་གནོད་ཉེན། །སྦྲུལ་གྱི་ཁ་ཆུ་སྩོགས་པས་ཕོག་།སྲིན་ བུས་ཟོས་དང་ཆུ་ནང་ལྟུང་།།ས་ངན་དུས་མིན་སྐྱེས་པ་དང་། །འབྲུ་གཞན་འདྲེས་ཞིང་མཐུ་ཉམས་དང་། །ཤིན་ཏུ་རྙིང་འགྱུར་འབྲུ་སྤང་བྱ། །ཚོད་མའང་དེ་བཞིན་རྩུབ་པར་ནི། །གཡོས་པ་དག་དང་མི་སྙི་དང་། །རོ་ནི་སྨིན་པར་མ་གྱུར་དང་། །ལ་ཕུག་མ་གཏོགས་ སྐམ་པོ་དང་།།འབྲས་བུའང་ཕལ་ཆེར་དེ་བཞིན་ཏེ། །བིལ་བ་མ་གཏོགས་རློན་པ་སྤང་། །འབྲས་བུའི་སྡེ་ཚན་ནོ།

生长的果实甜微酸，可口且能增进食欲，性质沉重且能生风，应当了知具此功德。
榨树果实的皮和肉，能增长体力甜而凉，其核性平能安定心，最能祛除痰风之病。
两种苹果性质重，甜酸凉性及热性，能开胃口火力减，杏肉能开胃且甜。
成熟者能快速消化，不太热性生轻疾，葡萄及波卢沙卡，糖和酥油煮湿酸。
能生胆痰并泻下，重性热力能降风，酸枣酸橙及李子，摩洛迦亦复如是。
涅罗跋提突达及，摩利迦林达瞻卑，成熟糖及亚尔塔干，不会过分生胆病。
摩利迦与酸枣酸，干者生热并泻下，能除口渴疲幻觉，轻盈能降风与痰。
其中果实最下等，即是李子生诸病，寒性火风易致害，蛇毒等物所染污。
虫蛀及落入水中，恶地非时所生者，混杂他谷失效力，极为陈旧之谷弃。
蔬菜亦然粗糙地，烹煮以及未软者，味道尚未成熟者，除萝卜外干燥者。
果实大多亦如是，除木苹果外湿弃，此为果实品类。

། །།ལན་ཚྭ་ཀུན་ཀྱང་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཕྲ་ཞིང་བཤང་གཅི་འབྱིན་ལ་འཇམ། །རླུང་འཇོམས་འཇུ་བྱེད་ཚ་ཞིང་རྣོ། །ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་བད་མཁྲིས་སྐྱེད། ། དེ་ལ་ལྕེ་མྱང་ཚ་མངར་བཅས། །རོ་ཙ་ཡིད་འོང་ཉེས་གསུམ་སེལ། །ཡང་ཞིང་ཚ་ལ་མིག་ལ་ཕན། །ཚ་བ་མི་སྐྱེད་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །རྩལ་རུ་ཚ་ཡང་ཡིད་འོང་ཞིང་། །སྒྲེགས་པ་སྦྱོང་ཞིང་དྲི་ཞིམ་ལ། །ཞུ་རྗེས་ཚ་ཞིང་བཤང་སྲི་སེལ། །དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་ཡིན། ། ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྟོད་བད་ཀན། །སྨད་ཀྱི་རླུང་འབྱིན་དྲོད་སྐྱེད་ལ། །བཤང་འགགས་ལྟོ་སྦོས་རྟུག་སྐམ་དང་། །གཟེར་ཟུག་ལུས་ལྕི་སེལ་བ་ཡིན། །རྒྱ་མཚོའི་ལན་ཚྭ་ཞུ་རྗེས་མངར། །ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་རྣམ་འཕེལ་བྱེད། །བཀོད་མའི་ཚ་ནི་ཅུང་ཟད་ཁ། །ཚ་དང་བ་ཚ་རྣོ་བྱེད གཤེར།།ཁ་རུ་ཚ་ནག་ཡོན་ཏན་དྲི། །མ་གཏོགས་ཡོན་ཏན་བི་དར་མཚུངས། །མཚོ་ཚ་ཡང་སྟེ་ས་སྐམ་ཚ། །བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་འཇུ་དཀའ་ལྕི། །ལན་ཚྭ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ། །རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་རབ་ཏུ་སྦྱར། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ལན་ཚྭ་ནི། །སྐྲན་དང་ སྙིང་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་།།ཕོ་བ་མཆེར་པ་ལྐོག་ནད་དང་། །ལུད་པ་གཞང་འབྲུམ་དབུགས་མི་བདེ། །ལྟོ་སྦོས་བད་ཀན་སེལ་བ་ཡིན། །སྭ་རྫི་ཀ་སོགས་ཐལ་ཚ་ཀུན། །རབ་རྣོ་ཚ་ཞིང་སྲིན་སེལ་ཡང་། །ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད་བྱེད་སྨིན་བྱེད་ལ། །གཅོད་ཅིང་མི་ཞིམ་རྣམ་ པར་འབྱེད།།ནས་ཚིག་འཁུས་ཚ་ཁ་བས་ན། །མདོག་མདངས་ཁུ་བ་སྐྲ་མིག་གནོད། །ཤིང་ཀུན་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། །གཟེར་འཇོམས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །ཞུ་རྗེས་རོ་ཚ་ཡི་ག་འབྱེད། །དྲོད་སྐྱེད་ཟས་འཇུ་ཡང་བ་ཡིན། ། རུ་ར་བསྐ་ཞུ་རྗེས་ མངར།།རྩུབ་ཅིང་ལན་ཚྭའི་རོ་མེད་ཡང་། །དྲོད་ཆེ་ཟས་འཇུ་ཡིད་གཞུངས་བྱེད། །ན་ཚོད་ལ་འཇོག་དམ་པ་ཡིན། །དྲོ་ཞིང་འཁྲུལ་ཚེ་ལ་ཕན། །བློ་དང་དབང་གསལ་སྟོབས་རབ་སྐྱེད། །མཛེ་དང་བཞིན་ལུས་མདོག་མི་སྡུག་།སྐད་འགགས་རིམས་རྙིང་ མི་བཟད་རིམས།།གླད་པ་མིག་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། །མིག་སེར་ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་དང་། །སྐེམ་བཅས་འོར་དང་གཅིན་ནད་སེལ། །ཚད་འཁྲུ་རྨོངས་བག་མྱོས་སློན་སྲིན། །མཆིལ་མང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །གཞང་འབྲུམ་མཆེར་པ་ལྟོ་སྦོས་དུག། ། གསུམ་འཕེལ་རྒྱུན་འགགས་སྐྲན་དང་ནི། །ད་རྒན་ན་དང་ཡི་ག་འཆུས། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནད། །དེ་དང་དེ་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡང་དེ་འདྲ་བསིལ། །རོ་སྐྱུར་བད་མཁྲིས་སེལ་དེ་ལས། །ཡོན་ཏན་ཅུང་དམན་བ་རུ་ར། ། ཞུ་རྗེས་ཚ་མངར་སྐྲ་མིག་ཕན། །འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་མཆོག་མིག་ནད་སེལ། །རྨ་འཚོ་པགས་ནད་རྨ་རེད་དང་། །ཚིལ་ཆེས་གཅིན་སྙི་བད་ཁྲག་སེལ། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་བྷ་དྲ་གསུམ། །གེ་སར་བཅས་པ་དྲི་བཟང་བཞི། །ན ལེ་ཤམ་ནི་མཁྲིས་སྐྱེད་རྣོ།།རྩུབ་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་དག་ཀྱང་ཚ། བད་ཀན་འཇོམས་ཤིང་ཡང་བ་ཡིན། །པི་པི་ལིང་རློན་བང་སྐྱེད་མངར། །བསིལ་ཞིང་ལྕི་ལ་སྣུམ་པ་ཡིན། །སྐམ་པོ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །སྣུམ་ཞིང་རོ་ཙ་རོ་ཚ་ལ། །ཞུ་ རྗེས་མངར་ཞིང་བད་རླུང་དང་།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སེལ་འཁྲུ། །དེ་གཉིས་བཅུད་ལེན་མ་གཏོགས་པ། །གཞན་ལས་ཤས་ཆེར་སྦྱར་མི་བྱ། །དོང་གྲ་དྲོད་སྐྱེད་རོ་ཙ་དང་། །འཁྲུ་གཅོད་ཡིད་འོང་མཁྲེགས་པ་སེལ། །ཡི་ག་འབྱེ་ཡང་ཞུ་རྗེས་མངར། །ཁོང་སྣུམ་དྲོད་ ཆེ་བད་རླུང་སེལ།།སྒེའུ་གཤེར་དེ་འདྲ་དེ་དག་ནི། །ཚ་བ་གསུམ་སྟེ་ཤ་སྤོམ་དང་། །མེ་དྲོད་ཉམས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་རྐང་བམ་ཆམ་པ་འཇོམས། །དབྱི་མོ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ནལ་ཤམ་ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཆུང་། །

一切盐类都能生成痰湿，细腻且能顺利排出大小便，能制服风，助消化，性温且锐利，能开胃且生成痰和胆。
其中舌尝盐带有咸甜味，能增强性欲且令人愉悦，能祛除三病，性轻且温热，对眼睛有益，不生热但能生火力。
岩盐性温且轻盈令人愉悦，能清除痰结且香气宜人，食后发热且能祛除大便干结，能生热且开胃。
藏盐能祛除上部痰湿，下部能排出风，能生热，能治疗大便阻塞、腹胀、大便干结、疼痛和身体沉重。
海盐食后味甘，性重且能增长痰湿，井盐略带苦味，盐和碱性锐利且湿润。
黑藏盐除了香气的功效外，其余功效与明矾相同，湖盐性轻且干燥，能生痰湿且难消化性重。
在诸盐的配伍中，以海盐等为最佳配伍。
炒焦大麦制成的盐能治疗瘤、心病、惊厥、胃病、脾病、喉病、咳痰、痔疮、呼吸不畅、腹胀和痰湿。
碱盐等灰盐都极为锐利且温热，能祛除虫，但会生成血和胆，能使成熟且能切断，不美味且能分解。
炒焦大麦制成的盐因其苦味，会损害肤色、精液、毛发和眼睛。
阿魏能祛除风和痰湿，能止痛且生成胆，食后味辛能开胃，能生热且助消化性轻。
诃子涩味食后甘甜，性粗涩且无咸味但轻盈，大热能助消化且能使心智清明，是保持年轻的上品。
性温且对眩晕有益，能增进智慧、明利感官且大幅增强体力。
能治疗麻风病、面容及身体不悦目、声音嘶哑、久病、剧烈发热、脑病、眼病、惊厥、黄眼病、胃病、消瘦及尿病。
能治疗热泻、昏迷、醉酒、虫病、多唾液、咳嗽、呼吸不畅、痔疮、脾病、腹胀、中毒。
三病增盛、经闭、瘤和老年病以及食欲不振、由风和痰湿所生之病，都能治疗。
余甘子也同样清凉，酸味能祛除痰和胆，其功效略逊于诃子，食后温热甘甜对毛发和眼睛有益。
这三种果实是最佳的补品且能治疗眼病，能愈合伤口、治疗皮肤病、疮疥、过度肥胖、尿频和痰血。
肉桂、豆蔻、香叶三种加上花蕊称为四香。
胡椒性能生胆且锐利，粗糙且能生热开胃，味道和食后都是辛热，能制服痰湿且性轻。
新鲜长胡椒能生痰且甘甜，清凉且重浓润，干燥的则相反，油润且壮阳味辛热。
食后甘甜且能祛除痰风、咳嗽、呼吸不畅且止泻，这两种除了用作补品外，其他用途不宜过多使用。
冬虫夏草能生热、壮阳、止泻、令人愉悦且能软化坚硬，能开胃且食后甘甜，肠道滋润大热能祛除痰和风。
生姜也相同，这些是三热药，能增长肌肉、治疗消化力衰退、呼吸不畅、咳嗽、脚麻和感冒。
姜黄、胡椒根、胡椒，其功效略小于胡椒。

དབྱི་མོ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ནལ་ཤམ་ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཆུང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་སྟོབས་མེ་དང་མཉམ། ། འོར་ནད་གཞང་འབྲུམ་སྲིན་མཛེ་སེལ། །འདི་རྣམས་ལས་ནི་ན་ལེ་ཤམ། །མ་གཏོགས་ཚ་བ་ལྔ་ཞེས་བཤད། །སྐྲན་ཆེན་དམུ་རྫིང་ལྟོ་སྦོས་དང་། །གཟེར་འཇོམས་དྲོད་ནི་སྐྱེད་པའི་མཆོག་།བིལ་བ་ཀཤྨ་ཏར་ཀ་རི། །བ་ཏ་ལ་དང་དུན་དུ་ཀ་།རྩ་ཆེན་ལྔ་པོ བསྐ་ཁ་དྲོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ང་ཤུ་མ་ཏི་པྲི་ཧ་ཏི། །གཉིས་གཉིས་གཟེ་རྩ་ཆུང་ལྔར་བཤད། །ཞུ་རྗེས་རོ་མངར་ཧ་ཅང་ནི། །བསིལ་དང་ཚ་མིན་ཉེས་ཀུན་སེལ། །བ་ལ་པུརྞ་ཨེ་རཎྜ། །སུ་པྱ་པརྞི་རྣམ་གཉིས་རྩ། །འབྲིང་ཡིན་བད་ ཀན་རླུང་འཇོམས་ཡིན།།ཤིན་ཏུ་མཁྲིས་པ་མི་སྐྱེད་འཁྲུ། །ཉེའུ་ཤིང་ཀ་ཀོ་ལ་འཚོ་བྱེད། །ཛི་བ་ཀ་དང་རི་ཤར་བཤད། །འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་མིག་ལ་ཕན། །རོ་ཙ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། །འཇག་མ་ཀུ་ཤ་འབྲས་བུར་ཤིང་། །འདམ་རྩ་རྩར་བཤད་ལྔ་ མཁྲིས་སེལ།།གྲ་མ་གང་བུ་གཡོས་སྦྱར་ཟས། །ཤ་དང་ཚོད་མ་ཤིང་ཏོག་སྨན། །ཟས་ཆ་ཅུང་ཟད་ཚན་གདུས་འདི། །རྟག་ཏུ་དགོས་པ་ཡོད་པ་སྨྲ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །། དེ་ནས་ཁ་ཟས་བསྲུང་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཉེ་འཁོར་དུ། །སྲོག་འཚོའི་སློབ་དཔོན་གཞག་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་དུ། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་བསྲུང་བར་འགྱུར། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ས་བདག་གི། །ཟས་སྐོམ་དུག་ལས བསྲུང་བར་བྱ།།ཆོས་ལ་སྩོགས་དང་གང་འབྲེལ་པའི། །འབྱོར་བ་དེ་དེ་ལ་རག་ལས་སོ།

印度胡椒根、那勒山功效稍小，奇答拉卡药力如火，能治疮疥、痔疮和麻风病。
除了那勒山以外的这些药物，称为五辛香。
能治大瘤、水肿、腹胀，能止痛，是生热的最佳药物。
木苹果、迦湿弥罗、塔卡利、瓦塔拉和顿度卡，这五种大根性味苦辛温，能祛除风和痰。
茄子、马蒂、普日哈蒂各两种和姜根称为五小根，食后味甘，性不寒不热，能祛除一切病邪。
巴拉、布尔纳、蓖麻、苏帕尔尼两种根为中等，能祛除痰和风，绝不生热，有通便作用。
小树、卡科拉、养生药、吉瓦卡和日沙尔所说的养生药，对眼睛有益，能增进食欲，祛除风和胆。
芦苇、吉祥草、果树、沼泽草称为五根，能祛除胆病。
谷物、豆类、熟食、肉类、蔬菜、水果药，这些食物稍加热煮，经常需要使用。
以上为《医方明鉴》中第六品类品。
下面讲解饮食护理品。
在王宫周围，应设置养生导师。
如此做的话，能在一切处，从一切中得到保护。
特别是要保护君主的饮食免受毒害。
因为与法等相关的一切事业，都依赖于此。

།འབྲས་ཆན་དུག་བཅས་གཤེར་བག་ཀྱང་། །སྐམ་བག་ཅན་ནི་འདྲ་བར་འགྱུར། །ཡུན་རིང་ཚོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཚོས་པའང་ཞག་ལོན་ལྟ་བུར་འགྱུར། །རླངས་པ་རྨ་ བྱའི་མགྲིན་འདྲ་ཞིང་།།ཁོང་མྱོས་བརྒྱལ་དང་ལུས་རྔུལ་སྐྱེད། །དྲི་དང་མདོག་སྩོགས་ཉམས་པར་འགྱུར། །རུལ་ཞིང་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་ལྟར་འཚེར། །ཚོད་མ་མྱུར་དུ་སྐམས་པ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མདོག་ནི་གནག་འགྱུར་ཞིང་། །དེར་གཟུགས་ཆུང་བའམ་ཆེ་བའམ། ། མི་སྡུག་པའམ་མི་སྣང་འགྱུར། །དབུ་བ་སྟེང་འབྱུང་རི་མོ་མཚམས། །ཁ་ཆུ་འདྲ་དང་ཆུ་བུར་འབྱུང་། །བཏུང་བ་མངར་སྐྱུར་ཚོད་མ་དང་། །ཤ་དག་མཚམས་བྱེ་རོ་དང་བྲལ། །ཤ་ཁུའི་རི་མོ་སྔོར་སྣང་ཞིང་། །འོ་མ་ཟངས་མདོག་ཞོ་དྲི་མ། ། དར་བ་ལ་ནི་སེར་དང་གནག་།མར་ཁུ་ཆུ་དང་འདྲ་བར་སྣང་། །ཆང་དང་ཆུ་རྣག་སྦྲང་རྩི་ལ། །ལྗང་སྣང་ཏིལ་མར་དག་ལ་དམར། །ཤིང་ཏོག་མ་སྨིན་སྨིན་པར་སྣང་། །སྨིན་པ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲུལ། །ཁ་ཟས་རློན་དང་སྐམ་པ་དག་།རྙིངས་ཤིང་མདོག ནི་ཉམས་པར་འགྱུར།།སྙི་བ་དང་ནི་སྲ་བ་དག་།རེག་པ་གོ་ནི་བཟློག་པར་འགྱུར། །མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྩེ་ལོ་མ་གས། །རྙིང་ཅིང་དྲི་ནི་མི་ཞིམ་འགྱུར། །གོས་ལ་ནག་པོ་ཏལ་ཏིལ་དང་། །སྤུ་རྣམས་འཐུལ་ཞིང་ཁ་ཚར་འཆད། །གསེར་ དངུལ་མུ་ཏིག་ཤིང་དང་རྡོ།།རིན་ཆེན་སྩོགས་ལ་དྲི་མ་ཆགས། །གཟི་མདངས་རེག་པ་འོད་ཉམས་འགྱུར། །ས་ཡི་སྣོད་ནི་མདོག་བཅས་བྱེད། །དུག་སྟེར་ཁ་ནི་སྔོ་བསྐམས་ལ། །གནོང་བག་གིས་ནི་ཕྱོགས་སུ་བལྟ། །རྔུལ་ཞིང་འདར་ལ་སྐྲག་པ་དང་། །འཇིགས་ ཤིང་འགྲོས་འཁྱོར་གླལ་བར་འགྱུར།།དུག་ལྡན་ཟས་ནི་མེས་བསྲེགས་ན། །མེ་ལྕེ་གཅིག་འཁྱིལ་མེ་སྟག་རྒལ། །དུ་བ་རྨ་བྱའི་མགྲིན་འདྲར་འགྱུར། །མེ་ལྕེ་མི་འབར་འབར་ཡང་མནན། །སྦྲང་མས་ཟོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །བྱ་རོག་གིས་ཟོས་སྐད་ཞན་འགྱུར། ། འདི་ནི་ནེ་ཙོ་ད་རུ་ཧ། །རི་སྐེགས་ཀྱིས་མཐོང་ཅ་ཅོ་འབྱིན། །ངང་པས་ཟོས་ན་རྡེག་འཆོས་ལ། །ཤང་ཤང་ཏེའུ་ན་བར་འགྱུར། །སྲེག་པ་མིག་ནི་མི་ཆགས་བྱེད། །ཁྲུང་ཁྲུང་དག་ནི་འཛུར་བར་འགྱུར། །ཕུག་རོན་ཁུ་བྱུག་བྱ་གག་དང་། །ངུར་བས་ཟོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། ། བྱི་ལ་སྐྱོ་ཞིང་འདོར་བར་འགྱུར། །སྤྲེའུ་མི་གཙང་འདོར་བར་བྱེད། །རྨ་བྱས་དེ་མཐོང་དགའ་བར་བྱེད། །དུག་གི་དབལ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཟས་ནི་དུག་ལྡན་པར། །ཤེས་ཤིང་ཅི་ནས་དེ་ཡི་ནི། །སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ལ། །གནོད་པར་འགྱུར་བས འབད་དེ་དོར།།རེག་ན་ཚ་ཞིང་གཡའ་ལན། །རིམས་འདེབས་འབྲུམ་འབྱུང་ཚོར་བ་ཆུང་། །སེན་མོ་སྤུ་འབྱུང་ལུས་སྐྲངས་ཏེ། །དེ་ལ་དུག་ནི་རྣམ་འཇིག་པའི། །ཙནྡན་ཤུག་པ་པུ་ཤེལ་ཙི། །སོ་མའི་ཤུན་བཅས་བལ་བུའི་འདབ། །རུ་རྟ་སླེ་ཏྲེས་ཨ་ཀ་རུའི། ། ཆུས་བཀྲུས་བླུགས་ཤིང་བསྐུ་བར་བྱ། །ཁར་ཆུད་ན་ནི་མཆིལ་སྣབས་མང་། །ལྕེ་མཆུ་སྦྲིད་ཅིང་བེ+ེམ་པོར་བྱེད། །ལུས་ཚན་ཞིང་སོ་བརྩེ་ལ། །རོ་མི་ཚོར་ཞིང་འགྲམ་སོ་འཐམས། །དེ་ལ་དུག་ཀུན་འཇོམས་སྨན་དང་། །ུར་ཤི་སྩོགས་ཁུས་མཁུར་བཀང དབོ།།མ་ཞུའི་གནས་འབབ་རྡུལ་བ་དང་། །བརྒྱལ་ཞིང་ལྟོ་སྦོས་མྱོས་མགོ་འཁོར། །བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་སྐྱུག་ལུས་ཚ། །མིག་མི་གསལ་ཞིང་སྙིང་མི་དྲན། །ཡན་ལག་ཐིག་ལེས་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ན་ཡང་། །ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སྐྱུག་པ་ དང་།།གཅིན་མངར་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །རྨྱ་སྙོམ་སྐེམ་ཞིང་མདོག་སྐྱ་ལ། །གསུས་པ་ཆེ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །དེ་གཉིས་སློན་དང་ཁྲུས་བྱས་ནས། །སེར་གཉིས་བུ་རམ་གིར་ཀར་ནི། །སནྡུ་བ་རི་ནིས་པ་བ། །བ་ཤི་ཀ་དང་ཚིགས་བརྒྱ་པ། །ཏན་དུ་ ལི་ཡའི་རྩ་བ་དང་།།

有毒的粥饭和汤羹，会变得像干燥的食物一样。长时间煮熟的食物，煮熟的也会像放置多日一样。蒸汽如孔雀颈部般，会引起内部中毒昏迷和身体出汗。气味和颜色等会变质。腐烂时闪烁如孔雀羽毛。
菜肴迅速干涸，煮过的颜色变黑，其形状变小或变大，或变得丑陋或消失。泡沫浮于表面形成纹路，出现如口水般的泡泡。饮料、甜酸菜肴和各种肉类都会失去味道。
肉汤的纹路呈青色，牛奶呈铜色带酸味，酸奶呈黄色和黑色，酥油呈水样。酒、脓水、蜂蜜呈绿色，芝麻油呈红色。未熟的水果看似成熟，成熟的则完全腐烂。
湿的和干的食物都变得陈旧，颜色变质。软的和硬的触感会相反。花环、花朵和叶子开裂，变旧且气味不香。
衣服上出现黑色斑点，毛发脱落，边缘破损。金银、珍珠、木材和石头等珍宝沾染污垢，失去光泽、触感和光芒。陶器会变色。
投毒者脸色发青发干，羞愧地东张西望，出汗发抖且恐惧，惊慌失措步伐不稳且打哈欠。
含毒的食物用火烧时，火焰盘旋成一团，火星飞溅，烟如孔雀颈，火焰不旺即使燃烧也被压制。
蜜蜂食用会死亡，乌鸦食用声音变弱。这是鹦鹉达如哈，喜鹊看到会大声叫喊。
天鹅食用会打斗，鸳鸯会生病。秃鹫眼睛不会注视，仙鹤会躲避。鸽子、杜鹃、鸭子和赤麻鸭食用会死亡。
猫会厌恶并丢弃，猴子会排泄粪便。孔雀看到会欢喜，毒性会减弱。
如此知道食物含毒，为了不伤害任何微小生命，应当努力弃之。
触摸会发热发痒，引起发烧出疹感觉迟钝，指甲和毛发生长身体肿胀。对此要用能消除毒性的檀香、柏树、普舍子、索玛树皮、芭布叶、茜草、列特雷斯、沉香用水清洗后倒入并涂抹。
若入口则流涎流涕，舌唇麻木僵硬，身体发热牙齿打颤，尝不出味道且牙关紧闭。对此要用能克制一切毒性的药物和土尔失等汁液漱口。
未消化时会下降成粉末，昏迷腹胀醉酒头晕，汗毛竖立呕吐身热，视线不清心智不清，四肢布满斑点。到达消化部位时，会呕吐各种颜色的物质，尿液发甜且剧烈腹泻。
神志不清消瘦面色苍白，腹部肿大体力耗尽。对这两种情况要洗浴清洗后，用两种黄药、糖、吉尔卡尔、桑度巴日尼斯巴巴、巴希卡、百节草、坦度利亚根。

བ་ཤི་ཀ་དང་ཚིགས་བརྒྱ་པ། །ཏན་དུ་ ལི་ཡའི་རྩ་བ་དང་།།བྱ་གག་སྒོ་ང་བལ་ཀུ་ཟ། །སྣར་གཏང་མིག་སྨན་བླུད་བྱ་བ། །དུག་ཞིའི་ཕྱིར་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །དུག་འཐུངས་པ་དག་སྟེང་དང་ནི། །དེ་བཞིན་འོག་ནི་སྦྱངས་གྱུར་ནས། །དུས་སུ་ཟངས་བཟང་བདར་ཕྱེ་མ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྙིང་སྦྱོང་སྦྱིན། ། སྙིང་ནད་སྦྱངས་ནས་གསེར་ཕྱེ་ནི། །ཞིབ་མོ་ཞོ་ཕྱེད་སྦྱིན་བྱས་ན། །པདྨའི་འདབ་མར་ཆུ་བཞིན་དུ། །གསེར་གྱིས་ཡན་ལག་ལ་མི་ཆགས། །ཚེ་ཡང་རིང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །སྦྱར་དུག་ལ་ཡང་ཆོ་ག་འདིའོ། །ཁ་ཟས་དག་ཀྱང་མི་མཐུན་ཟོས། །སྦྱར་དུག འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ།།རླན་ཅན་ཤ་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ། །སྦྲང་རྩི་འོ་མ་མྱུ་གུ་ཅན། །པདྨའི་རྩ་བ་ལ་ཕུག་གམ། །བུ་རམ་དང་བཅས་མི་འཕྲོད་ཡིན། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འོ་མ་ཉ། །ཉ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཙི་ལི་ཙིམ། །འོ་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱུར་ཀུན་ནི། །མི་འཕྲོད་ ཤིང་ཏོག་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་རྒྱ་སྲན་ཁྲེ་དག་དང་། །བ་ལ་ཀུ་མུ་ཏ་མི་འཕྲོད། །ལ་ཕུག་ལ་སྩོགས་སྔོ་རྔད་ནི། །ཟོས་ནས་འོ་མ་སྤང་བར་བྱ། །ཕག་རྒོད་བྱི་དུར་ཤ་མི་བཟའ། །ཁྱིམ་བྱ་བྲི་ཤ་ཏ་ཞོར་མིན། །ཤ་རློན་མཁྲིས་པ་དག་དང་ནི། །ལ་ ཕུག་མ་ཤའི་ཚོད་མར་མིན།།ལེ་བརྒན་ཙི་ཚོད་ལུག་ཤར་མིན། །མྱུ་གུའི་ཚོད་མ་པད་རྩར་མིན། །མ་ཤའི་སྲན་ཚོད་བུ་རམ་ཞོ། །མར་འོ་ལི་གུ་རྩེའི་འབྲས་མིན། །ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུ་དར་བར་མིན། །ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་ཞོར་མི་འཕྲོད། །ཚབ་གཉིས་ པོ་བུ་རམ་དང་།།སྦྲང་རྩི་ཀ་ཀམ་ཙིར་མིན། །དེ་ནི་ཉ་བཙོས་པའི་སྣོད་དང་། །དོང་གྲ་བཙོས་བར་གཡོས་པ་མིན། །ཀ་མ་ཏ་ནི་སྣོད་གཞན་དུ། །བཙོས་ནས་ཉིན་མཚན་ལོན་མི་བཟའ། །ཉ་བརྔོས་པ་ཡི་སྣུམ་ལ་ནི། །པི་པི་ལིང་བརྔོས་ སྤང་བར་བྱ།།མར་སར་ཁར་སྣོད་ཞག་བཅུ་ལོན། །གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་དྲོར་མི་བཟའ། །བ་ས་བསྲེགས་ཤར་མི་འཕྲོད་ཅིང་། །དར་བར་ཀམ་པི་ལ་བཙོས་མིན། །འོ་ཐུག་དང་ནི་ཀྲི་སར། །ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འཕྲོད་སྤང་། །སྦྲང་རྩིར་མར་སར་ཞག་ཏིལ་མར། །ཆུ་ རྣམས་གཉིས་གཉིས་གསུམ་གསུམ་མམ།།ཆ་མཉམ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་དག་།ཕན་ཚུན་དག་ནི་མི་མཐུན་ནོ།

婆诗迦和百节，常用的里亚根，乌鸦蛋和巴拉库扎，涂鼻和眼药，应该调配服用，为了平息毒素。
服毒者上下清除后，适时将铜粉末，加蜂蜜调配给予清心。
清除心病后，细金粉半两给予，如莲花瓣上的水一样，金不会附着在肢体上，寿命也会增长。
对配制的毒也是这个仪轨。食物不相宜而食用，应知如配制的毒。
湿肉和豌豆、豆类，蜂蜜、牛奶、发芽的，莲根和萝卜或，加糖都是不相宜。
特别是牛奶和鱼，鱼中的齐利齐姆，牛奶和所有酸性物，不相宜，水果也是如此。
同样豆类和谷物，巴拉库和睡莲不相宜。萝卜等蔬菜，食用后应避免牛奶。
野猪和比杜尔肉不可食，家鸡肉不可与酸奶，生肉和胆汁，萝卜和豌豆咖喱不可。
萝卜咖喱不可配羊肉，豆芽咖喱不可配莲根，豌豆咖喱不可配糖和酸奶，酥油和牛奶不可配李古则米。
水果不可配酸奶，棕榈果不相宜于酸奶，两种调味品糖和，蜂蜜不可配咖喱。
那个煮鱼的器皿和，煮冬瓜的器皿不可用。咖喱要在其他器皿中，煮好后不可过夜食用。
在煎鱼的油中，不可煎胡椒。
酥油锅中放置十天，枸杞果不可热食。
牛肉烤熟不相宜，酸奶中不可煮甘比拉。
牛奶粥和克利萨拉，与酒一起不相宜应避免。
蜂蜜和酥油、芝麻油，水两两三三或，等量一起食用，彼此都是不相宜的。

།མར་སྦྲང་ཆ་ནི་མི་མཉམ་ཡང་། །ཆར་པའི་ཆུ་ནི་འཐུངས་ན་གནོད། །སྦྲང་རྩི་པདྨའི་ས་བོན་དང་། །སྦྲང་རྩི་འབྲུ་ཆང་ཁ་རར་མིན། །འོ་ཐུག་རྗེས་ལ་སྐྱོ་མར་མིན། ། ཤ་མོ་ཡུངས་མར་བརྔོས་མི་འཕྲོད། །ུ་པོ་ཏ་ཀ་ཏིལ་ཚིགས་ལ། །བཙོས་པ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །བྱ་གག་ཤ་ནི་ཆང་དངས་དང་། །ཀུལ་མ་ཤ་ཡི་ཐུག་མི་འཕྲོད། །དེ་ཉིད་ཕག་རྒོད་ཚིལ་ལ་བརྔོས། །སྲོག་ནི་འཕྲལ་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་སྲེག་པ་རྨ་བྱ དང་།།ལ་བ་ཀ་པིན་ཛ་ལ་སྲམ། །ེ་རཎྜ་ཡི་མེ་ལ་ནི། །ེ་རཎྜ་མར་བརྡོས་མི་འཕྲོད། །ཧ་རིད་ཏྲ་ཤ་སྐྱེར་པ་ཡི། །ཐུར་མ་དག་ལ་བསྐྱོན་ནས་ནི། །སྐྱེར་པའི་མེ་ལ་བསྲེགས་གྱུར་པ། །འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་ཉིད་ཐལ་བརྡུལ་གྱིས་གོས། །སྦྲང་ རྩིར་བཅས་པ་འཕྲོད་མ་ཡིན།།གང་ཡང་ཉེས་པ་མ་སྦྱངས་པ། །མདོར་ན་དེ་ནི་མི་འཕྲོད་ཡིན། །ཉེས་འདི་སྦྱང་བར་འདོད་པའམ། །ཡང་ན་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི། །རྫས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོ་ནི། །ལུས་ནི་མངོན་པར་སྦྱང་བར་བྱ། །རྩོལ་ཅན་སྣུམ་བསྟེན་དྲོད་ཆེ་དང་། །དར་ ལ་བབ་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་ལྡན།།གོམས་པར་ཟོས་དང་ཅུང་ཟད་ཟོས། །མི་འཕྲོད་གྱུར་ཀྱང་གནོད་མི་འགྱུར། །མི་འཕྲོད་ཆ་ཡིས་གོམས་བྱའམ། །ཆ་ཡིས་ཆ་ཡིས་ཡོངས་སུ་སྤང་། །ཕན་པའང་དེ་བཞིན་བསྟེན་བྱ་སྟེ། །འདི་དག་གཉིས་གསུམ་གྱིས་ ཆོད་བྱ།།སྐྱོན་ནི་རིམ་གྱིས་འགྲིབ་པ་དང་། །ཡོན་ཏན་རིམ་གྱིས་འཕེལ་འགྱུར་ན། །སླར་སྐྱེ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་། །གཡོ་བ་མེད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། །མི་འཕྲོད་པ་ཡང་སྤངས་གྱུར་ཞིང་། །འཕྲོད་པ་གོམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད། །འཕྲལ་དུ་སྤངས་དང་མ་བསྟེན་ལས། ། ཉེས་པ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གནོད་པ་གནོད་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཤིན་ཏུ་ཉེས་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཕན་མེད་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི། །མཁས་པས་ཕྱིར་ཞིང་བྱ་མི་རིགས། །ཟས་དང་མལ་སྟན་འདོད་ལ་སྤྱོད། །རན་ཞིང་རིགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིས། །ཁང་ཁྱིམ འཆོས་པ་ལྟ་བུར་ནི།།རྟག་ཏུ་ལུས་ནི་གཟུང་བར་བྱ། །དེ་ལ་ཟས་ནི་བཤད་ཟིན་ཞིང་། །དེ་དང་དེར་ནི་བཤད་པར་བྱ། །བདེ་སྡུག་སྦོམ་སྐེམ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་། །བུད་མེད་ལ་ཕོད་མི་ཕོད་དང་། །ཤེས་དང་མི་ཤེས་འཚོ་དང་འཆི། །གཉིད་ལ་རག་ནི་ལུས་པ་ཡིན། ། དུས་མིན་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་དང་། །གཉིད་ནི་ཀུན་ཏུ་འགེགས་པ་དག་།བདེ་དང་ཚེ་ནི་ཉམས་བྱེད་དེ། །དུས་མཚན་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། །མཚན་མོ་གཉིད་ནི་མ་ལོག་རྩུབ། །ཉིན་མོ་གཉིད་ལོག་སྣུམ་ལྕིར་འགྱུར། །ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ་ཡུར་བདག་།མིག རྩུབ་བད་ཀན་མེད་པར་འགྱུར།།སོ་ག་རླུང་འཕེལ་སྟོབས་འཕྲོག་དུས། །རྩུབ་ཅིང་མཚན་མོ་ཐུང་བས་ན། །ཉིན་པར་གཉིད་ཕན་གཞན་དག་ཏུ། །དེ་ནི་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །སྨྲ་མང་བཞོན་དང་ལམ་གྱིས་དུབ། །ར་རོ་བུད་མེད་བསྟེན་ཁུར་ལས། ། ཁྲོས་དང་མྱ་ངན་འཇིགས་པས་དུབ། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །རྒན་དང་བྱིས་པ་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །གློ་རྡོལ་སྐེམ་དང་གཟེར་གྱིས་གནོད། །ཟས་མ་ཞུ་དང་བཅོམ་དང་སྨྱོ། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་རིགས་མ་གཏོགས། །འདི་དག་དེ་བཞིན ལུས་ཟུངས་སྙོམས།།བད་ཀན་སྐྱེས་ཤིང་ལུས་བརྟས་གྱུར། །ཚིལ་ཆེ་བད་ཀན་མང་དང་སྣུམ། །རྟག་ཟ་ཉིན་པར་གཉིད་མ་ལོག་།དུག་གིས་ཕོག་དང་ལྐོག་ནད་ཅན། །མཚན་མོ་ནམ་ཡང་གཉིད་མ་ལོག་།དུས་མིན་གཉིད་ལོག་རྨོངས་བག་དང་། །རིམས་ སྐྱེད་རྨུགས་ཤིང་ཆམ་པས་འདེབས།།མགོ་ན་སྐྲང་ཞིང་སློན་སྒྱིད་སྐྱུར། །རྩ་ཡི་རྒྱུན་འགགས་མེ་དྲོད་ཉམས། །དེ་ལ་བསྙུང་དང་སློན་སྨན་དང་། །རྔུལ་འབྱུང་སྣ་སྨན་བཏང་བ་དང་། །གཉིད་ཆེས་གྱུར་ལ་སྐྱུག་སྨན་རྣོ། །

虽然蜂蜜和糖浆的比例不均匀，饮用雨水会有害。蜂蜜、莲花种子和蜂蜜酿造的酒不是糖浆。牛奶粥后不宜食用酸奶油。羊肉用芥菜油烹饪不相宜。
乌波塔卡和芝麻节煮熟会引起腹泻。野鸡肉配清酒和库尔玛肉汤不相宜。若用野猪油烹饪这些，会立即危及生命。
同样，烤孔雀肉和拉巴卡平扎拉肉，用蓖麻树木柴火烤制，蓖麻油也不相宜。
姜黄肉用酸枣树枝串起，在酸枣树火上烤制，会立即危及生命。
这些沾上灰尘和蜂蜜也不相宜。总之，任何未经净化的过失都是不相宜的。
若想净化这些过失，或者与之不相应的，应当首先用这些物质来净化身体。
对于勤劳者、食用油腻、体温高、年富力强、体力充沛、习惯食用和少量食用的人，即使不相宜也不会造成伤害。
对于不相宜的，要么逐渐习惯，要么逐渐断除。有益的也应当如此服用，这些应当用二三次来决定。
如果过失逐渐减少，功德逐渐增长，就不会再生起，而会变得稳固。
既要断除不相宜的，也要习惯相宜的，若立即断除或不服用，过失就会产生。
对于有害且极其错误的事物，无益而有害的，智者不应再次为之。
饮食、卧具和欲望的享用，要适量合理，如同修缮房屋一样，应当经常保养身体。
其中饮食已经讲述，将在各处讲述。安乐与痛苦、肥瘦、力量大小、女人能否承受、知与不知、生与死，都取决于睡眠。
非时、过度和完全禁止睡眠，会损害安乐和寿命，如同第二个夜晚。
夜晚不睡觉会变得粗糙，白天睡觉会变得油腻沉重。蹲坐打盹会使眼睛粗糙，痰液消失。
夏季风增长夺取体力之时，由于粗糙且夜短，白天睡眠有益，其他时候会生痰和胆。
因说话过多、骑乘、走路疲劳、性事、搬运重物而疲惫，因愤怒、忧愁、恐惧而疲惫，打嗝、呼吸不畅、发热、腹泻，
老人和儿童、体力耗尽、肺病、消瘦、疼痛所害，食物未消化、受伤和发疯者，除这些可以白天睡觉的情况外，
这些人身体平衡，生痰液且身体强壮，脂肪多、痰液多和油腻，经常进食者不要白天睡觉。
中毒者和隐疾患者，晚上也不要睡觉。非时睡眠会导致愚痴、发烧、昏沉和感冒。
头痛、浮肿、身体疲软酸痛，脉道阻塞、消化力减弱。对此应当节食、服用润滑药、出汗、使用鼻药，对于睡眠过度者应当服用强力催吐药。

གཉིད་ཆེས་གྱུར་ལ་སྐྱུག་སྨན་རྣོ། །མིག་སྨན་རྣོ་དང་སྣ་སྨན་ དང་།།སྨྱུང་བ་སེལ་ལས་བུད་མེད་བསྟེན། །མྱ་ངན་འཇིགས་དང་ཁྲོས་བ་སྦྱར། །འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་གཉིད་དྲགས་པ། །འཇིག་ཅིང་བད་ཀན་རབ་ཟད་བྱེད། །གཉིད་ཡར་བ་ཡིས་ཡན་ལག་སྙོམས། །ཀླད་པ་ལྕི་ཞིང་གླལ་འོང་ལ། །མི་གསལ་ན་ཞིང་མགོ་འཁོར་ ལ།།ཟས་མི་འཇུ་རྨྱ་རླུང་སྐྱེད་ནད། །དེ་བས་མཚན་མོ་དུས་བཞིན་དུ། །ཅི་བདེར་གཉིད་ནི་ལོག་པར་བྱ། །མ་གོམས་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་ན། །ནང་པར་མ་ཟོས་ཕྱེད་གཉིད་ལོག་།གཉིད་ཡར་གྱུར་ན་འོ་མ་དང་། །ཆང་དང་ཤ་ཁུ་ཞོ་རྣམས་བཏུང་། །ལུས་བསྐུ་ དྲིལ་དང་ཁྲུས་བྱ་ཞིང་།།མགོ་བསྐུ་རྣ་བ་མིག་དག་བྱ། །ན་ཆུང་ལག་ངར་གྱིས་འཁྱུད་དང་། །སེམས་བདེ་བྱ་བ་ཟིན་པ་དང་། །ཡིད་དང་རྗེས་མཐུན་ཡུལ་ལྡན་པ། །ཅི་འདོད་གཉིད་འོང་བདེ་བར་སྐྱེད། །ཉལ་པོའི་བདེ་ལ་སེམས་མ་ཆགས། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ དགའ་བ།།ཆོག་ཤེས་པ་ཡིས་མགུ་བའི་གཉིད། །རང་གི་དུས་ལས་འདའ་མི་བྱེད། །ཉལ་པོའི་ཆོས་ནི་སྤང་བྱ་བ། །བཀན་མིན་ཟླ་མཚན་ལྡན་པ་དང་། །ཡིད་དུ་མི་འོང་མི་སྡུག་སྤྱོད། །མངལ་ནི་སྐྱོན་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་། །རབ་སྦོམ་སྐེམ་དང་བཙས་པ་དང་། སྦྲུམ་མ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་དང་། །རིགས་གཞན་སྐྱེ་གནས་མི་མཐུན་དང་། །བླ་མ་ལྷ་དང་རྒྱལ་པོའི་གནས། །མཆོད་རྟེན་དུར་ཁྲོད་གསོད་གནས་དང་། །བསྟི་ས་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ཆུ། །དུས་ཚིགས་ཉིན་མོ་ཡན་ལག་མིན། །སྙིང་ག་མགོ་བོར་བརྡེག་སྤང་བྱ། ། འགྲངས་ཆེས་ལྟོགས་དང་སྟན་བྲལ་དང་། །ཡན་ལག་མི་བདེར་གནས་དང་སྐོམ། །བྱིས་པ་རྒན་དང་ཤུགས་གཞན་ཉེན། །ནད་པ་ཡིས་ཀྱང་འཁྲིག་པ་སྤང་། །དགུན་དུས་རོ་ཙ་བྱས་དྲགས་ཚེ། །འདོད་པས་འདོད་པ་བསྟེན་བར་བྱ། །དཔྱིད་སྟོན་ཞག་ནི་གཉིས གཉིས་ནས།།སོ་ག་དབྱར་ཚེ་ཟླ་ཕྱེད་ཅིང་། །གཞན་དུ་བུད་མེད་ལ་ཞུགས་ན། །མགོ་འཁོར་ངལ་དང་བླ་མཐུ་ཉམས། །སྟོབས་དང་ལུས་ཟུངས་དབང་པོ་ཉམས། །དུས་མིན་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །བུད་མེད་དག་ལ་ལེགས་གདམས་ན། །དྲན་དང་ཡིད་གཞུངས་ནད་ མེད་ཚེ།།དབང་པོ་རྟས་ཤིང་གྲགས་སྟོབས་རྣམས། །ལྷག་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒས་སྲར་འགྱུར། །ཁྲུས་དང་བྱུག་པ་རླུང་བསིལ་ཁར་ལ་སོགས་བཟའ། །ཆུ་བསིལ་འོ་མ་ཤ་ཁུ་སྲན་ཚོད་ཆང་དངས་འཐུངས། །ཉལ་པོ་དགའ་བྱས་འོད་ད་དང་བྲལ་གྱུར་རྗེས་ལ་བསྟེན། ། དེ་འདྲས་དེ་ཡི་ལུས་མདངས་སྟོབས་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །སྨན་པ་ཐོས་སྤྱོད་ཕུན་ཚོགས་ལྡན་ཞིང་ལས་མཁས་སྙིང་རྗེ་ཅན། །གགས་དང་གནོད་མེད་ལུས་སྲུང་བྱེད་པ་ཉེ་བར་བཞག་བྱས་ནས། །རྒྱལ་པོ་རང་གི་དགེ་བའི་འབྲས་བུའི་ལོངས་སྤྱོད་བདེར་སྤྱོད་ཅིང་། །ནད་མེད མཐུ་དང་གཟི་བརྗིད་གྲགས་པ་ཡུན་རིང་འཕེལ་བར་འགྱུར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

睡眠过重时宜用催吐药。眼药、鼻药和禁食疗法后宜与女人交合。忧愁、恐惧和愤怒相结合。这些都能破除过度睡眠，并能彻底消除痰湿。
嗜睡会使肢体沉重，脑部沉重并打哈欠，视物不清且头晕，食物不消化并引起风病。因此，夜晚应当按时适量安睡。
若不习惯而无法入睡，清晨未食前可小睡片刻。若有嗜睡症状，可饮用牛奶、酒、肉汤和酸奶。
应当按摩身体、沐浴，涂抹头部、耳部和眼部。与年轻女子相拥，心情愉悦，事业有成，心意相通，环境适宜，这些都能带来舒适的睡眠。
不要贪恋性欲之乐，喜好梵行，知足常乐的睡眠不会超过正常时间。
应当避免性行为的对象：非正常时期、月经期间、令人不悦、行为丑陋、子宫有病、过胖、消瘦、产后、孕妇、他人妻子、种姓不同、生殖器不相配者。
不宜在上师、神灵、国王住处、佛塔、墓地、屠宰场、休息处、十字路口、水边行房。不宜在季节交替时、白天、非正常部位、心脏部位和头部受击时行房。
饱食、饥饿、无垫褥、肢体不适、口渴、幼儿、老人、体力衰弱者、病人都应避免性行为。
冬季若过度行房，应以欲止欲。春秋两季每隔两天，夏季每半月一次。若违此规律与女人交合，会导致头晕、疲劳、精气衰退，力量、身体组织、感官功能减退，非时而死。
若能善加选择女人，具备正念、心志坚定且无病时，感官功能会增强，名声和力量都会增长，衰老会延缓。
沐浴、涂香、凉风、食用肉等，饮用凉水、牛奶、肉汤、豆汤和澄清的酒。性事后若感疲惫应当服用这些。如此可使身体光泽和力量恢复。
医生具足多闻、行为、圆满，精通医术且富有慈悲心，能防止危害、保护身体，国王享受自己善业果报的安乐，无病、有力、威严、名声会长久增长。
这是《医论八支心要》的《总说篇》第七章。下面将讲解适量饮食章。

།དུས་ཀུན་དུ་ནི་ཚོད་ཟིན་བཟའ། །དེ་ནི་ མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན།།རྫས་ནི་ལྕི་བའམ་ཡང་བའང་རུང་། །ཆད་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ལྕི་བ་ལས་ནི་ཕྱེད་འགྲངས་བྱ། །ཡང་བ་ལས་ནི་རབ་འགྲངས་མིན། །བདེ་བླག་འཇུ་བ་དེ་ཙམ་ལ། །ཚོད་ཟིན་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཆུང་གྱུར་ ན།།སྟོབས་དང་གཟི་མདངས་འཕེལ་མི་འགྱུར། །རླུང་གི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཚད་ལས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་བ་ཡང་། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །མ་ཞུའི་ཟས་ནི་མི་བཟད་པ། །དེ་ཡིས་རླུང་སྩོགས་གཟིར་གྱུར་པས། ། ཅིག་ཅར་རྣམ་པར་འཁྲུགས་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞུགས་གྱུར་ནས། །རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་བེ་སྣབས་སྐྱེད། །སྟེང་དང་འོག་གི་ལམ་དག་ཏུ། །བསྐྱོད་པས་གསུད་ཅིང་ཟུག་བྱེད་པ། །བརྐམ་ཆགས་ཅན་ལ་འཕྲལ་སྐྱེད་བྱེད། །དེ་ལས་རླུང་ལས་གཟེར་མགོ འཁོར།།ཁོང་སྦོས་འདར་ཞིང་རེངས་སྩོགས་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་ལས་ནི་འཁྲུ་རིམས་འདེབས། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་ཞིང་ཁ་སྩོགས་འགྱུར། །བད་ཀན་སློན་ཞིང་ཡན་ལག་ལྕི། །ཚིགས་ཐོག་མཆིལ་མ་མང་བར་འགྱུར། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ ཉམ་ཆུང་ཞིང་།།མེ་དྲོད་ཞན་དང་ཤུགས་བཀག་པའི། །ཟས་ནི་རླུང་གིས་བཀག་པ་དང་། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་བར་བཀག་པའི། །ཉེས་པ་བེའུ་སྣབས་དཀྲུགས་པས་ན། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུར་གནས། །འཁྲུ་དང་སློན་པར་མི་བྱེད་པར། །གཟེར་ལ་སོགས་པ་ མི་བཟད་པ།།བེའུ་སྣབས་དེ་ཡིན་ཉེས་རབ་གདུག་།བེ་སྣབས་མི་བཟད་ཀྱིས་སྦུབས་བཀག་།རྩིབ་ལོགས་ཀུན་ཏུ་དྲང་པོར་འགྲོ། །ཤིང་བཞིན་རེངས་པར་འགྱུར་ན་ནི། །མ་ཞུ་ཤིང་འདྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །མྱུར་དུ་གསོད་བྱེད་དེ་སྤང་བྱ། །མི་འཕྲོད་ལྷག་ཟ་མ་ཞུ་བར། ། ཟད་བྱེད་མ་ཞུ་དུག་གི་ནི། །མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་མི་བཟད་པ། །དུག་གི་མིང་ཅན་གང་ཡིན་ཏེ། །དུག་གི་ཚུལ་ཅན་མྱུར་གསོད་བྱེད། །གསོ་དཔྱད་བྱ་བར་དཀའ་བས་སྤང་། །དེ་ནས་མ་ཞུའི་བེའུ་སྣབས་འགྱུར། །གསོར་རུང་ཤུ་དག་རྒྱམ་ཚ་དང་། །པོ་སོན་ཆ་བཅུག་ཆུ དྲོན་ནི།།འཐུང་བས་སྐྱུགས་བཅུག་དེ་ནས་ན། །དུག་དང་མས་གཏོང་རིང་བུ་དག་།དྲི་མ་རླུང་དག་ལེགས་རྒྱུ་སྦྱར། །ཡན་ལག་འཁུམས་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཤིན་ཏུ་དུགས་བྱ་དཀྲི་བར་བྱ། །གསུད་ནད་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་། །རྟིང་པར་མེ་བཙའ་གདབ་པ་ བསྔགས།།དེ་ནི་དེའི་ཉིན་ནི་སྨྱུང་པར་གཞག་།ཁྲུས་བཏང་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་སྤྱད། །མ་ཞུ་མི་བཟད་ཉེན་གྱུར་ཀྱང་། །གཟེར་འཇོམས་སྨན་ནི་བཏུང་མི་བྱ། །བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་མེ་དྲོད་ཉམས། །ནད་ཀྱི་སྨན་ནི་འཇུ་མི་ནུས། །དེ་ཡིས་ནད་པ་འཕྲལ་དུ་ནི། ། ཐུང་ཞིང་འཆི་བ་དག་ཏུ་འང་འགྱུར། །ཁ་ཟས་ཞུ་ནས་ལྟོ་བ་ནི། །རྩུབ་སྲར་གྱུར་ལ་སྨན་དག་ཀྱང་། །ཉེས་པའི་ལྷག་མ་སྦྱང་ཕྱིར་དང་། །ཕོ་བའི་མེ་ནི་བསྐྱེད་ཕྱིར་གཏང་། །མ་ཞུའི་འགྱུར་བ་ཞི་བ་དག་།ཉམས་སྨད་པར་ནི་བྱས་ལས་གྱུར། །དེ་གསུམ་ཉེས་པ རྣམ་གསུམ་ནི།།བརྟགས་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལ་ཆུང་ལ་སྨྱུང་བ་ཕན། །འབྲིང་ལ་སྨྱུང་དང་བཞུ་བྱ་བ། །ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྦྱང་བ་སྟེ། །དེ་ཡིས་དྲི་མ་རྩ་ནས་འབྱིན། །དེ་བཞིན་ནད་གཞན་དག་ལ་ཡང་། །རང་ནད་གཞི་ལས་གོ་བཟློག་པས། །གསོ་བ་ དེ་ལས་རྗེས་འབྲེལ་ཡོད།།རྒྱུ་ལས་གོ་བཟློག་རྣམ་སྤང་བ། །སྨན་པས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བར། །ནད་ལས་གོ་བཟློག་སྦྱར་བའམ། །དེའི་དོན་བྱེད་པ་སྦྱོར་བར་བྱ། །ཉེས་སྨིན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་འགྱུར་ནས། །ཉམས་རྟས་སྣུམ་གྱིས་བྱུག་པ་དང་། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩི་སྩོགས་རིགས་ སྦྱར།།བད་ཀན་མ་ཞུའི་བེ་སྣབས་ཏེ། །དེ་ནི་མིག་དང་མཁུར་བ་སྐྲང་། །སྒྲེགས་པ་ཟོས་མ་ཐག་འདྲ་འབྱུང་། །

任何时候都要适量进食。这是能生起消化之火的方法。
无论食物是重还是轻，都要注意适量。
重的食物要吃到半饱，轻的食物不要吃到太饱。
容易消化的量，就是所说的适量。
如果食量不当过少，力量和容光就不会增长。
会成为一切风病的原因。
如果过量，会迅速产生一切过患。
不消化的食物是难以忍受的，被风等所困扰。
会突然紊乱，进入其中后，
脉道堵塞并产生粘液，在上下通道中，
移动时会刺痛，对贪欲者会立即产生。
由此会引起风病、头痛、头晕。
腹胀、颤抖、僵硬等症状。
胆病会引起腹泻发热，腹部发热口渴等症状。
痰病会使身体潮湿、肢体沉重，关节处会产生大量唾液。
特别是体弱的人，消化力差和受阻碍的，
食物被风阻碍，被痰阻隔的，
过患和粘液搅动，疼痛如刺般存在。
不会腹泻和潮湿，难以忍受的疼痛等，
这就是粘液，过患极为毒害。粘液难忍地堵塞通道。
肋骨周围笔直延伸，如木般僵硬时，
称为不消化如木，应当迅速避免这种会致命的情况。
不适合过量食用不消化，
消耗性不消化毒的特征，那难以忍受的，
名为毒的，具有毒性迅速致命。
因难以医治而应当避免。
然后会变成不消化的粘液。
可以治疗，白芷、岩盐和
泡参加入温水中，
服用后催吐，然后
毒和下施药物等，
污物和风都要善加运用。
对于肢体蜷缩的情况，要充分热敷包裹。
当刺痛病严重增长时，
建议在脚跟处施以灸法。
那天要保持禁食，
如沐浴般使用。
即使不消化变得危险，
也不要饮用止痛药。
粘液不消化消化力减弱，
病的药物无法消化。
因此病人会立即
短命乃至死亡。
食物消化后胃部
变得粗硬时也要服药，
为了清除过患的残余，
为了生起胃火而服用。
不消化的变化平息，
是由于虚弱所致。
那三种过患，
观察后要善加运用。
其中轻度者禁食有益，
中度者需要禁食和消化，
重度者需要清除，
这样可以从根本去除污物。
同样对于其他疾病，
从自身病根上逆转，
治疗由此相关联。
从原因上逆转而断除。
医生应当如理如实地
从病上逆转运用，
或运用能达到该目的的方法。
过患成熟后生起消化力，
虚弱时要涂油，
饮品和软膏等类要运用。
痰病不消化的粘液，
会使眼睛和脸颊肿胀，
打嗝时会出现如刚吃过的样子。

སྒྲེགས་པ་ཟོས་མ་ཐག་འདྲ་འབྱུང་། །མཆིལ་མ་མང་ཞིང་ཉེས་གཡོ་ལྕི། །རླུང་ལས་རེངས་བག་གཟེར་བ་དང་། །བཤང་གཅི་འགགས་ཤིང་སྦོས་དྲོད་ཉམས། །མཁྲིས་ལས་ཁོང་ཚ་སྐོམ་མགོ་ འཁོར།།རྨོངས་བག་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ཞིང་ཚ། །མ་ཞུ་བེ+ེ་སྣབས་སྨྱུང་བར་བྱ། །རེངས་བག་ལས་ནི་དུགས་རབ་བྱ། །ཚ་བའི་མ་ཞུ་སྐྱུག་སྨན་དག་།བཏང་བའམ་གནས་སྐབས་གང་ཕན་བྱ། །མ་ཞུའི་བེ་སྣབས་ལྕི་བ་ན། །རྩ་སྦུབས་ཐིམ་ལས་ཡུན་རིངས་ཅན། ། བད་ཀན་རླུང་ནི་འདྲེས་མཚན་མ། །དེ་དང་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །དངས་མ་ལུས་ལས་ཟས་དད་ཆུང་། །སྙིང་ན་སྒྲེགས་པ་མནམ་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ཅུང་ཟད་གཉིད་ལོག་བྱ། །མ་ཞུ་ཀུན་གྱིས་ཉིན་པར་ནི། །ཟས་མ་ཟོས་པར་གཉིད་ལོག་ལ། །བཀྲེས གྱུར་ཡང་ལས་རན་པར་བཟའ།།མ་ཞུ་སྤྱི་ཡི་མཚན་མ་ནི། །རྣམ་པར་འགགས་སམ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་། །ན་ཞིང་རླུང་ནི་མི་གསལ་རྒྱུ། །མཁྲེགས་ཤིང་ལུས་ལྕི་མགོ་བོ་འཁོར། །ཟས་ཚོད་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཉིད། །གཅིག་བུ་མ་ཞུམ་ཟད་ཀྱི། །མི་འདོད་ གགས་བྱེད་ཚིག་མ་ཚོས།།ལྕི་དང་རྩུབ་དང་མི་གཙང་དྲང་། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་དད་ཆུ་མང་དང་། །བསྲེས་པའི་ཟས་ནི་འཇུ་མི་འགྱུར། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་བཀྲེས་པ་ཡིས། །ཉེ་བར་གདུངས་ཤིང་ཟས་མི་འཇུ། །ཕན་དང་མི་ཕན་བསྲེས་པ་དག། །ཟོས་པ་མཉམ་ཟ་ ཡིན་པར་འདོད།།འགྲངས་རྗེས་སླར་ཡང་ཟ་གྱུར་པ། །ལྷག་པར་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དུས་མིན་ཆེ་བའམ་ཆུང་ཟོས་པ། །མི་མཉམ་པར་ནི་ཟབ་ཡིན། །གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་གསོད་པའམ། །མི་བཟད་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །དུས་ སུ་གོམས་ཤིང་གཙང་ལ་ཕན།།སྣུམ་དྲོ་ཡང་དང་མ་ཡེངས་དང་། །རོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་མངར་བག་ཆེ། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་མིན་དལ་བར་མིན། །ཁྲུས་བྱས་བཀྲེས་ཤིང་དབེན་པར་གནས། །ཁ་གདོང་ལག་པ་རྐང་པ་བཀྲུས། །ལྷ་དང་ཡི་དགས་རྗེད་ཅིང་སྦྱིན། ། བླ་མ་བྱིས་པ་མགྲོན་མཆོད་བྱས། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་རབ་བརྟགས་ཤིང་། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་ནི། །མ་སྨད་སྨྲའམ་ཡིད་འོང་སྨྲ། །སྐྱེ་བོ་གཙང་ཞིང་གུས་པས་སྟོབས། །ཡིད་འོང་གཉེན་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ། །ཟས་ནི་རྩཝ་དང་སྐྲ་སྦུ་སྩོགས། ། འདྲེས་ཤིང་ཁོང་དུ་སླར་སྲོས་དང་། །ཚོད་མ་ཟས་ངན་མང་བ་དང་། །ཚ་ཆེས་ལན་ཚྭ་མང་བ་སྤང་། །ཕྲུམ་དང་ཞོ་དང་ཕྲུམ་སྐམ་དང་། །བ་ཚ་ཚ་དང་ལ་ཕུག་རྗེན། །ཕག་རྒོད་ལུག་དང་བ་གླང་ཉ། །མ་ཧེའི་ཤ་དང་རིད་དང་སྐམ། །མ་ཤ་ཆུ་ལྡུམ་ནིས་ཤ་བ། ། པད་རྩ་འབྲས་འཁུར་མྱུ་གུར་གྱུར། །ཚོད་མ་སྐམ་དང་ནས་འདྲ་དང་། །བུ་རམ་ཕྲ་མོ་བཟའ་མི་བྱ། །སཱ་ལུའི་འབྲས་དང་གྲོ་དང་ནས། །དྲུག་ཅུ་པ་དང་སྐམ་སའི་ཤ། ། རུ་སྐྱུ་རུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །མུངྒ་ཁ་ར་པ་ཏོ་ལ། །ཞུན་མར་ཆར་ཆུ་འོ་མ་དང་། །སྦྲང་རྩི་སེའུ འབྲུམ་རྒྱམ་ཚ་བཟའ།།མིག་དང་སྟོབས་ཕྱིར་མཚན་མོ་ནི། །འབྲས་གསུམ་སྦྲང་རྩི་མར་སར་བཟའ། །མི་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་གང་དང་། །ནད་སེལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་བསྟེན། །པད་རྩ་བུར་ཤིང་ཙོ་ཙ་དང་། །མོ་ཙ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་དང་། །ལ་དུ་འཁུར་ བ་བུ་རམ་ཅན།།ཟས་ནི་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། །མངར་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བསྟེན་པ་རྣམས། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐ་མར་བཟའ། །བར་དུ་སྐྱུར་ཚ་ལན་ཚྭ་ཅན། །ལྟོ་ཡི་ཆ་གཉིས་ཟས་ཀྱིས་ཏེ། །ཆ་གཅིག་སྐོམ་གྱིས་དགང་བར་བྱ། ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་ནི། །ཆ་བཞི་པ་ནི་ལྷག་མར་གཞག་།ཟོས་རྗེས་སྐོམ་ནི་བསིལ་བའི་ཆུ། །ནས་དང་བག་ཕྱེའི་གཡོས་བྱས་ཟོས། །ཞོ་ཆང་དུག་འབགས་སྦྲང་རྩི་ལ། །ཆུ་བསིལ་རྗེས་སུ་འཐུངས་ན་ཕན། །མི་འཇུ་འགགས་ལ་ཆུ་དྲོན་གཏང་། ། ཆད་མ་མུངྒའི་གནོད་པ་ལ། །ཞོག་ཆུ་དང་དར་བ་དང་། །

吃完食物后立即打嗝。唾液增多，体内不适沉重。
由风引起的僵硬疼痛，大小便阻塞，腹胀体温下降。
由胆引起的内热、口渴、头晕。
昏沉、打嗝、酸味和发热。
消化不良时应节食。对于僵硬应当热敷。
热性消化不良应服催吐药，或采取其他有效的临时措施。
当消化不良引起的粘液沉重时，已渗入脉管长期存在。
这是风和痰互相混合的症状，应当相应地治疗。
精华不入身体则食欲减退，心痛打嗝有异味。
这时应当稍微睡眠。所有消化不良在白天，不吃食物而睡眠。
即使饥饿也要适量进食。消化不良的一般症状是：
大便完全阻塞或过度排泄，疼痛且体内风气运行不畅。
身体僵硬沉重头晕。过量饮食不仅会导致消化不良，
还会引起不适、打嗝、食物未熟。重浊粗糙不净直。
内热口渴多饮水，混合的食物难以消化。
忧愁、愤怒和饥饿，会使人痛苦且食物难以消化。
有益和无益的混合食物同时食用被认为是同食。
饱后又吃被称为过量食用。非时过多或过少食用称为不均匀食用。
这三种情况会致死或引发难以忍受的疾病。
应当适时、习惯、清净且有益，油腻温热且专注。
具六味且偏甜，不要太快也不要太慢。
沐浴后饥饿时在安静处，洗净口面手脚。
供养天神饿鬼并布施，供养上师、儿童和客人。
也要善待动物，自己也要善加观察。
不说贬低语或说悦耳语，清净恭敬地供养。
与可爱亲友同食。食物中不要有草根、毛发等。
混杂或回吐的，以及过多的蔬菜和劣质食物。
过热过咸应当避免。酸奶、干酪和干酸奶。
岩盐和生萝卜，野猪羊牛鱼。
水牛肉和瘦肉干肉。豆类水生植物鹿肉。
莲根米团已发芽，干菜和类似大麦的。
细糖不可食用。稻米小麦大麦。
六十日稻和旱地肉。诃子葡萄。
绿豆和苦瓜，酥油雨水牛奶。
蜂蜜葡萄盐可食。为了眼睛和体力，晚上。
应食用三果配蜂蜜酥油。能保持年轻的和。
能治病的都应当服用。莲根甘蔗椰子和。
香蕉芒果果实和，糕点米团含糖的。
食物重浊油腻和，甜味难消化的食物。
应当首先食用。与此相反的最后食用。
中间食用酸辣咸味。胃的三分之二以食物填充。
三分之一以饮品填充。在风等处所。
应留出四分之一空间。食后饮用凉水。
食用大麦面粉烹制的食物。酸奶酒毒染蜂蜜。
饮用凉水后有益。消化不良阻塞时饮用温水。
对于切碎的绿豆的危害，应饮用蒜水和酸奶清。

ཆད་མ་མུངྒའི་གནོད་པ་ལ། །ཞོག་ཆུ་དང་དར་བ་དང་། །རང་སྒྱུར་རྩབ་མོ་བཏུང་བར་བྱ། །སྐེམ་པོ་རྒྱས་ཕྱིར་ཆང་བཏུང་སྟེ། །སྦོམ་པོས་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་བཏུང་ངོ་། །གཅོང་ཆེན་ནད་ལ་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །དྲོད་ཆུང་ཤ་ཟོས་ཆང་བཏུང་བྱ། །ནད་དང་སྨན་སྩོགས་སྦྲུམ བུད་མེད།།ཟན་བཅད་དཀའ་ཐུབ་ལས་རྣམས་ཀྱིས། །སྐེམ་དང་བྱིས་པ་རྒན་པོ་ལ། །འོ་མ་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་ཕན། །མདོར་ན་ཟོས་རྗེས་བཏུང་བ་ནི། །གང་ཞིག་ཟས་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས། །མི་མཐུན་མི་འཕྲོད་མེད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྔགས། །ཟས་ རྗེས་སྐོམ་འཐུངས་ངོམས་དང་ཁྱབ།།སྟོབས་འཕེལ་ལུས་ནི་བརྟན་བྱེད་ལ། །ཟས་སྡུད་སྙི་བར་འགྱུར་བ་དང་། །འདྲུལ་ཞིང་རྣམ་པར་འཇུ་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་ནམ་ཚང་ཡན་ཆད་ནད། །དབུགས་ལུད་གློ་རྡོལ་ཆམ་པ་དང་། །གླུ་ལེན་སྨྲ་མང་ལ་ཆགས་དང་། །སྐད་ འགགས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡིན།།ལུས་ལས་རྣག་འཛག་གཅིན་ནད་མིག་།ལྐོག་ནད་རྨ་ཡི་ནད་ཀྱིས་ཉེན། །སྐོམ་སྤང་ཀུན་གྱིས་སྐོམ་འཐུངས་ནས། །མང་སྨྲ་ལམ་ཞུགས་ཉལ་བ་སྤང་། །ཟས་ཟོས་ནས་ནི་ཉི་ཚན་མེ། །རྟ་ཞོན་རྐྱལ་དང་འདེགས་པ་སྤང་། །བཤང་ དང་གཅི་གསལ་སྙིང་ལ་དྲི་མེད་ཉེས་པ་ལམ་མིན་པར་མི་འགྲོ།།སྒྲེགས་པ་དག་ཅིང་བྲུ་བ་ཚ་གྱུར་ཐུར་གྱི་རླུང་ནི་ཐ་མལ་རྒྱུ། །དེ་བཞིན་མེ་ཡི་དྲོད་བདོ་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཡང་། །ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་ཆོ་གར་སྦྱར་བཞིན་ཟ་བ་དེ་ནི་དུས་སུ་འདོད། ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་ལ་སྩོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于饥饿的伤害，应当饮用酸奶、酪浆和自制的酸性饮料。
消瘦者为了增重应饮酒，肥胖者应饮用蜂蜜水。
对于重大疾病应饮用肉汤，体温低者食肉后应饮酒。
对于病人、服药者、孕妇、禁食者、苦行者、
消瘦者、儿童和老人，牛奶如甘露般有益。
总之，饭后饮用时，任何与食物相配、具有功效、
无不相宜、无不适者，这在任何情况下都值得称赞。
饭后饮用能解渴、满足、遍布全身、
增长力量、使身体稳固、
使食物柔软、腐化并完全消化。
但对于以下疾病有害：咽喉以上疾病、
呼吸困难、咳嗽、肺病、感冒、
喜欢唱歌、多言、
声音嘶哑者。
对于身体流脓、小便疾病、眼疾、
喉疾、伤口疾病者有害。
饮用后应避免：所有口渴者饮用后，
应避免多言、行走、睡眠。
饭后应避免：晒太阳、烤火、
骑马、游泳和举重。
大小便通畅、心无污垢、病邪不行于非道、
打嗝清爽、胃火旺盛、下行气正常运行、
同样火力充足、感官清明且身体轻盈、
食量适中、如法进食者，这就是适时之相。
这是《医论八支精华》中第八品《总说品》。
接下来将解说辨别药物等差别品。

།སྨན་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རོ་ལ་སྩོགས། །དེ་ནི་དེ་ལ་བསྟེན་པས་མཆོག་།དེ་ཡང་འབྱུང ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན།།ས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཆུ་ནི་སྐྱེ་གནས་མེ་དང་རླུང་། །ནམ་མཁའ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་ལས། །དེ་སྐྱེས་གྱུར་དང་ཁྱད་པར་ཕྱུང་། །མིང་ནི་ཤས་ཆེ་ལས་གྱུར་ཡིན། །དེ་བས་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལས། །བྱུང་བས་སྨན་ནི་ རོ་གཅིག་མིན།།དེ་ཕྱིར་ནད་ཀྱང་ཉེས་གཅིག་མིན། །དེ་ལ་གསལ་བ་རོ་ཞེས་བཤད། །མི་གསལ་རོ་རྗེས་མཐའ་མར་ནི། །ཅུང་ཟད་གསལ་བདག་ཏུའང་འདོད། །སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལྕི་སོགས་དང་། །རོ་ནི་ས་ལ་སྩོགས་བསྟེན་པས། །མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉེར་གདགས་ པས།།རོ་ལས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན། །དེ་ལ་སའི་སྨན་ལྕི་དང་སྦོམ། །སྲ་ཞིང་དྲི་ཡི་ཤེས་རབ་ཆེ། །ལྕི་ཞིང་བརྟན་དང་འདུས་པ་དང་། །ཉེ་བར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཆུ་ཡི་གཤེར་དང་ལྕི་བསིལ་སྣུམ། །རྟུལ་ཞིང་བསྐལ་རོ་ཤས་ཆེ། །འཇམ་ཞིང་བད་ཀན་འདྲ་ བ་ལ།།འདྲུལ་ཞིང་ཚིམ་བྱེད་སྡུད་པར་བྱེད། །མེ་ཡི་རྩུབ་རྣོ་ཚ་ཞིང་སྐམ། །ཕྲ་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ། །ཚ་ཞིང་འབར་ལ་མདོག་སྐྱེད་ཅིང་། །གསལ་ཞིང་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །རླུང་གི་རྩུབ་ཅིང་ཁྱབ་ལ་ཡང་། །རེག་པའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་ཡིན། །རྩུབ་ ཅིང་ཡང་ལ་དྲི་མ་སེལ།།རྣམ་དཔྱོད་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ནམ་མཁའི་ཕྲ་ཞིང་དངས་ལ་ཡང་། །སྒྲ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་སྟེ། །ཁོང་སྟོང་ཡང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་འགྲོ་ན་དོན་དང་ནི། །སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དབང་གིས་ནི། །སྨན་མིན་ཅི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྨན་ ནི་གྱེན་དུ་འགྲོ།།ཕལ་ཆེར་མེ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ། །ཐུར་དུ་འགྲོ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི། །ས་ཆུའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེར་ཡིན། །དེ་ལྟར་སྨན་ནོ་རོའི་བྱེ་བྲག་།འདི་ཡི་འོག་ནས་སྟོན་པ་ཡིན། །སྨན་མཐུ་ལ་ལས་བཤད་པ་ནི། །ལྕི་སྣུམ་བསིལ་དང་འཇམ་པ་དང་། །ཡང་རྩུབ་ཚ་ དང་རྣོ་བ་སྟེ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །སྨན་མཐུ་ཙར་ཀས་བཤད་པ། །གང་གིས་བྱ་བ་གང་བྱེད་པ། །མཐུ་མིན་ཅིར་ཡང་མི་བྱེད་ཀྱི། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐུ་ཡིས་བྱེད། །དེས་ན་ལྕི་ལ་སྩོགས་པ་ཉིད། །ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཡོན་ཏན་མ་ ལུས་སྙིང་པོར་ནི།།གྱུར་པས་མཐུ་ཞེས་བཤད་པ་དག་།དོན་དང་མཐུན་པར་བཏགས་པ་ཡིན། །གཅིས་པ་མང་དུ་ཡོད་ན་ཡང་། །ཐ་སྙད་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན། །དེ་བས་གོ་ནི་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་རོ་ལ་སྩོགས་པ་ལ། །སྲིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་བཤད་དེ། །དེ་བས་ལྕི་བ་ ལ་སོགས་ཡིན།།གཞན་དག་ཚ་དང་བསིལ་ཉིད་གཉིས། །སྟོབས་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད། །སྨན་ནི་སྣ་ཚོགས་བདག་ཉིད་ཅན། །ཉི་མ་ཟླ་བའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན། །འགྲོ་འདི་གསལ་དང་མི་གསལ་ལས། །ནམ་ཡང་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་མགོ་ འཁོར་སྐོམ།།རྨྱ་རྡུལ་ཚ་ཞིང་མྱུར་འཇུ་བྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད། །བསིལ་བ་དག་ནི་ཚིམ་བྱེད་ཅིང་། །འཚོ་དང་རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རབ་དང་བྱེད། །ཕོ་བའི་མེ་དང་ཕྲད་པ་ལས། །གང་ཞིག་རོ་གཞན་བྱུང་གྱུར་པའི། །རོ་རྣམས་ ཀྱི་ནི་མཐར་ཞུ་བ།།དེ་ནི་ཞུ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།

药物本身的味道等，依靠它是最殊胜的。它也是由五大所成，依靠地而生长。水是生长之处，火和风，以及虚空等聚集，由此产生并显现差别。名称是由主要成分而来。因此由大种聚集而生的药物不是单一味道。因此病也不是单一过患。其中明显的称为味道。
不明显的味道最后也，稍微明显也可接受。药物的功德重等，以及味道依靠地等，相同运用而假立，从味道假立为名称。其中地药重且粗，坚实而香气智慧大，重且稳定和聚集，能够增长。
水的湿润和重凉滑，钝而味道淡薄为主，柔和如同痰，腐烂且能满足收敛。火的粗猛热而干，细小而色相功德大，热而燃烧生色泽，明亮且具有成熟性。风的粗遍且轻，触觉功德为主，粗且轻去除垢污，令智慧生病。
虚空细微清澈轻，声音功德为主要，使内空轻盈。如是众生的义利和，各种配伍的力量，无有任何非药物。其中药物向上行，大多火风分较大。向下行者大多是，地水功德为主要。如是药味的差别，此后将要宣说。
有些说药力为，重滑凉和柔，轻粗热和利，如是承许八种。察尔迦所说药力，任何所作何事业，非力不能作任何，一切皆由力所作。因此重等本身，具有力之差别，一切功德精华，成为力而说明，随义而假立。
虽有多种二法，主要是名言故。因此为遣除混淆，于味等虽可能，但未说明。因此是重等。其他说热与凉二者，即是力量。药物具种种自性，具日月力量。此众生明与不明，永远不会超越。
其中热能令头晕口渴，昏乱生尘热而快消化，能平息风和痰。凉能令满足，滋养和僵硬，清净血和胆，与胃火相遇后，某味生其他味，诸味最后消化，此即称为消化。

།མངར་དང་ལན་ཚྭ་ཞུ་རྗེས་མངར། །སྐྱུར་བའི་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར་བ་ཡིན། །ཁ་དང་བསྐ་དང་ཚབ་རྣམས། །ཞུ་རྗེས་ཕལ་ཆེར་ཁ་བ་ཡིན། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་འབྲས་བུ་མཉམ། །དེ་ལ་སྨན་ནི་བཟང་དང་ངན། །ལ་ལ་རོ་ཡིས་ལས་བྱེད་ ལ།།གཞན་དག་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་གཞན་དང་ནུས་པ་དང་། །མཐུ་ཡིས་ལ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྨན་གྱི་རོ་སྩོགས་གང་དང་གང་། །སྟོབས་ལྡན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བྱེད་དེ། ཤིན་ཏུ་ཟིལ་མནན་དེ་དང་དེ། །སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཉིད་དུ་གནས། །ཡོན་ ཏན་མི་འཕྲོད་སྦྱར་བ་ནི།།མང་པོས་ཉུང་ངུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །རོ་དང་འཇུ་བའི་མཐུ་དག་ནི། །དེ་ཡི་སྟོབས་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །རོ་སྩོགས་དེ་ལྟར་སྟོབས་ནི་མཉམ། །མ་བཅོས་པ་ཡི་སྟོབས་དང་ལྡན། །རོ་སྩོགས་མཉམ་པའི་ལས་གང་ནི། །ཁྱད་འཕགས་ དེ་ནི་མཐུ་ལས་སྐྱེས།།དན་ཏི་དང་ནི་ཙི་ཏྲ་ཀ། །རོ་སྩོགས་མཚུངས་ཀྱང་དན་ཏི་འཁྲུ། །ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུམ་འདྲ་ཡང་འཁྲུ། །འོ་མ་མར་འདྲ་མར་དྲོད་སྐྱེད། །དེ་ལྟར་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྤྱི་ཡི་ལས་ཏེ་དེ་ཡང་ནི། །སྣ་ཚོགས་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། ། སྨན་དབྱེ་ཐ་དད་གྱུར་པ་ཡིན། །གྲོ་དང་ནས་ནི་མངར་བ་དང་། །ལྕི་ལས་རླུང་འཇོམས་སྐྱེད་པ་ཡིན། །ཉ་གྲོ་འོ་མ་བསིལ་བ་དང་། །སེང་གེ་ཁ་ཡིས་ཕག་མ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །། དེ་ནས་རོ་ཐ་དད་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

甜味和咸味消化后为甜味。
酸味消化后为酸味。
苦味、涩味和辛味，消化后大多为苦味。
味道和消化后的味道果报相同。
由此分辨药物的优劣。
有些药物以味道起作用，
其他药物则在消化时起作用。
有些则以其他功效、能力，
和力量起作用。
药物的味道等任何方面，
以其强大力量而存在，
极其压制彼此，
成为完成目的的因。
性质相克的配伍，
以多胜少而压制。
味道和消化的力量，
被其力量所压制。
味道等如是力量相等，
具有未经加工的力量。
味道等相同的作用，
其殊胜源于力量。
虽然旃檀和昌布，
味道等相同，但旃檀具泻下作用。
甘草与葡萄相似但具泻下作用。
牛奶与酥油相似但酥油生热。
如是药物等的，
共同作用，而且，
以各种缘的差别，
药物分类成为不同。
小麦和大麦甜味，
沉重能降伏风。
榕树乳汁清凉，
狮子口草是猪肉。
此为《医论·八支精要》之，
总说品第九章。
此后当说分别味品。

།མངར་བ་ལ་སོགས་རོ་སྐྱེ་བ། །ས་ཆུ་མེ་ས་ཆུ་དང་མེ། །མཁའ་རླུང་མེ་རླུང་ས་དང་རླུང་། །གཉིས་གཉིས་ཤས་ཆེ་ལས་རིམ་འབྱུང་། །དེ་ལས་རོ་ནི་མངར་བ་དག་།གང་ཞིག་མྱངས་པའི་ཚེ་ན་ནི། །ཁ་ལ་ཆགས་ཤིང ལུས་ཀྱང་ནི།།ཚིམ་བྱེད་དབང་པོ་རབ་དང་བྱེད། །གྲོག་མ་ལ་སོགས་དགའ་བ་ཡིན། །སྐྱུར་བ་ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་ཅིང་། །སོ་བརྩེ་སྦུ་ནི་ལྡང་བ་དང་། །མིག་དང་སྨིན་མ་འཛུམ་པར་བྱེད། །ལན་ཚྭ་ཁར་ནི་མཆིལ་མ་འདུ། །མཁུར་བ་གྲེ་བ་ཚ་བར་བྱེད། །ཁ་བ་ཁ་ཡི་དྲི་མ་སྦྱང་། ། ལྕེ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཚ་བ་ལྕེ་རྩེ་སྐྱོ་བྱེད་ཅིང་། །ཙག་ཙག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཁ་མིག་སྣ་ལས་འཛག་བྱེད་ཅིང་། །མཁུར་བསྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །བསྐ་བས་ལྕེ་ནི་བེམ་པོར་བྱེད། །གྲེ་བ་རྩ་སྦུབས་འགགས་པར་བྱེད། །རོ་ཡི་ཚུལ་ནི་དེ་དག་སྟེ། །ལས་ནི རོ་མངར་བ་དག་གིས།།སྐྱེས་ནས་འཕྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་། །ལུས་ཟུངས་མཐུ་སྟོབས་རབ་སྐྱེད་ཅིང་། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་གློ་རྡོལ་སྐེམ། །མདོག་མདངས་སྐྲ་དང་དབང་པོ་བཟང་། །ལུས་རྟས་སྐད་འགགས་ཕན་ཞིང་ལྕི། །ནུ་ཞོ་སྐྱེད་ཅིང་རྨ་འབྱོར་བྱེད། །ཚེ་རིང་འཚོ་བྱེད་སྣུམ་པ་དང་། ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དུག་རྣམས་སེལ། །ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ཚིལ་བཅས་དང་། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་ནད་སྐྱེད་ཅིང་། །ལུས་སྦོམ་དྲོད་བྲི་ཆང་ནད་དང་། །གཅིན་ནད་ལྦ་བ་རྨེན་སྩོགས་སྐྱེད། །སྐྱུར་བ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་སྣུམ། །ཞིམ་ཞིང་འཇུ་བྱེད་ཡི་ག་འབྱེ། །དྲོ་བའི་ནུས་སྐྱེད་རེག པ་བསིལ།།ཚིམ་བྱེད་འདྲུལ་བྱེད་ཡང་བ་སྟེ། །བད་ཀན་ཁྲག་མཁྲིས་རྒྱས་པར་བྱེད། །རླུང་འགགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་དྲགས་ན། །ལུས་ལྷོད་རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་དང་། །གཡན་པ་སྐྱ་རྦབ་མེ་དབལ་དང་། །འོར་ནད་ཐོར་བུ་སྐོམ་རིམས་སྐྱེད། ། ལན་ཚྭ་སྲ་དང་འཁྱིལ་པ་དང་། །འགགས་པ་འབྱིན་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱིས་རྡུལ་ཞིང་རྣོ། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་གཅོད་འབྱེད་བྱེད། །དེ་ནི་དྲགས་པས་རླུང་ཁྲག་དང་། །སྐྲ་འབྱི་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་དང་། །སྐོམ་མཛེ་དུག་དང་མེ་དབལ་རྣམས། །སྐྱེད་ཅིང སྟོབས་ནི་བྲི་བར་བྱེད།།ཁ་བ་རང་ཉིད་ཞིམ་མིན་ཞིང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་སྲིན་སྐོམ་དུག་།མཛེ་དང་རྒྱལ་དང་རིམས་སློན་བྲོ། །ཚ་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་འཇོམས། །འདྲུལ་དང་ཚིལ་དང་ཞག་དང་རྐང་། །བཤང་དང་གཅི་བ་སྐེམས་པ་དང་། །ཡང་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་བསིལ་ ཞིང་རྩུབ།།ནུ་མའི་ནད་དང་སྐད་འགགས་སེལ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲགས་གྱུར་ན། །ལུས་ཟུངས་ཟད་ཅིང་རླུང་ནད་སྐྱེད། །ཚ་བས་ལྐོག་ནད་འགགས་པ་དང་། །མཛེ་དང་མ་ཞུ་འོར་ནད་སེལ། །རྨ་འཇིག་བྱེད་ཅིང་སྣུམ་པ་དང་། །ཚིལ་དང་འདྲུལ་བག་སྐེམས་པར་བྱེད། །དྲོད་ སྐྱེད་འཇུ་བྱེད་ཡི་ག་འབྱེད།།སྦྱོང་ཞིང་ཟས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད། །འཆིང་བ་གཅོད་ཅིང་རྩ་སྦུབས་དག་།རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་བད་ཀན་སེལ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲག་འགྱུར་བས། །སྐོམ་སྐྱེད་ཁུ་བ་སྟོབས་ཟད་ཅིང་། །བརྒྱལ་ཞིང་ལུས་འཁུམས་འདར་བ་དང་། །རྐེད་པ་རྒྱབ་ སྩོགས་ན་བར་བྱེད།།བསྐ་བས་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ། །ལྕི་ཞིང་ཁྲག་ནད་རྣམ་པར་སྦྱོང་། །སྐེམ་ཞིང་རྨ་འཚོ་བསིལ་བ་དང་། །འདྲུལ་དང་ཚིལ་ནི་རྣམ་པར་སྐེམས། །བེ+ེའུ་སྣབས་འཁྱིལ་ཞིང་སྲི་བར་བྱེད། །རྩུབ་ཅིང་ལྤགས་མདོག་རབ་དང་བྱེད། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ བསྟེན་དྲགས་ན།།བཤང་འགགས་ལྟོ་སྦོ་སྙིང་ནད་དང་། །སྐོམ་དང་སྐེམ་ཞིང་སྐྱེས་མཐུ་ཉམས། །རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་དྲི་མ་སྲི། །ཞུན་མར་བུ་རམ་སྟར་ག་གསེར། །མོ་ཙ་ཙོ་ཙ་པ་རུ་ཤ། །ཉེའུ་ཤིང་རམ་ཉེ་པ་ནས། །ར་ཛ་དན་པ་ལ་གསུམ། །

甜等味道的产生，地水火地水和火，空风火风地和风，二二增盛而次第产生。由此甜味者，当品尝之时，粘附口中且于身体，令满足诸根极为清净，蚂蚁等所喜。
酸味使口水流出，牙齿发麻且起泡，眼睛和眉毛皱起。咸味使口中唾液聚集，腮部喉部发热。苦味清净口中污垢，能摧毁舌头。
辛味使舌尖疲惫，且令刺痛，从口眼鼻流出，灼烧腮部。涩味使舌头麻木，喉部脉管阻塞。此等为味之性质。
甜味之功效，生后令适宜，生长身体精华力量，对婴儿老人肺病消瘦，肤色光泽毛发诸根良好，滋养身体喉疾有益且重，生乳汁且愈合伤口，长寿养生滋润，祛除风胆毒等。
若过度则生脂肪，及生痰病，身体肥胖热量减少酒病，小便病瘿瘤腺等生。酸味生火热滋润，美味助消化开胃口，生暖性触感清凉，令满足腐败轻盈，增长痰血胆，通畅风阻。
若过度服用则，身体松弛目眩头晕，瘙痒白癞热病，疮病疱疹渴热病生。咸味坚实凝结，排出阻塞生热，油和熨法出汗且锐，开胃且切断。
其若过度则风血和，脱发白发皱纹和，渴麻风毒和热病等，生且力量减弱。苦味本身不美味，开胃虫渴毒，麻风癫痫热病退。热和胆痰摧毁。
腐败脂肪油脂和骨，大小便干枯和，轻且心直凉且粗，乳病和声嘶除。若其过度则，身体精华耗尽生风病。辛味治疗喉病阻塞和，麻风不消化疮病除。
破坏伤口且滋润和，干枯脂肪腐败性，生热助消化开胃，净化且破坏食物。切断束缚脉管等，遍开且除痰。其若过度则，生渴精液力竭且，昏厥身缩颤抖和，腰背等疼痛。
涩味除胆痰，重且净化血病，干燥愈合伤口凉且，干枯腐败脂肪。小便粘稠且肿胀，粗糙且净化肤色。若其过度服用则，大便阻塞腹胀心病和，渴且干枯生力衰，脉门阻塞污物凝结。
酥油糖星宿金，末札措札帕卢夏，小树糖小树大麦，拉匝檀香三果。

ཉེའུ་ཤིང་རམ་ཉེ་པ་ནས། །ར་ཛ་དན་པ་ལ་གསུམ། །མེད་གཉིས་དང་ པརྞི་བཞི།།འཚོ་བྱེད་ཛི་བ་རི་ཤོ་བ། །ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་བིམྦི། །ཤྲ་བ་ནི་གཉིས་བི་ད་རི། །ཅུ་གང་ཀྵི་ར་ཤུ་ཀུ་ལ། །ས་ཧའོ་ཅན་ཀཤྨ་རི། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གཟེ་མ། །རྒུན་འབྲུམ་སྦྲང་སྩོགས་མངར་བའི་སྡེ། །སྐྱུར་བ་སྐྱུ་རུ་ཨམླི་ཀ། །བ་ལུང་དང་ནི་ སྟར་བུ་དང་།།སེའུ་འབྲུ་རྡུལ་དང་དར་བ་དང་། །ཚྭ་དང་ཀུ་ཤུ་ཨ་མྲ་དང་། །མླ་ཏ་ཀ་བྷ་བྱ་དང་། །ཀ་རམ་རྡ་ཀ་པིད་ཏའོ། །ཚ་མཆོག་རྩལ་རུ་ཁ་རུ་ཚ། །བི་ད་རྒྱ་མཚོ་བཀོད་མའི་ཚ། །མཚོ་ཚ་སྐམ་ཚ་རོ་ཉེ་དང་། །ཀྵ་ར་ལན་ཚྭའི་སྡེ་ཚན་ཡིན། ། ཁ་བ་ཀྱི་ལྕེ་པ་ཏོ་ལ། །ཙནྡན་ཨུར་ཤི་བ་ལེ་ཀ། །ཅི་སྐྲིགས་ནིམ་པ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །རྒྱ་སྤོས་ཨ་ཀར་བ་ཚ་ཀ་།ནག་ཏ་མ་ལ་སེར་པོ་གཉིས། །གླ་སྒང་མུར་བ་བ་ཤ་ཀ་། པ་མརྒ་པོ་སོན་ཆ། །འཁར་ལྕགས་སླེ་ཏྲེས་བྱི་ཚེར་བ། །རྩ་བ་ཆེ་ལྔ་བྱ་གྲི་གཉིས། །བོང་ང ཤུ་དག་བི་ཤ་ལ།།ཚ་བ་ཤིང་ཀུན་ན་ལེ་ཤམ། །བྱི་དང་ག་དང་ཚ་བ་ལྔ། །ཀུ་ཐེ་ར་སྩོགས་ལྡུམ་རྔད་སྔོ། །མཁྲིས་པ་གཅིན་དང་གོ་བྱེ་ཡིན། །བསྐ་ཚན་ཨ་རུ་བ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩི་སེང་ལྡེང་ཤི་རི་ཤ། །ཀ་དམ་ཨུ་དུམྦྷཱར་དང་། །མུ་ཏིག་བྱུ་རུ་ཨན་ཙན་བཅག་།ཀ་པིད་ཐ་ གཞོན་ཁ་རྫུར།།པད་རྩ་པདྨ་ཨུཏྤ་ལའོ། །འབྲས་རྙིང་ནས་རྙིང་གྲོ་རྙིང་དང་། །མུངྒ་སྦྲང་རྩི་ཤ་ཀ་ར། །སྐམ་སའི་ཤ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི། །མངར་བ་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་སྐྱེད། །སྐྱུ་རུ་སེ་འབྲུ་མ་གཏོགས་པའི། །སྐྱུར་བ་ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། །རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་ མྱང་ཚ་མ་གཏོགས།།ལན་ཚྭ་ཕལ་ཆེར་མིག་ལ་གནོད། །སླེ་ཏྲེས་པ་ཏོ་ལ་བཅའ་སྒ། །སྒོག་སྐྱ་པི་པི་ལིང་མ་གཏོགས། །ཁ་དང་ཚ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི། །རོ་ཙ་འབྲི་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་ཡིན། །བསྐ་ལས་ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས། །ཕལ་ཆེར་བསིལ་ཞིང་སྲི་བར་བྱེད། །རོ་ཚ་ སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་རྣམས།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲོ་ནུས་ལྡན། །ཁ་དང་བསྐ་དང་མངར་བ་རྣམས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསིལ་བ་ཉིད། །ཁ་དང་ཚ་དང་བསྐ་བ་རྣམས། །དེ་བཞིན་རྩུབ་ཅིང་དྲི་མ་སྲི། །ལན་ཚྭ་སྐྱུར་མངར་སྣུམ་པ་དང་། །བཤང་གཅི་ཐུར་གྱི་དབུགས་ འབྱིན་བྱེད།།ལན་ཚྭ་ལས་བསྐ་དེ་བས་ཀྱང་། །མངར་བ་མཆོག་ཏུ་ལྕི་བ་ཡིན། །སྐྱུར་ལས་ཚ་དང་དེ་བས་ཀྱང་། །ཁ་བདག་ནི་ཡང་བ་ཡིན། །རོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབྱེ་བ་ལས། །སྦྱོར་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་། །བརྟགས་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ། །རགས་རིམ་ ཇི་བཞིན་ཕྱེ་བ་ཡིན།།དེ་ལྔ་རེ་རེ་ཕྲི་བ་ལས། །ལྔར་གྱུར་པ་ནི་རོ་གཉིས་པ། །གསུམ་པ་མངར་བཅུ་སྐྱུར་དྲུག་སྟེ། །ལན་ཚྭ་གསུམ་སྟེ་ཁ་བ་གཅིག་།བཞི་པ་ལ་ནི་མངར་པོ་བཅུ། །སྐྱུར་བ་བཞི་པོ་ལན་ཚྭ་གཅིག། །ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐྱུར་གཅིག་པུ། །མངར་བ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། ། སྨན་ནི་རོ་དྲུག་གཅིག་པུ་ཡིན། །མ་འདྲེས་པ་ནི་རོ་དྲུག་འགྱུར། །ལྔ་པ་དྲུག་དང་རོ་ནི་ཐ་དད་དྲུག་།བཞི་པ་གཉིས་པ་རྣམ་པ་བཅཝ་ལྔ་ཡིན། །དབྱེ་བ་གསུམ་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་ཉིད་དེ། །སྨན་ནི་རོ་དྲུག་དེ་ལྟར་དྲུག་ཅུ་གསུམ། །དེ་རྣམས་རོ་དང་རྡོ་རྗེས་རོའི་དབྱེ་བ། །རབ་དང་རབ མཆོག་དག་ཏུ་བརྟགས་པ་ལས།།རྩིས་ལས་འདས་པར་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ནི། །ནད་དང་སྨན་གྱི་དབང་ལས་ཉེ་བར་སྦྱར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ལ་སྩོགས་པའི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་ པར་བྱའོ།

从小树和近旁树，三种拉扎丹巴，两种无和四种帕尔尼，养生吉瓦里绍巴，甘草马杜卡宾比，两种舒拉瓦尼和比达里，乳汁克西拉舒库拉，萨哈奥占卡什马里，牛奶糖蜜木瓜，葡萄蜂蜜等甘味类。
酸味类有酸果阿姆利卡，巴隆以及星布，小豆尘和酸奶，盐和苹果芒果，玛拉塔卡帕维亚，卡兰达卡比达。
最佳盐类有岩盐，比达海盐装饰盐，湖盐干盐矿盐，碱盐等盐类。
苦味有狗舌巴托拉，檀香乌尔西巴列卡，吉格里宁巴普切晶，檀香阿卡尔巴札卡，黑塔玛拉两种黄，香附木尔巴巴沙卡，帕玛尔嘎波松查，铁树斯列特利比泽巴，五大根和两种鸟刀，独头蒜舒达格比沙拉，辛味有生姜那列善，胡椒和五辛，库特拉等草药，胆汁尿液和肺药。
涩味类有诃子余甘子，蜂蜜檀香西里沙，卡丹乌东巴尔，珍珠珊瑚安赞巴恰，卡比塔幼嫩枣，莲根莲花乌特帕拉。
陈米陈麦陈青稞，绿豆蜂蜜沙卡拉，除了干地的肉类，大多甜味生痰。
除了酸果和小豆，大多酸味生胆。
除了岩盐和舌尝盐，大多盐类伤眼。
斯列特利巴托拉荜茇，韭菜胡椒除外，苦味和辛味大多，减少食欲生风。
涩味中除了诃子，大多清凉收敛。
辛酸和咸味，依次具有温性。
苦涩和甘味，同样具有凉性。
苦辛和涩味，同样粗糙收敛垢。
咸酸甘润滑，大小便下行气。
咸比涩更重，甘味最重。
酸比辛更轻，苦味最轻。
从味道分类，五十七种配伍，六十三种观察，按粗略次第分类。
每减一味，五味成双味，三味甘十酸六，咸三苦一。
四味中甘十，酸四咸一，五味中唯一酸，依于五甘。
药物唯六味，单味成六，五味六和各别六味，四味二味共十五，三味分类二十一，药物六味如是六十三。
这些味道和金刚味的分类，从最胜和殊胜观察，超越计数而产生，依病和药而配。
此为《医论八支精华》之略本第十品《总说品》。
此后将说明了知疾病等法则之品。

།ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་རྣམས། །རྟག་ཏུ་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན། །དེ་རླུང་དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་དང་། །བསྐྱོད་དང་ལས་སྤྱོད་ཤུགས་འབྱིན་དང་། །ལུས་ཟུངས་ལེགས་པར་རྒྱུ་བ་དང་། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་གསལ་བ་དག་།མི་གནོད་པ་ནི་རྗེས་འཛིན་ཡིན། ། མཁྲིས་པ་འཇུ་དྲོད་མཐོང་བྱེད་དང་། །བཀྲེས་སྐོམ་ཟས་ལེན་མདངས་ཡིད་གཞུངས། །བློ་ལྡན་དཔའ་སྙིང་ལུས་འཇམ་པས། །བད་ཀན་བརྟན་ཞིང་སྣུམ་ཉིད་དང་། །ཚིགས་འབྲེལ་བཟོད་ལ་སྩོགས་པས་སོ།

病、身体组织和废物，
经常是身体的根本。
其中风气主管呼气吸气，
运动、行为、发力，
使身体组织良好运行，
诸根清明，
无害地维持。
胆汁主管消化之热、视觉，
饥渴、摄食、光泽、正直。
具智、勇敢、身体柔软，
痰液则主管稳固、润滑，
关节相连、忍耐等。

།ལུས་ཟུངས་ལས་གཙོ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཚིམ་བྱེད་འཚོ་བྱེད་གཡོགས པ་དང་།།སྣུམ་དང་བརྟན་དང་འགེངས་པ་དང་། །མངལ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པར་བཤད། །བརྟན་པར་བྱེད་པ་བཤང་བ་ཡིན། །འདྲུལ་དང་འབྱིན་པ་གཅིན་གྱི་ཡིན། །བ་སྤུ་བརྟན་པ་རྡུལ་གྱི་ཡིན། །རླུང་ནི་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ཡིས། །སྐེམ་དང་མདོག་གནག་དྲོད་བག་ དགའ།།འདར་དང་ལྟོ་སྦོས་བཤང་བ་སྲེ། །སྟོབས་དང་གཉིད་དང་དབང་པོ་ཉམས། །སྨྲ་མང་མགོ་འཁོར་ཞུམ་པར་བྱེད། །མཁྲིས་པ་བཤང་གཅི་པགས་མིག་སེར། །བཀྲེས་སྐོམ་ལུས་ཚ་གཉིད་ཆུང་བྱེད། །བད་ཀན་དྲོད་ཉམས་མཆིལ་མ་མང་། །ཁོང་སྙོམ་ལྕི་ དང་ཤ་མདོག་དཀར།།ལུས་གྲང་ཡན་ལག་ལྷོད་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གཉིད་ཆེ། །དངས་མའང་བད་ཀན་དང་འདྲ་ལ། །ཁྲག་འཕེལ་མེ་དབལ་ཁོང་འབྲས་མཆེར། །མཛེ་དང་རླུང་ཁྲག་མཁྲིས་པ་ཁྲག་།སྐྲན་དང་རྙིལ་ནད་མིག་སེར་ དང་།།བསྐྱོད་དཀའ་དྲོད་ཉམས་རྨོངས་བག་ཅན། །མིག་དང་གཅིན་པགས་དམར་བར་འགྱུར། །ཤ་འཕེལ་ཝ་བ་རྨེན་བུ་མདུད། །མཁུར་ཚོས་བྲང་ལྟོ་བརླ་སྦོམ་ཞིང་། །མགུལ་སྩོགས་ལྷག་པར་ཤ་ཡང་ཆེ། །ཚིལ་འཕེལ་དེ་འདྲ་དེ་བཞིན་ངལ། །ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ ཀྱང་དབུགས་རྒོད་ཅིང་།།རྐུབ་ཚོས་ནུ་མ་གསུས་འཕྱང་འགྱུར། །རུས་འཕེལ་རུས་ལྷག་སོ་ལྷག་འགྱུར། །རྐང་འཕེལ་ལུས་ལྕི་མིག་རྩ་གཡུང་། །ཚིགས་ཀྱི་མགོ་བོ་སྦོམ་པ་དང་། །ཚིགས་ལ་ཐོར་བུ་གསོ་དཀའ་འབྱུང་། །ཁུ་འཕེལ་བུད་མེད་ལ་རབ་གདུང་། ། ཁུ་བའི་རྡེའུ་དག་ཏུ་འང་འགྱུར། །བཤང་འཕེལ་ལྟོ་སྦོས་རྒྱུ་འཁྲུག་ཅིང་། །ལུས་ལྕི་ལྟོ་བ་ན་བར་བྱེད། །གཅིན་འཕེལ་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན། །གཅིས་ཀྱང་མ་གཅིས་སྙམ་སེམས་འགྱུར། །རྔུལ་འཕེལ་རྡུལ་ཆེ་དྲི་མི་ཞིམ། །གཡན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་ཅེས་བྱ། །མིག་རྡུལ་ལ་སྩོགས་དྲི མ་རྣམས།།མང་བས་ལྕི་ལ་སྩོགས་པར་བྱེད། །རླུང་ཟད་མཚན་མ་ལུས་མི་བདེ། །སྨྲ་ཉུང་རྩོལ་བ་ཆུང་བར་འགྱུར། །དྲན་པ་མི་གསལ་བད་ཀན་འཕེལ། །སྔར་བཤད་པ་ཡི་ནད་རྣམས་འབྱུང་། །མཁྲིས་ཟད་དྲོད་ཉམས་གྲང་བ་དང་། །མདོག་ཉམས་བྱེད་དེ་བད་ཀན་ཟད། ། མགོ་འཁོར་བད་ཀན་གནས་སྟོངས་ཤིང་། །སྙིང་འདར་ཚིགས་ནི་ལྷོད་པར་འགྱུར། །ཅུང་ཟད་རྩུབ་ངལ་སྐམ་པ་དང་། །ན་ཞིང་སྒྲ་ཆེར་མི་བཟོད་འགྱུར། །ཁྲག་ཟད་སྐྱུར་དང་བསིལ་ལ་དགའ། །རྩ་ལྷོད་པགས་པ་རྩུབ་པར་འགྱུར། །ཤ་ཟད་དབང་ཉམས་མིག་མཁུར་བའི། ། རུས་སྐམ་ལྷུ་ཚིགས་ན་བར་འགྱུར། །ཚིལ་ཟད་གཉིད་ཆེ་དཔྱི་རྐེད་མངོན། །མཆེར་པ་ཆེ་དང་ལུས་སྐེམ་འགྱུར། །རུས་ཟད་རུས་ཟུག་སོ་དང་ནི། །སེན་མོ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་། །རྐང་ཟད་རྐང་སྦུབས་སྟོང་པ་དང་། །མགོ་འཁོར་རབ་རིབ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཁུ་བ ཟད་པས་རིང་ནས་འབྱུང་།།ཡང་ན་ཁུ་བ་ཁྲག་ཉིད་འབྱུང་། །རླིག་པ་ཤིན་ཏུ་ན་བ་དང་། །ཕོ་མཚན་ཚིག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །བཤང་ཟད་རླུང་ནི་རྒྱུ་མའི་ནང་། །སྒྲ་བཅས་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུར་བྱེད། །ལྟོ་བར་རྒྱུ་ཞིང་གྱེན་དུ་འགྲོ། །སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་མི་བཟད་ན། །གཅིན་ ཟད་གཅིན་ནི་ཉུང་སྲི་དང་།།མདོག་འགྱུར་བ་འམ་ཁྲག་བཅས་ཉིད། །རྡུལ་ཟད་སྦུ་འབྱི་སྤུ་འགྲེངས་ལ། །པགས་པ་རྣམས་ནི་འགས་པར་འགྱུར། །དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་རྣམས། །ཟད་པས་བརྟག་དཀའ་དྲི་མ་ཡི། །རང་གནས་བསྐམས་དང་ན་བ་དང་། །སྟོང་དང་ཡང་བ་ ལས་ཤེས་བྱ།།ནད་སྩོགས་རང་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི། །ཡོན་ཏན་འདི་ནི་བཟློག་པ་དང་། ཟད་པ་དང་ནི་འཕེལ་གྱུར་ལས། །འཕེལ་འབྲི་སྨན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །དྲི་མ་ཐོགས་ལས་འཕེལ་བ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་འབྱུང་ལས་ཟད་ཤེས་བྱ། །ལུས་ནི་དྲི་མས་བརྟེན་པས་ན། །འཕེལ་ བས་ཟད་པ་གནོད་པ་ཡིན།།

依次说明身体组织的主要次第：满足、养护、覆盖、
润滑、稳固、充实、
胎儿是生育之因。
大便是使身体稳固之因。
小便是腐烂和排出之因。
汗毛稳固是汗垢之因。
风增长时会导致：
消瘦、肤色暗、体温适宜、
颤抖、腹胀、便秘、
体力、睡眠和感官功能减退、
多言、头晕、萎靡。
胆汁使大小便和皮肤眼睛发黄、
饥渴、身热、失眠。
痰湿使体温下降、唾液增多、
腹部平坦、沉重感、肤色白、
身体发冷、四肢松软、
咳嗽、呼吸不畅、嗜睡。
精华与痰湿相似，
血液增多时会导致热病、内痈、脾病、
麻风、风血、胆血、
瘤、疮疾、黄疸、
行动不便、体温下降、昏沉、
眼睛、小便和皮肤发红。
肉增长会导致赘肉、淋巴结肿大、
面颊、胸腹、大腿粗壮、
颈部等处肉特别多。
脂肪增长与此相似且疲惫、
稍微活动就气喘、
臀部、乳房、腹部下垂。
骨增长会导致骨骼和牙齿增生。
髓增长使身体沉重、眼睛浑浊、
关节头部粗大、
关节处生疮难愈。
精液增多会对女色极度贪恋、
精液会结成结石。
大便增多会腹胀、肠胃紊乱、
身体沉重、腹部疼痛。
小便增多会尿道疼痛、
即使排尿也感觉未尽。
汗增多会多尘、气味难闻、
还会引起瘙痒。
眼垢等污物、
过多会导致沉重等症状。
风减少的症状是身体不适、
少言、懒于活动、
记忆力不清、痰湿增多、
出现前述诸病。
胆汁减少会导致体温下降、发冷、
肤色不佳；痰湿减少会导致、
头晕、痰湿处虚空、
心悸、关节松软。
稍感粗糙疲惫、干燥、
疼痛、对大声音难以忍受。
血液减少会喜欢酸味和凉爽、
脉搏松弱、皮肤粗糙。
肉减少会导致官能衰退、眼窝、
骨骼干枯、关节疼痛。
脂肪减少会嗜睡、髋部和腰部显露、
脾脏肿大和身体消瘦。
骨减少会导致骨痛、牙齿和
指甲、毛发等脱落。
髓减少会导致骨髓空虚、
头晕、视物不清。
精液减少会长时间才能射出、
或者射出带血的精液、
睾丸剧痛、
感觉阳具灼热。
大便减少会导致肠道中的风、
伴随声响盘旋、
在腹中游走上行、
心窝和肋部难以忍受的疼痛。
小便减少会导致尿量减少、尿闭、
尿色改变或带血。
汗减少会导致毛孔闭塞、毛发竖立、
皮肤开裂。
极细微的污物、
减少时难以察觉，应从污物的
原处干燥、疼痛、
空虚和轻盈来了知。
疾病等自身如何、
这些功能相反、
减少以及增长、
医生应从增减了知。
污物积滞则增长、
过度排出则减少。
因为身体依赖污物、
增长有益而减少有害。

ལུས་ནི་དྲི་མས་བརྟེན་པས་ན། །འཕེལ་ བས་ཟད་པ་གནོད་པ་ཡིན།།དེ་ལ་རླུང་ནི་རུས་པར་གནས། །མཁྲིས་པ་རྔུལ་དང་ཁྲག་ལ་གནས། །བད་ཀན་ལྷག་མ་གནས་དེས་འདི། །ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡིན། །འཕེལ་དང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྨན། །གཅིག་གི་གང་ཡིན་གཞན་གྱིའང་དེ། །རུས་པ་རླུང་གཉིས་ལ་འདི་མིན། །ཕལ་ཆེར་ རྟས་པས་འཕེལ་བར་འགྱུར།།བད་ཀན་རྗེས་མཐུན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ཟད་པ་ཡིན། །རླུང་དང་རྗེས་མཐུན་དེ་ལྟར་ན། །འཕེལ་དང་ཟད་པ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །སྨྱུང་དང་བརྟ་བར་བྱ་བ་ཡིས། །ནད་ནི་རིམ་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །རླུང་མ་གཏོགས་ ཏེ་དེ་སྐྱེས་ལ།།དེ་ཉིད་བཟློག་ཐབས་སྦྱར་བར་བྱ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཁྲག་སྐྱེས་ནད། གཏར་ག་བཀྲུ་སྨན་དག་གིས་གསོ། །ཤ་ཆེར་སྐྱེས་ལས་བྱུང་བའི་ནད། །གཏར་ག་མེ་བཙའ་ཐལ་སྨན་སྦྱར། །ཚིལ་ཆེས་སྦོམ་སྐེམ་གསོ་བར་བྱ། །རུས་པ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་ལ། །མར་དང་འོ་ མ་ཁ་རང་སྦྱར།།དེ་བཞིན་འཇམ་རྩི་གཏང་བས་གསོ། །བཤང་བ་འཕེལ་ལ་འཁྲུ་བས་གསོ། །བཤང་བཟས་ལས་བྱུང་བའི་ནད། །ར་ལུག་ནང་གྲོལ་ཟན་དྲོན་དང་། །སྦྱར་ཐུག་མ་ཤ་གཉིས་སོགས་སྦྱིན། །གཅིན་འཕེལ་གྱུར་ལ་གཅིན་འབྲི་བ། །གཅིན་ཟད་ལས་བྱུང་ གཅིན་སྙི་གསོ།།རྡུལ་མི་འབྱུང་ལ་རྩོལ་དང་བསྐུ། །རྡུལ་འབྱུང་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱ། །ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་རང་གནས་འདུག་།ཆ་ཤས་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བརྟེན། །དེ་རྣམས་འབྲི་ཞིང་རབ་འབར་བ། །ལུས་ཟུངས་འཕེལ་དང་ཟད་པར་འགྱུར། །ལུས་ ཟུངས་དང་པོ་ཕྱི་མ་ནི།།རྒྱས་བྱེད་ཟད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཉེས་འཁྲུགས་པས་ནི་ལུས་ཟུངས་ཉེན། །གཉི་གས་དྲི་མ་ལ་གནོད་བྱེད། །འོག་ན་གཉིས་ཏེ་མགོ་བོར་བདུན། །བུ་ག་དང་ནི་རྡུལ་འབྱུང་བའི། །དྲི་མའི་གནས་ནི་དྲི་མ་སྟེ། །རང་རང་གནས་སུ་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །ལུས་ ཟུངས་ཁུ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི།།ནང་ནས་གཟི་ཅན་མདངས་མཆོག་ཡིན། །སྙིང་ལ་གནས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་དང་། །ལུས་ནི་བརྟན་པར་གནས་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་འཇིག་ན་ངེས་འཇིག་ལ། །གང་ཞིག་གནས་ན་གནས་གྱུར་པ། །གང་ལ་དངོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ། །ལུས་ ལ་བརྟེན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན།།མདངས་ནི་སེམས་འཁྲུགས་བཀྲེས་སེམས་ལས། །མྱ་ངན་ངལ་ལ་སྩོགས་པས་ཟད། །དེ་ཟད་སྡང་ཞིང་ལུས་རིད་ལ། །ཡང་ཡང་སེམས་ཤིང་དབང་པོ་ཉམས། །གཟི་ཉམས་རྩུབ་དང་ཡིད་མི་དགའ། །ཉམ་ཆུང་བར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །འཚོ་ བྱེད་སྨན་དང་འོ་མ་དང་།།ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་དེའི་སྨན་ཡིན། །ཟས་གང་མི་འདོད་གང་ཞིག་སློང་། །དེ་ལ་མི་འཕྲོད་འཕྲོད་པ་ནི། །སྤང་དང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དག་།དེ་དང་དེས་འཕེལ་ཟད་པར་འགྱུར། །ཉེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། །མཐུན་པས་སྲེད་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །ཕལ་ ཆེར་འཕེལ་དང་ཟད་པ་དག་།མི་མཁས་པ་ཡིས་མི་ཤེས་སོ། །ཇི་བཞིན་སྟོབས་དང་རང་ཇི་བཞིན། །འཕེལ་ན་ཉེས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཟད་པས་རང་བཞིན་འདོར་བར་འགྱུར། །མཉམ་ན་རང་གི་ལས་རྣམས་བྱེད། །གང་ཞིག་མཉམ་པས་ལུས་ནི་འཕེལ་བར བྱེད།།ཉེས་པ་དེ་ཉིད་མི་མཉམ་གསོད་པར་བྱེད། །དེ་བས་ཟད་བའང་འཕེལ་བ་ལྟ་བུ་ནི། །ཕན་པའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

由于身体依赖于垢秽，增长和衰减都会造成伤害。其中，风住于骨，胆汁住于汗液和血液，痰液住于其余处所，这些相互依存。
增长和衰减的药物，对一种有效的对另一种也有效。这对骨和风两者不适用。大多数通过滋补而增长。
痰液相顺，因此相反则会衰减。与风相顺，如此则会产生增长和衰减。通过节食和滋补，应当逐渐治疗疾病。
除风之外，对于由此产生的病，应当采用相反的方法治疗。特别是对于血液引起的病，应当用放血、泻药来治疗。
由于肉过度生长引起的病，应当用放血、灸法、灰药来治疗。肥胖应当用消瘦来治疗。对于骨衰引起的病，应当用酥油、牛奶、糖调配。
同样，用温和的药膏来治疗。大便增多用泻药治疗。对于大便减少引起的病，应当给予羊、绵羊内脏、温粥和汤药、肉等。
对于小便增多者应当减少小便，对于小便减少引起的病应当用利尿剂治疗。对于不出汗者应当运动和按摩，对于出汗者应当用相应方法治疗。
身体的火热安住于自身，依赖于身体各部分和身体组织。这些减少和剧烈燃烧，会导致身体组织增长和衰减。
身体组织前后相续，增长和衰减也是如此。病邪紊乱会损害身体组织，两者都会损害垢秽。
下有二处，头部有七处，孔窍和汗液出现的垢秽处所即是垢秽，各自在其处所产生疾病。
在身体组织中精液是最终的，其中光泽是最殊胜的。虽住于心但遍及全身，使身体稳固安住。
若某物毁坏则必定毁坏，若某物安住则安住，一切事物种种差别，都依赖于身体而产生。
光泽因心乱、饥饿、忧愁、疲劳等而衰减。光泽衰减则生嗔恨、身体消瘦、反复思虑、诸根衰退。
失去光彩、粗糙、不悦意、变得虚弱。养生药、牛奶、肉汤等是其药物。
对于不想要的食物和渴求的食物，应当舍弃不适宜的，给予适宜的，由此会增长和衰减。
病邪颠倒和相顺会产生贪欲，大多数的增长和衰减，无知者不能了知。
如实力量和自性，增长则病邪增长，衰减则失去自性，平衡则能行其功用。
某物平衡则使身体增长，同样的病邪不平衡则会致死。因此，即使是衰减如同增长一般，应当以有益的行为来守护。
此为《医方明八支论》精要摄集中第十一品'总说品'。
下面将解说辨别疾病的品。

།ཞུ་བའི་གནས་དང་རྐེད་པ་དཔྱི། །རྣ་བ་རུས་པ་རེག་དབང་པོ། །རླུང་གནས་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་ཀྱང་། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཁྱད་པར་གནས། །མཁྲིས་གནས་ལྟེ་བ་ཕོ་བ་རྡུལ། །ཆུ་སེར་དངས་མ་ཁྲག་དང་ནི། །མིག་དང་པགས་པ་དག་ཡིན་ ཏེ།།དེ་ལས་ལྟེ་བ་ཁྱད་པར་གནས། །བད་ཀན་བྲང་དང་མགུལ་པ་མགོ་།གློ་བ་རུས་ཚིགས་མ་ཞུའི་གནས། །དངས་མ་ཚིལ་དང་སྣ་ལྕེར་གནས། །བྲང་ནི་ཁྱད་པར་དག་གི་གནས། །རླུང་ནི་སྲོག་སྩོགས་དབྱེ་བ་ཡིན། །ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་འདིར་སྲོག་ནི། །སྤྱིར་གནས་བྲང་དང་ གྲེ་བར་རྒྱུ།།བློ་དང་དབང་པོ་སེམས་འཛིན་བྱེད། །མཆིལ་འདོར་སྦྲིད་འབྱུང་སྒྲེགས་པ་འདོན། །དབུགས་རྔུབ་ཟས་ནི་མིད་པར་བྱེད། །གྱེན་རྒྱུའི་གནས་ནི་བྲང་ཡིན་ཏེ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལྐོག་མར་རྒྱུ། །ཚིགས་འབྱིན་འབད་རྩོལ་མདངས་དང་ནི། །སྟོབས་དང་ཁ་དོག་དྲན་ལས་བྱེད། ། ཁྱབ་བྱེད་སྙིང་གནས་ལུས་ཀུན་ལ། །མ་ལུས་ཁྱབ་ཅིང་རབ་ཏུ་མགྱོགས། །འགྲོ་དང་འདེགས་དང་འཇོག་པ་དང་། །མིག་འབྱེད་འཛུམས་པ་ལ་སོགས་པ། །ལུས་ཅན་བྱ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི། །དེ་ལ་རག་ནི་ལུས་པ་ཡིན། །མཉམ་གནས་མེ་དྲོད་ཉེ་བར་གནས། །ནང་གྲོལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ ཡིན།།བྱ་བ་ཟས་ལེན་འཇུ་བ་དང་། །དངས་སྙིགས་འབྱེད་ཅིང་འདོར་བར་བྱེད། །ཐུར་སེལ་གཞང་གནས་འདོང་མོ་དང་། །ལྒང་པ་ཕོ་མཚན་བརླ་ནང་རྒྱུ། །བྱ་བ་ཁུ་བ་ཟླ་མཚན་དང་། །བཤང་གཅི་མངལ་གནས་འབྱིན་པར་བྱེད། །མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ལྔ་དེ་ལ། །ཞུ་ དང་མ་ཞུའི་གནས་པར་གནས།།འབྱུང་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་ནི། །གང་མེའི་ཡོན་ཏན་ཤས་ཆེ་བས། །གཤེར་ཉིད་སྐེམས་བྱེད་འཇུ་ལ་སྩོགས། །ལས་ཀྱི་མེ་ཡི་སྒྲར་བཤད་དོ། །ཟས་ནི་འཇུ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །དངས་མ་ཚིགས་མ་འབྱེད་པར་བྱེད། །དེར་གནས་ བཞིན་དུ་མཁྲིས་པ་ནི།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པས། །སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཡིས་བྱེད་འགྱུར་བས། །དེ་ནི་འཇུ་བྱེད་ཅེས་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་མ་ཞུའི་གནས་ལ་བརྟེན། །དངས་མདོག་བསྒྱུར་བས་དམར་སྒྱུར་ཡིན། །མཁྲིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་སྙིང་ལ་གནས། །བློ་དང་ ཡིད་གཞུངས་ང་རྒྱལ་སྩོགས།།མངོན་འདོད་དོན་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པས། །མིག་ལ་གནས་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་བྱེད། །མཐོང་བྱེད་ཅེས་བཤད་མདོག་གསལ་ནི། །པགས་མདོག་གསལ་བྱེད་པགས་པར་གནས། །བད་ཀན་རྣམ་ལྔ་བྲང་གནས་པ། ། རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སུམ་མདོ་དང་། །སྙིང་དང་ཟས་ཀྱི་མཐུ་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཆུ་ལས་བྱེད། །བད་ཀན་ལྷག་མའི་གནས་གྱུར་པའི། །རྟེན་ནི་གང་ཕྱིར་བྱེད་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་རྟེན་བྱེད་ཅེས་བཤད་དོ།

生殖器官、腰部和髋部，耳朵、骨骼和触觉器官，是风的所在处，其中尤以生殖器官为主要所在。
胆的所在处是脐部、胃部、汗液、淋巴、精华、血液以及眼睛和皮肤，其中尤以脐部为主要所在。
痰的所在处是胸部、喉部、头部、肺部、骨节、未消化物、精华、脂肪、鼻和舌，其中尤以胸部为主要所在。
风分为命风等五种。其中命风以五种形式存在，总体上住于胸部和喉部运行。掌管意识、感官和心识，打喷嚏、打嗝、咳嗽、呼吸和吞咽食物。
上行风的所在处是胸部，运行于鼻、舌和喉咙，负责发音、努力、光泽、力量、肤色和记忆。
遍行风住于心脏遍及全身，极其迅速。行走、提举、放置、开眼、闭眼等，众生的大多数行为都依赖于它。
平住风靠近消化之火而住，运行于内脏之间。其作用是接受食物、消化，以及分离和排出精华与糟粕。
下行风运行于肛门、会阴、膀胱、生殖器和大腿内侧。其作用是排出精液、月经、大小便和胎儿。
胆汁的自性有五种，住于消化和未消化之处。具有五大元素的本质，以冷热的性质为主，使湿润干燥和消化等，故称为火的名称。
消化食物，同样也分离精华和糟粕。就这样安住时，胆汁对其余诸物起辅助作用，因能产生力量而起作用，故称为消化者。
胆汁依靠未消化物所在处，因改变精华的颜色而称为赤变。
成就胆汁住于心脏，使智慧、正念和我慢等得以成就。
住于眼睛使见到色法，故称为见者。明净者则住于皮肤使肤色明亮。
五种痰液住于胸部，以自身力量、三岔路口、心脏、食物之力，以及住于其处而起水的作用。
痰液余下的所在处，因为成为依靠处，所以称为依持者。

།གང་ཞིག་མ་ཞུའི་གནས་ལ་གནས། །དེ་ནི་ཟས་སྩོགས་འདྲུལ་བྱེད པས།།མྱགས་བྱེད་ཅེས་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །མྱོང་བྱེད་ལྕེར་གནས་རོ་ཚོར་བྱེད། །རྟས་བྱེད་མགོར་གནས་དབང་པོ་ནི། །ཚིམ་པར་བྱེད་དེ་འབྱོར་བྱེད་ནི། །ཚིགས་ལ་གནས་ནས་འབྱོར་པར་བྱེད། །དེ་ལྟར་ནད་ནི་ཕལ་མོ་ཆེ། །མི་འགྱུར་བདག་ཉིད་ཅན་ཁྱབ་ཀྱང་། །གནས་ ཡིན་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ།།ལས་རྣམས་ཀྱང་ནི་ཐ་དད་ཡིན། །རྩུབ་སོགས་དྲོ་བར་ལྡན་པས་ནི། །རླུང་ནི་སྩོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །གྲང་བས་ལྡང་བྱེད་སྣུམ་ལ་སོགས། །ཡོན་ཏན་དྲོ་ལྡན་ཞི་བྱེད་འགྱུར། །རྣོ་སྩོགས་བསིལ་བ་དང་ལྡན་པས། །མཁྲིས་པ་སྩོགས་པར་ བྱེད་འགྱུར་ལ།།དྲོ་བས་ལྡང་ཞིང་རོ་རྟུལ་སྩོགས། །བསིལ་བར་ལྡན་པས་ཞི་བར་འགྱུར། །སྣུམ་སྩོགས་གྲང་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །བད་ཀན་སྩོགས་པར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །གྲོ་བས་ལྡང་འགྱུར་དེ་ཉིད་ནི། །རྩུབ་སོགས་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཞིར་འགྱུར། །རང་གནས་ཉིད་དུ་འཕེལ་ སྩོགས་ཡིན།།དཀྱིལ་འགྱུར་རྒྱུ་ལས་འཁྲུགས་པ་དང་། །མི་མཐུན་པ་ཡི་ཡོན་ཏན་འདོད། །ལྡང་བ་ལོག་པའི་ལམ་ཞུགས་ཉིད། །རང་གི་རྟགས་ནི་སྟོན་པ་དང་། །བདེ་མེད་ནད་ནི་འབྱུང་འགྱུར་བའོ། །རང་གནས་གནས་པ་མཉམ་ཉིད་དང་། །ནད་རྣམས་མ་བྱུང་ ཞི་བ་ཡིན།།སོགས་དང་ལྡང་དང་རབ་ཞི་བ། །རླུང་ནི་སོ་ག་སྩོགས་གསུམ་ཚེ། །མཁྲིས་པ་དབྱར་ལ་སོགས་པར་ཏེ། །བད་ཀན་དགུན་སྨད་སྩོགས་པར་རོ། །ཡང་དང་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི། །སྨན་དང་ལུས་ཀྱང་དེ་མཚུངས་པས། །སོ་ག་རླུང་ནི་སོགས་འགྱུར་གྱི། ། དྲོ་བའི་དུས་ཀྱིས་ལྡང་མི་འགྱུར། །ཆུ་རྣམས་འཇུ་བ་སྐྱུར་བ་དང་། །སྨན་ཡང་དེ་དག་འདྲ་བ་ཡིས། །མཁྲིས་པ་སྩོགས་ཀྱི་དུས་ཀྱིས་ནི། །གྲང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡང་མི་འགྱུར། །ཆུ་དང་སྨན་ནི་བསིལ་བ་དང་། །སྣུམ་པས་དུས་ནི་མཚུངས་འགྱུར་ཡང་། །དགུན་སྨད་བད་ཀན་སྩོགས འགྱུར་གྱི།།བསྒོངས་པས་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི། །ཟས་ལ་སྩོགས་པའི་དབང་གིས་ནི། །དུས་ལ་བབ་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །འཕྲལ་དུ་སྩོགས་པ་ལ་སོགས་འགྱུར། །ནད་ནི་ལྡང་གྱུར་འཕྲལ་དུ་ལུས། །མགོ་ནས་རྐང་གི་བར་དུ་ཁྱབ། ། ལྡོག་འགྱུར་ཆུ་ཡི་རྒྱུན་བཞིན་དུ། །ཅུང་ཞིག་ཅུང་ཞིག་དག་གིས་ཞི། །ནད་འཁྲུགས་སྣ་ཚོགས་ཚུལ་ཅན་ནི། །གྲངས་མེད་པར་ནི་གྱུར་པའི་ལུས། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་གཟིར་གྱུར་པ། །དེ་རྒྱུ་ཚུལ་དང་སྒྲུབ་པ་དག་།རེ་རེ་ནས་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དེ་བས་སྤྱི་ཡི་བརྗོད་པ ཡིན།།ནད་རྣམས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཉེས་པའི་རྒྱུ་ནི་གཅིག་པུ་ཉིད། །དཔེར་ན་བྱ་ནི་ལྡིང་འགྱུར་པ། །ཉིན་རངས་ཀུན་ཏུ་སེང་གྱུར་ཀྱང་། །རང་གི་གྲིབ་མ་དང་མི་འབྲལ། །འགྲོ་ཀུན་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་མ་ལུས་པའི། །འགྲོ་བ་མི་འདྲ་སྣ་ཚོགས་ འདི།།ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་ལོ། །དེ་བཞིན་རང་ཁམས་མ་སྙོམས་པའི། །རྒྱུ་ཡང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། །ནད་རིགས་ཉེས་པ་གསུམ་མི་འབྲལ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལྡང་བའི་རྒྱུ། །དབང་དོན་མི་འཚམ་ཕྲད་པ་དང་། །དུས་དང་ཉེས་པའི་ལས་རྣམས་སོ།

凡是住于未消化处所者，即是由食物等腐败，称为消化者。味觉器官舌头安住于感受味道。
滋养者安住于头部之根，令满足，而结合者，安住于关节而令结合。
如是大多数病，虽遍及不变自性，当知是处所，其作用亦各异。
由具粗涩等暖性，风得以增长。寒性令升起，油等具暖性功德令平息。
由具锐利等凉性，胆得以增长，由暖性升起，钝味等具凉性令平息。
由具油腻等寒性，痰得以增长，由热性升起，由粗涩等功德令平息。
于自处增长即为增，中转由因扰动，及追求不相顺之功德。
升起即入邪道，显现自相，无安乐而病得以生起。
安住自处即为平衡，诸病未生即为平息。
增长、升起及平息，风于春季等三时，胆于夏季等时，痰于冬末等增长。
由轻粗涩等药物，及身体相应，春季风得以增长，而暖时不得升起。
水之消化成酸，药物亦复如是，胆增长之时，由寒性不得升起。
水与药物清凉，油腻与时相应，冬末痰得以增长，由冻结不得升起。
如是此时节自性，由饮食等力，虽未至其时，亦能顿时增长等。
病升起时顿时遍及，从头至足皆遍，退转如水流，渐渐得以平息。
病扰动种种形态，无量所成之身，一切逼恼，其因缘方式及成就，
难以一一宣说，是故总说，一切诸病，过失因唯一。
譬如飞鸟翱翔，终日飞翔空中，不离自影，一切众生皆如是。
或如一切众生，种种不同差别，不离三德，如是自界不平，
因于一切时中，病类三过不离。彼等升起之因，根境不适相遇，时节与过失诸业。

། དེ་ཡང་དམན་ལྟག་ལོག་སྦྱོར་བས། །དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། །དབང་དོན་རང་ཡུལ་ཆུང་དུའམ། །མི་སྦྱོར་བ་ནི་དམན་པ་སྟེ། །ཤས་ཆེར་གཏད་པ་ལྷག་སྦྱོར་བ། །རབ་ཕྲའི་འོད་དང་འཇིགས་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་ཉེ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་། །ཡིད་དུ་མི་འོང་མི་སྡུག་པའི། ། གཟུགས་ལ་མིག་ནི་ལྟ་བྱེད་པ། །ལག་སྦྱོར་དེ་ནི་མི་ཟད་ཡིན། །དེ་བཞིན་རབ་དྲགས་རྡུལ་ལ་སོགས། །དབང་དོན་ཇི་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །དུས་ཀྱང་གྲང་དང་ཚ་བ་དང་། །ཆར་དུས་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འདོད། །དེ་དམན་གྲང་སྩོགས་ཆུང་བ་དང་། །ལྷག་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་ཆེ མཚན་ཉིད།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་བཤད། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དམན་ལ། །འཇུག་པ་དམན་པའི་མིང་ཅན་ཡིན། ། བརྟུན་ངས་འཇུག་པ་ལྷག་སྦྱོར་བའོ། །ཤུགས་བཀག་པ་དང་བཙིར་བ་དང་། །མི་བཟད་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམས་དང་། །གཅུས་དང་རྡེག་འཆོས་གོམ་འཁྱོར་སྩོགས། །ལྡང་བཞིན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་འཇིག་སྩོགས་དང་། །སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས ལས་རྣམས་དང་།།རྣམ་བཅུ་དེ་ཡང་སྨད་པ་ཡིན། །འདི་དང་གཞན་དུ་བྱས་པ་རྣམས། །དེ་དག་མ་ལུས་ལོག་སྦྱོར་ཡིན། །འདི་དག་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྡང་འགྱུར་དེ་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ། །སྣ་ཚོགས་ནད་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཡན་ལག་ནང་ཁྲོལ་ལྷུ་ཚིགས་བརྟེན། །ཡན་ལག་ ཁྲག་སྩོགས་པགས་པ་ཡིན།།དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་ནད་གནས་ཏེ། །དེ་བརྟེན་མ་ཞུ་ཡན་ལག་ན། །ལྦ་བ་བེའུ་སྣབས་འབྲུམ་པ་སྩོགས། །གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་དང་འོར་ནད་སོགས། །དེ་དག་ཕྱི་རོལ་ནད་ཅེས་བྱ། །ནང་ནད་རྩ་སྦུབས་ཆེན་པོ་དང་། །མ་ཞུ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན། ། གནས་དེ་ལས་ནི་སྐྱུགས་ཚད་འཁྲུ། །དམུ་རྫིང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ནང་གི་ཆ་ཡི་གཞང་འབྲུམ་སྐྲང་། །སྐྲན་དང་མེ་དབལ་ཁོང་འབྲུམ་པ། །མགོ་བོ་སྙིང་དང་ཆུ་སོ་སྩོགས། །རུས་པའི་ཚིགས་ནད་གནད་ཡིན་ནོ། །དེ་འབྲེལ་རྩ་དང་ཆུ་བ་དང་། །ཆུ་བ་ཆེན་སྩོགས་བར མ་ཡིན།།དེ་ལ་ནད་ལམ་དེར་གནས་པ། །གཅོང་ཆེན་གཞོགས་ཕྱེད་མཇིང་ཁ་ཡོ། །གླད་ནད་སྩོགས་དང་ཚིགས་རུས་དང་། །དཔྱི་ཡི་གཟེར་དང་གནོད་ནད་སྩོགས། །འབྱིན་ཁྱབ་ཟུག་དང་སྙོམ་པ་དང་། །ལུས་ཚ་ནད་གཟེར་བྱེ་བ་དང་། །འཇའ་ཞིང་ཆག་སྙམ་ རྐང་ལག་འཁུམས།།བསྒོངས་དང་རྩེ་དང་སྐོམ་བྱེད་དང་། །འདར་དང་རྩུབ་དང་ཁོང་སྟོང་དང་། །སྐེམ་དང་མགུལ་དང་དཀྲིས་སྙམ་དང་། །རེངས་དང་རོ་བསྐ་བྲོ་བའོ། །མདོག་ནི་གནག་གམ་དམར་བ་དག་།རླུང་གི་ལས་ཡིན་མཁྲིས་པའི་ལས། །ལུས་ཚ་མདོག་དམར་དྲོ་ སྨིན་བྱེད།།རྔུལ་དང་གནག་དང་འཛག་རྨ་རེད། །འདྲུལ་དང་བརྒྱལ་ཞིང་མྱོས་པ་དང་། །ཁའི་རོ་ཁ་དང་སྒྱུར་བ་དང་། །མདོག་སྐྱ་དམར་རྩ་མ་ཡིན་པའོ།

复次，由于不足、过度、错乱相应，分为三种。
感官对自境微弱或不相应即为不足。
过分专注即为过度相应。
对极细微的光、恐怖、极近、极远、不悦意、不净之色而目视，此相应即为错乱。
同样，对极强烈的尘等感官境，应如是了知。
时节亦由寒、热、雨季之分而成三种。
其中不足为寒等微弱，过度为极大，性相颠倒即说为错乱相应。
由身语意之分，业亦说为三种。
从事身等微弱之业，名为不足。
精进从事即为过度相应。
遏制力量、挤压、难忍之身业，扭曲、打击、步履不稳等，
站立时说话，贪欲、嗔恨、恐惧等，杀生等诸业，此十种亦为过失。
于此及他处所作，彼等一切皆为错乱。
此等即为病因。
所生病变无量，将产生各种疾病。
依于肢体、内脏、关节，肢体、血等、皮肤，
此为外部病处，依此不消化肢体有疮疱、瘿瘤、鼻涕、痘疮等，痔疮、瘤、黄水病等，
此等称为外部疾病。
内病依于大脉管、不消化与消化处。
由此处生呕吐、发热、腹泻，瘿瘤、咳嗽、呼吸不畅，
内部痔疮、肿胀，瘤与火毒、内痘，头、心、齿等，骨节病为要害。
与此相关之脉、水道及大水道等为中等。
于此病道所住者，重病、半身不遂、颈歪斜，
脑病等及关节骨、髋部疼痛及损害等。
抽出、遍满、刺痛与平衡，身热病痛分散，
麻木似断、手足蜷缩，僵硬、刺痛、口渴，
颤抖、粗糙、内空，干枯、喉咙、缠绕感，
僵直与味涩苦。
色黑或红者，为风之业，胆之业，
身热、色红、暖、成熟，汗与黑、流溃疡，
腐烂、昏厥而醉，口味苦涩，色灰红非正常。

།བད་ཀན་ལས་ནི་མཁྲང་ཞིང་སྣུམ། །གཡའ་ཞིང་ཁོང་གྲང་ལྕི་བ་དང་། །ཚིགས་དམ་ཤ་རྒྱས་རྨོངས་བག་དང་། ། སྐྲང་ཞིང་གཉིད་ཆེ་ཟས་མི་འཇུ། །མདོག་དཀར་ཁ་རོ་ལན་ཚྭ་མངར། །ལས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདམ་རིང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡི། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ནད་ཀུན་ཁྱབ། །དེ་ནི་མ་ཡེངས་ལྟ་སྩོགས་པས། །ཡང་དག་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དབྱེ་ཤེས པས།།ནད་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་བལྟ། །གོམས་པས་ངེས་པར་ཐོབ་འགྱུར་ཏེ། །ལས་རྣམས་གྲུབ་པ་གསལ་བྱེད་ཡིན། །རིན་ཆེན་ལ་སོགས་བཟང་ངན་ཤེས། །བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་ལས་མི་འབྱུང་། །ནད་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ལ་ལ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་ལས་བྱུང་། །ལ་ལ་སྔོན་གྱི་ཉེས་ལས་བྱུང་། ། གཞན་དག་དེ་གཉིས་འདྲེས་ལས་བྱུང་། །ཉེས་འབྱུང་ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་པར། །ལས་སྐྱེས་རྒྱུ་ནི་མེད་པ་ཡིན། །རྒྱུ་ཆུང་བ་ལ་དཀྱེལ་ཆེའི་ནང་། །ཉེས་དང་ལས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །དང་པོ་མི་མཐུན་བཟའ་བ་ཡིན། །ལས་སྐྱེས་ལས་ནི་ཟད་པ སྟེ།།གཉི་ག་ལས་བྱུང་ཉེས་དང་ལས། །ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ནད་ནི་རང་རྒྱུད་གཞན་རྒྱུད་ལས། །གཉིས་འགྱུར་མཐའ་འང་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སྔར་སྐྱེས་སྔ་མའི་ཚུལ་དུ་བཤད། །ཕྱི་སྐྱེས་པ་ནི་བླ་བརྣན་ཡིན། །རང་གནས་ཇི་བཞིན་གནས་པ་ནི། །རང་རྒྱུད་ ཅན་དེ་མཚན་ཉིད་གསལ།།གཞན་དག་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ། །དྲི་མའང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །དེ་ནི་ནད་རེ་ལྡང་བ་ན། །མ་ཡེངས་པས་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཞི་བྱས་པས། །ཞི་འགྱུར་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །དེ་བཞིན་ཕྱི་ནས་གསོ་བར་བྱ། །འོན་ཏེ་ བླ་བརྣན་སྟོབས་ཆེ་ན།།མྱུར་གསོ་དེ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ། །ལུས་ལ་ཤས་ཆེར་གནོད་བྱེད་ཡིན། །ནད་ལ་རྣམ་པར་མི་མཁས་ཤེས། །ངོ་ཚ་ནམ་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག་།ནད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །མིང་གི་ངེས་བསྟན་ཡོད་པ་མིན། །ཉེས་པ་དེ་ཉིད་འཁྲུགས་ནས་ནི། །ཁྱད་ པར་དུ་ནི་ལྡང་གྱུར་ནས།།གནས་གཞན་དག་ཏུ་སོང་ནས་ནི། །ནད་ནི་མང་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་བས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རང་གནས་གཞན་དུ་འཕོས་པ་དང་། །རྒྱུ་ཡི་ཁྱད་པར་ཤེས་བྱས་ལ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་གསོ་མྱུར་དུ་བྱ། །གནོད་བྱ་ཡུལ་ དང་ཉམས་སྟོབས་དུས།།མེ་དྲོད་རང་བཞིན་ན་ཚོད་དང་། །སྙིང་སྟོབས་གོམས་དང་ཟས་རྣམས་ཀྱིས། །གནས་སྐབས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ། །འདི་དག་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་བརྟག་།ནད་དང་སྨན་གྱི་ཚུལ་བརྟགས་པས། །གང་ཞིག་གསོ་བ་ལ་འཇུག་པ། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་འཁྲུལ་མི་ འགྱུར།།ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བའམ་ཆུང་བ་དག་།ཕོག་སྙ་ལུས་ཉམས་ཆེ་ཆུང་ལས། །གནོད་པར་བྱེད་པ་སྣང་འགྱུར་བས། །དེ་ལའང་མ་ཡེངས་ཉིད་དུ་བྱ། །སྨན་པ་ངན་པས་ནད་རྣམས་ནི། །ལྕི་བ་ཡང་བར་ཡོངས་རྟོག་ཅིང་། །ནད་ཉུང་དག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིས། ། གསོ་བ་ལོག་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། །དེ་བས་ཆུང་བའང་སྟོབས་ཆུང་བ། །དཀྱེལ་ཆེན་ནད་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུར་སྦྱར་བ་ཡིས། །ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སློང་བ་ཡིན། །སྦྱོར་བའང་ལྷག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། །ལོག་པར་སྦྱོར་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།དྲི་མ་འབྱུང་བར་མི་ཟད་ཀྱི། ། ལུས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མ་རུང་འགྱུར། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་ལེགས་བརྟགས་ནས། །ཅི་ནས་ནད་མེད་བརྟན་གྱུར་པ། །དེ་ལྟར་སྨན་དཔྱད་སྦྱར་བར་གྱིས། །དེ་ནས་གཞན་ཡང་ནད་རྣམས་ནི། །འཕེལ་ཟད་དབྱེ་བས་བཤད་བྱ་སྟེ། །ཐ་དད་པ་ལས་གསུམ ཤེས་བྱ།།ལྡན་གསུམ་དེ་ཡང་དེ་དགུ་ཡིན། །མཉམ་པར་འཕེལ་བས་གསུམ་ཉིད་དེ། །གཅིག་རབ་ལྷག་པས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །མ་ལུས་པ་ལས་བཅུ་གསུམ་ཡིན། །གཉིས་གཅིག་ལྷག་པ་ལས་དྲུག་སྟེ། །མཚུངས་ལས་གཅིག་ཡིན་རབ་དང་ནི། །

从黏液产生僵硬和油腻，发痒、腹部寒冷和沉重，关节紧绷、肌肉丰满和愚钝，浮肿、嗜睡和消化不良。颜色白、味道咸甜，从业的结果来看是远离泥泞。
如此所说的特征遍及所有疾病。应当以专注观察等方式正确了知。
通过了解病情的阶段差别，应当时刻观察病人。通过熟练必定获得成就，这是成就事业的明显标志。
能知珍宝等好坏，不仅仅来自于论典。疾病有如是三种：有些来自今生过失，有些来自前世过失，其他则来自两者混合。
如同过失所生的病根，业力所生是无因的。小因大病中，是从过失和业力所生。首先是不适饮食，业力所生是业力耗尽，两者所生是过失和业力耗尽而消失。
疾病从自续和他续，二者转变终点也是二种：先生者如前方式所说，后生者是复发。
如实安住自处者，是自续者的明显特征。其他与此相反，污垢也应如是了知。
当每种病发作时，应当专注了知。通过平息这些主要病症，就会平息；如果未能平息，应当如是后续治疗。
如果复发力强，应当迅速治疗，因为这种病痛严重损害身体。
对病不精通者，切勿有羞耻心。一切病变，并非都有确定的名称。
那些过失紊乱后特别发作，转移到其他部位后，会产生多种疾病。
因此应当了知疾病的自性、从自处转移他处，以及因的差别，然后迅速用药物治疗。
损害对象、境况、力量、时节，体温、自性、年龄，心力、习惯和饮食，使情况各有不同。
应当观察这些细微以上的情况。通过观察病情和药物的方式，投入治疗者永远不会错误。
大小病症，从损害程度和身体虚弱程度，可见造成的危害，对此也应当专注。
劣医将重病视为轻病，由于判断病情轻微，治疗就会错误。
因此即使轻微也要用小剂量，对大病要充分运用。用小剂量配制，会极大地激发病情。
配药过量和错误配制都会适得其反，不仅产生污垢，身体也会变得极其糟糕。
因此要始终精进，在一切方面详细观察，以使无病稳固，如是配制药物治疗。
此外还要说明疾病增长衰减的分类：从差别来说有三种，三种组合成九种。
平等增长有三种，一种特别增长成六种，总共十三种。两种一增有六种，相等中一种是特别的。

།མཚུངས་ལས་གཅིག་ཡིན་རབ་དང་ནི། །རབ་མཆོག་ བརྟགས་པ་ལས་དྲུག་ཡིན།།དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི། །འཕེལ་བའོ་ཟད་པའང་དེ་སྙེད་ཡིན། །དེ་དག་རེ་རེ་འཕེལ་མཉམ་ཟད། །དྲུག་སྟེ་སླར་ཡང་དེ་དག་ནི། །གཅིག་ཟད་གཉིས་གཉིས་འཕེལ་བ་ནི། །གོ་བཟློག་བཅས་ལས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་གཉིས་སུ་ བསྟན།།དྲུག་ཅུ་གསུམ་པ་བདེར་གནས་རྒྱུ། །དེ་བཞིན་འདི་དག་དངས་མ་ཁྲག་སྩོགས་འདྲེས་པ་ལས། །ནད་ནི་ཟད་དང་མཉམ་དང་འཕེལ་བའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །རབ་དང་རབ་མཆོག་དག་ལས་མཐའ་ཡས་ཉིད་འགྱུར་བར། །རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་མ་ཡེངས་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་ པར་གྱིས།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་གསོ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་གསོ་བ་སྣུམ་དང་ནི། །དུགས་དང་སྦྱང་བ་འཇམ་རྩི་དང་། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་ཡི། ། ཟས་དང་བསྐུ་ཞིང་མཉེ་བ་དང་། །དཀྲི་སྣུན་སྨན་ཆུ་བླུགས་པ་དང་། །གྲོ་ཆང་འབྲས་ཆང་བུ་རམ་ཆང་། །སྣུམ་དྲོ་འཇམ་རྩི་གཏང་བ་ནི། །འཇམ་རྩི་ངེས་པ་བདེ་དགའ་དང་། །སྐྱེ་གནས་དུ་མའི་སྣུམ་དག་ནི། །དྲོད་ཆེ་འཇུ་བར་བྱེད་གཡོས་སྦྱར། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཤ་ཚོན་དང་། །ཏིལ མར་དང་སྦྱར་འཇམ་རྩི་བྱ།།མཁྲིས་པ་མར་སར་བླུད་པ་དང་། །མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་དང་། །མངར་དང་ཁ་དང་བསྐ་བ་ཡི། །ཟས་དང་སྨན་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། །དྲི་བཟང་བསིལ་ཞིང་ཡིད་འོང་བའི། །དྲི་ནི་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་དང་། །མགུལ་དུ་དོ་ཤལ་སེ་མོ་དོ།

从相同中一个是'极'和'最极'，从观察中有六种。
如是二十五种是增长，衰减也是同样数量。
它们每一个增长、平衡、衰减各有六种，再者它们中，
一个衰减二二增长，从相反顺序中成为六种。
分类说为六十二种。
第六十三为安乐因。
如是这些从精血等混合中，
由病衰减、平衡、增长的分类，
从'极'和'最极'中成为无边际，
应当以专注的心了知其本性为何。
此为《医论八支心要》中第十二诊察品。
此后将说治疗疾病方法品。
治疗风病用油脂和，
热敷及导泻、软膏和，
甜酸咸味的，
饮食及涂抹按摩和，
包裹、熏蒸、药浴和，
麦酒、米酒、糖酒，
温油软膏导入即，
软膏确定安乐和，
诸多生处的油脂，
热性助消化烹调配，
特别是新鲜肉和，
芝麻油调配软膏。
胆病服用酥油和，
甜凉泻药和，
甜及苦涩味的，
饮食药物赐予和，
芳香清凉悦意的，
香气亲近和，
颈戴项链璎珞。

།ནོར་ བུ་བྲང་དུ་གདགས་པར་བྱ།།ག་བུར་ཙནྡན་ཨུར་ཤི་རའི། །བྱུག་པས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བསྐུ། །སྲོད་ལ་རྡོ་ཐལ་ཅན་ཟླ་ཟེར། །ཡིད་འོང་གླུ་དང་སེར་བསིལ་བསྟེན། །བག་ཕེབས་མཛའ་བོ་བདེ་བ་དང་། །བུ་ལ་གཞོན་སྐད་ཉམས་རངས་སྨྲ། །ཆུང་མ་ཡིད་མཐུན་ལས་བྱེད་ཅིང་། ། སྡུག་ཅིག་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན། །ཁང་པ་ཉི་རིམ་ཆུ་བསིལ་བླུགས། །སྐྱེད་མོས་ཚལ་རྫིང་བཟང་པོ་ནི། །རྒྱ་ཚ་དང་ནི་སྟེགས་བཅས་པ། །ཆུས་བརླན་བྱེ་མ་བསིལ་བ་དང་། །སྤྱིལ་བུ་ལུས་ཚད་ཤིང་ཁེབས་དང་། །ཆུ་འགྲམ་པདྨར་བཅས་པར་ནི། །བདེ་གནས ཁྱད་པར་འོ་མ་དང་།།མར་སར་བཟའ་དང་བཀྲུ་སྨན་བྱ། །བད་ཀན་ཆོ་གར་ལྡན་པར་ནི། །སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་བཏང་། །ཟས་ནི་རྩུབ་ཆུང་རྣོ་ཞིང་དྲོ། །ཚ་ཞིང་ཁ་དང་བསྐ་བ་བཟའ། །ཆང་ནི་ཡུན་རིངས་ལོན་པ་བཏུང་། །རྩེ་དགའ་དང་ནི་གཉིད་མི་ལོག་།རྩོལ་ བའི་ཚུལ་ནི་སྣ་ཚོགས་དང་།།སེམས་ལས་རྩུབ་པས་མཉེ་བ་དང་། །ཁྱད་པར་སྨན་ཁུ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་། །སྦྲང་རྩི་ཚིལ་འཇོམས་སྨན་བསྟེན་བྱ། །སྨྱུང་བདུད་བདུག་མཁུར་བཀང་དབོ། །བདེ་བ་མེད་ཉིད་བདེ་ཕྱིར་བྱ། །ནད་རྣམས་སོ་སོར་གསོ་བ་དང་། །ནད་ལས་དཔགས་ ཏེ་བཤད་པ་ཡིན།།ལྡན་པ་དང་ནི་འདུས་པ་དག་།དེ་ནི་སོ་སོའི་ཚུལ་བཞིན་བརྟག་།རླུང་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་ན། །རླུང་མཁྲིས་ཕལ་ཆེར་སོ་གའི་བྱ། །བད་ཀན་རླུང་ལ་དཔྱིད་ཀྱི་བྱ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སྟོན་གྱི་བྱ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པ་རླུང་གི་མཆོག་།ཡང་དག་འདྲེས་པས་གཉིས་བདག་ཅན། ། མེ་དང་ལྡན་པས་སྲེག་པར་བྱེད། །ཟླ་བ་ལྡན་པས་བསིལ་བར་བྱེད། །ནད་ནི་དཀྱེལ་སོགས་དུས་སུ་བསལ། །ལྡང་ན་གཞན་དོན་མེད་པར་གསོ། །ཐམས་ཅད་ལྡན་ན་ཚབས་ཆེ་བ། །ནད་གཞན་གནོད་པ་མེད་པར་གསོ། །ནད་ནི་སྦྱོར་བས་ཞི་བྱ་བ། །གང་གཞན་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དག་།དེ་ནི་དག མིན་གཞན་དག་ནི།།ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རྣམ་དག་ཡིན། །རྩོལ་དྲག་ཚ་བ་རྣོ་བ་དང་། །གནོད་པར་འགྱུར་བ་སྤྱད་པས་ཀྱང་། །ཁོང་པ་ཡན་ལག་རུས་པ་དང་། །གནད་དུ་རླུང་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དེ་ལ་རྩ་སྒོ་ནི། །རྣམ་པར་སྦྱངས་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྨིན་བྱས་རླུང་ནི་ ཚར་བཅད་པས།།ཁོང་པའི་ནང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར། །དེར་གནས་ནས་ཀྱང་རྒྱུ་དག་ལ། །སྡོད་ཅིང་རིང་དུ་ཐོགས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་དུས་སོགས་སྟོབས་ཐོབ་ནས། །གཞན་ལ་བརྟེན་ཡང་ལྡང་བར་བྱེད། །དེ་ལ་གནས་གཞན་གནས་པ་ནི། །དེ་ཉིད་སྟོབས་ནི་མེད་ཉིད་ལ། །གསོ་བར་བྱ་བ་རང་གི་ ནི།།སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་ཟིལ་གནོན་བྱེད་ནའོ།

应将珍宝佩戴于胸前。用樟脑、檀香、香根草的香膏每时每刻涂抹。
傍晚时分，应享用月光、石灰、悦耳的歌声和清凉之物。
与亲密友人轻松自在地交谈，对孩子说温柔的话语，感到欢喜。
妻子性情相投，做事勤快，贤惠可爱，具备诸多美德。
二层楼房内洒上凉水，花园中有美好的池塘，
铺设席垫和台阶，地面湿润铺满清凉的沙子，
有与身高相当的凉亭，树木遮蔽，池边生长着莲花。
在舒适的住所中，特别要用牛奶、酥油进食，并使用清洗药物。
对于痰病，按照仪轨服用催吐药和强效泻药。
食物要粗糙少量且辛辣温热，食用辛辣、苦涩之物。
饮用陈年老酒，不要玩乐和睡眠。
进行各种运动，用粗糙的物品按摩身体，
特别要服用药汁、催吐药，服用蜂蜜和消除脂肪的药物。
禁食、驱魔、熏香、漱口、放血，为了安乐而行无乐之事。
对各种疾病分别治疗，根据病情来说明。
对于相互关联和复合的病症，要按照各自的方法观察。
因为风是成对出现的，所以风胆病多在夏季治疗。
痰风病在春季治疗，痰胆病在秋季治疗。
成对出现以风为主，完全混合则具有双重性质。
具有火性则会灼烧，具有月性则会清凉。
疾病要在适当的时机消除，若复发则无需顾及其他直接治疗。
若全部俱全则病情严重，要在不损害其他病症的情况下治疗。
疾病应以药物调配来平息，若引起其他病症复发，
那就不是纯净的，其他不会引起复发的才是纯净的。
由于剧烈运动、炎热、锐利以及有害的行为，
风会进入腹部、肢体、骨骼和要害部位。
同样，通过彻底清洁脉道，风会排出体外。
通过使风成熟并加以制服，风会聚集在腹腔内。
停留在那里后，在经脉中游走并长期滞留。
它获得时节等因素的力量后，即使依附于其他也会复发。
对于停留在其他部位的风，当其力量微弱时，
要用自身的力量压制其他来治疗。

།བླ་བརྣན་ནད་ནི་ཞི་བྱས་ན། །རང་གནས་གནས་པ་གསོ་མི་དགོས། །ཕལ་ཆེར་རྩིབ་ལོགས་འགྲོ་བའི་ནད། །ནད་པ་ཡུན་རིངས་ཉོན་མོངས་བྱེད། །ལུས་མེའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་ཡིས། །དེ་ལ་རིངས་ཐབས་དག་མི་བྱ། །དེ་ནི་སྦྱོར་བས་ཞི་བྱའམ། ། ཁོང་དུ་བདེ་བར་བསྡུ་བར་བྱ། །ཁོང་དུ་འདུས་པར་ཤེས་ནས་ནི། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་བཞིན་དུ་བསལ། །བུ་ག་འབྱུང་འགགས་སྟོབས་ཉམས་ཤིང་། །ལྕི་ཞིང་རླུང་ནི་ཁུང་དུ་འཁྲུལ། །ཁོང་སྙོམ་མི་འཇུ་མཆིལ་མ་མང་། །བཤང་གཅི་སྲི་དུབ་ཟས་མི་ལེན། །ནད་རྩེ་མ་ཞིལ་སྤྱི་ཡི་རྟགས། །རྩེ ཞིལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན།།ཁོང་བའི་དྲོད་སྟོབས་ཆུང་ཉིད་ཀྱིས། །ལུས་ཟུངས་དང་པོ་མི་འཇུ་བ། །ནད་ནི་ཕོ་བར་ཞུགས་པ་དག་།དངས་མ་མ་ཞུ་ཡིན་པར་བཤད། །གཞན་དག་ནད་ཉིད་རབ་འཁྲུགས་པ། །རབ་སྡུག་ཕན་ཚུན་འདོམས་ལས་བྱུང་། །ཀོ་དྲ་བ་ཡི་དུག་བཞིན་དུ། །ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ འབྱུང་བར་བཤད།།ནད་ཚབས་དེ་དང་འདྲེས་པ་དང་། །གནོད་པ་གནོད་བྱ་གནོད་འགྱུར་དང་། །ནད་གཞན་གང་དག་དེ་ལས་བྱུང་། །མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པར་བཤད། །དེ་ནི་ལུས་ཀུན་ཞུགས་གྱུར་པ། །ནད་ནང་ཞུགས་ཏེ་རྩེ་མ་བཅིལ། །མ་སྨིན་དབྱུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །མ་སྨིན་ཤིང་ཐོག་ ཁུ་བར་མཚུངས།།དེ་ནི་དབྱུང་བར་དཀའ་བས་ན། །རྟེན་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ནི་སྨིན་དང་དྲོད་སྐྱེད་སྣུམ། །དུགས་བྱ་རྩེ་བཅིལ་དེ་བསིལ་བ། །ཇི་ལྟར་ཉེ་དང་སྟོབས་ཇི་བཞིན། །སྦྱངས་པའི་དུས་སུ་བསལ་བར་བྱ། །ཁ་ནས་རིགས་པར་སྨན་བཏང་བས། །མ་ཞུའི་གནས་ ལས་ནད་མྱུར་བསལ།།ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་སྣ་སྨན་གྱིས། །ཞུ་བའི་གནས་ཡོང་མས་གཏོང་བསལ། །སྟེང་ངམ་འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་རྩོམ། །ནད་ནི་རང་ཉིད་འབྱུང་བས་ན། །སྨན་གྱིས་ནད་ནི་མི་དགག་སྟེ། །བཀག་ན་དེ་ཉིད་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །དེ་བས་དང་པོར་ནད་འབྱུང་ལ། །བསྡད་དེ་ཕན་ པར་བཟའ་བར་བྱ།།འཁྱིལ་ལ་སྨིན་པ་དེ་དང་དེས། །སྨིན་བྱས་དེ་བཞིན་བསལ་བར་བྱ། །དབྱར་སྟོན་ཐ་ཆུངས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་། །ཐུན་མོང་དུས་སུ་རིམ་བཞིན་དུ། །སོ་ག་དབྱར་དང་དགུན་བསགས་པའི། །རླུང་སོགས་ནད་ནི་མྱུར་དུ་བསལ། །སོ་ག་དབྱར་དང་དགུན་གྱི་ཚེ། །རབ་ཚ་ཆར་དང་ གྲང་བའི་དུས།།དེ་རྣམས་དུས་མཚམས་ཐུན་མོང་སྟེ། །དེ་ཚེ་ནད་ནི་མི་བཟང་བསལ། །ཐ་མལ་བདེ་གནས་དབང་བྱས་ཀྱི། །ནད་པ་ནད་ཀྱི་དབང་དུ་ནི། །གྲང་ཚ་ཆར་གྱི་དུས་དག་གི་།གཉེན་པོ་ཇི་བཞིན་བྱས་ནས་ནི། །སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བབ་པ་ན། །བྱ་བ་དུས་ལ་མི་སྡོད་དོ། །སྨན་ནི་ ཟས་མ་ཟོས་སྔོན་དང་།།དབུས་དང་མཐའ་དང་ཁམ་གྱི་བར། །ཟས་བར་ཙེག་བུ་ཟས་བཅས་དང་། །ཟས་མནན་མཚན་མོ་བཏུང་བའོ། །བད་ཀན་བདོ་འདས་ནད་པ་ནི། །ཉམས་སྟོབས་ལྡན་ལ་མ་ཟོས་བཏང་། །ཐུར་སེལ་རླུང་ལ་ཟས་སྔར་བཏང་། །མཉམ་གནས་ལྡང་ལ་བར་དུ་ཡིན། ། ཁྱབ་བྱེད་ནང་པར་ཟས་ཟའི་མཐར། །གྱེན་རྒྱུའི་རླུང་ལ་དགོངས་ཀའོ། །སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལྡང་ལ། །ཁམ་གྱི་བར་དང་ཟས་བར་བཟའ། །དུགས་དང་སྐྱུགས་ལུད་དབུགས་མི་བདེ། །སྐོམ་དད་སྐྱེ་ལ་ཙེག་བུའོ། །ཡི་ག་འཆུས་ལ་སྣ་ཚོགས་ཟས། །སྨན་དང་ཟས བཅས་སྦྱར་བར་བྱ།།སྐྱིགས་བུ་ལུས་འདར་ལག་འདར་དང་། །ཟས་ཉུང་ཟ་ལ་མནན་པ་གཏང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་ལ་ནི། །མཚན་མོའི་དུས་སུ་བཏང་བ་བསྔགས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ ནས་གསོ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།གསོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཕྱིར། །གསོ་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །དེ་གཅིག་བརྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན། །གཉིས་པ་ཉམས་ནི་སྨད་པའོ།

如果要治愈上部疾病，则安住原处不需医治。大多数肋部游走的病，病人长期受到痛苦。通过了解身体之火的力量，对此不要采取急躁之法。应当用药物来平息，或者使其安适地收入体内。
知道已经收入体内后，应当根据情况去除。气孔出入力量减弱，沉重且风在孔道中错乱。腹部不适不消化多唾液，大小便不畅食欲不振。未消退病症的一般征兆，消退则与此相反。
由于体内温度力量微弱，不能消化身体精华。病入胃中者，称为精华未消化。其他病症剧烈紊乱，极为痛苦由交互产生。如同蛇毒一般，说会产生重病。
与该重病相混合，能害所害将害，以及由此产生的其他病，说是伴随着不消化。它遍入全身，病入内而未消退。不成熟时不应排出，如同未熟果实的汁液。
因为它难以排出，会破坏依处。应当使其成熟生热润滑，热敷消退后使其冷却。根据情况和力量，在净化时机去除。从口服用适当药物，迅速去除不消化处的病。
从一定时间起用鼻药，从消化处用下法去除。病开始向上或向下发作，因为病自然发作，不应用药阻止病情，若阻止则会引发疾病。因此首先对病发，应当安住服用有益之物。
对于凝结成熟的病，用相应方法使其成熟后去除。春季中月夏秋末，在共同时节依次去除。春夏冬季积聚的，风等病应当迅速去除。
在春夏冬季时，极热雨季寒冷时。这些是季节交替共同期，此时去除病症不好。为了平常安乐而做，病人受病支配，对寒热雨季时节，随病对治之后，到了治疗时机，不应等待时节而行事。
药物在未食之前，中间末尾及食间。食间点滴伴食，压食夜间饮用。痰病过时的病人，有体力者空腹服。下行风在食前服，平住风在中间服。
遍行风在早晨食后，上行风在傍晚。对于称为命风升起时，食间和食物之间服。热敷呕吐呼吸不适，口渴时用点滴。
食欲不振时用各种食物，应当配合药物和食物。对于呃逆身颤手抖，少食者服用压制。对于胸部以上的病，夜间服药为佳。
此为《医方明鉴·八支要诀》之第十三品《总说品》。
此后将说明两种医治方法品。因为医治有两种，故认为医治方法有二。其一为增益，其二为减损。

།དེ་དག་རྒྱས་བྱ་སྨྱུང་བ་ཞེས། །རྣམ་གྲངས་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། ། ལུས་ཤ་རྒྱས་ཕྱིར་རྒྱས་བྱ་སྟེ། །ཡང་བ་ཉིད་ཕྱིར་སྨྱུང་བར་བྱ། །དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ས་ཆུ་དང་། །ཅིག་ཤོས་ལས་ནི་གྱུར་པ་ཡིན། །ལས་གང་སྣུམ་དང་དགག་པ་དང་། །དུགས་དང་ཁོང་རྩུབ་བྱ་བ་སྟེ། །འབྱུང་བ་དེ་ཡང་གཉིས་ཡིན་ཕྱིར། །གཉིས་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ ལའང་སྦྱོང་དང་ཞི་བྱ་བ།།རྣམ་པ་གཉིས་པོ་སྨྱུང་བ་ཡིན། །གང་ཞིག་ནད་ནི་ཕྱིར་འབྱིན་པ། །སྦྱོང་ཡིན་དེ་ནི་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །མས་གཏོང་སྐྱུགས་སྨན་ལུས་ནད་བཀྲུ། །མགོ་བོའི་ནད་བཀྲུ་གཏར་གས་དབྱུང་། །གང་ཞིག་ནད་ནི་མི་སྦྱོང་དང་། །སྙོམས་གནས་གློངས་པ་མ་ཡོན་དང་། །མ་ སྙོམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་དག་།ཞི་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་བདུན། །སྨིན་དང་དྲོད་སྐྱེད་བཀྲེས་སྐོམ་དང་། །རྩོལ་བཅག་ཉི་ཚན་སེར་བུ་བསིལ། །བརྟ་བ་དག་ནི་རླུང་དང་ནི། །རླུང་བཅས་མཁྲིས་པ་ཞི་བྱེད་ཡིན། །བརྟ་བྱ་ནད་དང་སྨན་དང་ཆང་། །བུད་མེད་མྱ་ངན་གྱིས་ཉམ་ཆུང་། །ཁུར་དང ལམ་གྱིས་གློ་རྡོལ་དང་།།ལུས་རྩུབ་ཉམས་དམའ་རླུང་ཤས་ཆེ། །སྦྲུམ་མ་བུ་བཙས་བྱིས་པ་རྒན། །སོ་གའི་དུས་དང་གཞན་ཡང་བརྟ། །ཤ་དང་འོ་མ་ཀ་ར་དཀར། །མར་སར་མངར་བག་མས་གཏོང་དང་། །གཉིད་ལོག་ཉལ་བདེ་བསྐུ་བྱུག་དང་། །ཁྲུས་དང་བདེར་གནས་ཉམས་དགའ་བརྟ། ། གཅིན་སྙི་མ་ཞུ་སྣུམ་རབ་ཟོས། །རིམས་བཏབ་བརླ་རེངས་མཛེ་ནད་ཅན། །ཤུབ་ཁོང་འབྲས་མཆེར་པ་ན། །གླད་ནད་ལྐོག་ནད་མིག་ནད་དང་། །སྦོམ་པོ་དགུན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་། །རྟག་ཏུ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་ལ་སྦྱང་བྱ་ཤས་ཆེ་སྦོམ། །སྟོབས་ལྡན་མཁྲིས་པ་བད་ཀན རྒྱས།།མ་ཞུའི་ནད་དང་རིམས་དང་སྐྱུག་།ཚད་པས་འཁྲུ་དང་སྙིང་ནད་ཅན། །ལུས་ལྕི་སྒྲེགས་མང་བཤང་གཅི་འགགས། །ཡི་ག་འཆུས་སོགས་ཀྱིས་ན་བ། །འབྲིང་ཙམ་སྤོམ་སོགས་ཕལ་ཆེར་ནི། །དང་པོར་སྨིན་དང་དྲོད་བསྐྱེད་བྱ། །ནད་ནི་འདི་དག་གིས་ཉམ་ཐག་།སྦོམ་ དང་སྟོབས་སོགས་ཆུང་བ་ལ།།བཀྲེས་དང་སྐོམ་པས་ཚར་བཅད་དོ།

这些称为增补和减损，是以不同方式所说的。
为了增长身体肌肉故称增补，为了轻盈故称减损。
这主要是由地水所生，其他则由其他元素所生。
凡是滋润、遮止、热敷和内部粗涩等作用，由于元素有二种，故不超出这两种。
其中又有净化和平息两种减损。
凡是将病排出的是净化，它有五种：
下疗、催吐、身病清洗、头病清洗和放血。
凡是不净化病症，而是使平衡、饱满、不偏、不平衡得以平衡的，是平息，它们有七种：
成熟、生暖、饥渴、运动、日光浴、微风和清凉。
滋补能平息风及带风的胆病。
需要滋补的是：病人、服药者、饮酒者、妇女、忧伤虚弱者、
负重、走路而疲惫者、身体粗涩、体弱、风大者、
孕妇、产妇、儿童、老人、夏季时节及其他也需滋补。
肉、牛奶、白糖、新鲜黄油、甜味、下疗、
睡眠、安卧、涂擦、沐浴、安乐和愉悦都是滋补。
小便稀、消化不良、过食油腻、发烧、腿僵硬、麻风病、
疥疮、腹内肿块、脾病、脑病、喉病、眼病、
肥胖者、冬季及其他，都应当经常减损。
其中需要净化的是：体重过重、肥胖、
有力气、胆病、痰病增长、
消化不良、发烧、呕吐、热性腹泻、心脏病、
身体沉重、多痰、大小便阻塞、
食欲不振等病症。
中等肥胖等大多数，首先要使其成熟和生暖。
对于被这些病折磨、肥胖和体力等衰弱者，要用饥渴来制服。

།ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་སྟོབས་འབྲིང་བརྟན། །སེར་བུ་ཚ་རྩོལ་གྱིས་སྨད་ན། །ཉམ་ཆུང་མི་བརྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཉམས་སྨད་བྱ་བ་བརྟ་མི་བྱ། །བརྟ་བྱ་ཉམས་སྨད་འཇམ་པོས་བྱ། །ཡང་ན་ཡུལ་དང་སྟོབས་ སོགས་ལས།།རིགས་པས་དེ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད། །བརྟ་བས་སྟོབས་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །དེ་ཡིས་བསྒྲུབ་བྱའི་ནད་ཟད་འགྱུར། །སྨྱུང་བས་དབང་གསལ་དྲི་མ་རྣམས། །མི་སྲི་ཁོང་ཡང་ཡི་ག་འབྱེ། །བཀྲེས་དང་སྐོམ་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །དང་ག་སྙིང་དང་སྒྲེགས་པ་དག་།ནད་ཀྱི་རྩེ་ ཞིལ་སྤྲོ་བ་ཆེ།།སྙོམ་བག་མེད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། །དེ་དག་ཚད་ལ་སོགས་པ་དང་། །མི་ལྡན་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དག་།རབ་སྦོམ་རབ་ཏུ་སྐེམ་སོགས་འགྱུར། །དེ་ཡང་སྨན་བཅས་བཤད་པ་ཡིན། །ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟ་བ་དང་། །ཉམས་སྨད་དེ་ཉིད་ལས་ཤེས་བྱ། །ཤིན་ཏུ་ཚོ་ཆེས་ འབྲུམ་གཅིན་སྙི།།རིམས་དང་དམུ་རྫིང་མཚན་བར་རྡོལ། །ལུས་རྨོངས་གཅིན་སྲི་བེ+ེའུ་སྣབས་ཆགས། །མཛེ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་འབྱུང་། །དེ་ལ་ཚིལ་དང་རླུང་བད་ཀན། །སེལ་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཕན། །ཛུར་ན་ཁྲེ་རྒོད་ཀུ་ལངྠ། །ནས་དང་སྲན་ཆུང་མོན་སྲན་སྡེའུ། །དར་ བ་དར་རྙིང་ཞོ་ག་ཆུ།།སེམས་ལས་བྱ་དང་མི་ཉལ་བྱ། །སྦྲང་རྩི་འབྲས་བུ་གསུམ་པའམ། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཨ་རུ་ར། །སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་རྩ་བ་ནི། །ཆེན་པོ་ལྔ་དང་གུ་གུལ་དང་། །བྲག་ཞུན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། །ག་ནི་མན་ཐའི་ཁུ་བཅས་ཕན། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་བྱི་དང་ག་། བཅའ་སྒ་ལྕགས་ཕྱེ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ནས་དང་སྐྱུ་རུའི་ཕྱེ་མ་ཡི། །སྦྱོར་བས་ཤིན་ཏུ་ཚོ་ནད་སེལ། །ཚ་གསུམ་འབྲས་གསུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤི་ཀྲུ་བྱི་དང་པོ་སྛིར། །ཤིང་ཀུན་གོ་སྙོད་ཁ་རུ་ཚ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་འུ་སུ་དང་། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་སེར་པོ་གཉིས། བྲི་ཧ་གཉིས་དང་ཆུ་རྩི་མོ། །ཧ་པུ་ཤ་དང་པ་ཏ་དང་། །ཀེ་པུ་ཀ་ཡི་རྩ་བ་སྟེ། །འདི་རྣམས་ཕྱེ་མ་མར་སྦྲང་རྩི། །ཏིལ་མར་དག་ནི་ཆ་སྙོམས་པ། །ནས་ཕྱེའི་ཆ་ནི་བཅུ་དྲུག་བསྐྱེད། །སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་དེ་འཇོམས་སོ།

被疾病折磨而体力衰弱的人，如果用温和的运动来减轻，
体弱的人就更不用说了。
不要用激烈的方式来减轻体力。
减轻体力应该用温和的方式。
或者根据地域和体力等，
合理地使用这些方法。
通过锻炼能增强体力，
由此能治愈所要治疗的疾病。
通过节食能使感官清晰，污垢
不会积累，腹部也会变得轻松，胃口也会开。
饥饿和口渴会同时出现。
食欲、心脏和胸部等
疾病的顶端消除，会感到非常愉悦。
会变得不贪食。
那些不符合标准等的
依赖者，会变得过胖或极度消瘦等。
这些也都包含在药物中已经讲述过。
方法就是要非常锻炼，
减轻体力的方法也要从这些中了解。
过于肥胖会引起痘疮、尿软，
发烧和肿瘤会在夜间破裂。
身体迟钝、尿闭、咳嗽、流鼻涕，
麻风等难以忍受的病症会出现。
对此，能清除脂肪、风和痰
的一切方法都有帮助。
野生大麦、库兰塔，
大麦和小豆、豌豆、扁豆，
新酸奶、陈酸奶、乳清，
要保持警觉，不要睡觉。
蜂蜜、三果或者
独活、甘草、诃子，
醋和根部
五大根和安息香，
以及岩盐的配方，
加上甘尼和薄荷汁都有帮助。
炒大麦灰、蓖麻，
荜茇、铁粉、蜂蜜，
大麦和余甘子粉末的
配方能治疗极度肥胖病。
三辛香、三果、普则谢勒，
希格如、蓖麻、波斯提日，
阿魏、多香果、岩盐，
拉拉普、乌苏和
苦苣、黄连二种，
两种毗黎诃、水柏枝，
哈布沙、巴达和
格布嘎的根部，
这些粉末与酥油、蜂蜜，
芝麻油要等量，
大麦粉要增加十六倍。
服用此配方能降服肥胖。

།ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེའི་བདག་ཉིད་ཀུན། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲའི ནད་རྣམས་དང་།།སྙིང་ནད་མིག་སེར་ཤ་བཀྲ་དང་། །ལུས་དབུགས་མི་བདེ་ལྐོག་ནད་སེལ། །བློ་དང་ཡིད་གཞུངས་སེམས་དྲན་བྱེད། །ཟས་འཇུ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེད། །སྨྱུང་དྲགས་རབ་སྐམ་མགོ་འཁོར་ལུད། །སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །སྣུམ་དྲོད་གཉིད་མིག་རྣ་བ་ ཉམས།།ཁུ་བ་གཟི་མདངས་སྐད་གསང་ཟད། །རྒུ་སོ་སྙིང་ཀླད་བྱིན་པ་བརླ། །དཀུ་དོ་རྩིབ་ལོགས་ན་རིམས་འདེབས། །ཚིག་མང་སྟོང་དུ་རླུང་ནད་འཇུག་།རྨྱ་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་རུས་ཚིགས་ན། །བཤང་གཅི་སྲི་བ་ལ་སོགས་པ། །སྨྱུང་བ་དྲགས་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། རབ་ཏུ་ཚོ་བས་སྐེམ་ཉིད་མཆོག་།ཤིན་ཏུ་ཚོ་དྲགས་པ་ཡི་སྨན། །ཤིན་ཏུ་ཚིལ་ཆེས་མེ་རླུང་སེལ། །བརྟ་དང་ཉམས་སྨད་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་མངར་དང་སྣུམ་བག་བཟའ། །བསོད་བདེ་དག་གིས་སྐེམ་པ་སེལ། །དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་བཟློག་པ་དག་།ངེས་པར་བསྟེན་པས་སྦོམ ཉིད་སེལ།།དེ་ལ་བཟའ་བཏུང་སྨན་རྣམས་ནི། །བརྟ་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱར། །སེམས་ལས་མེད་དང་དགའ་བ་དང་། །ངེས་པར་བརྟ་བར་བྱ་བ་དང་། གཉིད་ཆེར་ལོག་པས་སྐམ་པ་ཡང་། །ཕག་དང་འདྲ་བར་ལུས་རྒྱས་གྱུར། །ལུས་ནི་བརྟས་ཤིང་ཚོ་བྱེད་པ། །ཤ་ དང་འདྲ་བ་གང་ཡང་མེད།།ཤ་མི་ཟ་ལ་ཤ་ཟའི་ཤས། །ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟས་བྱེད་ཡིན། །སྦོམ་ལ་ཉམས་སྨད་ལྕི་བས་བྱ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྐེམ་ལ་ཕན། །ནས་དང་གྲོ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ། །དེ་ལ་འོས་པར་བྱེད་པས་བརྟག་།ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་ཀྱི། །གཅོད་འཁྲུལ་ སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས།།ནད་ལྟར་ཐ་དད་གྱུར་ཀྱང་ནི། །གསོ་བ་གཉིས་ལས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་སྦྱང་བ་ལ་སྩོགས་པ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་འདུས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །པོ་ སོན་ཆ་དང་ཤིང་མངར་དང་།།ཀུ་བ་ཁ་བོ་ནིམ་པ་དང་། །བིམ་པ་ག་གོན་བི་ཤ་ལ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་མུར་བ་དང་། །དེ་བ་ད་ལི་བྱི་དང་ག་།ལྕང་མ་ཙི་ཏྲ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཀོ་ཤ་པ་ཏི་ཀ་རཉྫ། །པི་པི་ལིང་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་། །ཤུ་དག་སུག་སྨེལ་ཡུངས་ཀར་ཏེ། །འདི་དག་སྐྱུགས་ བའི་སྨན་གྱི་སྡེ།།དན་ཏི་དང་ནི་ཏྲི་བིད་ཏ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བི་ཤ་ལ། །ཤང་ཀི་ནི་དང་སྣུ་ཧ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་དོང་ག་ནི་ལི་ནི། །ཁྲོན་བུ་དང་ནི་ཀམ་པི་ལྱ། །འོ་མ་བ་གཅིན་འཁྲུ་བར་བྱེད། །པོ་སོན་ཆ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །རུ་རྟ་དེ་བ་ད་ལི་དང་། །ཤིང་མངར་ཤུ་དག་ རྩ་བ་བཅུ།།ཐང་ཤིང་ར་སྣལ་ལ་ཕུད། །ཤ་ཏ་པུས་པ་པ་ཏ་ལ། །རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ལྕེ་ཚ་ཤིང་ཉེ་རོ།

极大的本性一切，其他类似的疾病，心病、黄眼、白癜风，身体呼吸不适、喉病可除。增进智慧、意志坚定、记忆力，助消化、生胃火。
过度饥饿、极度消瘦、头晕、咳嗽，口渴严重且食欲不振，油性温暖、睡眠、眼耳功能衰退，精液、光泽、声音衰竭。
全身恢复、心脑、小腿大腿，腰部、肋骨疼痛发热，多言空谈风病入侵，昏迷呕吐、关节疼痛，大小便秘结等症状，由过度饥饿而产生。
对于极胖者以消瘦为上，对于极度肥胖者的药物，极度肥腿可除火风，不会有强壮和衰退。若食用甜味和油性食物，安乐可除消瘦。
与此相反者，必定服用可除肥胖。对此饮食药物，一切增强体力者皆可配制。心无忧虑和欢喜，必定增强体力，
睡眠充足的消瘦者，如猪一般身体丰满。对于增强体力和长胖，没有什么比肉更好。不食肉者食肉之力，极大地增强体力。
肥胖者以衰退沉重为治，与此相反者有益于消瘦。大麦和小麦对二者，应视情况适用而观察。
疾病分类不同，切断错乱等分类，虽然病症各异，治疗方法不外乎两种。此为《医方明处》第十四章。
接下来将解说净化等药物类别汇集章节。婆萨那查和甘草，白花枸杞和印度楝，毕帕嘎贡比沙拉，毒母茄和木尔瓦，得瓦达利比当嘎，柳树支札格独头蕊，
柯沙帕提嘎然札，长胡椒和岩盐，白芷、肉桂、芥子，这些是催吐药物类。
但提和的里比达，三果和比沙拉，香格尼和斯努哈，仙蒿、冬瓜、尼利尼，井口和甘比利亚，牛奶牛尿可致泻。
婆萨那查和毒母茄，芸香得瓦达利，甘草白芷十根，檀香热纳拉普，沙塔普斯帕帕塔拉，黑豆蜂蜜，岩盐辣椒香附。

།འདི་དག་མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་ཏེ། ། བ་མརྒ་བྱི་དང་ག་།ཚ་བ་གསུམ་དང་སྐྱེར་པའི་རྩ། །སུ་ར་ལ་དང་ཤི་རི་ཥ། །བྲི་ཧད་ཤི་ཀྲུའི་ས་བོན་ དང་།།སེང་ལྡེང་མ་དུ་ཀའི་སྙིང་པོ། །རྒྱམ་ཚ་དངུལ་རྡོ་ཕ་བོང་དྲེག་།སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་གོ་སྙོད་སྤོམ། །མགོ་བོའི་ནད་སྦྱོང་བྱེད་པ་ཡིན། །ཐང་ཤིང་རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་དང་བལ་གཉིས། །བི་ར་ཏ་རིའི་སྨན་སྡེར་གཏོགས། །བི་ད་རི་སོགས་རླུང་ནད་སེལ། ། དཱུར་བ་དང་ནི་བྱི་ཚེར་བ། །ནིམ་པ་བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་འོལ་མ་སེ། །ཉེའུ་ཤིང་པ་ཞེས་བྱ་དང་། །ཤི་ཏ་བ་ཀི་པྲི་ཡང་ཀུ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་ཤུག་པ་སོགས། །སྠི་ར་རྣམ་གཉིས་པདྨའི་ཟེ། །བན་ནྱ་ཐལ་ཏྲེས་སོགས་མཁྲིས་སེལ། །དོང་ག་སོགས་དང་ཨརྐ་སོགས། ། མུངྒ་སོགས་དང་པོ་སོན་སོགས། །བྱེའུ་རུག་པ་སོགས་གླ་སྒང་སོགས། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་བད་ཀན་སེལ། །ཛི་བནྟི་དང་རམ་ཉེ་བ། །མེ་ད་མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་། །མུངྒ་མ་ཤ་པརྞི་དང་། །ལྡུམ་བུ་ཟངས་རྩི་བ་དང་ནི། །ཛི་བ་ཀ་དང་ཤིང་མངར་ཏེ། །སྡེ་འདི་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ ཡིན།།བིད་རི་དང་ཨེ་རཎྜ། །པྲིཥྩི་ཁ་ལི་པུརྞ་རྣ། །དེ་བ་ཧ་ས་དེ་བ་དང་། །པརྞི་གཉིས་དང་ཁ་སྲལ་དང་། །འཚོ་བྱེད་ལྔ་དང་རྩ་ཆུང་ལྔ། །ཐལ་ཏྲེས་དང་ནི་ལྕང་མ་དང་། །ཧཾ་ས་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་རྣམས། །བི་ད་རི་སོགས་འདི་སྙིང་ཕན། །ཉམ་ ཆུང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ།།ལུས་སྐེམ་སྐྲན་ཚིགས་ཡན་ལག་ན། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ལུད་པ་ལུ། །སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྡེ་ཚན་ཡིན། །ཐལ་ཏྲེས་དང་ནི་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཏང་པ་ལ་དང་ནི་མ་དུ་ཀ། །ཙནྡན་དཀར་དང་དམར་བ་དང་། །ཤིང་མངར་པ་རུ་ཤ་ཀ་རྣམས། །ཚད་ པ་མཁྲིས་པ་ཁྲག་རྒྱས་དང་།།སྐོམ་དང་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་སེལ། །ཤུག་པ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། །བྲྀཏྟི་རྀཏྟི་ཅུ་གང་དང་། །སྲིང་གི་སླེ་ཏྲེས་འཚོ་བྱེད་བཅུ། །ནུ་ཞོ་སྐྱེད་བྱེད་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །ཉམ་ཆུང་ཚིམ་བྱེད་བརྟས་བྱེད་ལ། །འཚོ་བྱེད་རོ་ཙ་ཉིད་དུ་བྱེད། །པ་རུ་ཤ་དང་ འབྲས་བུ་གསུམ།།རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་ཀད་པ་ལ། །ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་ར་ཛ་དན། །སེའུ་འབྲུ་བ་ར་ད་དུ་རྣམས། །སྐོམ་དང་ཆེ་དང་གཅིན་སྲི་དང་། །རླུང་གི་ནད་རྣམས་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཉྫ་ན་དང་ཕ་ལི་ནི། །སྤང་སྤོས་པདྨ་ཨུཏྤ་ལ། །སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་སུག་སྨེལ་དང་། ། ཤིང་མངར་ནཱ་ག་གེ་སར་བཅས། །དུག་དང་ནང་གི་ཚ་བ་དང་། །མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །པ་ཏོལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཙནྡན་དཀར་པོ་མུར་བ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་སྐྲ་ལོར་བཅས་པ་དག་།བད་ཀན་མཁྲིས་པ་མཛེ་དང་རིམས། །དུག་དང་སྐྱུག་བྲོ་ཡི་ག་འཆུས། །མིག་སེར གྱི་ནི་ནད་རྣམས་འཇོམས།།སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་ཤུག་པ་དང་། །ནིམ་པ་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། །ཙནྡན་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་རྣམས། །མཁྲིས་པ་དང་ནི་བད་ཀན་དང་། །རིམས་དང་སྐྱུག་བྲོ་ལུས་ཚ་དང་། །སྐོམ་དད་ཆེ་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །དོང་ག་དང་ནི་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་ བ་ཏ་ལི།།ནིམ་པ་སླེ་ཏྲེས་དཱུར་བ་དང་། །མུར་བ་བི་དང་ཀ་ཏ་དང་། །པ་ཐ་ཅི་སྐྲིགས་ཤེ་རྒྱ་ཀ། །ཀ་རཉྫ་གཉིས་པ་ཏོ་ལ། །ལོ་མ་བདུན་པ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །སུ་ཥ་བྱི་ཏ་པོ་སོན་ཆ། །ས་ཧ་ར་ཙ་ཞེས་བྱ་དང་། །རྒྱ་ཤུག་གི་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས། །དེ་ནི་སློན་བྲོ་མཛེ་ནད་དང་། །དུག་དང་ རིམས་དང་བད་ཀན་དང་།།གཡན་པ་དང་ནི་གཅིན་སྙི་དང་། །རྨ་རེད་པ་རྣམས་སྦྱོང་བར་བྱེད། ། ས་ན་དང་ཏི་ནི་ཤ། །སྟག་པ་ཤྭེ་ཏ་བ་ཧ་དང་། །ཀ་ཏ་ར་དང་སེང་ལྡེང་དང་། །བན་ད་དང་ནི་ཤིང་ཤ་བ། ། ཛ་སྲིང་ག་ཙནྡན་གསུམ། །ཏ་ལ་ཨ་ཀར་པ་ལ་ཤ། །ས་ ལ་ཁ་ར་པ་ཏྲ་དང་།།དྷ་བ་ཀ་ལིང་ཀ་སྤྲོ་ཏོག་།ཚ་ག་ཀརྣ་བད་ཚ་ཀ། །

这些是清洗药浴的药物：巴嘎比和嘎、三辛香和酸枣根、苏拉拉和合欢、大希克图种子、紫檀和木瓜核、岩盐、银矿石、岩石垢、两种姜黄和大蒜，这些能清洗头部疾病。
檀香、沉香、茜草、十种根药和两种果实，属于比拉塔利药类。比达利等能除风病。
狗牙根和蒺藜、楝树和瓦沙卡叶、蛇床子、小茴香、乌尔玛塞、尼乌树叶、希塔瓦基、普里扬古、榕树等、柏树等、两种斯提拉、莲蕊、班尼亚、蒺藜等能除胆病。
冬瓜等和阿尔卡等、绿豆等和波松等、鸟茨等和甘松等、独木瓜等能除痰病。
吉万提和拉姆涅瓦、美达、大美达、绿豆、马沙帕尔尼、铜草药、吉瓦卡和甘草，这类称为养生类。
比达利和蓖麻、普里希契卡利普尔纳、天笑草和地笑草、两种帕尔尼、蛇床子、五种养生药和五种小根药、蒺藜和柳树、汉萨帕提等，这些比达利等对心脏有益。
能除虚弱、风病和胆病，能治消瘦、肿瘤、关节和肢体痛，呼吸不畅和咳嗽的药类。
蒺藜和普谢策、当巴拉和尼玛杜卡、白檀和红檀、甘草和帕鲁沙卡等，能除热病、胆病、血胀、口渴和发烧。
柏树、白莲花、布里提里提、茴香和蒺藜、十种养生药，能生乳汁、除风胆、治虚弱、令满足、增强体力，能使养生药具有催情作用。
帕鲁沙和三果、葡萄和卡达帕拉、卡塔卡果、拉扎丹、栗子、瓦拉达杜等，能除口渴、肥胖、尿病和风病。
安詹那和帕利尼、藏香、莲花、乌特帕拉、酸枣、坎达和姜黄、甘草和龙树花，能除毒、内热、胆病胀大。
帕托拉和普策谢、白檀和姆尔瓦、蒺藜和克洛等，能除痰病、胆病、麻风、发烧、中毒、呕吐、食欲不振、黄疸等病。
蒺藜和柏树、楝树和乌苏果、红檀等，能除胆病和痰病、发烧、呕吐、身热、口渴，能生火力。
冬瓜和独木瓜、卡卡提克塔、瓦塔利、楝树、蒺藜、狗牙根、姆尔瓦、比当卡塔、帕塔、吉克里克、谢嘉卡、两种卡兰扎、帕托拉、七叶树、克楚克特、苏沙比塔、波松查、萨哈拉查和酸枣果等，
这些能清除呕吐、麻风病、中毒、发烧、痰病、瘙痒、尿病和伤口。
萨那和提尼沙、柏树、希韦塔瓦哈、卡塔拉、紫檀、班达和欣沙瓦、扎斯林嘎、三种檀香、塔拉、阿卡尔、帕拉沙、萨拉、卡拉帕特拉、达瓦、卡林卡花、查嘎卡尔纳、巴查卡。

དྷ་བ་ཀ་ལིང་ཀ་སྤྲོ་ཏོག་།ཚ་ག་ཀརྣ་བད་ཚ་ཀ། །ཐ་རམ་ཞེས་ནི་བྱ་བ་སྟེ། ། སན་སོགས་དེ་རྣམས་ཀྱིས། །ཤ་བཀྲ་མཛེ་ནད་བད་ཀན་དང་། །སྲིན་ནད་སྐྱ་རྦབ་གཅིན་སྙི་དང་། །ཚོ་ཆེས་ནད་ནི་སེལ་བར་བྱེད། །བར་ན་ཤེ་རྒྱ་ཀ་གཉིས། །ཉེ་ཤིང་ ཙི་ཏྲ་མོ་ར་ཏ།།བིལ་བ་ཨཉྫ་སྲིང་གི་དང་། །བྲི་ཧ་ཏི་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཀ་རཉྫ་གཉིས་ཛ་ཡ་གཉིས། །ཤི་ཀྲུ་ཀུ་ཤ་རུ་རྟའོ། །བ་ར་ནི་སོགས་བད་ཀན་ཚིལ། །མེ་དྲོད་ཆུང་དང་རླུང་ནད་འཁྱིམས། །ཀླད་པ་ལ་བརྟེན་ནད་སེལ་ཞིང་། །སྐྲན་དང་ཁོང་འབྲས་འཇོམས་པ་ ཡིན།།རུ་ཤ་ཀ་ཤིང་ཀུན་སྤངས་མ། །རྒྱམ་ཚ་བྲག་ཞུན་ནག་ཚུར་གཉིས། །གཅིན་སྲི་རྡེའུས་འགགས་པ་དང་། །སྐྲན་དང་ཚིལ་ཆེས་བད་ཀན་སེལ། །བེ+ེ་ལན་ཏ་ར་ཨར་ནི། །སྦྲ་ཏོག་བྲི་ཤ་སྲུ་སྲུའི་རྩ། །ི་ཀ་ཏ་དང་གཟེམ་དང་། །ས་ཧ་ར་ཛ་བ་ན་དང་། །ཀ་ཤ་བྲྀཀྵ་ད་ནི་ དང་།།འདམ་བུ་ཀུ་ཤ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཀུནྠ་དང་ནི་ཁ་སྲལ་དང་། །བ་ལུ་ཀ་དང་མོ་ར་ཏ། །ཀུ་རུ་ཏ་དང་ཀ་རམ་པ། །ལྕམ་པ་ཞེས་བྱའི་སྨན་སྡེ་འདི། །བེ་ལེན་ཏ་ར་ལ་སོགས་པ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཇོམས་ཤིང་། །རྡེའུའི་ཕྲེའུ་ཡོད་པ་དང་། །གཅིན་སྲི་བ་ཡི་ནད་ རྣམས་སེལ།།སེང་ཕྲོམ་ཤ་བ་ར་རོ་ཏྲ། །པ་ལ་ཤ་དང་ཛྷིན་ཛི་ནི། །ཐང་ཤིང་ཀད་པ་ལ་ར་སྣ། །ཀ་ཏམ་པ་དང་ཆུ་ཤིང་དང་། །ེ་ལ་བ་ལུ་ཨ་ཤྭ་ཀ། །པ་རི་པེ་ལ་མོ་ཙ་ཀ། །འདི་ནི་སེང་ཕྲོམ་སོགས་ཞེས་བྱ། །ཚིལ་ཆེས་བད་ཀན་སེལ་བའི་སྡེ། །མངལ་ནད་འཇོམས་ཤིང་ འཁྲུ་བ་གཅོད།།མདོག་བཟང་དུག་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །རྐ་དང་ནི་ཨ་རལ་ཀ། །ནཱ་ག་དནྟི་བི་ཤ་ལྱེ། །ག་བྲ་ར་སྣ་བྲི་ཤལ། ། བ་མརྒ་ཀ་རཉྫ། །ཀ་ཀད་རི་ཀ་རཉྫ། །གི་རི་ཀར་གཉིས་ཨིཾ་གུ་དང་། །རྐ་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་འདི། །བད་ཀན་ཚིལ་ཆེས་དུག་ རྣམས་སེལ།།སྲིན་ནད་དང་ནི་མཛེ་ནད་འཇོམས། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྨ་ལ་ཕན། །བྱེའུ་རུག་རྣམས་གཉིས་ཀུ་ཐེར། །ཀ་ལ་མལ་བྱི་དང་ག་།ཁ་ར་པ་ཏྲ་ཀད་པ་ལ། །བྲི་ཤ་ཀརྞི་ཤ་ཀུན་ཏི། །སྐེ་ཚེ་ཀ་བིད་ཐའི་ལོ་མ། །ག་བྲ་མོན་སྣེའུ་ཀ་མུ་ཀ་། རྐང་མར་བི་ཤ་མུཥྛི་དང་། །བུ་སྲིན་དང་འབམ་པོའོ།

达瓦卡林卡花蕊、察嘎卡那巴察卡、塔然这些称为药物等，能治疗白癞病、麻风病、痰病、虫病、白癜风、糖尿病和肥胖病。
巴那谢嘉卡二种、涅兴、吉札莫热达、毕勒瓦、安匝斯仁吉、比哈帝二种、卡然匝二种、匝雅二种、希杜库沙如达。巴热尼等能治疗痰病、肥胖、消化力弱、风病流动、头部疾病，并能消除肿瘤和内部肿块。
如沙卡树、昆庞玛、岩盐、岩脂、黑楚尔二种，能治疗尿路结石、结石病、肥胖和痰病。
贝兰达热、阿尼、斯拉朵、比夏、斯如斯如根、尼卡达、谨慎、萨哈热匝瓦那、卡夏比克夏达尼、芦苇、库夏二种、昆塔、卡色、巴卢卡、莫热达、库如达、卡然巴、占巴这一类药物，贝兰达热等能治疗风引起的疾病，并能治愈结石和尿路结石病。
森琼、夏巴热若札、巴拉夏、津津尼、汤树、嘎巴拉热纳、嘎当巴、水树、涅拉巴卢阿夏卡、巴日贝拉莫匝卡，这称为森琼等类，能治疗肥胖和痰病，能治疗妇科病并止泻，能改善肤色并解毒。
嘎和阿热拉卡、那嘎丹帝比夏列、嘎布热热纳比夏、巴玛嘎卡然匝、卡嘎德日卡然匝、吉日卡二种、印古，这嘎等类药物能治疗痰病、肥胖和中毒，能治疗虫病和麻风病，特别对伤口有效。
鸟如二种、库特、卡拉玛比丹嘎、卡热巴札嘎巴拉、比夏卡尼夏昆帝、斯给策卡比塔叶、嘎布芒纽卡木卡、脚油比夏木帝和布新及邦波。

།བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ། །བད་ཀན་ཚིལ་ཆེས་སྲིན་ནད་སེལ། །ཆམ་པ་ཡི་ག་འཆུས་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་འཇོམས་རྨ་རེད་སྦྱོང་། །མུསྐ་ཀ་དང་སྣུ་ཧ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ། །པ་ལ་ཤ་དང དྷ་བ་དང་།།ཤིང་ཤ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས། །སྐྲན་དང་གཅིན་ནད་རྡེའུ་ཆགས། །སྐྱ་རྦབ་དང་ནི་ཚིལ་ཆེས་ནད། །བད་ཀན་རྒྱས་དང་ཁུ་བ་ཡི། །ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུག་མོ་ཉུང་དང་མུར་བ་དང་། །བར་གི་དང་ནི་བུ་ཙེ་ཤེལ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་བོང་ང་དཀར། ། ཆུ་སྒོག་སུག་སྨེལ་པ་ཏ་དང་། ཉུངས་ཀར་ཟིར་ཨུར་ལུ། ། ཟ་མོ་དང་པོ་སོན་ཆ། །ཤུ་དག་ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། །ཤིང་ཀུན་དང་ནི་བྱི་དང་ག་།པ་ཤུ་གནྡྷ་ཚ་བ་ལྔ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཚིལ་ཆེས་དང་། །ཆམ་པ་སྐྲན་དང་རིམས་དང་གཟེར། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནི་ནད་རྣམས སེལ།།ཤུ་དག་གླ་སྒང་ཐང་ཤིང་དང་། །དོང་གྲ་བོང་ང་ཨ་རུར། །སེར་པོ་གཉིས་དང་ཤིང་མངར་དང་། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དུག་མོ་ཉུང་། །ཤུ་དག་ཡུང་བ་ལ་སོགས་སྡེ། །བེ+ེའུ་སྣབས་ཚད་པས་འཁྲུ་སྨིན་གཅོད། །ཚིལ་ཆེས་བད་ཀན་རྒྱས་རླུང་འཁྱིལ། །ནུ་མའི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད། པྲི་ཡངྐུ་དང་ར་གན་དུད། །ལིག་བུ་མིག་དང་སྟང་ཟིལ་དང་། །ལྕིམ་རྩ་པདྨ་གེ་སར་དང་། །བཙོད་དང་ཡ་བ་ཤ་ཀ་དང་། །ཤལ་མ་ལི་དང་དེའི་ཁུ་བ། །ས་མང་ག་དང་བུན་མ། །ཙནྡན་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།ཾ་པ་ཤ་དང་ཤིང་མངར་དང་། །ན་མ་ཀ་ར་ཏུ་ནི་ཤིང་། །རྒྱ་སྐྱེགས ཤིང་དང་ཀད་ཚུར།།སེང་ཕྲོམ་བིལ་རྐང་ད་ཏ་ཀི། །པདྨའི་གེ་སར་ཀ་ཏང་ཀ་།པྲི་ཡང་ཨཾ་པསྠ་སྡེ་གཉིས། །ཞུ་བའི་ཚད་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ། །འབྱོར་བྱེད་མཁྲིས་པ་དག་ལ་ཕན། །རྨ་ཡང་འཚོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཀླ་སྒང་ཤུ་དག་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །སེར་པོ་གཉིས་དང་ཁ་བ་ གཉིས།།གོ་བྱེ་པ་ཐ་འབྲས་བུ་གསུམ། །བོང་ང་དཀར་ནག་རུ་རྟ་དང་། །སུག་སྨེལ་དང་ནི་ཤུ་དག་རྣམས། །ནུ་ཞོ་མངལ་ནད་དྲི་མ་སེལ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཨ་ཤྭདྠ། །ུ་དུམྦཱ་ར་སེང་ཕྲོམ་གཉིས། །འཛམ་བུ་གཉིས་དང་ཨརྫུ་ན། །ཀ་པི་ཏ་དང་ཀད་པ་ལ། །བླག་ཤ་ཨ་ མྲ་ལྕང་མ་དང་།།བི་ཡ་ལ་དང་པ་ལ་ཤ། །ནནྟི་རྒྱ་ཤུག་ཀ་དམ་པ། །བིར་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་།ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་སྡེ་ཚན་འདི། །རྨ་འཚོ་འཁྲུ་གཅོད་ཆག་གྲུགས་སྦྱོར། །ཚིལ་ཆེས་ཁྲག་མཁྲིས་སྐོམ་དད་ཆེ། །མངལ་གྱི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད། །ེ་ལ་གཉིས་དང་ དུ་རུ་ཀ་།རུ་རྟ་གནྡྷ་བྲི་ཡང་ཀུ། །སྤང་སྤོས་པ་ལ་བྱ་མ་ཀ་།སྤྲི་ཀ་ཙོ་ར་ཙོ་ཙ་དང་། །ཤིང་ཚ་གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། །རྒྱ་སྤོས་བོ་ལ་སྠེ་ནེ་ཡ། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཆུ་སྲིན་སེན། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་ཨ་ཀ་རུ། །གུར་གུམ་ཤི་རི་བས་ཀ་།ཙནྡན་གུ་གུལ་ལྕེ་པོག་དཀར། །བུར ན་མ་དང་ཀུན་དུ་རུ།།ནཱ་ག་གེ་སར་ཞེས་བྱའོ།

鸽子等类，能除痰湿、肥胖和虫病，能治感冒、食欲不振、咳嗽，能平喘息不适，清洗伤口。
牟斯迦、牛奶菜、三果、吉达拉迦、波罗沙、达瓦、欣夏巴等，能治疗肿瘤、小便疾病、结石、痰饮、肥胖病、痰湿增盛和精液疾病。
毒母、木瓜、中间果、水晶盐、那勒占、白附子、水葱、苏合香、巴达、白芥子、孜然、乌卢、第一种野生植物、白芷、黑孜然、阿魏、必栗亚达、帕舒甘达、五辛，能治疗风病、痰湿、肥胖、感冒、肿瘤、发热、疼痛和痔疮等疾病。
白芷、甘松、桃仁、冬瓜、附子、诃子、两种黄色药材、甘草、黑叶草、毒母、白芷、姜黄等类，能治疗鼻涕、热泻、消化不良、肥胖、痰湿增盛、风气郁结和乳房疾病。
普里扬古、铅灰、利古目、檀香露、芝麻根、莲花蕊、蓝靛、雅瓦沙迦、木棉和其汁液、萨曼伽、布恩玛、檀香、达塔迦花、帕沙、甘草、那玛迦拉、图尼树、红花、迦德楚、升麻、比勒根、达塔基、莲花蕊、迦当迦、普里扬、安帕斯塔两类，能治疗热泻、有益胆病、也能愈合伤口。
甘松、白芷、苦豆、两种黄色药材、两种苦味药材、戈比、帕塔、三果、黑白附子、茜草、苏合香和白芷等，能清除乳汁、妇科疾病和污垢。
尼亚格罗达、阿湿波他、乌东巴拉、两种升麻、两种蒲桃、阿朱那、迦毗他、迦德帕拉、布拉克沙、芒果、柳树、比雅拉、帕拉沙、南提、榆树、迦当巴、比尔树、甘草、玛度迦，这类尼亚格罗达等组，能愈合伤口、止泻、接骨、治疗肥胖、血胆病、口渴和妇科疾病。
两种艾拉、度卢迦、茜草、甘达、普里扬古、香草、帕拉、比亚玛迦、斯普里迦、措拉、措查、桂皮、甘达巴德拉、檀香、波拉、斯特内亚、海泡石、水兽爪、桃仁、沉香、藏红花、希里巴斯迦、檀香、安息香、白胡椒、布尔那玛、昆都卢、龙花蕊。

།ེ་ལ་སོགས་སྟེ་རླུང་བད་ཀན། །དུག་རྣམས་སེལ་ཞིང་མདོག་གསལ་བྱེད། །གཡན་པ་ཐོར་བུའི་ནད་རྣམས་དང་། །ཤ་བཀྲ་བས་ལྡག་སེལ་བར་བྱེད། །ཤ་མ་དནྟི་དྲ་བནྟི། །ཀུ་ཏ་ར་ན་ཀྲ་མུ་ཀ་།ཤཾ་གི་ནི་དང་ས་ཏ་ལ། ། ཁྲོན་བུ་དང་ནི་ག་བཀྵི། །སུ་དྷ་ཀྵི་ར་ཀམྦི་ལྱེ། །སླེ་ཏྲེས་དོང་ག་ཀ་རཉྫ། །བཥྚ་ཨནྟྲ་ཤི་ཀྲུ་དང་། ཨ་མྲ་ཤིང་རོ་ཚའི་འབྲས་བུ། །དུར་བྱིད་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་འདི། །སྐྲན་དང་དུག་དང་ཡི་ག་འཆུས། །བད་ཀན་དང་ནི་སྙིང་ནད་དང་། །གཅིན་སྲི་བ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས། ། དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཤད། །སྡེ་ཚན་དེ་ལས་མ་རྙེད་ན། །དེ་དང་མཚུངས་པ་གཞན་དང་སྦྱར། །མི་འདྲའི་སྦྱོར་བ་སྤང་བར་བྱ། །སྡེ་ཚན་དེ་དག་གནོད་དང་གནོད་བྱ་སོགས་ལྟོས་ཏེ། །ཆོ་ག་བསྐོལ་དང་སྣུམ་དང་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་ལྡན། །བཏུང་དང་སྣར་གཏང་མས་གཏོང དང་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ།།བསྐུ་ཞིང་བྱུགས་པས་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའི་ནད་ཀུན་འཇོམས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅཝ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྣུམ་བྱེད་སྨན་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ནི། ། ལྕི་ཞིང་བསིལ་ལ་ཁོང་འཁྲུ་སྣུམ། །རྡུལ་དང་བྲལ་ལ་མཉེན་ཞིང་བརླན། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྩུབ་བྱེད་ཡིན། །ཞུན་མར་རྐང་དང་ཚིལ་ཏིལ་མར། །སྣུམ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཆོག་རབ་འདོད། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཞུན་མར་ནི། །སྦྱོར་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་མཆོག ཡིན་ནོ།།དེ་དག་སྔོན་བཞིན་མཁྲིས་པ་སེལ། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཤོས་སེལ། །མར་བས་ཏིལ་མར་ལྕི་དེ་བས། །ཚིལ་དེ་ཚིལ་བས་རྐང་ལྕིའོ།

等等，能够祛除风和痰，
消除诸毒并使肤色明亮，
能治疗疥疮等疾病，
以及白癜风等病症。
沙玛丹提、德拉班提、
库塔拉那、格拉目嘎、
香格尼和萨塔拉、
井泉和嘎巴西、
苏达西拉、甘比利耶、
列特、东嘎、嘎然匝、
巴斯塔安特拉、希格如和
芒果树、咸果等，
土鳖虫等这一类药，
能够治疗瘤子、中毒、食欲不振、
痰病以及心脏病、
和小便不利等疾病。
如是已说三十三种，
若从这些类别中找不到，
则可配以其他相似之物，
应当避免不相似的配伍。
这些类别要考虑有害和被害等因素，
具备煎煮、油性和调配等方法，
饮用、鼻入、下施以及外用，
涂抹擦拭能治愈一切难治之病。
此为《医论八支精华》之
总说品第十五章。
下面讲解油性疗法品。
制油药物大多数，
性重而凉且润滑油性，
无尘且柔软湿润，
与此相反者为粗涩性。
酥油、骨髓油、脂肪油、芝麻油，
这些油类中最为殊胜。
其中又以酥油为最胜，
因为它易于调配和吸收。
前者如前所说能除胆病，
后者如后所说能除其他病，
芝麻油比酥油重，比之更重的是脂肪，
比脂肪更重的是骨髓油。

།དེ་ལས་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི། །ཟུང་དང་གསུམ་པ་ཆེ་ཞེས་བྱ། །དུགས་བྱ་སྦྱང་བྱ་ཆང་བུད་མེད། །རྩོལ་ ཆགས་སེམས་ལས་ཆེ་བ་དང་།།རྒན་པོ་བྱིས་པ་སྟོབས་ཆུང་སྤེགས། །རྩུབ་དང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ཟད། །རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་རབ་རིབ་དང་། །ཤིན་ཏུ་དབྱེ་དཀའ་ལ་སྣུམ་བྱ། །ཤིན་ཏུ་དྲོད་ཆུང་རབ་དྲོད་ཆེ། །ཤིན་ཏུ་སྦོམ་དང་རིད་པ་དང་། །བརླ་རེངས་ཚད་འཁྲུ་མ་ཞུ་དང་། །ལྐོག་ ནད་དབྱིག་དུག་དམུ་རྫིང་དང་།།བརྒྱལ་སྐྱུགས་བད་ཀན་ཡི་ག་འཆུས། །སྐོམ་དད་ཆང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་དང་། །དུས་མིན་བུ་སྐྱེས་སྣ་སྨན་དང་། །མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་བྱས་ལ་མིན། །དེ་ལ་བློ་དྲན་ཡིད་གཞུངས་སོགས། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞུན་མར་བསྔགས། །རྨེན་བུ་བད་ ཀན་སྲིན་བུ་དང་།།ཚིལ་ཆེས་རླུང་ནད་ཡོད་པ་དང་། །ལུས་ཡང་མཁྲང་འདོད་ལྟོ་སྲབ་པའི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཏིལ་མར་ཕན། །རླུང་དང་ཉི་ཚན་ལམ་བུད་མེད། །ཁུར་དང་རྩོལ་བས་ལུས་ཟུངས་ཟད། །རྩུབ་ཉོན་མོངས་བཟོད་མེ་དྲོད་རྣོ། །རྩ་སྒོ་རླུང་འགགས་ལྷག་མ་ཕན། ། ཚིགས་དང་རུས་པ་གནད་རྣམས་དང་། །ལྟོ་ན་མེས་ཚིག་རྨ་བྱུང་ལྟུང་། །མངལ་དང་རྣ་བ་གླད་ནད་ལ། །ཚིལ་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཕན་པ་ཡིན། །ཏིལ་མར་དབྱར་ཕན་ཞུན་མར་ནི། །དབྱར་མཐའ་དེ་བཞིན་དཔྱིད་ཀྱང་བསྔགས། །ཐུན་མོང་དུས་ལ་སྣུམ་རྣམས་ནི། །ཉིན་མོར་ཉི་མ་གསལ ཚེ་བསྔགས།།རིངས་ལ་དགུན་ཡང་ཏིལ་མར་གཏང་། །ཚ་བའི་དུས་སུའང་མར་ཚན་གཏང་། །མཁྲིས་པ་རླུང་དང་མཁྲིས་པར་བཅས། །ལྡན་པ་ལ་ཡང་མཚན་མོ་ཉིད། །མཚན་མོ་ལས་གཞན་རླུང་བད་ཀན། །ཉིན་པར་སྦྱར་བས་མཁྲིས་ནད་འགྱུར། །བཟའ་སོགས་ཟས་ དང་མས་གཏོང་དང་།།སྣ་ནས་གཏང་བསྐུ་མཁུར་བཀང་དགོ། །མགོ་བསྐུ་རྣ་མིག་དགང་བ་ཡི། །སྣུམ་ནི་རིགས་པར་དཔྱད་པར་བྱ། །རོ་ཡི་དབྱེ་བ་རེ་རེ་ཡིས། །དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་རྣམ་པར་བརྟགས། །སྣུམ་ནི་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གནོན་ཞིང་། །ཆུང་ངུ་དགོས་པས་རིམ་པར་བཤད། ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་མེད་པས། །དངས་མ་བཏུང་ལ་དཔྱད་མི་དགོས། །སྣུམ་གྱི་ལས་ནི་མྱུར་བསྒྲུབས་པས། །སྣུམ་དེའི་ཆོ་ག་མཆོག་ཡིན་ནོ།

从此二、三、四
双和第三称为大
需要热敷、需要清洁、饮酒、女人
劳累、贪欲心过大
老人、小孩、体力弱、醉酒
粗糙、血液和精液耗竭
风病所困、目眩
极难分辨者需要涂油
极度寒冷和极度炎热
极度肥胖和消瘦
大腿僵硬、热泻、消化不良
喉病、中毒、淋巴肿大
昏厥、呕吐、痰病、食欲不振
口渴、酒病所困
非时生子、鼻药
下部灌注、泻药后不宜
对此聪明、正念、专注等
欲求者推荐熟酥油
腺体、痰病、虫病
过度肥胖、有风病
身轻、想要强壮、腹部瘦薄
此类体质者芝麻油有益
风病、日晒、路途、女人
负重和劳累致使身体精华耗竭
粗糙、烦恼、耐受力差、消化力强
脉道风阻、其余有益
关节和骨骼要害处
腹部烧伤、创伤、跌打
子宫和耳部、脑病
脂肪最为有益
芝麻油夏季有益、熟酥油
夏末同样春季也推荐
共同时节油类
白天阳光明朗时推荐
紧急时冬季也可用芝麻油
炎热季节也可用热酥油
胆病、风和胆病
具有者也在夜晚
夜晚之外风病痰病
白天使用会转变为胆病
饮食等食物和下部灌注
从鼻部注入、涂抹、漱口需要
头部涂抹、耳目滴注
油要如理观察
味的分类每一种
观察为六十四种
油为他所胜伏
需要少量故次第说明
如所说的无因
饮用澄清液不需观察
油的作用迅速成就
此油仪轨最殊胜

།གང་ཞིག་ཐུན་ནི་གཉིས་དང་བཞི། །བརྒྱད་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་འཇུ་འགྱུར་བ། །ཚད་ཆུང་འབྲིང་དང་ཆེ་བ་སྟེ། །དེ་ལས་ཆུང་ངུ་བཟའ བ་མཆོག་།ནད་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ནས་ནི། །ཐོག་མར་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངུ་བཟའ། །སྔ་དེའི་ཟས་དེ་ཞུ་ཉིད་ན། །སྦྱང་ཕྱིར་དངས་མ་མང་དུ་བཏུང་། །ཞི་བྱ་ལྟོགས་བྱས་ཟས་མེད་པར། །འབྲིང་ཚད་ཙམ་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན། །བརྟ་བ་ཤ་དང་ཤ་ཁུ་སོགས། །དེ་ཡང་འབྲས ཆན་ཉུང་བཅས་པ།།བྱིས་པ་རྒན་པོ་སྐོམ་གྱིས་གདུངས། །སྣུམ་འགྲས་ཆང་དད་ཆེ་བ་དང་། །བུད་མེད་སྣུམ་ནི་རྟག་བསྟེན་དང་། །དྲོད་ཆུང་བདེ་དང་དཀའ་མི་བཟོད། །ལྟོ་སྙི་ནད་དཀྱེལ་ཆུང་ཚ་དུས། །ཉམ་ཆུང་པ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །དང་པོ་བར་དང་ཟས་རྗེས་ཟོས། །ལུས་ ཀྱི་སྨད་བར་སྟོད་ལས་བྱུང་།།ནད་རྣམས་སེལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་སྟོབས། །བསྐྱེད་པའི་རིམ་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨིན་ཕྱིར་དང་། །ཁར་ཆགས་པ་ནི་ཕྱི་བའི་ཕྱིར། །སྣུམ་དག་འཐུངས་རྗེས་ཆུ་ཚན་བཏུང་། །ེ་རཎ་པ་ལ་ཏ་ཀར་མིན། །ཞུའམ་མ་ཞུའི་དོགས་ སྐྱེས་ན།།སླར་ཡང་ཆུ་ཚན་བཏུང་བར་བྱ། །དེས་ནི་སྒྲེགས་པ་དག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ལས་ཁོང་ཡང་ཡི་གར་འོང་། །ནང་པར་འཐུང་ངམ་འཐུངས་པ་དང་། །འཐུངས་པར་གྱུར་ཚེ་ཁ་ཟས་རན། །གཤེར་དྲོ་བད་ཀན་མི་སྐྱེད་དང་། །ཤིན་ཏུ་སྣུམ་མིན་འདྲེས་མིན་བཟའ། །ཁ་ ལག་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་།།བུད་མེད་མི་བསྟེན་མཚན་མོ་ཉལ། །ཤུགས་དགག་དྲག་ཤུལ་ལས་རྣམས་དང་། །ཁྲོ་དང་མྱ་ངན་ཉི་ཚན་གྲང་། །སེར་བུའི་ཁར་འདུག་རྟ་ཞོན་འགྲོ། །མང་སྨྲ་རབ་མཐོའི་སྟན་ལ་འདུག་།སྔས་ནི་རབ་མཐོ་རབ་དམའ་དང་། །ཉིན་ཉལ་དུད་རྡུལ་གནས་ པ་སྤང་།།གང་གིས་ཉིན་མོ་འཐུངས་གྱུར་པ། །དེ་ལྟར་གཞན་ལའང་སྤང་བར་བྱ། །རིམ་འདི་ལས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། །ནད་ཟད་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞི་བའི་སྣུམ་གྱི་ཉེར་སྤྱད་ནི། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལྟ་བུར་བྱ། །ལྟོ་སྙི་ཞུན་མར་ཞག་ གསུམ་བཏུང་།།ལྟོ་སྲ་བ་ཡིས་ཞག་བདུན་བཏུང་། །ཡང་ན་ཇི་སྲིད་སྣུམ་པར་བཏུང་། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་གོམས་པར་འགྱུར། །རླུང་ནི་བདེར་རྒྱུ་མེ་དྲོད་འབར། །བཤང་བ་སྣུམ་ཞིང་མི་སྲི་ལ། །སྣུམ་མི་འདོད་ཅིང་སྙོམས་འགྱུར་པ། །སྣུམ་ལེགས་ཡིན་ཏེ་རྩུབ་གོ་བཟློག་། སྣུམ་དྲགས་པ་ཡིས་སྐྱ་བ་དང་། །སྣ་དང་ཁ་རྐུབ་ལས་འཛག་འགྱུར། །ཚད་དང་མི་ལྡན་དུས་མིན་གནོད། །ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་ཡིས། །སྣུམ་ཆོས་བྱེད་སྐྲང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །ཁོང་རྨྱ་རེངས་ཤིང་སེམས་མྱོས་དང་། །གཡན་པ་མཛེ་དང་རིམས་སྐྱུག་གཟེར། ། ལྟོ་སྦོས་མགོ་འཁོར་ལ་སོགས་འགྱུར། །དེ་ལ་བཀྲེས་སྐོམ་སྐྱུག་སྨན་དུགས། །ཟས་སྐོམ་སྨན་ནི་རྩུབ་པ་དང་། དར་བ་ཆང་རྙིང་ཚོད་མ་དང་། །འབྲུ་རྒོད་ཅི་ཙེ་ཁྲེ་རྒོད་དང་། །སྦྲང་རྩི་འབྲས་གསུམ་པི་པི་ལིང་། །བ་གཅིན་གུ་གུལ་ཨ་རུ་ར། །ནད་དམིགས་སོ་སོ་ཇི་བཞིན་དུ། ། སྣུམ་ལས་ནད་གྱུར་བཅོས་ཐབས་ཡིན། །རྩུབ་པ་དག་ནི་སྨྱུང་བྱས་དང་། །ཤིན་ཏུ་བྱས་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །སློན་དྲོ་སྐམས་ས་ལས་བྱུང་སྣུམ། །ཤ་ཁུ་བཏུང་ཞིང་དུགས་དཔྱད་བྱ། །ཁྲུས་བྱེད་པའམ་སྐྱུག་སྨན་གཏོང་། །སྣུམ་བྱས་ཞག་གསུམ་གནས་པར་བྱ། །ཉིན་ཞག གཞན་པ་གཅིག་ཅིག་ནི།།དེ་བསྐྱེད་པ་ཡིས་བད་ཀན་སྐྱོད། །ཤ་ཆེ་ཚིལ་ཆེ་བད་ཀན་མང་། །མེ་ཡི་འཇུ་དྲོད་མི་སྙོམས་དང་། །སྣུམ་ལ་གོམས་པའི་སྣུམ་བྱ་རྣམས། །དེ་ནི་སྔོན་དུ་རྩུབ་ཆོས་བྱ། །དེ་ནས་སྣུམ་བྱས་སྦྱངས་གྱུར་ན། །དེ་ལ་སྣུམ་ནད་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྣུམ་ ལ་གོམས་པར་གྱུར་པས་ན།།དྲི་མ་འཐོན་པར་ནུས་པ་ཡིན། །བྱིས་པ་རྒན་ཕོལ་སོགས་པ། །སྣུམ་སྤང་བར་ནི་མི་ནུས་ལ། །

凡是食物以二、四、八次依次消化的，是小量、中量和大量，其中小量食用为最佳。
观察疾病等情况后，开始时应食用极少量。前次食物消化后，为了清净应多饮澄清液。
为了平息饥饿，无食物时，食用中等量为佳。
稳固的肉和肉汤等，也要配以少量米饭。
儿童、老人、被渴所逼迫者，油腻者、嗜酒者、
女人、经常服用油者、体温低者、安逸者、不耐劳者、
胃软者、耐受力小者、炎热时节、体弱者皆适宜。
初次、中间和饭后服用，从身体下部、中部、上部产生。
能除诸病并依次增长身体力量。
为了使其充分消化，为了去除粘附口中的，饮用油后应饮热水。
不适用于呕吐者。如果对消化与否产生怀疑，应再次饮用热水。
这样能除打嗝，并使腹部舒适。
清晨饮用或已饮用，或已饮用时食物适量。
温润不生痰，不过于油腻不混杂而食。
用温水洗手脸，不近女色夜晚睡眠。
避免憋气、剧烈运动、愤怒、忧愁、日晒、寒冷。
避免在风口坐、骑马行走、多言、坐高座。
避免枕头过高过低、日间睡眠、烟尘处所。
凡是白天饮用者，对其他也应如此避免。
此法则应用于一切事业和病愈之人。
平和油的使用方法，应如服用泻药一般。
胃软者饮用酥油三日，胃硬者饮用七日。
或者直到油腻为止，超过此期则成习惯。
风得以顺行、消化之火旺盛、大便润滑不干燥、
不贪油而平衡，是油用得当，相反则为粗涩。
油过量则呕吐，从鼻、口、肛门流出。
不合剂量非时则有害，饮食行为错误，
会导致油性病、浮肿、痔疮、腹胀、僵硬、神志迷乱、
瘙痒、麻风、发热、呕吐、疼痛、腹胀、头晕等。
对此应以饥渴、催吐、热敷、粗涩饮食药物、
酸奶、陈酒、蔬菜、野谷物、野鸡、野兔、
蜂蜜、三果、胡椒、牛尿、安息香、诃子，
针对各种病症，这是治疗油性病的方法。
粗涩即如断食，与极度断食相似。
上午在干燥地产生的油，应饮肉汤并热敷。
沐浴或催吐，油治疗应持续三日。
其他一日一夜，由此生成的痰会动摇。
多肉多脂多痰、消化之火不均、
习惯用油者进行油治疗时，应先行粗涩法。
然后用油治疗得到净化，则不会产生油病。
因为习惯于油，能够排出污垢。
儿童、老人等，不能断油。

བྱིས་པ་རྒན་ཕོལ་སོགས་པ། །སྣུམ་སྤང་བར་ནི་མི་ནུས་ལ། །སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་སྦྱོར་བ་འདིས། །འཕྲལ་དུ་སྣུམ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལ་མར་བརྔོས་ཤ་ཁུ་དང་། །མར་དང་བརྔོས་པའི་ཐུག་པའམ། །ཏིལ་ཆེ་སྣུམ་ བཅས་བུ་རམ་ཆུང་།།བཅས་དང་ཀྲི་སར་དང་ནི། །འོ་ཐུག་མར་མང་དྲོ་བའམ། །བུ་རམ་ཞོ་དང་བཅས་པའམ། །ཐུག་པ་སྣུམ་ནི་བཞི་པ་ལ། །ལྔ་པ་འབྲས་དང་ལྡན་པར་བྱ། །བདུན་པ་དེ་དག་འཕྲལ་སྣུམ་བྱ། །སྣུམ་རྣམས་ལན་ཚྭ་ཆེར་བཏབ་པ། །དེ་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་ རྩུབ་མིན།།ཕྲ་ཞིང་དྲོ་ལ་ལུས་ཁྱབ་བྱེད། །མཛེ་དང་སྐྲན་ནད་གཅིན་སྙི་ལ། །བུ་རམ་བཅས་བཟའ་འོ་མ་ཤ། །ཏིལ་དང་མ་ཤ་ཆང་དང་ཞོ། །སྣུམ་བྱའི་དོན་དུ་མི་བྱའོ། །འབྲས་གསུམ་པི་པི་ལིང་གུ་གུལ། ། རུ་ར་ལ་སོགས་བསྐོལ་བས། །དེ་དག་སྣུམ་ལ་ཇི་བཞིན་དུ། ། གནོད་པ་མེད་པར་སྦྱར་བར་བྱ། །ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་གྱུར་པ་ལས། །ལུས་དྲོད་སྟོབས་བསྐྱེད་ནུས་པ་བཏང་། །སྐྱེས་བུ་སྣུམ་ལ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་རྣམས། །ནང་གི་དྲོད་འབར་ཁོང་པ་དག་པ་དང་། །ལུས་ཟུངས་འཕྲལ་བརྟ་སྟོབས་དང་མདོག་བཟང་ལྡན། །དབང་བརྟན་རྒས་སྲ་ལོ བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་དུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于老年人和儿童等，不能禁止食用油腻，为了不使其生病，应当立即使用油腻。
其中，炒熟的酥油肉汤，以及酥油和炖煮的汤，或者芝麻油配少许糖蜜，以及奶酪，或者含有大量酥油的热牛奶汤，或者糖蜜加酸奶，或者四种油的汤，第五种是加入大米的汤。
这七种是立即可用的油腻。油腻中加入较多盐分，这不会生成痰，也不会粗糙，细腻温暖遍布全身。
对于麻风病、肿瘤病、尿病，可食用含糖蜜的牛奶和肉。
芝麻和豆类、酒和酸奶，不可用于油腻。
三果（诃子、余甘子、胡椒）、胡椒、安息香，以及余甘子等煮制，这些可以根据情况适当加入油中，不会产生危害。
对于因病而虚弱的人，能增长体温和力量。
依赖油腻的人们，内在暖气旺盛、腹部清净，身体强健、力量和容色俱佳，感官稳固、不易衰老，据说能活一百岁。
此为《医论八支精华》中第十六品'总说品'。
下面将讲解热敷疗法品。

།དུགས་བསྲོ་བཅིང་དང་ཐ་མལ་པ། །ཆུ་དུགས་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི། །བསྲོ་བ་གོས་དང་ལྕགས་ དང་ནི།།ལག་མཐིལ་ལ་སོགས་མེར་བསྲོས་བསྲོ། །བཅིང་བ་ཤུ་དག་སྦང་མ་དང་། །ཐང་ཤིང་ཤ་ཏ་པུཏྤ་དང་། །འབྲུ་ཀུན་དྲི་རྣམས་ར་སྣ་དང་། །ེ་རཎྜའི་རྩ་ཤུ་དག་དང་། །སྣུམ་བག་ཚ་དང་དར་བ་དང་། །འོ་མས་སྦྲུས་ཤིང་ཚ་ཆེར་བཏབ། །རླུང་ལུས་བྱུང་བ་འབའ་ ཞིག་སེལ།།བད་ཀན་འདྲེས་ལ་བྱེའུ་རུག་སོགས། །མཁྲིས་པ་འདྲེས་ལ་ཤུག་སོགས་ཀྱིས། །གླན་པ་ཞེས་བྱ་ཡང་དང་ཡང་། །དཀྲི་བ་སྣུམ་ཞིང་ནུས་པ་དྲོ། །སྤུ་འཇམ་ལྤགས་རུལ་མིན་པས་དཀྲི། །མ་རྙེད་རླུང་འཇོམས་ལོ་མ་དང་། །དར་དང་སྣམ་བུ་རས་ཀྱིས་དཀྲི། ། མཚན་མོ་དཀྲིས་པ་ཉིན་པར་དགྲོལ། །ཉིན་པར་དཀྲིས་པ་མཚན་མོ་དགྲོལ། །ཐ་མལ་པ་ནི་ཁུར་བ་དང་། །བོང་བ་གྱོ་མོ་རྡོ་ས་ཕྱེ། །གསོ་མའི་ལོ་མ་འབྲུ་རྣམས་དང་། །ལྕི་རིལ་ཕྱེ་མ་ཕུབ་མ་རྣམས། །ཐབས་རྣམས་དུ་མས་ལེགས་བསྲོས་པ། །ཡུལ་དང་དུས་ལས་དཔགས ཏེ་སྦྱར།།ཆུ་དུགས་ཤི་ཀྲུ་བ་ར་ན། །ེ་རཎྜ་དང་ཀ་རཉྫ། །བྱིའུ་རུག་པ་དང་ཨརྫ་ཀ་།ཤི་རི་ཤ་དང་བ་ཤ་ཀ། །འོད་མ་ཨརྐ་མ་ལ་ཏི། །ཡ་བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་བཀྲུ། །ཤུ་དག་ལ་སོགས་སྨན་རྣམས་དང་། །གཤེར་ས་ཆུར་གནས་ཤ་རྣམས་དང་། རྩ་བཅུ་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་དུ། །སོ་སོའམ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ནས་ནི། །སྣུམ་ལྡན་ཆང་དང་ཚ་དང་ནི། །འོ་མ་ཆུ་སོགས་ཀྱིས་བཙོས་ལ། །བུམ་པའམ་སྦུ་གུ་རིང་པོ་ནི། །བཀང་ལ་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི། །ལུས་ནི་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་སུ། །ཅི་བདེ་བར་ནི་སྣུམ་ཆུ་བླུགས། ། ལུས་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཀང་སྣོད་དུ། །ནད་པ་ཞུགས་ཏེ་གནས་ན་ནི། །གཅིན་སྲི་གཞང་འབྲུམ་སོགས་ནད་སེལ། །རླུང་མེད་ཕྱི་ནང་སྣུམ་བཅས་ཤིང་། །ཟས་འཇུའི་དུས་སུ་དུགས་དཔྱད་བྱ། །ནད་དང་ནད་པ་ཡུལ་དུས་ཀྱི། །དབང་ལས ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་བྱ།།བད་ཀན་གྱིས་ཉིན་རྩུབ་དུགས་བྱ། །བད་ཀན་རླུང་ལ་རྩུབ་སྣུམ་བྱ། །རླུང་ནི་མ་ཞུའི་གནས་ཞུགས་དང་། །བད་ཀན་ཞུ་བའི་གནས་བརྟེན་ལ། །གནས་ཀྱི་དབང་གིས་རྩུབ་དུགས་དང་། །དེ་བཞིན་སྣུམ་སྔར་འགྲོ་དུགས་བྱ། །སྟ་ཟུར་དག་དང་ མིག་དང་སྙིང་།།རླིག་པར་ཉུང་ངུའམ་བྱ་བ་མིན། །དུགས་ཀྱིས་གྲང་དང་ཟུག་གཟེར་བྲལ། །ཡན་ལག་མཉེན་པར་གྱུར་པ་དང་། །དལ་གྱིས་མཉེས་ལ་ཁྲུས་བྱས་ལ། །དེ་ནས་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བསྟེན། །དུགས་དྲགས་པ་ཡིས་ཁྲག་མཁྲིས་འཁྲུགས། །སྐོམ་བརྒྱལ་སྐད་ འགགས་ཡན་ལག་འཇུམས།།མགོ་འཁོར་ཚིགས་ན་རིམས་འདེབས་ཤིང་། །ཚི་གུ་དམར་པོ་ཏལ་ཏིལ་སྣང་། །ལུམས་ཀྱིས་སྐྱུགས་བྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། །དེར་ནི་ཞི་བྱའི་སྨན་གྱིས་གསོ། །དུགས་དང་ཐལ་སྨན་མེ་བཙའ་དང་། །ཚད་འཁྲུ་སྐྱུགས་བྲོ་བརྒྱལ་ནད་གསོ། །དུགས་ ནི་ཕལ་ཆེར་ལྕི་དྲོ་རྣོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞི་བྱེད་ཡིན། །གཤེར་ཞིང་བརྟན་འཁྲུ་སྣུམ་པ་དང་། །རྩུབ་ཅིང་སྲ་བ་དུགས་སྨན་ཡིན། །འཇམ་དང་རྩུབ་དང་ཞི་འབྱར་བག་།གཤེར་བག་དེ་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །མདོར་ན་ཕལ་ཆེར་ཁ་བ་དང་། བསྐ་དང་མངར་བ་དེ་སྨན་ཡིན། ། ཞི་ཞིང་རྩེ་བཅིལ་སྟོབས་ཐོབ་འགྱུར། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ནད་རྣམས་ཟད། །བཅིལ་དྲགས་པགས་པ་རྩ་འཁུམས་ཤིང་། །འདར་སྙིང་ཁ་འགྲམ་ནད་དུ་འགྱུར། །རྐང་མཆུ་ལག་པ་པགས་ནག་འགྱུར། །བཅིལ་དྲགས་པ་ཡི་ནད་དུ་བཤད། །ཤིན་ཏུ་སྤོམ་དང་རྩུབ་པ་དང་། །ཉམ ཆུང་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དང་།།དུགས་དྲགས་བཅོས་དགོས་གློ་རྡོལ་དང་། །སྐེམ་དང་ཆང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་དང་། །རབ་རིབ་དམུ་རྫིང་ཤུ་བ་མཆེད། །མཛེ་ནད་འོར་ནད་རླུང་མཁྲིས་དང་། །འོ་མ་ཞོ་དང་མར་སྦྲང་རྩི། །འཐུངས་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། །

热敷、包敷和普通敷法，以及水敷，分为四种。
热敷是用衣服、铁器以及手掌等加热后进行热敷。
包敷用白芷、松萝、桂皮、沙陀、普特巴以及各种谷物、香料、辛香料、蓖麻根、白芷等，
加入油脂、盐和酸奶，搅拌后加热。
单纯的风病可以消除。
如果兼有痰病，则加入茺蔚子等药物。
如果兼有胆病，则加入杜松等药物。
所谓包敷，就是反复缠绕，要有油性且具有温热性。
用柔软且未腐烂的皮革包敷。
如果没有这些，可用祛风的树叶、丝绸、毛布、棉布包敷。
晚上包敷白天解开，白天包敷晚上解开。
普通敷法是用面团、灰土、石灰、石粉、
新鲜树叶、谷物以及牛粪粉、麸皮等，
用多种方法充分加热，根据地域和时令来使用。
水敷用希克如、巴热那、蓖麻、卡然扎、
茺蔚子、阿尔扎卡、合欢、巴沙卡、
芦苇、阿尔卡、马拉提、
亚巴沙卡的叶子洗净，
白芷等药物以及生长在湿地水中的肉类和
十种根药，根据病症分别或一起配制，
加入油、酒、盐和牛奶等煮熟，
装入瓶子或长管中，
将病人用衣服包裹后，
随意注入温热液体。
身体患有风病者，
在这种装满药液的容器中，
病人进入其中浸泡，
可以治愈尿闭、痔疮等疾病。
无风病时要内外涂油，
在消化食物时进行敷疗。
根据病情、病人、地域、时令的情况，
分为小、中、大三种程度。
痰病白天做干燥敷法，
痰风病做干燥油性敷法。
风入未消化处，
痰依消化处，
根据部位使用干燥敷法，
同样，先涂油再做敷法。
眉角、眼睛、心脏、睾丸要少做或不做。
敷疗可以去除寒冷和疼痛，
使肢体柔软，
然后轻轻按摩，沐浴后，
再进行油疗。
敷疗过度会引起血胆紊乱，
口渴、声音嘶哑、肢体麻木，
头晕、关节痛、发烧，
出现红色小疙瘩。
热敷会引起呕吐，
此时要用平和的药物治疗。
敷疗、碱性药物、灸法，
热泻、呕吐、昏厥病的治疗。
敷疗大多沉重、温热、锐利，
其他则是平和的。
湿润、稳定、通泻、油性，
干燥、坚硬是敷药的性质。
柔和、粗糙、平和、粘性，
湿性，这些都是治疗方法。
总之，大多是苦、涩、甜味的药物。
平和、按摩后会获得力量，
前述的疾病会消除。
按摩过度会使皮肤和脉络收缩，
心悸、口腮生病。
脚趾、手和皮肤变黑，
这些是按摩过度的症状。
极度肥胖、粗糙、
体弱、昏厥、
敷疗过度需要治疗、肺病、
消瘦、酒病发作、
眼花、淋巴肿大、疮疥蔓延、
麻风病、甲状腺肿、风胆病、
饮用牛奶、酸奶、酥油、蜂蜜，
以及服用泻药者，

འཐུངས་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། །ལུས་ནད་ཚིགས་ དང་གཞང་ནད་ཡོད།།ཁྲོ་དང་མྱ་ངན་འཇིགས་པས་ཉེན། །བཀྲེས་སྐོམ་མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་དང་། །གཅིན་ནད་མཁྲིས་ནད་ཟླ་མཚན་འཛག་།སྦྲུམ་དང་བུ་སྐྱེས་དུགས་མི་བྱ། །ནད་ཚབས་ཆེ་ན་འཇམ་པོར་བྱ། །ལུད་པ་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སྐྱིགས་བུ་ལྟོ་སྤོས་ བཤང་འགགས་དང་།།སྐད་འགགས་རླུང་གི་ནད་རྣམས་དང་། །བད་ཀན་བེ་སྣབས་འཁྱིལ་ཞིང་ལྕི། །ལུས་རེངས་རྐེད་པ་རྩིབ་ལོགས་དང་། །སྒུར་དང་ལྟོ་ནད་འགྲམ་ནད་དང་། །རླིག་ནད་སྐྲངས་དང་ད་རྒན་དང་། །རྩོལ་དང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཟུག་དང་། །གཅིན་འགགས་ ཐོར་བུ་རྨེན་བུ་དང་།།ཁུ་བ་བཀག་དང་རླུང་འཁྱིམས་ལ། །དེ་ཡི་སྨན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །དུགས་ནི་སོ་སོ་ཇི་བཞིན་བྱ། །དུགས་ཕན་མེ་ཡིས་བསྲོ་མིན་པ། །རླུང་ནད་ཚིལ་དང་བད་ཀན་ཅན། །རླུང་མེད་ཁང་པར་རྩོལ་བ་དང་། །གོས་ལྕི་བ་དང་འཇིགས་པ་དང་། །དཀྲི་དང་ སྟོབས་འགྱེད་ཁྲོ་བ་དང་།།ཆང་མང་བཀྲེས་དང་ཉི་ཚན་བཞག་།ནད་གང་ནད་ཁྲོལ་གནས་པའི་ལུས་ཟུངས་གནས། །རྩར་སོང་རྐང་ལག་རུས་པའི་ནང་སོང་བའི། །ནད་དེ་དུགས་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བྱས་ནས་ནི། །ཁོང་དུ་བསྡུས་ལ་སྦྱང་བས་དཔྱིས་དབྱུང་བྱ། །ཡན་ལག་ བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་སྐྱུགས་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་ནད་དམ་འདྲེས་པ་ཡི། །བད་ཀན་རྒྱས་ལ་སྐྱུགས་སྨན་གཏང་། །དེ་བཞིན་མཁྲིས་པ་བཀྲུ་སྨན་བྱ། །རིམས་ སར་ཚད་འཁྲུ་ཐུར་དུ་ནི།།མཁྲིས་པ་ཁྲག་འཁྲུ་གློ་གཅོང་དང་། །མཛེ་དང་གཅིན་ནད་འབྲུམ་ཐོར་བུ། །རྐང་བམ་མི་དྲན་ལུད་པ་ཅན། །དབུགས་མི་བདེ་སྙིང་འཕར་འབྲས་མཆེད། །ནུ་མའི་ནད་དང་རོ་སྟོད་ནད། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བྱ། །སྐྱུག་སྨན་ མི་གཏོང་སྦྲུམ་ཁོང་རྩུབ།།བཀྲེས་དང་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ། །བྱིས་པ་རྒན་སྐེམ་སྦོམ་སྙིང་ན། །གློ་སྐམ་སྨྲས་དང་ཉམ་ཆུང་དང་། །རྟག་ཏུ་སློན་དང་མཆེར་པ་ན། །རབ་རིབ་ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད། །རླུང་ཁྲག་འདྲེན་མར་གྱེན་དུ་འབྱུང་། །སོ་ནམས་གཏོང་སྐད་འཛེར་དང་། ། གཅིན་སྲི་དམུ་རྫིང་སྐྲན་ཅན་དང་། །སློན་དཀའ་དྲོད་ཆེ་གཞང་འབྲུམ་ཅན། །རྟུག་སྐམ་མགོ་འཁོར་རྩིབ་ལོགས་སྲ། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་དང་རླུང་ཅན་ནོ། །དེ་དག་དུག་འཐུངས་མ་ཞུ་དང་། །མི་འཕྲོད་ཟས་ཟོས་མ་གཏོགས་སོ། །རྟག་ཏུ་སློན་པ་ཡན་ཆད་དང་། །ཕལ་ཆེར མ་ཞུའི་རིམས་དག་དང་།།མ་ཞུ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལའང་། །དུད་པས་བདུག་པའི་ལས་ཀུན་སྤངས། །བཀྲུ་སྨན་གྱིས་གསོ་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། །འབྲུམ་བུ་མིག་སེར་གཞོགས་ཕྱེད་ལྕི། །རིམས་རྙིང་དམུ་རྫིང་དབྱིག་དུག་དང་། །སྐྱུགས་དང་མཆེར་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། །ལོང་ནད་རབ་ རིབ་སྔོན་པོར་གྱུར།།མཆི་འཛག་ཞུ་བའི་གནས་ན་ཟུག་།མངལ་དང་ཁུ་བའི་གནས་ཀྱི་ནད། །ཁོང་ནད་གཏོགས་དང་སྲིན་ནད་རྨ། །དྲེག་ནད་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད། །གཅིན་སྲི་བཤང་བ་འགགས་པ་དང་། །སློན་བྱ་མཛེ་གཅིན་ནད་སོགས་ཡིན། །ཁྲུས་མི་བྱ་བ་རིམས་ གསར་དང་།།དྲོད་ཆུང་ཁྲག་མཁྲིས་ཐུར་དུ་འབྱུང་། །རྨས་དང་གཞང་ནད་ཚད་པས་འཁྲུ། །ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་ལྟོ་སྲ་དང་། །སྣུམ་ཆེས་པ་དང་སྐེམ་ཆེས་པའོ།

饮用和灌肠药物施用时，身体疾病、关节病和痔疮病者，
被愤怒、忧愁、恐惧所困扰者，
饥渴、黄眼、白翳病者，
小便病、胆病、月经过多者，
孕妇和产妇不可热敷，
病情严重时要温和处理，
咳痰、感冒、呼吸不畅，
呃逆、腹胀、便秘者，
声音嘶哑、风病诸症，
痰病、鼻涕凝结沉重，
身体僵硬、腰部、肋部，
驼背、胃病、颊部病，
睾丸病、浮肿、老年病，
劳累和风病引起的疼痛，
小便不通、疮疖、淋巴结肿大，
精液阻滞和风气游走者，
应根据其药物分类，
分别进行相应的热敷，
热敷有效而非火烤的情况：
风病、肥胖和痰病者，
无风房内劳累，
穿重衣和恐惧，
包裹和体力消耗、愤怒，
饮酒过量、饥饿和日晒，
任何病症扰乱身体组织之处，
进入脉络、四肢和骨髓内的，
对这些病症要用热敷保护，
收入体内后用清除法彻底清除。
这是《医论八支精华》中第十七章总说部分。
下面讲解催吐药和泻药施用仪轨品。
痰病或混合性的，
痰病增盛时用催吐药，
同样胆病用泻药，
热病时热泻向下行，
胆病、吐血、慢性咳嗽，
麻风病、尿病、痘疮疖，
脚麻木、神志不清、有痰者，
呼吸不畅、心悸、瘿病蔓延，
乳房病和上身疾病，
尤其要使用催吐药，
不可用催吐药者：孕妇、内脏粗糙，
饥饿和长期痛苦者，
儿童、老年消瘦、肥胖、心痛，
干咳、说话和体弱者，
经常呕吐和脾病痛，
视力模糊、胃痛有虫，
风血上行者，
农作劳动、声音嘶哑，
尿闭、淋巴肿大、肿瘤者，
难以呕吐、体温高、痔疮者，
大便干燥、头晕、肋部僵硬，
肋部疼痛和风病者。
这些人除非服毒、消化不良，
食用不适食物者外不可用。
经常呕吐以上者，
大多数消化不良的热病，
所有消化不良者，
都要避免熏烟疗法。
用泻药治疗：肿瘤、痔疮，
痘疮、黄眼、半身沉重，
陈旧热病、淋巴肿大、矿毒，
呕吐、脾病、白翳，
大肠病、视力模糊变蓝，
精液漏泄、消化部位疼痛，
子宫和精液部位的病，
内病、虫病、疮伤，
垢病、胸部以上的病，
尿闭、便秘，
需要呕吐的麻风病、尿病等。
不可洗浴者：新发热病，
体温低、血胆向下行，
受伤和痔疮、热泻，
内部受伤、腹部僵硬，
过度油腻和过度消瘦者。

།དེ་ནས་ཐུན་མོང་དུས་སུ་ནི། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྣུམ་གྱིས་ཉེན། །ཉ་དང་མ་ཤ་ཏིལ་སོགས་ཀྱིས། །ནང་པར་ སློན་བྱའི་བད་ཀན་སྐྱེད།།མཚན་མོ་གཉིད་ལོག་ཟས་ལེགས་ཞུ། །སྔ་དྲོའི་དང་པོར་བཀྲ་ཤིས་བྱས། །ཟས་མ་ཟོས་པའམ་ཅུང་ཟད་སྣུམ། །ཐུག་པ་ཞུན་མར་ལྡན་པར་བཏུང་། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་། །སྨན་སྟོབས་ཆུང་བ་ནད་དབང་ལས། །ཆང་འོ་བུ་རམ་ ཤིང་ཤ་ཁུ།།ནད་དམིགས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པ། །སྨན་ཚད་ལྟོ་བ་ལས་དཔགས་ཏེ། །སྨན་ལ་སྔགས་ནི་མངོན་བཟླས་ལ། །ལྐོག་མར་ཕྱིན་བའི་བར་དུ་བླུད། །ཚངས་པ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་དང་ཐ་སྐར་བུ། །དྲག་པོ་དབང་པོ་ཉི་ཟླ་ས་མེ་རླུང་། ། དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་། །འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྱེད་ནི་བསྲུང་བར་ཤོག་།དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་དང་། །ཀླུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལྟ་བུར་ནི། །ཁྱོད་ལ་སྨན་འདི་ཉེ་བར་གནས་གྱུར་ཅིག་།ོཾ་ན་མོ་བྷ་ག་བ ཏེ།བྷཻ་ཥ་ཛྱ་གུ་རུ་བཻ་ཌཱུརྱ་པྲ་བྷ་རཱ་ཛཱ་ཡ། །ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ཡ། ཨརྟ་ཏེ། སཾ་མྱག་སཾ་བུདྡྷཱ་ཡ། །ཏདྱ་ཐཱ། །ོཾ་བྷཻཥ་ཛྱེ་བྷཻ་ཥ་ཛྱེ་མ་ཧཱ་བྷཻ་ཥ་ཛྱེ། རཱ་ཛ་ས་མུངྒ་ཏེ་སྭཱཧཱ། ཤར་དུ་ཁ་བསྟན་འཐུང་དུ་བཞུག་།འཐུངས་ནས་དེ་ལ་སེམས་དམིགས་ཏེ། །ཡུད་ཙམ་བསྡད་ལ་དང་གར་ འཁྱིལ།།མཆིལ་མ་དེ་ནས་སློན་དུ་གཞུག་།མ་གནོད་པར་ནི་སོར་མོས་སམ། །ཡང་ན་ཆུ་བ་འཇམ་པོ་ཡིས། །ལྐོག་མ་ལྕེའུ་ཆུང་མ་སྣང་བྱ། །སྐྱུག་མི་བྲོ་བར་མི་དྲང་ངོ་། །འབྱུང་བར་བཟློག་པ་སློན་པར་བྱ། །པུས་མོ་དང་མཉམ་སྟན་ལ་གནས། །དེ་ནི་སློན་ཚེ་གློ་གཉིས་ དང་།།འཕྲལ་བ་དག་ནས་བརྟེན་པར་བྱ། །དེ་བཞིན་ལྟེ་བ་བཙིར་བ་དང་། །རྒྱབ་ནས་གྱེན་དུ་མཉེ་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་བད་ཀན་རྣོ་དྲོད་ཁ། །མཁྲིས་པ་མངར་དང་བསིལ་བས་སློན། །རླུང་འདྲེས་བད་ཀན་སྣུམ་པ་དང་། །སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དག་གིས་སློན། །ཇི་སྲིད་བད་ ཀན་རྒྱུན་ཆད་པའམ།།མཁྲིས་པ་སྣང་གི་བར་དུ་སྐྱུགས། །ཤུགས་དལ་པི་པི་ལིང་སྐྱུ་རུ། །ཡུངས་ཀར་རྒྱམ་ཚ་ཆུ་དག་གིས། །ཡང་དང་ཡང་ནི་སློན་དུ་གཞུག་།དེ་ནི་སློན་པར་མ་གྱུར་པའམ། །སྡོད་པ་དང་བཅས་སློན་པའམ། །སྨན་ནི་འབའ་ཞིག་བྱུང་གྱུར་ན། །སྦྱོར་ ཉེས་དེ་ནི་མཆིལ་མ་མང་།།གཡན་པ་ཐོར་པུ་རིམས་སོགས་འབྱུང་། །བདེར་སྐྱུགས་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་དང་། །རླུང་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྦྱོར་བ་ལེགས་ཡིན་སྦྱོར་དྲགས་པས། །དབུ་བ་ཚོན་ཅན་ཁྲག་འདྲར་སྣང་། །སློན་ནས་ཁོང་རྨྱ་ལུས་ཚ་དང་། །ལྐོག་ སྐམ་མགོ་འཁོར་མིག་མི་མཐོང་།།རླུང་ནད་མི་བཟད་ལྡན་གྱུར་ཞིང་། །སྲོག་གི་ཁྲག་འབྱུང་འཆི་བར་འགྱུར། །སྦྱོར་བ་ལེགས་པས་སློན་ན་ནི། །ཡུད་ཙམ་ངལ་གསོ་དུད་པ་གསུམ། །གང་ཡང་རུང་བས་བདུགས་པ་དང་། དེའི་འོག་སྣུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ བསྟན།།དེ་ནས་དགོངས་ཀའམ་ནང་པར་ནི། །བཀྲེས་ཚེ་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུ་ལ། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་འབྲས་ཀྱི་ནི། །ཐུག་པ་ལ་སོགས་རིམ་བཞིན་བསྟེན། །ཐུག་པ་གར་གཡོས་མ་བྱས་པའི། །ཁུ་བ་ཤ་ཁུ་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་།མཆོག་དང་བར་མ་ཐ་མའི་སྦྱོང་བས་ སྦྱང་།།མི་ཡིས་ཟས་ཀྱི་དུས་སུ་རིམ་བཞིན་སྤྱད། །དཔེར་ན་མེ་ཆུ་རྩཝ་དང་ལྕི་སོགས་ཀྱིས། རྣམ་པར་སྦར་ན་རིམ་གྱིས་མཆེད་པ་ན། །ཆེ་ཞིང་བརྟན་ལ་ཐམས་ཅད་མཆེད་པར་ནུས། །སྦྱངས་པའི་ནང་མེ་ཐུག་སོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན། །སློན་ཚད་ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ ནི།།བཞི་དང་དྲུག་དང་ལན་བརྒྱད་སློན་པར་འདོད། །དེ་ཉིད་བཅུ་དང་ཉིས་ལྡབ་སུམ་ལྡབ་འཁྲུ། །

然后在共同时间，按照仪轨涂抹油脂。用鱼肉、芝麻等，早晨催吐生成痰。
夜晚睡眠食物消化良好。清晨首先作吉祥。未食食物或稍许油腻，喝带有酥油的汤。
儿童、老人、体力弱者，药力弱者、因病缘故，酒、奶、糖、木肉汁，如所说的病症对应。
蜂蜜、岩盐相配，药量根据胃量而定。对药明显诵咒，灌服直至喉咙。
梵天、众生主和星宿子，大力、帝释、日月、地火风，仙人众等聚集，愿诸部多众护佑你。
如同仙人们的精华，如同诸天的甘露，如同龙王的甘露，愿此药近住于你。
嗡南无薄伽伐帝。贝沙姜耶。咕噜贝度哩耶。钵啰巴。拉杂耶。达他阿伽达耶。阿尔哈帝。三藐三布达耶。达雅他。嗡贝沙姜耶贝沙姜耶玛哈贝沙姜耶。拉杂三姆嘎帝梭哈。
面向东方饮用。饮用后专注其上，稍坐片刻等待消化。然后令吐出唾液。
不伤害地用手指，或者用柔软的棒子，清理喉咙小舌不见。不要强行拉扯呕吐。
要制止呕吐物返回。坐于与膝齐平的座位。吐时两肋和额头要支撑。
同样要挤压脐部，从背部向上按摩。如此痰、热、胆，胆汁用甜凉催吐。
风混痰油腻，用酸和盐催吐。直至痰液断绝，或见胆汁为止吐。
缓慢地用胡椒、庵摩勒、芥子、岩盐、水，反复催吐。
若不能吐出，或带停滞吐出，或只出药物，则是配错，会有大量唾液。
会生瘙痒、疮疱、发热等。顺利呕吐则痰、胆汁、风会依次而出。
配制良好，若用量过度，会出现如血的泡沫。吐后昏迷、身热、喉干、眩晕、目盲。
伴有难忍的风病，会吐出命脉之血而死亡。若配制良好而吐，稍作休息后用三种熏香。
任选其一熏之，之后指示油性行为。然后傍晚或次日清晨，饥饿时用温水清洗。
大米、根茎类米的粥等，依次食用。未煮成稠的粥汤，肉汤三、二、一次。
上中下等净化而净化。人在进食时依次使用。譬如火水草和粪等，若渐次燃烧而蔓延时。
大而稳固能遍及一切。内火经净化后以粥等亦复如是。吐量小中大，建议吐四次、六次、八次。
同样十次、二十次、三十次下泻。

དེ་ཉིད་བཅུ་དང་ཉིས་ལྡབ་སུམ་ལྡབ་འཁྲུ། །བྲེ་གང་དེ་བཞིན་ཉིས་ལྡབ་བཞི་ལྡབ་འགྱུར། །སྐྱུག་སྨན་མཐར་མཁྲིས་བཀྲུ་སྨན་ལས་བྱེད་དང་། །བད་ཀན་མཐར་དབྱུང་འཁྲུ་བ་མཆོག་ཏུ་བཤད། །འཁྲུ་བ་གཉིས་གསུམ་ བཤང་དང་བཅས་མ་གཏོགས།།འཁྲུ་བ་གཞལ་ཏེ་སློན་ལ་འཐུངས་མ་གཏོགས། །དེ་ནས་སློན་པ་དེ་ལ་ནི། །སླར་ཡང་སྣུམ་དང་དུགས་བྱས་ཏེ། །བད་ཀན་དུས་འདས་ལྟོ་ཤེས་ནས། །ལེགས་པར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་མང་ཞིང་ལྟོ་སྙི་ལ། །འོ་མས་བྱང་ནི་ བཀྲུ་བར་བྱེད།།རླུང་ཤས་ཆེ་ཤིང་ལྟོ་སྲ་ན། །དུར་བྱིད་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བཀྲུ་དཀའ། །བཀྲུ་སྨན་མཁྲིས་ལ་མངར་དང་བསྐ། །བད་ཀན་ལ་ནི་ཁ་བས་བྱ། །རླུང་ལ་སྣུམ་བྲོ་ལན་ཚྭ་ཅན། །མི་འཁྲུན་ནི་ཆུ་ཚན་བླུད། །ལག་པ་བསྲོས་པས་དེ་ཡི་ནི། །ལྟོ་བ་ལེགས་པར་ དུགས་བྱའོ།

其量十倍二倍三倍下泻。一升量同样二倍四倍增。吐药后胆汁泻药作用及。痰湿最后导出泻下最为佳。
泻下二三次大便除外后。测量泻药服用除外后。此后服用之后。再以油及热敷治。
待痰湿时过腹部得知。善加泻药予以施。胆汁过多腹部柔软。以乳清洁泻下可为。
风分过重腹部坚硬。杜蕾等药亦难泻下。泻药胆病甘味涩味。痰湿之症以苦味治。
风病油腻咸味治。不泻者饮温水浴。手掌温热以此。腹部善加热敷施。

།མ་འཁྲུས་དེ་ཞག་ལྡང་ཟས་ཟོས། །ཉི་མ་གཉིས་པར་སླར་ཡང་བཏུང་། །ལྟོ་བ་རབ་སྲ་སྣུམ་དག་ནི། །ཞག་བཅུའི་བར་དུ་ཡང་བཏུང་བས། །སླར་ཡང་སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱིས་ནི། །ལུས་སྦྱངས་ནས་ནི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས། །སྦྱོར་བ་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་དང་། །སྔར་ གྱི་ཉེས་པ་དྲན་པར་བྱ།།སྙིང་དང་ལྟོ་ན་ཡི་ག་འཆུས། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གློངས་པ་དང་། །གཡན་པ་ལུས་ཚ་ཐོར་བུ་དང་། །ཆམ་པས་འདེབས་ཤིང་བཤང་རླུང་འགགས། །སྦྱོར་བ་ཉེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །སྦྱོར་ལེགས་ཇི་སྐད་བཤད་གོ་བཟློག་།བཤང་བ་མཁྲིས་པ་ བད་ཀན་རླུང་།།རིམ་གྱིས་འཁྲུ་ཞིང་འབྱུང་བ་ན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་མེད་ཆུ་འཁྲུ། །སྐྱ་ཞིང་རྣག་དང་ཁྲག་དང་བཅས། །ཡང་ན་ཤ་བཀྲུས་ལྟ་བུའམ། །ཚིལ་གྱི་དུམ་བུ་འདྲ་ཉིད་དམ། །གཞང་འབྱུང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། །མགོ་འཁོར་མིག་ནི་ཕུགས་སུ་བྲོས། ། བཀྲུ་སྨན་དྲགས་པས་འབྱུང་བ་ཡིན། །དེ་བཞིན་སྐྱུག་སྨན་དྲགས་ནད་འབྱུང་། །ལེགས་པར་འཁྲུས་པ་དེ་ལ་ནི། །དུད་པས་བདུག་པ་མ་གཏོགས་པའི། །ཆོ་ག་སྐྱུག་སྨན་དང་མཚུངས་པས། །དེ་ནས་སློན་དང་འདྲ་བར་བྱ། །ཟས་ལ་རིམ་གྱིས་སྤྱད་ནས་ནི། །དེ་འོག་ནར མའི་ཁ་ཟས་བསྟེན།།སྨན་འཐུངས་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། །མ་དག་ནད་ཀྱིས་རྨྱ་བ་དང་། །ཞུ་བའི་མཚན་མ་མ་མཐོང་ན། །དེ་ནི་ཉིན་པར་སྨྱུང་བྱས་ལ། །སྣུམ་དང་དུགས་དང་སྨན་རྣམས་ཀྱིས། །གློངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་མི་འགྱུར། །སྦྱངས་དང་ཁྲག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །སྣུམ་མཆོག་ ལ་སྦྱར་སྨྱུང་བ་ཡིས།།མེ་དྲོད་ཞན་པ་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་ཐུག་སོགས་རིམ་གྱིས་སྤྱད། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་བྲི་ཞིང་ཆུང་། །ཆང་འཐུངས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཆེ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་མི་བླུད་ཀྱི། །བརྟ་བ་ལ་སོགས་རིམ་པ་ཕན། །སྐྱུག་སྨན་ མ་ཞུ་བར་ནད་འབྱིན།།བཀྲུ་སྨན་ཞུ་ནས་འབྱིན་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་སྐྱུག་སྨན་དག་།ཞུ་བ་ལ་ནི་བསྡད་མི་དགོས། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འབྱུང་རིགས་པས། །གང་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་སྐྱུགས་ལ་རྐང་པར་ནི། །ཆུ་དྲོན་དག་གིས་བླུགས་པར་བྱ། །ལུས་ཀྱི་སྟོད་ ནི་ཆུ་གྲང་བླུགས།།འཁྲུ་བ་ལ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་།གང་ཞིག་ཉམ་ཆུང་ནད་མང་དང་། །ནད་སྨིན་པ་ཡིས་རང་ཉིད་ནི། །འཁྲུ་བར་བྱེད་ལ་འཁྲུ་བ་ནི། །ཁ་ཟས་བྱིན་ལ་དེར་འཁྲུར་གཞུག་།སྔར་སྦྱངས་པས་ནི་ཉམ་ཆུང་དང་། །ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆུང་ལུས་ཟད་མི། །ལྟོ་བསྲ་ སྙི་མི་ཤེས་ལ།།སྨན་ནི་འཇམ་ཞིང་ཆུང་ངུ་བླུད། །དེ་མང་འཐུངས་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི། །གཞན་དུ་དགོས་པ་བཅས་མི་རུང་། །ཉམ་ཆུང་པ་ཡི་ནད་མང་པོ། །གཡོས་གྱུར་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ཅིག་།སྨན་ནི་འཇམ་པོས་ལན་མང་ཞིག་།དེ་ནི་ཉུང་འགྱུར་ཞི་ བར་བྱ།།མ་བཙལ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་དུ། །ཉོན་མོངས་པའམ་གསོད་པར་འགྱུར། །མེ་དྲོད་ཆུང་དང་ལྟོ་སྲ་ལ། །ཐལ་སྨན་རྒྱམ་ཚ་མར་བཅས་པས། །མེ་ཡི་དྲོད་ནི་བསྐྱེད་ནས་སུ། །རླུང་དང་བད་ཀན་བསལ་བར་བྱ། །རྩུབ་ཅིང་རླུང་མང་ལྟོ་སྲ་དང་། །རྟག་ཏུ་རྩོལ་བའི་ཚུལ་ཅན་ དང་།།མེ་དྲོད་རབ་ཏུ་ཆེ་ལ་སྨན། །མི་འཁྲུ་བར་ནི་ཞུ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་སྔར་ནི་འཇམ་རྩི་བཏང་། །དེ་ནས་སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བྱ། །སྨན་ནི་རྣོན་པོའི་རེང་བུ་ཡིས། །བཤང་བ་ཅུང་ཟད་དབྱུང་བར་བྱ། །དྲི་མ་ལེགས་པར་འཁྲུས་ནས་ནི། །སྣུམ་འཁྲུ་བདེ་བར་འབྱུང་བར་ འགྱུར།།དུག་གིས་ཕོག་ན་ཐོར་བུ་འབྱུང་། །མཛེ་དང་འོར་ནད་མེ་དཔལ་དང་། །མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་ཟ་ཁུས་ཉེན། །ཧ་ཅང་སྣུམ་ཆེས་སྦྱང་མི་བྱ། །ཀུན་ལ་བཀྲུ་སྨན་སྣུམ་བག་གཏང་། །སྣུམ་གྱིས་ཞེན་ལ་རྩུབ་པ་གཏང་། །སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་ལས་རྣམས་ལ། །སླར་ཡང་བར་ སྐབས་བར་སྐབས་སུ།།

未洗净时食用油腻食物。第二天再次饮用。腹部极其坚硬油腻者，连续十天饮用。再次用油和热敷，清洁身体后用泻药。应当善加观察配制方法，并回忆之前的过失。
心脏和腹部恶心呕吐，痰液胆汁郁结，瘙痒身热疹子，感冒发作大小便闭塞，这些是配制不当的特征。配制得当则与上述相反。大便、胆汁、痰液、风，依次排出时，
痰液胆汁消失后排出水样便，呈灰白色并伴有脓血，或者像洗肉水一样，或者像油脂块一样，肛门脱出口渴剧烈，头晕眼睛深陷，这是泻药过度所致。同样服用催吐药过量也会出现疾病。
对于已经完全清洗干净的人，除了熏烟之外，其余方法与催吐药相同，之后应如前所述。逐渐食用食物，然后食用正常饮食。
服药后若火力微弱，未清除病邪而神志不清，未见消化的征象，应当在白天禁食，用油、热敷和药物，就不会受到郁结病的危害。清除病邪和出血时，
使用最好的油脂配合禁食，会导致消化力减弱，因此应当逐渐食用粥等。痰液胆汁减少变小，饮酒则风和胆汁增大。对此不要给予粥饮，而应依次给予稠粥等。
催吐药未消化就排出病邪，泻药消化后才排出。因此催吐药不需等待消化。上下应当正常排出，若出现相反情况，此时催吐时应当用温水冲洗双脚，
身体上部用冷水冲洗。泻下则与此相反。对于体弱多病，或因病成熟而自行泻下者，应当给予饮食后再让其泻下。之前清除后体弱，以及病情轻微身体虚弱者，
不知腹部是硬是软的人，应当给予温和小剂量的药物。多饮为佳，否则不宜带来其他负担。体弱者的诸多疾病，稍有变动就应当用温和的药物多次
使其减少平息。若不及时治疗，会长期痛苦或致死亡。对于消化力弱腹部坚硬者，用碱性药物配合盐和酥油，增强火力后，清除风和痰液。粗糙多风腹硬，
经常劳作的人，以及消化力特别强的人，药物不通过泻下就会消化。对此应当先给予软化剂，然后使用油性泻药。用猛烈的丸药，稍微排出粪便。
污垢完全清洗后，油性泻药会顺利排出。中毒会出现疹子，麻风病、痔疮、疮疡，以及黄疸、癫痫、疥疮患者，不应过度用油清除。对所有人都要施用油性泻药，
对于油腻者用粗糙药物。对于催吐等治疗，要反复间隔使用。

།སླར་ཡང་བར་ སྐབས་བར་སྐབས་སུ།།སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ། །སྣུམ་རྗེས་ལ་ནི་སྟོབས་བསྐྱེད་བྱ། །ལུས་ལས་ནད་རྣམས་བསལ་བ་ན། །གོས་ཀྱི་དྲི་མ་འཁྲུ་དང་མཚུངས། །སྣུམ་དང་དུགས་དག་མ་བྱས་པར། །གང་ཞིག་སྦྱང་བའི་ལས་བྱེད་པ། །ཤིང་སྐམ་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ལྟར། ། དེ་ཡི་ལུས་ནི་མ་རུངས་འགྱུར། །སྦྱང་བ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ནི། །བློ་གྲོས་གསལ་ཞིང་དབང་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན། །ལུས་ཟུངས་བརྟན་ཞིང་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་འབར། །ན་ཚོད་དག་ཀྱང་རིང་དུ་འཇོག་པར་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི ལེའུ་བཅཝ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་རྣམས་སམ། །རླུང་ལ་མས་གཏོང་བསྔགས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །མཆོག་སྟེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ། །བཀྲུ་དྲགས་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་གོང་། །དེ་ཡིས གསོ་བྱ་སྐྲན་དང་ནི།།ལྟོ་སྦོས་དྲེག་ནད་མཆེར་པ་དང་། །འཁྲུ་བ་འབའ་ཞིག་གཟེར་ནད་དང་། །རིམས་རྙིང་བྱིང་དང་ཆམ་པ་དང་། །ཁུ་བ་རླུང་དང་དྲི་མ་འགགས། །རླིག་རླུགས་རྡེའུ་ནད་ཟླ་མཚན་འཇིག་།རླུང་གི་ནད་ནི་མི་བཟད་གསོ། །བཀྲུ་དྲགས་མི་བྱ་སྣུམ་དྲགས་དང་། །གློ་རྡོལ་ཤིན་ཏུ་ སྐེམས་པ་དང་།།བེ+ེ་སྣབས་འཁྲུ་དང་སློན་བྲོ་དང་། །སྦྱང་བྱས་སྣ་སྨན་བཏང་བ་དང་། །དབུགས་མི་བདེ་ལུད་ཆམ་གཞང་འབྲུམ། །སྐྱིགས་བུ་ལྟོ་སྦོས་མེ་དྲོད་ཆུང་། །གཞང་སྐྲངས་ཁ་ཟས་ཟོས་ཟིན་དང་། །ལྟོ་འགགས་བུ་ག་ཆུ་ཡོད་དང་། །མཛེ་ཅན་གཅིན་ནད་སྦྲང་མདོག་དང་། །སྦྲུམ་མ་ཟླ་ བདུན་ཡན་ཆད་དོ།།བཀྲུ་དྲགས་བྱ་ཉིད་འཇམ་རྩི་བྱ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མེ་དྲོད་ཆེ། །རྩུབ་དང་རླུང་ནད་གཅིག་པུས་ཉེན། །འཇམ་རྩི་མི་བྱའང་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་སྐྱ་རྦབ་མིག་སེར་དང་། །ཚིལ་ཆེ་ཆམ་བཏབ་ཟས་མ་ཟོས། །བཤང་བར་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ལྟོ་ལྕི་ལྟོ་ནད་བད་ཀན་ ཅན།།མཆིལ་མ་མང་དང་ཤིན་ཏུ་སྦོམ། །ལྟོ་ན་སྲིན་ཡོད་རླུང་འཁྱིམས་དང་། །དུག་དག་འཐུངས་དང་འབྲུམ་བུས་བཏབ། །རྐང་བམ་ལྐོག་མའི་ཝ་བ་ཅན། །དེ་གཉིས་སྦུ་གུ་གསེར་སོགས་དང་། །ཤིང་རུས་འོད་མ་ལས་བྱས་པ། །བ་ལང་མཇུག་འདྲ་བུག་རྡོལ་མེད། །འཇམ་ཞིང་དྲང་ལ་ ཁ་ཟླུམ་པའོ།

再者，应当间或施以油疗和热敷疗法。油疗之后应当增进体力。从身体中清除疾病时，如同清洗衣服上的污垢。若不施以油疗和热敷，而行清净之法，如同弯曲干木，其身体将变得不适。
通过善巧地教导清净之法，使智慧明晰、诸根具力，身体强健、腹中火力旺盛，寿命也得以延长。
此为《医论八支精华》之略本中第十八章'总说'。
下面讲解下施疗法的规则。对于风病偏重的疾病，或者风病，建议采用下施疗法。这是一切治疗中最殊胜的，其又分为三种。
强泻、温和导泻和下施疗法。其可治疗瘤肿、腹胀、垢病、脾病、单纯腹泻、疼痛病、久疟、昏迷、感冒、精液、风病和污垢阻塞、睾丸下垂、结石病、月经紊乱以及难治的风病。
不宜强泻者：过度油腻、肺破裂、极度消瘦、咳痰、腹泻、呕吐、已行清净、已用鼻药、呼吸不畅、咳嗽、感冒、痔疮、呃逆、腹胀、消化力弱、肛门肿胀、刚进食、腹部阻塞、体腔有积水、麻风病、尿病、糖尿病患者以及孕妇七个月以上者。
应当强泻而非温和导泻者，特别是消化力强、粗糙和单纯风病患者。不宜温和导泻者亦同。
同样，对于白浊病、黄眼病、肥胖、感冒、未进食、腹泻、腹重、胃病、痰病、唾液过多、极度肥胖、腹中有虫、风游走、服毒、患有痘疮、腿麻木以及喉部肿瘤者。
这两种导管可用金等材料，或用木、骨、竹制成，形如牛尾，无破损，柔软平直且口部圆润。

།ལོ་གཅིག་མ་ལོན་སོར་ལྔ་པ། །ལོ་ཚད་ལོ་བདུན་པ་ཡི་བར། །ཚད་ནི་སོར་དྲུག་ཡིན་པར་བཤད། །ལོ་བདུན་པ་ཡི་བདུན་ཉིད་དེ། །བཅུ་གཉིས་པ་ལ་སོར་བརྒྱད་བྱ། །བཅུ་དྲུག་ཡན་ཆད་སོར་དགུ་སྟེ། །ཉི་ཤུ་ཡན་ཆད་སོར་བཅུ་གཉིས། །ལོ་གཞན་དག་ལ་ན་ཚོད་དང་། ། སྟོབས་དང་ལུས་ཚད་བརྟགས་ནས་ནི། །ཚད་ནི་མངོན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །རྩ་བ་རང་གི་མཐེ་བོང་མཉམ། །རྩེ་མོ་མཐེའུ་ཆུང་ཚད་དུ་བྱ། །ལོ་གཅིག་ལོན་སོར་ནས་བཟུང་སྟེ། །དེ་ཡིས་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱ། །གང་ཞིག་རྩ་བའི་བུ་གའི་ཚད། །སོར་མོ་གསུམ་རྩེ་ཤོང་བ་མཆོག་།མུངྒ་མ་ཤ སྲན་མ་བཙོས།།རྒྱ་ཤུག་འབྲས་ཤོང་རིམ་བཞིན་བྱ། །རྩ་བའི་བུ་གའི་ཚད་ཀྱིས་ནི། །མཐར་ནི་བུག་པ་འགེགས་པར་བྱ། །ལྕེ་རྩེ་རང་གི་སོར་གཉིས་ཀྱིས། །ཆོད་པར་འགག་པ་གཉིས་པ་བྱ། །དེར་ནི་རྐྱལ་བུ་གདགས་བྱ་བ། །ར་ལུག་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའི། །ལྒང་པ་ལེགས་མཉེས་སྲ་ བ་དང་།།དམར་བཙོས་བུ་ག་ཐག་ཐུག་མེད། །དྲི་ང་རྩ་རིས་མེད་སྲབ་པར། །སྨན་ནི་ལེགས་པར་བླུགས་བྱས་ལ། །སྲད་བུས་དམ་པར་བཅིང་བར་བྱ། །ལྒང་མེད་རྐྱལ་པའི་དཔུང་པའམ། །བྱིན་པའི་པགས་པའམ་རས་སྟུག་བཟང་། །ནི་རུ་ཧ་ཚད་དང་པོ་ནི། །ལོ་གཅིག་པ་ལ་ སྲང་གཅིག་མཆོག་།ཇི་སྲིད་སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་པར། །ལོ་རེ་སྲང་རེས་བསྐྱེད་པར་བྱ། །བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅཝ་བརྒྱད་པར། །དེ་ཡང་བདུན་ཅུའི་བར་ཆད་འདི། །དེ་ཕན་ཚད་སྲང་ཉི་ཤུ་ཉིད། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་ཚད་ཇི་ལྟ་བ། །དེ་ཡི་བཞི་ཆ་འཇམ་རྩི་ཚད། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་བྱ་སྣུམ་དུགས་བྱ། ། སྦྱང་བྱས་ནས་ཀྱང་སྟོབས་ཐོབ་པ། །འཇམ་རྩི་གཏང་འོས་པར་ཤེས་ནས། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །དགུན་དཔྱིད་ཉིན་པར་གཏང་དེ་ལས། །གཞན་དུ་མཚན་གཏང་ལ་ལ་འདོད། །བསྐུ་བྱུག་ཁྲུས་བྱ་སྔོན་ཐང་ལས། །བཞི་གསུམ་ཕན་ཞིང་ཡང་བ་དང་། །སྣུམ་དང་རྩུབ་ཆེས་མ་ཡིན བཟའ།།ཁུ་བ་ལ་སོགས་ཟོས་རྗེས་བཏུང་། །བཅགས་ལ་བཤང་གཅི་བསལ་ནས་ནི། །མལ་དུ་བདེ་བར་གནས་བྱས་ལ། །མཐོ་དམན་མེད་པར་མགོ་སྨད་དེ། །གློ་གཡོན་གྱིས་ནི་ཕབ་ནས་སུ། །རྐང་པ་གཡས་པ་བཀུག་ནས་ནི། །རྐང་པ་གཡོན་པ་བརྐྱང་བར་བྱ། །དེ་ནས་དེ་ལ་གཅེའུ་ཁ་དང་། །གཞང་ སྒོ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ནས་ནི།།གཅེའུ་ལྒང་པའི་དབུགས་བཏོན་ལ། །ཁ་བཅིངས་ལག་པ་མི་འདར་བར། །རྒྱབ་ཀྱི་ལོགས་སུ་འདུག་ནས་ནི། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་དང་བུལ་མིན་དང་། །ཧ་ཅང་ཤུགས་དྲག་དལ་མིན་པར། །རན་པར་ལན་ཅིག་ཁོང་ན་བཙིར། །རླུང་ནི་ལྷག་པར་གནས་པས་ན། ། ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པར་བྱ། །བཏང་ནས་ལུས་ནི་གན་རྐྱལ་བཞག་།རྐུབ་ཚོས་ལག་པས་བརྡབ་པར་བྱ། །རྟིང་པས་མཇུག་ཙོས་བརྡུང་བྱ་ཞིང་། །རྟིང་པ་བཏེག་ལ་ལན་གསུམ་གསིག་།དེ་ནས་ལུས་ནི་བརྐྱངས་ནས་སུ། །སྔས་དང་བཅས་པའི་རྟིང་པར་ནི། །ཁུ་ཚུར་གྱིས་བརྡུང་ལུས ཀྱང་ནི།།སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལ་མཉེ་བར་བྱ། །ཚོར་བས་ཉེན་པས་སྣུམ་དག་ནི། །མྱུར་དུ་ཕྱིར་འབྱུང་མི་བྱེད་དོ།

未满一岁者五指，直至七岁的年龄，其量度为六指宽。七岁者为七指宽，十二岁时为八指宽，十六岁以上为九指宽，二十岁以上为十二指宽。其他年龄则应观察年龄、体力和身材后，显现其量度。
根部与自己拇指等长，顶端与小指等长。从一岁起，每次增加一半。某些根部孔道的量度，以能容纳三指尖为最佳。绿豆、煮豆、枣核大小依次而行。以根部孔道的量度，最后要堵塞孔穴。舌尖以自己两指宽度，截断处为第二个堵塞。
在此要悬挂囊袋，羊、绵羊、水牛等的膀胱要充分揉软，煮至通红无孔洞。无异味、无纹路且薄软，将药物妥善注入后，用线绳紧密系缚。无膀胱时可用囊袋的肩部或小腿皮，或优质厚布。
第一次灌肠量度，一岁者一两为最佳。直至十二两时，每年增加一两。从十二岁到十八岁，其量度可达七十。此后量度为二十两。灌肠药剂量度如何，其四分之一为润滑剂量度。
做完强效灌肠后要进行油擦，净化后获得体力，知晓适合做润滑灌肠时，首先要进行润滑灌肠。冬春季白天进行，其他时节有人主张夜间进行。涂抹、沐浴先于汤剂，四三有益且轻盈，不过分油腻粗糙可食用。汤液等食用后饮用。
休息并清除大小便后，舒适地躺在床上，头部平放不高不低，左侧卧躺，右腿弯曲，左腿伸直。然后在其导管口和肛门涂抹油脂，从导管中排出膀胱中的空气，系紧开口，手不颤抖，坐在背部一侧，不要太快也不要太慢，不要太猛也不要太缓，适度地一次挤压腹部。
因为体内存有多余的风，应留下少许残余。施用后仰卧躺下，用手拍打臀部，用脚跟敲打尾椎，抬起脚跟摇动三次。然后伸展身体，在有枕头的脚跟处用拳头敲打，身体也要涂抹油脂并按摩。因感觉敏感，油脂不应快速流出。

།གལ་ཏེ་མྱུར་དུ་ཕྱིར་བྱུང་ན། །ཕན་མི་བྱེད་པས་གཞན་དག་གཏང་། །མེ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་སྣུམ་བྱུང་ན། །དགོངས་ཀ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་སྦྱིན། །དབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་དམ་པ་ནི། །ཐུན་གསུམ་ ཡིན་ཏེ་དེ་ཕན་ཆད།།ཉིན་མཚན་གཅིག་ནི་བསྡད་ནས་སུ། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་རེང་བུ་ཡིས། །སྣུམ་དབྱུང་ཕྱིར་ནི་འབད་བྱ་བའམ། །མས་གཏོང་བ་ནི་རྣོན་པོ་བྱ། །ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པས་མ་བྱུང་ཞིང་། །སྙོམ་བག་ལ་སོགས་ནད་མེད་ན། །བཏང་སྙོམས་སུ་ནི་གཞག་པར་བྱ། །དེ་ནས་མཚན་འདས་ནང་ པར་ནི།།བཅའ་སྒ་འུ་སུ་བསྐོལ་ཆུ་འམ། །ཡང་ན་ཆུ་ཚན་འབའ་ཞིག་བཏུང་། །འཇམ་རྩི་བཏང་ནས་ཉིན་གསུམ་མམ། །ཉིན་ལྔ་ལོན་ནས་སླར་གཏང་བའམ། །ཇི་སྲིད་སྣུམ་ནི་འཇུག་གྱུར་པའམ། །ཡང་ན་རླུང་ནི་ཤས་ཆེ་དང་། །རྟག་ཏུ་རྩོལ་བྱེད་མེ་དྲོད་ཆེ། །ཁོང་རྩུབ་པ་ལ་ཉིན་རེ་གཏང་། ། དེ་ལྟར་སྣུམ་ནི་གསུམ་མམ་བཞི། །སྣུམ་གྱུར་རྩ་སྒོ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། །མས་གཏོང་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱང་བ་དང་། །སྣུམ་མེད་ལུས་ནི་སྣུམ་གྱུར་གཏང་། །ཉི་མ་གསུམ་མམ་ཉིན་ལྔ་ན། །ཚེས་གྲངས་བཟང་ཞིང་དགེ་བ་ལ། །ཉིན་ཕྱེད་ཅུང་ཟད་ཡོལ་བའི་ཚེ། །གཏོར་མ་བཀྲ་ཤིས་ཆོ་ག་བྱ། ། སྣུམ་བསྐུས་དུགས་བྱ་བཤང་གཅི་ནི། །བསལ་ཞིང་ཤིང་ཏུ་བཀྲེས་མིན་ལ། །སྐྱེས་བུའི་ནད་དམིགས་སྨན་ལ་སོགས། །འབད་དེ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ནི། །སྨན་པ་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི། །མར་དང་ལྷན་ཅིག་མས་གཏོང་སྦྱར། །སྨན་གྱི་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དང་། །བོ་སོན་ཆ་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག བསྐོལ།།བསྐོལ་བ་དེ་ཡི་བཞི་ཆ་ཡིས། །སྨན་མར་རླུང་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱར། །མཁྲིས་པ་བདེ་བར་གནས་དྲུག་ཆ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བརྒྱད་ཆ་གཅིག། ཡང་ན་ཀུན་ལ་སྨན་གྱི་ནི། །བརྒྱད་ཆ་གཅིག་གམ་ཅི་ནས་ཀྱང་། །མས་གཏོང་སྐ་སླར་མི་འགྱུར་བྱ། །བུ་རམ་དག་ནི་སྲང་གཅིག་ ཙམ།།རིགས་པས་སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་སོགས། །ལྷག་མ་དེ་ཀུན་སྣོད་ཅིག་བླུགས། །བུམ་པར་ཆུ་བསྐོལ་རླངས་པ་ཡིས། །བསྲོ་ཞིང་གཟར་བུས་དཀྲུགས་ནས་ནི། །རྐྱལ་པའི་ནང་བླུགས་མཇུག་མར་ནི། །གཏོང་ཚེ་ཤིན་ཏུ་ཚ་གྲང་མིན། །ཤིན་ཏུ་སྣུམ་མིན་རྩུབ་པའང་མིན། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་མིན་ འཇམ་པའང་མིན།།ཤིན་ཏུ་སྐ་མིན་སླ་བའང་མིན། །ཤིན་ཏུ་མང་ཉུང་ཚད་མེད་པའང་། །ཚ་ཆེ་སྐྱུར་བའང་དེ་དང་འདྲ། །དེ་ལ་མཁས་པ་གཞན་སྨྲ་བ། །སྣུམ་དང་སྦྲང་རྩི་གཉིས་སོ་སོར། །སྲང་ནི་གསུམ་གསུམ་བྱས་ནས་སུ། །རྒྱམ་ཚ་དག་ནི་ཞོ་གཉིས་དང་། །ནད་མེད་ལ་བཏང་སྨན་སྲང་གཉིས། །ཁུ་བའི་ སྨན་ནི་ལྷག་མ་ཀུན།།སྲང་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་སྣུམ་རྣམས་དང་། །སྨན་ཕྱེ་ཁུ་བའི་རིམ་པ་ནི། །མས་གཏོང་རྐྱལ་བར་བཅུག་བྱས་ཏེ། །འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ཆོ་གར་བཤད། །གན་རྐྱལ་བཞག་ནས་བཏང་མ་ཐག་།སྔས་ཀྱིས་བརྟེན་ཏེ་མས་གཏོང་ལ། །ཡིད་ནི་གཞན་ དུ་མ་ཡེངས་པས།།འཁྲུ་བ་ཙོག་པུས་གཏང་བར་བྱ། །འོང་དུས་དམ་པ་ཡུད་ཙམ་སྟེ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་འཆི་བྱེད་ཡིན། །དེ་ལ་བཅོས་པའི་ཐབས་གྱུར་སྣུམ། །ཐལ་སྨན་བ་གཅིན་ཁུ་སྐྱུར་སྦྱར། །མྱུར་བས་སྣུམ་ལ་རྣོ་དྲོ་བའི། །མང་གཏོང་གཞན་དག་གཏང་བར་བྱ། །ཡང་ན་སྨན་གྱི་རེང་བུ་ དག་།གཏོང་ཞིང་དུགས་ལ་སོགས་པ་བྱ། །རང་ཉིད་འོངས་པར་གྱུར་ན་ནི། །མས་གཏོང་གཉིས་པ་གཏང་བའམ། །ལན་གསུམ་ལན་བཞིའི་བར་དུ་ནི། །ཇི་སྲིད་ལེགས་པར་གྱུར་པར་གཏང་། །དེ་ཡིས་སྦྱོར་སོགས་བཀྲུ་སྨན་དང་། །འདྲ་བར་ཤེས་བྱ་སྦྱོར་ལེགས་ན། །ཆུ་དྲོན་འཇམ་པོས བཀྲུས་ནས་ནི།།ཤ་ཁུ་འབྲས་ཆན་ཉུང་ཟད་སྦྱིན། །མས་གཏོང་དྲག་པོས་ནད་རྣམས་ཀྱི། །དྲི་མ་བསྐྱོད་པས་བྱུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུ་དང་། །

如果很快排出，因为无益处应该使用其他方法。如果体内热量大且有油性物质排出，晚上应给予清淡饮食。
最佳导泻时间是三个时辰，超过这个时间，停留一昼夜后，之后应该用药丸努力导出油性物质，或者进行强力灌肠。
如果因为太粗糙而未排出，且没有昏迷等病症，应该保持平静。然后过夜到次日早晨，饮用煮过的姜黄和茴香水，或者单纯的温水。
使用温和导泻后过三天或五天再次使用，或者直到油性物质进入体内，或者风大病严重，经常劳累热量大，体内干燥者每日使用。
如此使用三次或四次油性药物，为了清净油性物质的脉道，用灌肠和沐浴清洗，无油性的身体要用油性药物治疗。
三天或五天后，在良辰吉日，在正午稍过时分，进行吉祥供养仪式。
涂油熏蒸后清除大小便，在不太饥饿时，医生要努力了解病人的病症和药物等，
精通此法的医生要配制酥油灌肠剂。药物二十两，与八份芥子一起煮，
用煮好的四分之一配制治疗风病的药油。胆病安稳时用六分之一，痰病严重时用八分之一。
或者对所有病症都用八分之一的药量，无论如何都要使灌肠剂不会太稀薄。
糖精大约一两，适量的蜂蜜和盐等，其余都倒入一个容器中。
用水煮沸的蒸汽加热，用勺子搅拌后，倒入灌肠袋中，在最后使用时不能太冷太热。
不能太油腻也不能太粗糙，不能太锐利也不能太温和，不能太稠也不能太稀，不能没有量度太多太少。
太热和太酸也是如此。对此其他专家说，油和蜂蜜各自三两，
盐两钱，对无病者使用两两药物，剩余的药汁全部配制十两。
蜂蜜、盐、油和药粉、药汁依次放入灌肠袋中，这是配制的仪轨。
仰卧后立即使用，用枕头支撑进行灌肠，心不散乱，蹲着排出。
最佳来潮时间是片刻，超过这个时间会致命。对此治疗方法是油、碱性药、牛尿和酸性药物配合。
迅速使用锐利温热的大量灌肠或使用其他方法。或者使用药丸灌肠并进行熏蒸等。
如果自行排出，可以进行第二次灌肠，或者进行三次四次，直到好转为止。
这种配制等与泻药相似，如果配制得当，用温和的温水清洗后，给予少量肉汤和米饭。
强力灌肠使病垢移动而排出的，应该用温水清洗。

དེ་ནི་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུ་དང་། །ཁ་ཟས་ཚུལ་བཞིན་ཐོས་བས་འབྱུང་། །གལ་ཏེ་རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་ན། །སླར་ཡང་འཕྲལ་དུ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །དེ་ནི་ལེགས་དང་མ་ ལེགས་དང་།།གྲགས་པ་སྣུམ་འཐུངས་འདྲར་ཤེས་བྱ། །གང་ཞིག་དུས་ནི་ཅུང་ཟད་གནས། །བཤང་དང་བཅས་པར་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཐུར་དུ་དབུགས་དང་སྣུམ་ལྷན་ཅིག་།འབྱུང་འགྱུར་འཇམ་རྩི་ལེགས་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལ་ནི་མས་གཏོང་བའི། །འཇམ་རྩི་གཅིག་གམ་གསུམ་ གཏང་བྱ།།མཁྲིས་པ་ལ་ནི་ལྔའམ་བདུན། །རླུང་ལ་དགུའམ་བཅུ་གཅིག་གཏང་། །སླར་ཡང་དེ་ལ་ཟུང་མིན་པ། །མས་གཏོང་རྗེས་ལ་བྱ་བ་ཡིན། །བད་མཁྲིས་རླུང་ལ་རིམ་བཞིན་ཟས། །ཡུ་ཤ་འོ་མ་ཤ་ཁུ་གཏང་། །རླུང་འཇོམས་སྨན་ནི་ལེགས་བསྐོལ་བ། །དུར་བྱིད་རྒྱ་མཚར་བཅས་པར་ བྱ།།སྣུམ་མངར་སྐྱུར་ཤ་ཁུ་དྲོན་སྦྱར། །མས་གཏོང་གཅིག་ནི་རླུང་ལ་ཕན། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ཤུག་སོགས་ཀར་དཀར་དང་བཅས། །མངར་བསིལ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་མར། །འོ་མ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་མཁྲིས་སེལ། །དོང་ག་ལ་སོགས་བསྐོལ་བ་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་བཅས་པ་ གསུམ།།རྩུབ་དང་སྦྲང་རྩི་བ་གཅིན་བཅས། །རྣོ་ཞིང་དྲོ་ཁ་བད་ཀན་སེལ། །གསུམ་པོ་འདུས་པའི་ནད་ལ་ཡང་། །གང་ཕྱིར་རིམ་བཞིན་སེལ་བ་ཡིན། །གསུམ་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡིན། །མས་གཏོང་གསོ་ཞེས་གཞན་མི་འདོད། །གང་ཕྱིར་སླར་ཡང་སྦྱིན་བྱ་བའི། །ཉེས་པ་བཞི་ པོ་ཡོད་མ་ཡིན།།ནད་བསྐྱོད་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཞི་བར་བྱ་བའི་རིམ་པ་ཡིས། །མས་གཏོང་གསུམ་པོ་ཉིད་བརྟག་ཅེས། །དེ་སྐད་གཞན་དག་སྨྲ་བ་ཡིན། །ནད་དང་སྨན་སོགས་སྟོབས་ལས་ནི། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚད་མས་གཞལ། །བསྐྲུ་སྨན་དྲག་བཏང་ལེགས་མཚན་མ། །མ་མཐོང་ བར་དུ་འཕྲོ་མི་བཅད།།དང་པོར་སྣུམ་གཅིག་ཐ་མར་ལྔ། །བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །འཇམ་རྩིར་བཅས་བ་མས་གཏོང་བའི། །ལས་ནི་སུམ་ཅུར་བཤད་པ་ཡིན། །དུས་ནི་བཅོ་ལྔ་འདིར་གཅིག་ནི། །ཐོག་མའི་སྣུམ་སྟེ་ཐ་མར་གསུམ། །དུགས་དང་མས་གཏོང་ལྔ་པར་བཤད། །མས་ གཏོང་སྦྱོར་འདིར་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ།།ནི་རུ་ཧ་དང་སྣུམ་གསུམ་དང་། །ཐོག་མ་ཐ་མ་གཉིས་ཀའོ།

用温水清洗，按照规则进食而生。如果被风所困扰，应立即施用灌肠。
这应当了知如同好与不好，以及名声和油的饮用。某些在一段时间内停留，会伴随大便而出，
向下与气息和油一同排出的灌肠是良好的。对于痰病，应施用一次或三次下部灌注的灌肠。
对于胆病施用五次或七次。对于风病施用九次或十一次。之后对此不成双数的下部灌注是后续所为。
对于痰、胆、风依次给予肉汤、牛奶、肉汤饮食。
制风药物应充分煎煮，应当配合土茯苓。油、甜、酸、肉汤温和调配，一次下部灌注对风病有益。
榕树等类别煎煮，柏木等配合白糖。甜凉的糖蜜树汁、酥油、牛奶配合蜂蜜能除胆病。
冬瓜等煎煮，配合曼陀罗等三种。粗糙配合蜂蜜和牛尿，辛热能除痰病。
对于三病俱集之病，也是依次消除。除此三者之外，不承认其他灌注疗法。
因为再次给予的四种过失是不存在的。通过激发病情、净化、安抚的次第，
应当观察这三种灌注法，其他人是这样说的。从病情和药物等力量来看，这一切都应当以量来衡量。
未见到强力泻药良好征兆之前，不应中断。首先一次油，最后五次，强力泻药十二次，
包括灌肠在内的下部灌注，其作用被说为三十种。时间为十五，这里一次是最初的油，最后三次，
熏蒸和灌注说为五次。在此灌注配制中有八种，即涤净灌肠和三种油，以及最初和最后两者。

།འཇམ་རྩིའམ་བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་དྲག་།གཅིག་པུ་ལྷག་པར་བསྟེན་མི་བྱ། །འཇམ་རྩིས་ནད་སློངས་མེ་དྲོད་འཇོམས། །ནི་རུ་ཧས་རླུང་སྐྱེད་འཇིགས་ཡོད། །དེ་བས་སྣུམ་རྗེས་བཀྲུས་དྲགས་གཏང་། །ཁྲུས་དྲག་ བཏང་ནས་འཇམ་རྩི་བྱ།།དེ་ལྟར་རིམ་པས་སྣུམ་སྦྱང་བྱ། །མས་གཏོང་ལས་ནི་ཉེས་གསུམ་སེལ། །སྣུམ་གྱི་ཚད་ནི་ཆུང་ངུ་ཡི། །ཚད་དང་དེ་ནི་མཉམ་བྱས་པའི། །སྣུམ་ཚད་འཇམ་རྩིའི་ཚད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བྱིས་རྒན་ལམ་དང་ཁུར། །བུད་མེད་རྩོལ་ཞེན་པས་དུ་བ་དང་། །རླུང་ནད་ཀྱིས་གཞོམ་མེ་ དྲོད་ཆུང་།།རྒྱལ་པོ་ཕྱུག་པོ་ལ་བདེ་བ། །ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །ནད་འཇོམས་ཡང་བ་མེད་པ་དང་། །སྟོབས་སྐྱེད་བཤང་བ་བདེ་བར་འབྱུང་། །མས་གཏོང་བུད་མེད་རོ་སྨད་ཀྱི། །མངལ་དང་མོ་མཚན་ནད་རྣམས་ལ། །བཀྲུས་དྲགས་གཉིས་གསུམ་གྱིས་དག་པར། །མས་གཏོང་ གོང་མས་གཏང་བར་བྱ།།དེ་ཡི་གཅེའུ་ནད་པ་ཡི། །སོར་ཚད་བཅུ་གཉིས་ཚད་དུ་བྱ། །ཟླུམ་ཞིང་བ་ལང་མཇུག་མ་འདྲ། །རྩ་བ་དབུས་སུ་གག་པ་གདགས། །རྩེ་མོ་ཡུངས་ཀར་ཤོང་བ་ཙམ། །འཇམ་པ་གསེར་ལ་སོགས་ལས་བྱས། །ཀུནྡ་སྲི་ཞིང་སོ་མན། །མེ་ཏོག་རྩེ་མོ་ལྟར་ཟླུམ་ཕྲ། །དེ་ཡི་རྐྱལ་བུ་འཇམ་ ཞིང་ཡང་།།ཚད་སྲང་ཕྱེད་དམ་གང་རིགས་བྱ། །དེ་ནས་ཁྲུས་བྱས་ཟས་ཟོས་ལ། །འཇམ་རྩི་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །ཁྲི་སྟེགས་བུས་མཉམ་འཇམ་པ་ལ། །དྲང་ཞིང་བདེ་བར་འདུག་ནས་ནི། །ཕོ་མཚན་བཏེག་ཅིང་དྲང་བར་བྱ། །སྦུབས་སྦྱང་ཕྱིར་ནི་ཐུར་མ་ནི། །འཇམ་པ་རིམ་གྱིས་གཞུག་ པར་བྱ།།དེ་དག་ཕོ་མཚན་དང་འཚམ་པ། །འབྲས་བུའི་མཐར་ཐུག་བར་གཏང་བ། །མི་འདར་འཇམ་རྩི་བཏང་ལྟར་བྱ། །བཙིར་ཏེ་བཏང་ལ་སྣུམ་རྗེས་བྱ། །འཇམ་རྩིའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱ། །མས་གཏོང་ཆོ་ག་འདི་ཡིས་ནི། །གསུམ་མམ་བཞི་ཡི་བར་དུ་གཏང་། །ལྷག་མ་འཇམ་རྩི་ཇི་ལྟ་བར། །འདི་ལ་ ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱ།།བུད་མེད་ཟླ་མཚན་དུས་སུ་ནི། །མངལ་བྱེ་བ་ལས་ཆགས་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཚེ་གཏང་བྱ་ལ། །རབ་ན་དུས་མིན་པར་ཡང་གཏང་། །མོ་མཚན་ཉམས་དང་གཟེར་བ་དང་། །མངལ་ཁྲག་རྟག་ཏུ་འབྱུང་གཏོང་བ། །གཅེ་བུ་སོར་བཅུ་རྩེ་མོ་ཡི། །བུ་ག་མུངྒ་ཤོང་སོར་བཞི། །མངལ་ གྱི་གནས་སུ་གཏང་བར་བྱ།།སོར་གཉིས་གཅིན་འབབ་ལམ་དུ་བཏང་། །གཅིན་འགགས་པ་ཡི་ནད་རྣམས་ལ། །བུ་མོ་རྣམས་ལ་སོར་གཅིག་གཏང་། །འབྲིང་ཚད་སྲང་ནི་གཅིག་པ་སྟེ། །བུ་མོ་རྣམས་ལ་སྲང་ཕྱེད་ཉིད། །མལ་དུ་གན་རྐྱལ་འདུག་ནས་ནི། །བརླ་ནི་ལེགས་པར་བསྐུམས་ནས་སུ། ། པུས་མོ་བསྟོད་དེ་ཉིན་ཞག་ནི། །གཅིག་ལ་ལན་གསུམ་ལན་བཞི་གཏང་། །དེ་ལྟར་མས་གཏོང་ཞག་གསུམ་ལ། །སྣུམ་གྱི་ཚད་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཞག་གསུམ་ངལ་བསོ་ནས། །སླར་ཡང་ཞག་གསུམ་གཏང་བར་བྱ། །སྐྱུག་སྨན་བྱས་ཟླ་ཕྱེད་བཀྲུ་སྨན། །དེ་ནས་ཟླ་ཕྱེད་ནས་བཀྲུས དྲགས།།བཀྲུས་དྲགས་འཕྲལ་ལ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །ཁྲུས་བཏང་ཞག་བདུན་ནས་འཇམ་རྩི། །དཔེར་ན་ལེབ་རྒན་སོགས་བཙོས་པའི། །གོས་ནི་ཆུ་ལས་ཚོས་ལེན་ལྟར། །དེ་བཞིན་བངས་པར་བྱས་ལུས་ལ། །མས་གཏོང་བས་ནི་ནང་རྣམས་འབྱིན། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནང་ཁྲོལ་དག་ཏུ་སོང་ནད་ དང་།།གནད་དང་ལུས་སྟོད་ཡན་ལག་ཀུན་ཁྱབ་ནད། །གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། །རླུང་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །བཤང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་སོགས་ནད་སོགས་པ། །གང་ཕྱིར་འཐོར་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་རབ་འཕེལ་གྱུར་ལ་ཞི་བའི་ཕྱིར། །འཇམ་ རྩི་མ་གཏོགས་སྨན་གཞན་གང་ཡང་མེད།།དེ་བས་གསོ་བ་མ་ལུས་ལས་མ་བཏང་། །གསོ་བའི་ཕྱེད་ཡིན་ཞེས་ནི་ལ་ལ་འདོད། །དེ་བཞིན་ནད་རྙིང་གློ་བུར་སྐྱེད་བྱེད་ལ། །

不要过分依赖单独使用温和泻药或灌肠剂。温和泻药会引发疾病并损害消化之火。灌肠剂会引起风病有危险。因此应在油疗后进行泻下。应先进行泻下后再用温和泻药。应该按这样的顺序进行油疗净化。
下疗可以消除三种病因。油量以小剂量为标准，与之相等的油量即为温和泻药的剂量。这对儿童、老人、旅行者、负重者、女性、劳作者、吸烟者、风病患者、消化力弱者、国王和富人都有益处，因此应当经常使用。
它能消除疾病且无副作用，能增强体力使大便通畅。下疗对女性下体、子宫和女性生殖器疾病，应在泻下二三次清净后进行上述下疗。
其导管应按病人指宽十二寸为度。圆形如牛尾，根部中间系绳，尖端能容芥子般大小，用金等柔软材料制成。如昆达花茎般光滑坚固，尖端圆细如花蕾。其囊应柔软轻便，重量应为半两或一两。
然后沐浴进食后，进行温和泻药疗法。在与臀部等高的柔软座椅上端坐舒适，抬起阴茎使其伸直。为清洁通道，应gradually插入柔软的导管。
这些要与阴茎相称，插入至睾丸为止。要像注入温和泻药那样稳定不颤抖。挤压注入后进行油疗。按温和泻药的程序进行。
用这种下疗方法，应进行三到四次。其余都按温和泻药的方法使用。
女性在月经期间，因子宫开放易受孕。因此应在此时进行，最好也可在非经期进行。对于女性生殖器功能减退、疼痛、经血持续流出者，导管长十指，尖端孔径能容绿豆大小四指。
应插入子宫位置。插入尿道二指。对尿闭等病，对少女插入一指。中等剂量为一两，对少女则为半两。
在床上仰卧，充分屈膝抬高，一天进行三四次。这样下疗三天，逐渐增加油量。然后休息三天，再进行三天。
催吐后半月进行泻下。半月后进行强泻。强泻后立即进行温和泻药。沐浴后七天进行温和泻药。
比如像煮过的旧布从水中吸收染料一样，同样，对已准备好的身体，下疗能清除体内病邪。
身体各肢节内脏中的疾病，以及要害部位、上身、遍及全身的疾病，产生这些的原因，除了风之外别无他因。大便、痰、胆等病等，因为能散布聚集，对于这些严重发作时，除了温和泻药外别无他药能平息。
因此所有医疗都离不开它。有人认为它是医疗的一半。同样适用于治疗新旧疾病。

དེ་བཞིན་ནད་རྙིང་གློ་བུར་སྐྱེད་བྱེད་ལ། །གཏར་ག་ཁྲག་དབྱུང་སྨན་ཉིད་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ བཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་སྣ་ནས་གཏོང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་རྣམས་ལ། །ལྟག་པར་སྣ་ནས་བཏང་བ་ཕན། །སྣ་ནི་ཀླད་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། །དེས་ན་དེ་ནས་ནད་དེ་འཇོམས། །བཀྲུ་སྨན་ཀླད་པའི་ནད་རྣམས་དང་། །གློང་བག་ལྐོག་ནད མཆི་མ་འཛག་།སྐྲང་དང་ཐོར་བུ་སྲིན་རྨེན་བུ། །མཛེ་སྙོམ་ཆམ་པས་བཏབ་ལ་གཏང་། །བརྟ་བ་རླུང་ལས་བྱུང་གཟེར་དང་། །གླད་པ་ཕྱེད་ནས་སྐད་འགགས་དང་། །སྣ་དང་ཁ་སྐོམ་ཚིག་མི་ཐོན། །མིག་དབྱེ་དཀའ་དཔུང་བསྐྱོད་དཀའ་གཏང་། །ཞི་བ་མིག་སྔོན་གདོང་པགས་ནད། །སྐྲ་ཡི སྐྱོན་མིག་དམར་ལ་གཏང་།།དང་པོ་རང་སྦྱོར་ཇི་ལྟའི་སྣུམ། །སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་སོགས་བསྐོལ་དང་། །ཤིང་མངར་རྒྱམ་ཚ་ཆང་རྙིང་སོགས། །ཅི་རིགས་པ་ནི་བསྐོལ་བ་གཏང་། །བརྟ་བ་འུ་སུའི་ཁུ་བ་དང་། །ཤ་ཁུ་ཁྲག་དང་ཐང་ཆུའང་སྦྱར། །ཞི་བ་སྔ་མ་འོ་མ་དང་། །ཆུ་དང་བཅས་པར་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཚད་ཆེན་དང་ནི་ཚང་ཕྲན་ཏེ། །འདི་ཡི་སྣུམ་ཚད་རྣམ་པ་གཉིས། །ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་བཙིར་བ་ཡི། །རྣོ་དེ་སྤྱི་བོའི་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། །ཕྱེ་མ་བུད་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཏེ། །སྦུ་གུ་སོར་དྲུག་ཁ་གཉིས་པ། །ནང་ན་སྨན་དང་བཅས་པ་དག་།ཁ་ཡི་དབུགས་ཀྱིས་བུས་ཏེ་གཏང་། །དེས་ནི་མགོ་ནད་མང་པོ་ཡང་། ཕྱེ་མ་ཡིན་པས་འབྱེན་པར་བྱེད། །མཛུབ་མོའི་ཚིགས་ནི་གཉིས་བའི་བར། །སྨྱུགས་པའི་ཕྱིར་བྱུང་གྱུར་པ་ལས། །ཐིགས་པ་བཅུའམ་བརྒྱད་དམ་དྲུག་།ཇི་སྲིད་འཛགས་པར་གྱུར་པ་དག་།སྣ་ནས་གཏོང་ཚད་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་། །རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ། །ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་ཐིགས་པ་ནི། ། གཉིས་ཀྱིས་ཕྲི་སྟེ་གཏང་བར་བྱ། །ཆུ་དང་ཆང་དང་སྦྱར་དུག་མར། །འཐུངས་པའམ་འཐུང་བར་འདོད་པ་དག་།ཁ་ཟས་ཟོས་དང་མགོ་བཀྲུས་དང་། །འཁྲུ་བར་འདོད་དང་གཏར་ག་བྱས། །ཆམ་པ་ཤུགས་འོངས་ཀྱིས་གཟིར་དང་། །བུ་བཙས་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སྦྱང་བྱས་མས་གཏོང་ཆོ་ག་བྱས། །དེ་བཞིན དུས་མིན་ཡུལ་རྨུགས་ལ།།སྣ་སྨན་གཏང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །ཚབས་ཆེན་ནད་དང་སོགས་མ་གཏོགས་སོ།

同样对于旧病和突发性疾病，放血疗法和药物本身都会发生变化。这是《医论》八支精要略集中第十九章诊断篇。
现在将讲解鼻腔给药仪轨品。
对于咽喉以上的诸病，从鼻腔给药有益。鼻子是脑部的门户，因此从那里可以消除疾病。
对于泻药、脑病、咽喉病、流泪、肿胀、疱疹、淋巴结、麻风、感冒等病症要施用。
对于由风引起的头痛、半边头痛导致声音嘶哑、鼻干口渴、说话不清、眼睛难以睁开、肩膀难以活动等症状要施用。
对于眼睛发青、面部皮肤病、头发问题、眼睛发红等症状要施用缓和药。
首先根据自己配制的油、药膏等熬制，或者甘草、岩盐、陈酒等适当熬制后使用。
强效药用乌头汁、肉汤、血液和汤药调配。缓和药用前述药物与牛奶和水调配。
大剂量和小剂量，这种油剂量有两种。药膏等压榨的精华是头部清洗药。
粉末是吹入式清洗药，用六指长双头管，内装药物，用口呼气吹入。这样可以使许多头部疾病因为是粉末而得以清除。
从手指第二关节伸入，流出时，滴数为十滴或八滴或六滴，从鼻腔给药的大中小剂量，应按此顺序了解。
药膏等滴剂应减少两滴使用。
饮用水、酒、毒药、油或想要饮用这些的人，进食后、洗头后、想要腹泻、放血后、被重感冒折磨、产后、咳嗽、呼吸不畅、做过净化疗法、做过下部给药仪轨的人，
同样在非时、阴雨天气时不应进行鼻腔给药，重病等情况除外。

།དེ་ནས་སྣ་ནས་སྨན་གཏང་བ། །བད་ཀན་ནང་པར་མཁྲིས་ཉིན་ཕྱེད། །རླུང་ཅན་ཕྱི་འབྲེད་མཚན་མོ་གཏང་། །ནད་མེད་པ་ལ་སྟོན་ཀ་དང་། །དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ་ན་སྔ་དྲོ་གཏང་། །དགུན་ནི་ཕྱེད་དུས་སོ་ གའི་ཚེ།།ཕྱི་འབྲེད་དབྱར་ནི་ཉི་དྲོན་བཅས། །གླད་པ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་དང་། །སྐྱིགས་བུས་བཏབ་དང་མགོ་འདར་དང་། །གཉེའུ་རེངས་སྐད་ནི་འགགས་པ་ལ། །ཉིན་རེ་ནང་པར་དགོངས་ཀ་གཏང་། །གཞན་ལ་ཉིན་རེས་བར་བཅད་ལ། །ཉི་མ་བདུན་དུ་དེ་སྤྱད་བྱ། །རྟག་ཏུ་བྱ་བའི་ལས་བྱས་ནས། །དང་པོར་མགོ་སྣུམ་ བསྐུ་དུགས་བྱས།།རླུང་མེད་མལ་དུ་གནས་ནས་ནི། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་དུགས་ཀྱང་བྱ། །དེ་ནས་གན་རྐྱལ་ལུས་དྲང་བརྐྱང་། །རྐང་པ་ལག་པ་ལེགས་བརྐྱངས་ལ། །རྐང་པ་ཅུང་ཟད་བསྟོད་ནས་སུ། །མགོ་བོ་ཡིད་ཙམ་སྨད་པར་བྱ། །སྣ་ཁུང་གཅིག་ནི་རབ་བཀག་ལ། །རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བླུགས་བྱ་བ། །སྨན་ ནི་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བསྲོས་ལ།།སྦུ་གུའམ་རས་བལ་གྱིས་བླུགས་བྱ། །བླུགས་ནས་རྐང་མཐིལ་ཕྲག་པ་དང་། །ལག་པ་རྣ་བ་ལ་སོགས་མཉེ། །རིམ་གྱིས་བརྔུབས་ལ་གློ་གཉིས་སུ། །མཆིལ་མ་དོར་བ་དེ་ནས་ནི། །སྨན་ནི་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི་བར། །ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་སྣར་བཏང་སྤྱད། །གལ་ཏེ་བརྒྱལ་གྱུར་ བསིལ་བའི་ཆུས།།མགོ་མ་གཏོགས་པར་གཏོར་བར་བྱ། །བཀྲུ་སྨན་འོག་ཏུ་སྣུམ་དག་ནི། །ནད་སོགས་ཚུལ་ལས་དཔགས་ཏེ་གཏང་། །སྣ་སྨན་བཏང་མཐར་གན་རྐྱལ་དུ། །གྲངས་བརྒྱར་དེ་ལས་བསྡད་པར་བྱ། །དུད་པ་བརྡུབས་ལ་ཆུ་དྲོན་འཇམ། །གྲེ་བ་མཚུལ་པ་དག་ཕྱིར་བྱ། །སྣུམ་བཏང་ལེགས་གྱུར་ དབུགས་བདེར་རྒྱུ།།གཉིད་ལོག་སད་བདེ་དབང་པོ་གསལ། །ཉེས་པས་མགོ་རྩུབ་མི་འགྱུར་སྐམ། །སྣ་དང་ཁ་སྐམས་ཀླད་སྟོང་སྙམ། །སྣུམ་དྲགས་གཡན་དང་ལྕི་བ་ཉིད། །མཆིལ་མང་ཆམ་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །ལེགས་བཀྲུས་མིག་གསལ་ཡང་བ་དང་། །ཁ་དང་སྐད་ནི་དག་པར་འགྱུར། །བཀྲུས་ ཉེན་ནད་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར།།བཀྲུས་དྲགས་ཁོང་ནི་རྨྱ་བར་འགྱུར། །ཚད་ཕྲན་གློ་རྡོལ་རིད་པ་དང་། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་སྐྱིད་པར་གནས། །དུས་མིན་ཆར་འབབ་པར་ཡང་གཏང་། །དེ་ནི་ཆམ་པས་དྲག་བཏབ་དང་། །ཆང་འཐུངས་རྣ་བ་འོན་པ་དང་། །ཀླད་རྒྱས་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་དང་། །ནད་བསྡུས་ཕྱིར་ནི་མ་ཕྱུང་ ལ།།ཚད་ཕྲ་བ་ནི་གཏང་མི་བྱ། །ཉིན་མཚན་ཟས་ཟོས་སློན་གཉིད་ཉལ། །མཐའ་དང་བུད་མེད་ལམ་ངལ་དུབ། །མགོ་བསྐུས་མཁུར་བཀང་དབོ་བའི་རྗེས། །བཤང་གཅི་མིག་སྨན་བཏང་རྗེས་དང་། །སོ་ཤིང་གི་རྗེས་དགོད་པ་ཡིན། །རྗེས་ལ་ཐིགས་པ་གཉིས་པ་གཏང་། །ལྔ་ཡིས་དབང་པོའི་བུ་ག་དག་། གསུམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་ངལ་བ་སེལ། །ལྔ་ཡིས་མིག་ནི་གསལ་བར་བྱེད། །སོ་བརྟན་རླུང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར། །སྣ་སྨན་ལོ་བདུན་མ་ལོན་དང་། །བརྒྱད་ཅུ་འདས་ལ་གཏང་མི་བྱ། །བཅཝ་བརྒྱད་མ་ལོན་དུད་མི་བདུག་།མཁུར་བཀང་ལྔ་མ་ལོན་ལ་མིན། །ལོ་བཅུ་མ་ལོན་སྦྱང་མི་གཏང་། །བདུན་ཅུ་འདས་ལའང མི་བྱའོ།

然后从鼻孔施用药物。痰病在清晨，胆病在中午，
风病在下午，夜间施用。对于无病之人在秋季和
春季时在早晨施用。冬季在中午时分，夏季时
在下午，夏季要配合阳光温暖。脑部受风病所侵及
打嗝发作和头部震颤及
颈部僵硬声音嘶哑者，
每日早晚各施用一次。其他病症隔日
施用七日。
首先要做常规准备工作，
先涂抹头部油脂进行熏蒸。
在无风处卧床，
从胸部以上进行熏蒸。然后仰卧伸直身体，
手脚伸展舒展，
双脚稍微抬高，
头部略微下垂。
一个鼻孔完全堵住，
然后逐渐注入。药物
用温水调和，
用管子或棉花注入。
注入后按摩脚底、肩部、
手部、耳朵等处。
逐渐吸入两肺，
吐出唾液，然后
直到药物用尽，
两三次从鼻孔注入使用。如果昏厥，用凉水
除头部外全身洒水。
下部油脂疗法，
要根据病情等情况来判断施用。
鼻疗结束后仰卧，
数到一百后才能起身。
熏烟后用温和温水，
清洗喉咙和咽部。
油脂施用得当则呼吸顺畅，
睡眠安稳醒来舒适感官清明。
病邪不会使头部粗糙干燥，
鼻和口干燥脑部空虚感。
油脂过多则发痒和沉重，
唾液增多感冒食欲不振。
清洗得当则眼目明亮轻快，
口和声音清净。
清洗不当则病情加重，
清洗过度则内部昏乱。
轻微发热、肺病、消瘦、
儿童、老人安乐居住时，
非时下雨时也可施用。
对于重感冒、
饮酒、耳聋、
脑胀、虫入体内、
病未完全清除者，
轻微发热者不可施用。
昼夜进食后、困倦欲睡时、
边地、女性、疲劳困乏、
涂抹头部、漱口、呕吐后、
大小便后、上眼药后、
用牙签后、大笑后，
之后滴入两滴。
五滴能清净感官孔窍，
三滴能依次消除疲劳，
五滴能使眼目明亮，
牙齿坚固风病平息。
鼻疗未满七岁和
超过八十岁者不可施用。
未满十八岁不可熏烟，
漱口疗法五岁以下不可用。
未满十岁不可用泻药，
超过七十岁者也不可用。

།སྐྱེས་ནས་རྒས་པའི་བར་དུ་ནི། །ཚད་ཕྲན་མས་གཏོང་ལྟ་བུར་བསྔགས། །དེ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟེན་གྱུར། །ཚད་ཆེ་བ་ལྟར་ཡོན་ཏན་སྐྱེད། །འདི་ལ་བདམ་པ་གང་ཡང་མེད། །གནོད་ལས་ཚད་ཆེན་ལྟར་འཇིགས་མེད། །སྣ་སྨན་དོན་དུ་ཏིལ་མར་ཉིད། །རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་བསྔགས་པ་ཡིན། །མགོ་ནི་བད་ ཀན་གནས་ཡིན་ཕྱིར།།སྣུམ་གཞན་བདེ་གནས་ལ་མི་བསྔགས། །མྱུར་བྱེད་རིང་ཞིག་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེ་དང་ཆུང་བྱེད་པའི། །ཁྱད་པར་ཚད་ཆེན་ཚད་ཕྲན་ལ། །གལ་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། །གང་ཞིག་སྤང་བྱས་གནོད་བྱས་པའི། །ཚད་ཆེན་ངག་ནི་སུ་ཞིག་སྟོན། །སྣུམ་དངས་བཏུང་བ་རྟག་བཤད་ དུ།།སྤྱིལ་བུ་རླུང་དང་ཚད་པར་གནས། །འཇམ་རྩི་ཚད་ཆེན་མས་གཏོང་ཚད། །དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་བསྟན། །ཛ་ལ་སྒྲོན་ཤིང་ཛི་བནྟི། །གླ་སྒང་ཤིང་ཚ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །གོ་བི་ཙནྡན་སྐྱེར་པའི་རྩ། །ཤིང་མངར་གླ་བ་ཨ་ཀ་རུ། །ཉེའུ་ཤིང་བིལ་བ་པུཎྜ་རཱི། །ུཏྤལ་མུར་བ་པརྞི་གཉིས། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་ བྱི་དང་ག་།གནྡྷ་བྷ་དྲ་སུག་སྨེལ་དང་། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་པདྨ་ཡི། །གེ་སར་དང་ནི་བ་ལ་སྟེ། །སྨན་ནི་འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་ལ། །ཆར་པའི་ཆུས་ནི་བསྐོལ་བར་བྱ། །ཏིལ་མར་ལས་ནི་སྨན་གྱི་ཁུ། །བཅུ་འགྱུར་ལྷག་བྱས་དེ་ལ་ནི། །ཏིལ་མར་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་བྱ། །ལན་བཅུ་ཉིད་ནི་བསྐོལ་ནས་ནི། །ཚོས་པ་ཡི་ནི་བཅུ་ཆ ལ།།དེ་མཉམ་ར་ཡི་འོ་མ་བླུགས། །སྣར་བཏང་ཏིལ་མར་ཡོན་ཏན་ཆེ། །ཐིགས་ཕྲན་ཞེས་བྱ་འདི་བསྟེན་བྱ། །སྣ་ནས་བཏང་བའི་སྨན་བསྟེན་པས། །ཕྲག་པ་མགྲིན་པ་དཔུང་མགོ་ནི། །མཁྲེགས་ཤིང་མཐོལ་པ་གས་མདོག་གསལ། །དབང་བརྟན་སྐྲ་དཀར་མེད་པར་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ བསྡུས་པ་ལས།མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

从出生到衰老之间，如同滴鼻小剂量般受到赞誉。若能经常使用此法，如同大剂量般能生功德。此法毫无选择之分别，无需如大剂量般害怕损害。为了滴鼻之用，芝麻油本身，经常使用受到赞誉。因为头部是痰的所在处，其他油脂对安乐不受赞誉。
速效与缓效，以及功效大小之差别，若大剂量与小剂量之间，假如并无差异，那么对于何者应当舍弃、何者造成损害的大剂量之语，谁来宣说？
清净油饮用经常所说，小屋中风与热病所在。温和疗法大剂量滴鼻剂量，如是同等而作显示。
佳拉灯木、济万提、甘松、肉桂、布谢则、戈比、旃檀、酸枣根、甘草、没药、沉香、小茴香、木榴、奔达利、乌巴拉、姆尔瓦、二帕尔尼、二布利哈提、毕达嘎、甘达巴德拉、苏格美、哈热努嘎以及莲花、花蕊与巴拉。
以上诸药等分，以雨水煎煮。芝麻油中药汁，十倍多做成后，芝麻油与水煮，煮十次之后，熟成的十分之一，加入等量牛奶。滴鼻芝麻油功德大，此称为小滴剂应当使用。
通过使用鼻内施药，肩膀喉咙及肩头，坚硬肿胀裂色明，根基稳固无白发。
此为《八支心要略集》之第二十品《总说品》。其后当说《药物熏蒸仪轨品》。

།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་བང་རླུང་ལས། །བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་མི་སྐྱེ་དང་། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་བསལ་བའི་ཕྱིར། །མཁས་པས་རྟག་ཏུ་དུད་པ་བརྔུབ། །དེ་ནི་འཇམ་དང་བར་མ་ རྣོ།།རླུང་དང་བད་རླུང་བད་ཀན་ལ། །གཏང་ངོ་མཁྲིས་ཁྲག་གིས་ཉེན་དང་། །བཀྲུས་དང་དམུ་རྫིང་ཟ་ཁུ་དང་། །རབ་རིབ་སྦོས་དང་སྟོད་རླུང་ནད། །ལྐོག་ནད་མས་གཏོང་བྱས་པ་དང་། །ཉ་དང་ཆང་དང་འོ་མ་ཞོ། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་དུག་འཐུངས་སོགས། །མགོ་ནད་སྐྱ་རྦབ་ནད་ཅན་ནི། །མཚན་གཉིད་མ་ ལོག་ལ་མི་གཏང་།།གལ་ཏེ་དུད་པ་ཆེར་བརྔུབས་ན། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་འཕེལ་འོན་དང་ལོང་། །སྐོམ་དང་བརྒྱལ་དང་རྨོངས་པར་བྱེད། །དེར་ནི་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་ཕན། །བཀྲེས་སྦྲིད་གླལ་དང་བཤང་གཅི་བསལ། །བུད་མེད་བསྟེན་དང་གཏར་ག་བཏབ། །དགོད་དང་སོ་ཤིང་བཅས་པ་ཡི། །མཐར་ནི་ དུད་པ་འཇམ་པོ་གཏང་།།དུས་འདི་དག་ནས་མཚན་ཟས་ཟོས། །སྣ་སྨན་རྗེས་ལ་བར་མ་བརྔུབ། །གཉིད་ལོག་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་ཁྲུས། །སློན་པའི་རྗེས་ལ་རྣོན་པོས་བཀྲུ། །མས་གཏོང་གཅེའུ་འདྲར་བྱས་པ་ཡི། །དུད་གཅེའུ་སྦུབས་གསུམ་དྲང་པོར་བྱ། །རྩ་བ་མཐེབ་ཤོང་རྩེ་མོ་ནི། །རྒྱ་ཤུག་ཤོང་བའི་ ཚད་དུ་བྱ།།དེ་ཡི་ཚད་ནི་རྔུབ་བྱེད་པའི། །སོར་ནི་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་གཉིས། །བཞི་བཅུ་རྣོ་དང་བར་མ་དང་། །འཇམ་པོ་ལ་ནི་རིམ་བཞིན་བྱ། །དྲང་པོར་འདུག་ཅིང་དེ་ལ་སེམས། །ཁ་གདངས་ནས་ནི་ལན་གསུམ་བརྔུབ། །སྣ་ཁུང་རེ་རེ་བཀག་ནས་ནི། །སྣར་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱ། །མགོ་དང་སྣར་གཏོགས་ནད་ བསྐྱོད་པ།།དང་པོར་སྣ་ནས་བརྔུབ་པར་བྱ། །བསྐྱོད་པའི་དོན་དུ་ཁོ་ནས་བརྔུབ། །གྲེ་བར་གཏོགས་པ་དེ་ལས་བཟློག། །དུ་བ་ཁ་གཉིས་ནད་སློན་གྱི། །སྣར་སློན་མིག་ལ་གནོད་པར་བྱེད། །དུ་བ་རྔུབ་དང་འབྱིན་པ་ཡིས། །ལན་ནི་གསུམ་གསུམ་བརྔུབ་པར་བྱ། །འཇམ་པོ་ཉིན་གཅིག་ལན་གཅིག་གཏང་། །བར་མ་ལན་གཉིས་ སྦྱོར་བ་ནི།།ལན་གསུམ་ལན་བཞི་གཏང་བར་བྱ། །དེར་སྨན་གུ་གུལ་ཨ་ཀ་རུ། །གླ་སྒང་རྡོ་དྲེག་སྠོ་ནི་ཡ། །སྤང་སྤོས་ཨུར་ཤི་བ་ལ་ཀ་།ཤིང་ཚ་ཀོན་ཏི་ཤིང་མངར་དང་། །བིལ་རྐང་ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་།པོག་དཀར་ཤྲི་བེ་ཏ་ཀ་དང་། །གླ་བ་སྦྲ་ཚིལ་བྱ་མ་ཀ་།པོག་ནག་གུར་གུམ་མ་ཤ་དང་། །ཀུན་ཏུ་རུ་དང་ནས་དང་ཏིལ། །སྣུམ་བཅས་ འབྲས་བུ་སྙིང་པོ་དང་།།ཚིལ་དང་རྐང་དང་ཞག་དང་མར། །ཞི་བ་པོག་ནག་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །རྒུན་འབྲུམ་པདྨ་ཨུཏྤལ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཨ་ཤྭད་ཐ། །ུ་དུམྦཱ་ར་བླག་ཤ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་ཤུན་པ་ཁ་ར་དང་། །ཤིང་མངར་ཀླུ་ཤིང་ཤུག་པ་བཙོད། །དྲི་ལས་རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་བསྐོལ། །རྣོན་པོ་ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་དང་། །སྐྱེར་པ་དང་ནི་རྩ་བ་བཅུ། ། ལྡོང་རོས་བ་བླ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །གི་རི་གར་ཀར་འབྲས་བུ་གསུམ། །དྲི་ཡི་སྨན་ལ་རོ་རྣོ་བའི། །མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་སྡེ་ཚན་ནོ།

从鼻腔以上由风引起的疾病不会产生，
为了消除已经产生的疾病，
智者应当经常吸入烟气。
这分为温和、中等和猛烈三种。
分别用于风病、风胆病和痰病。
胆热血病患者、腹泻者、肿瘤病者、关节炎患者、
眼花者、腹胀者、上部风病者、
喉病者、做过下疗者、
食用过鱼、酒、牛奶、酸奶、
蜂蜜、酥油、毒药等者、
头痛者、中风病患者，
未睡眠者不可使用。
如果过度吸入烟气，
会导致血液和胆汁增多、耳聋、失明、
口渴、昏厥和意识混乱。
此时应采用清凉疗法。
饥饿、打哈欠、排泄大小便、
行房事、放血、
大笑和使用牙签之后，
最后应使用温和的烟气。
在这些时候进食晚餐、
使用鼻药后应使用中等烟气。
睡眠、使用鼻药、眼药、沐浴、
呕吐后应使用猛烈烟气。
下疗用的烟筒形如针筒，
烟筒有三种，应当制作笔直。
底部大小以能容纳拇指为度，顶端
以能容纳青稞为度。
其长度为吸气时
二十指、三十二指、
四十指，分别对应猛烈、中等和
温和三种。
端坐并专注于此，
张口吸入三次。
轮流堵住一个鼻孔，
从鼻子吸入烟气。
对于头部和鼻部疾病的治疗，
首先应从鼻子吸入。
为了治疗疾病只从口中吸入，
喉部疾病则相反。
烟气从两处排出会引起疾病复发，
从鼻子排出会损害眼睛。
吸入和呼出烟气时，
应各吸入三次。
温和烟气每日使用一次，
中等烟气使用两次，配制
应使用三至四次。
其药物包括：愈创木、沉香、
松香、石垢、诃子、
藏香、乌尸罗、婆罗迦、
桂皮、贡底、甘草、
毕力勘、豆蔻、婆卢迦、
白檀、白诃子、
麝香、熊胆、摩迦、
黑檀、藏红花、豆蔻、
昆都茹、大麦、芝麻、
含油果实、果核、
脂肪、骨髓、油脂、酥油、
平和类：黑檀、没药、
葡萄、莲花、青莲、
尼拘陀树、阿湿匹他树、
乌昙跋罗树、布拉克沙树、
姜黄皮、糖、
甘草、龙树、柏树、蓝靛、
香类：檀香、茜草煎煮。
猛烈类：觉底思摩底、
醋栗以及十种根药、
密陀僧、岩白菜、没药、
吉利甘露迦、三果。
香药中具有辛味的
头部清洗药物类别。

།དེ་དག་ཞག་གཅིག་ནུར་སྤངས་ལ། །དུད་པའི་སྨན་རྣམས་བཏགས་ནས་ནི། །ཐུར་མ་སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་ལ། །ལན་ལྔའི་བར་དུ་བྱུག་པར་བྱ། །གདར་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ་སྦོམ་ལ། །ནས་ཀྱི དབྱིབས་དང་འདྲ་བར་བྱ།།གྲིབ་མར་སྐམ་ཞིང་ཁོང་སྟོང་མེད། །སྣུམ་གྱིས་ཇི་བཞིན་བསྐུས་བྱས་ལ། །བརྔུབ་ཕྱིར་མེ་ཡིས་བསྲེགས་ནས་ནི། །དུད་པའི་གཅེའུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་བུ་གར་ནི། །གཅེའུ་སོར་བཅུའམ་སོར་བརྒྱད་པ། །བཅུག་པ་ཁ་ནས་དུད་པ་ནི། །ལུད་པ་ཅན་གྱིས་བརྔུབ་པར་བྱ། ། དུད་པ་བརྔུབས་ལ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སྐད་འགགས་རྣག་དང་དྲི་མི་ཞིམ་གདོང་སྐྱ། །སྐྲ་སྐྱོན་རྣ་མིག་འཛག་གཡའ་རྨོངས་བག་དང་། །སྙོམ་དང་སྐྱིགས་བུ་ཆམ་པའི་ནད་མི་འབྱུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་དགང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།མཁུར་བཀང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། །སྣུམ་དང་ཞི་བྱེད་སྦྱོང་རྨ་འཚོབ། །དེ་ལས་གསུམ་ནི་རླུང་ལ་སོགས། །གསུམ་གཏང་ཐ་མ་རྨ་ལ་ཕན། །འདིར་སྨན་མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་དང་། །ཚ་དང་སྣུམ་ནི་བསྐོལ་བ་ཡིན། །ཞི་བྱེད་ ཁ་བསྐ་མངར་སྨན་བསྐོལ།།སྦྱོང་བ་ཁ་དང་ཚ་དང་སྐྱུར། །རྨ་འཚོབ་བྱེད་པ་ཁ་བ་དང་། །བསྐ་བའི་སྨན་ནི་བསྐོལ་བར་བྱ། །དེ་ལ་སྣུམ་དང་འོ་མ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཆུ་དང་ཚ་དང་ཆང་། །བ་གཅིན་འབྲུ་ཡི་ཁུ་བ་རྣམས། །སྨན་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་དང་། །ལྡེ་གུར་བཅས་པ་བསྐོལ་བ་ནི། །ཇི་ཙམ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་ སྦྱར།།སོ་བརྩེ་སོ་ནི་འགུལ་བ་དང་། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཁ་ནད་ལ། །དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ་བསིལ་བ་ཡི། །ཏིལ་ཆུས་མཁུར་བ་བཀང་བ་ཕན། །རྟག་ཏུ་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་གཞག་།ཏིལ་མར་དག་གམ་ཤ་ཁུ་བསྔགས། །ཁ་དྲོད་ཆེ་ཚ་ཚོས་པ་དང་། །འཕྲལ་དུ་རྨ་ནི་བྱུང་བ་དང་། །དུག་ དང་ཐལ་སྨན་མེས་ཚིག་ལ།།ཞུན་མར་དག་གོམ་འོ་མས་དགང་། །སྦྲང་རྩི་མཁུར་བཀང་བྱས་པས་ནི། །ཁ་ཡི་དྲི་མ་སྦྱོང་བྱེད་ཅིང་། །ཁ་ཡི་རྨ་ནི་འཚོབ་བྱེད་ཡིན། །ཁ་ཚ་སྐོམ་དད་རབ་ཞི་བྱེད། །རོ་མི་ཚོར་དང་དྲི་མ་ཆེ། །ཁ་མནམ་འབྲས་རྩབས་བཀང་བས་སེལ། ། དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཚ་བཅས་བསིལ། །ཁ་སྐམས་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །ཐལ་སྨན་རྣོན་ཁུས་མཁུར་བཀང་བས། །བད་ཀན་སོགས་པ་མྱུར་དུ་སེལ། །ཆུ་ཚན་དྲོ་འཇམ་མཁུར་བཀང་བས། །ཁ་ནི་ཡང་ཞིང་བདེ་བར་བྱེད། །རླུང་མེད་ཉི་ཚན་བཅས་པར་ནི། །ཕྲག་པ་མཇིང་བར་དུགས བྱ་མཉེ།།མཁུར་བ་བཀང་ནས་གདོང་པ་ནི། །ཅུང་ཟད་བཏེག་སྟེ་ཇི་སྲིད་ན། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་ཁ་གང་བའང་། །སྣ་མིག་འཛག་པའི་བར་དུ་གཞག་།ཁ་བཀང་མི་སྤོ་བཞག་མཁུར་བཀང་། །གཞན་དུ་ཁར་བརྔུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁར་བརྔུབས་པ་ཡིས་ཁྱད་པར་གསོ་བ་ནི། །གཉེའུ་ རེངས་མགོ་མིག་རྣ་ནད་ཁ་ནག་དང་།།མཆིལ་མང་གྲེ་ནད་སྙིང་ག་སྲ་བ་དང་། །སྙིང་འཕར་སྙམ་དང་ཆམ་པ་ཡི་ག་འཆུས། །མཁུར་བཀང་བཤད་པའི་སྨན་རྣམས་ཀྱི། །ལྡེ་གུ་སྨན་ཁུ་ཕྱེ་མ་སྟེ། །ཁ་མུར་བྱ་བ་རྣམ་གསུམ་ཡིན། །དེ་ནི་བད་ཀན་ནད་ལ་གཏང་། ། གདོང་བསྐུས་གསུམ་སྟེ་ནད་སེལ་དང་། །དུག་སེལ་ཁ་དོག་བཟང་བྱེད་པའོ།

将那些药材浸泡一天。将熏药研磨后，涂抹在长十二指宽的木棒上，要涂抹五次。木棒要有拇指般粗细，形状要如同青稞。在阴凉处晾干，内部不能有空洞。按照要求涂抹油脂，为了吸入而用火燃烧，制成熏烟管。
在碗口相对的孔洞中，插入十指或八指长的管子，从口中吸入烟雾，对于有痰的人要吸入。
吸入熏烟可以治疗痰、呼吸不畅、声音嘶哑、脓液、异味、面色苍白、头发问题、耳目流液发痒、昏沉、昏迷、呃逆以及感冒等疾病。
这是从《医论八支精华》的第二十一章'总说'。
接下来解说用药汁漱口等仪轨的章节。
漱口有四种：油性、平息、清净和愈合伤口。其中前三种分别用于治疗风等三病，最后一种有益于伤口。
这里用甜、酸、咸、辛辣和油性药材煮制。平息用苦、涩、甜药煮制。清净用苦、辛辣和酸味药。治疗伤口用苦和涩味药煮制。
其中用油、牛奶、蜂蜜、水、盐、酒、牛尿、谷物汁液，根据不同药材，加入糊状物煮制，要根据耐受程度调配。
对于牙龈、牙齿松动和风引起的口腔疾病，用温和或凉的芝麻水漱口有效。
经常含漱保持，推荐用芝麻油或肉汤。对于口腔发热、发炎、新生伤口、中毒、碱性药物灼伤，用酥油或牛奶漱口。
用蜂蜜漱口能清洁口腔污垢，治愈口腔伤口。能止口渴和口干。
对于味觉迟钝、口臭严重者，用米醋漱口可以消除。同样加入少许盐的凉米醋可以治疗口干。
用碱性锐利药汁漱口能快速清除痰等。用温和的温水漱口能使口腔轻松舒适。
在无风和阳光充足的地方，要按摩肩颈部。漱口时要稍微抬起面部，直到痰充满口腔，鼻眼流液时才停止。
含漱时不要移动，保持漱口状态。否则会被吸入口中。
通过口腔吸入特别能治疗：颈部僵硬、头目耳疾、口腔发黑、唾液过多、喉疾、心部僵硬、心悸、昏沉、感冒和食欲不振。
上述漱口药物有糊状、药汁、粉末三种形式。这些用于治疗痰病。
面部涂抹有三种：除病、解毒和美容。

།དེ་དྲོད་བད་ཀན་རླུང་ལ་བསྔགས། །ལྷག་མ་ལ་ནི་རབ་བསིལ་བ། །དེ་ཡི་ཚད་དཔངས་སོར་བཞི་ཆ། །སུམ་ཆ་ཕྱེད་དེ་རྣམ་པ་གསུམ། །མ་བསྐམས་བར་དུ་དེ་བཞག་གི། །བསྐམས་ན་པགས པ་ལ་གནོད་འགྱུར།།དེ་ནས་སྤངས་ནས་བཀྲུ་བར་བྱ། །དེ་ཡི་རྗེས་ལ་བསྐུ་བྱུག་བྱ། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་མང་སྨྲ་ཁྲོ། །མེ་ཚན་ཉི་ཚན་མྱ་ངན་སྤང་། །དེ་ནི་ཆམ་པ་སྣ་སྨན་གཏང་། །མ་ཞུ་འགྲམ་འཐམས་ཡི་ག་འཆུས། །མཚན་གཉིད་མ་ལོག་ལ་མི་གཏང་། །དེ་ནི་ལེགས་པར་ སྤྱོད་པ་ཡིས།།དུས་མིན་སྐྲ་དཀར་ངོ་ཁབས་དང་། །གཉེར་མ་རབ་རིབ་མིག་སྔོ་སེལ། །རྒྱ་ཤུག་སྙིང་པོ་བ་ཤའི་རྩ། །སེང་ཕྲོམ་ཡུངས་ཀར་དཀར་པོ་རྣམས། །སིང་ཧིའི་རྩ་བ་ཏིལ་ནག་དང་། །སྐྱེར་བའི་ཤུན་པ་རྨེའུ་རྣམས། །འཇག་རྩ་ཙནྡན་ཨུར་ཤིར། །ཤིཪྴ་ཤ་ཏ་པུས་པ་འབྲས། །ཀུ་མུད་ཨུཏྤལ་ ཀ་ལ་ཧ།།དཱུར་བ་ཤིང་མངར་ཙནྡན་རྣམས། །ཀ་ལི་ཡ་ཀ་ཨུར་ཤི་ཏི། །སྤང་སྤོས་རྒྱ་སྤོས་ཤུག་པ་རྣམས། །ད་ལིས་ཀུན་དྲ་པུཎྜ་རཱི། །ཤིང་མངར་རྒྱ་སྤོས་ཨ་རུ་ར། །དེ་ལྟར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད། །བསྐུ་བ་དགུན་སྟོད་སོགས་དྲུག་སྦྱར། །གདོང་བསྐུ་བ་ལ་གོམས་པ་རྣམས། །མཐོང་བ་བརྟན་ པར་འགྱུར་བ་དང་།།གདོང་ནི་ཡོངས་སུ་མི་རྙིང་ལ། །འཇམ་ཞིང་པདྨ་འདྲ་བར་འགྱུར། །བསྐུ་དང་བླུགས་དང་རས་བལ་ཅན། །པགས་པས་གཡོགས་དང་རྣམ་པ་བཞི། །དེ་ནི་སྤྱི་བོའི་ཏིལ་མར་ཏེ། །ཕྱི་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་ཆེ། །དེ་ལ་བྱུགས་པ་རྩུབ་པ་དང་། །གཡའ་དང་དྲི་མ་ཅན་ལ་སྦྱར། །རླུགས་པ་གློག་ པ་གླད་གཟེར་དང་།།ཆ་དང་རྨ་སྨིན་རྣགས་ལ་གཏང་། །རས་བལ་སྣུམ་ཅན་སྐྲ་འབྱི་དང་། །གཟའ་ཞུགས་མིག་ནི་རེངས་ལ་གཏང་། །བགས་བཅིབས་མགོ་བོ་ཚོར་བ་མེད། །ཁ་ཡོ་གཉིད་ནི་ཡར་བ་དང་། །ཁ་དང་སྣ་སྐམ་རབ་རིབ་དང་། །མི་བཟད་མགོ་ནད་དག་ལ་སྦྱར། །དེ་ཡི་ཆོ་ག་འདུག་པ་ལ། །ཁྲིའུ་པུས་མཉམ་འཇམ་ པ་ལ།།ལུས་བཀྲུས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་བྱས་ལ། །དགོངས་ཀ་བའམ་མ་ཧེ་ཡི། །པགས་པ་མགོ་བོ་དང་མཉམ་ལ། །རྒྱར་ནི་སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། །རྣ་བའི་མཐར་ཐུག་བར་བཅིངས་པ། །འཕྲལ་བ་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་པ་ནི། །གོས་སམ་ལན་བུས་བཅིངས་བྱས་ལ། །མ་ཤའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་ནས་ནད་དམིགས་ཅི་ འདྲ་ལ།།སྣུམ་བསྐོལ་བ་ནི་དྲོ་འཇམ་ཙམ། །དེ་ནི་སྤྱི་བོ་མན་ཆད་ནས། །སྐྲ་དྲུང་སོར་གཅིག་ནུབ་ཙམ་བླུགས། །ཁ་དང་སྣམ་ཚུལ་ཕྱིན་པར་གཞག་།དེ་ནི་རླུང་སོགས་ནད་རྣམས་ལ། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་བརྒྱད་དྲུག་གཞག་།ནད་མད་ས་ལ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་།མར་གསར་ཕྲག་པ་ལ་སོགས་མཉེ། །དེ་ལྟར་ཞག་ བདུན་བླུགས་པར་བྱ།།རྣ་བ་གང་བར་བླུགས་ཏེ་གཞག་།རྣ་བའི་རྩ་ལ་མཉེ་བར་བྱ། །ནད་རྩེ་ཞིལ་གྱི་བར་བྱ་ཞིང་། །རྣ་བ་སེ་གོལ་བརྒྱ་པར་གཞག་།པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ནི། །ལག་རྩེས་བསྐོར་བའི་བར་དང་ནི། །མིག་འབྱེད་འཇུམས་དང་མཉམ་པ་ཡི། །ཡུན་ནི་གྲངས་ཀྱི་ཚད་དུ་བཤད། །སྤྱི་བོའི་ ཏིལ་མར་སྦྱར་བ་བསྐུས་པས་ནི།།སྐྲ་དཀར་དམར་སེར་སྐྲ་འབྱི་གཟའ་ཞུགས་དང་། །མགོ་བོའི་རླུང་ནད་སེལ་ཞིང་དཔང་པོ་གསལ། །སྐད་གདངས་འགྲམ་པ་མགོ་ཡི་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །། དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

它温暖，适用于痰和风。其余则非常清凉。
它的高度有四指、三分之一和二分之一这三种。
在未干燥前应保持，若干燥则会伤害皮肤。
然后去除并清洗，之后涂抹。
白天应避免睡眠、多言、发怒、热火、日晒和忧愁。
这是感冒时使用的鼻药。
不消化、牙关紧闭、食欲不振时，
夜间未睡时不可使用。
通过正确使用这些，
可以消除非时白发、面部浮肿、
皱纹、眼花和眼青。
海松子仁、牛肉根、
白芥子、白芥末、
狮子根、黑芝麻、
醋栗皮、竹根、
芦苇根、檀香、香根草、
尸利沙花、百花米、
睡莲、青莲、迦罗诃、
狗牙根、甘草、檀香、
迦利亚迦、乌尔希提、
藏香、檀香、柏树、
达里、昆达、白莲、
甘草、檀香、诃子。
如是以半偈所说。
涂抹药物在初冬等六时使用。
经常面部涂抹者，
视力会变得稳定，
面容不会衰老，
柔滑如莲花。
涂抹、倾注、棉布、
皮革包裹四种方式。
这是头顶芝麻油，
依次功效越大。
其中涂抹适用于粗糙、
瘙痒和有污垢者。
倾注适用于昏厥、头痛、
骨节和成熟脓疮。
含油棉布适用于脱发、
中风和眼睛僵硬。
皮革包裹适用于头部无知觉、
口歪、失眠、
口鼻干燥、眼花和
难忍的头痛。
其使用方法是坐在
与膝同高的柔软座椅上，
沐浴、涂抹、熏蒸后，
傍晚时用牛或水牛
皮革与头部等长，
宽十二指，
系至耳边，
额部用布包裹，
用布或带子系紧，
用豆酱涂抹。
然后根据病症，
将温热适度的油
从头顶向下
注入发根一指深处。
口鼻处要妥善处理。
对风等病症，
保持一万八千或一万六千次。
无病时保持一千次。
用新鲜酥油按摩肩部等处。
如此连续七天注油。
注满耳朵后保持。
按摩耳根。
直至病根消除，
耳朵保持百次弹指时间。
右膝盖骨
用指尖旋转的间隔和
开闭眼睛相等的
时间作为计数标准。
头顶涂抹芝麻油能够
治愈白发、红黄发、脱发、中风、
头部风病，使感官清明，
增强声音、面部和头部力量。
这是《医论八支心要》中
总说部分第二十二章。
接下来将讲解眼药滴注和眼药涂抹的方法章节。

།མིག་ནད་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །དང་པོར་སྨན་ཐིགས་བླུགས་པས་ནི། །ཟུག་ན་གཡའ་དྲུད་མཆི་མ་འཛག་།མིག་ཚ་མིག་དམར་རྣམས་ལ་ཕན། །རླུང ལ་དྲོན་པོ་བད་དྲོ་འཇམ།།ཁྲག་མཁྲིས་ལ་ནི་དེ་བསིལ་བསྔགས། །རླུང་མེད་གནས་སུ་འདུག་ནས་ནི། །ལག་པ་གཡོན་པས་མིག་ཕྱེ་ལ། །ཉ་ཕྱིས་ནང་སྦྱར་རས་བལ་ནི། །བསྙད་པའི་ཐིགས་བ་བླུགས་བྱ་བ། །སོར་གཉིས་ཙམ་སྤངས་ལས་མིག་གྲཝ། །ཐིགས་པ་བཅུའམ་བཅུ་ གཉིས་བླུགས།།དེ་ནས་གོས་འཇམ་དག་གིས་ཕྱི། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཅན་དག་ལ། །གོས་འཇམ་གཞན་ནི་ཆུ་དྲོན་ལ། །སྦངས་པས་དུགས་ནི་འཇམ་པོ་བྱ། །མིག་སྨན་བླུགས་པ་རབ་ཚ་རྣོས། །ན་ཞིང་མིག་དམར་རྟུལ་བར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་གྲང་བས་ཟུག་པ་དང་། ། འཛུམས་མི་ཤེས་དང་ན་བར་འགྱུར། །དྲགས་པས་མིག་མཆུ་དམར་དང་དྲུད། །རྩུབ་ཅིང་མིག་ནི་འབྱེད་དཀར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཆུང་བས་ནད་དཀྱེལ་སྐྱེད། །མ་ཕོ་བས་ནི་ཐུ་བར་བྱེད། །བསྐུས་ལེགས་ནད་རྩ་སྣ་སུལ་དང་། །ཁ་ཡི་སྦུབས་སུ་སྨན་གྱིས་ཁྱབ། །སྤྱི་བོར་གཏོགས པའི་ནད་ཀྱི་ནི།།དྲི་མ་དཔྱིས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །དེ་ནས་ལུས་སྦྱངས་མིག་སྨན་བསྐུ། །མིག་ཙམ་ལ་ནི་གནས་གྱུར་པ། །ཅུང་ཟད་སྐྲངས་དང་ཤིན་ཏུ་གཡའ། །རྡུ་མ་ཆགས་པས་སྨིན་ཤེས་ཤིང་། །ཅུང་ཟད་དྲུད་དམར་མཆི་མ་འཛག་།མིག་རྡུ་སྟུག་ལ་གཏང་བར་བྱ། ། བད་ཀན་དང་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །མཆོག་ཏུ་རླུང་གིས་གཟིར་ལ་བསྐུ། །མིག་སྨན་ཕྱི་དང་རྨག་སོ་དང་། །གསལ་བར་མཐོང་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ། །དེ་ལ་ཕྱི་བའི་མིག་སྨན་ནི། །བསྐ་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་དང་ཁ། །རྨ་གསོ་སྨན་ནི་ཁ་བ་སྟེ། །གསལ་སྨན་མངར་དང་བསིལ་བ་ཡིན། ། ཐུར་མ་སོར་བཅུ་དབུས་ཕྲ་ལ། །རྩེ་མོ་སྲི་ཞིང་ཁ་འབུས་འདྲ། །ཕྱི་བའི་ཐུར་མ་ཟངས་ཀྱི་བསྔགས། །རྨ་གསོ་ལྕགས་ནག་བྱས་སོར་ཙམ། །བཟང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། །གསེར་དང་དངུལ་ལས་བྱས་པ་བསྔགས། །གདར་བུ་ཁུ་བ་ཕྱེ་མས་ཏེ། །མིག་སྨན་རྣམ་གསུམ་ཉིད་དུ བརྟག་།དེ་ནི་མིག་ནད་ལྕི་འབྲིང་དང་། །ཡང་བ་ལ་ནི་རིམ་བཞིན་སྦྱར། །མཚན་མོ་ཉལ་དང་ཉི་མའི་གུང་། །ཟོས་འཐུངས་ཉི་མ་ཚ་བ་ཡིས། །མིག་གི་ནད་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །དཀྱེལ་ནི་སྐྱེ་དང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ཞི་ཕྱིར་ན་དགོངས། །ཉི་མ་སྤྲིན་བྲལ་དུས་སུ་བསླུ། ། གཞན་དག་སྨྲ་བ་ཉིན་པར་ནི། །མིག་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་མི་བྱ། །བཀྲུས་པས་ཉམ་ཆུང་གྱུར་པའི་མིག་།ཉི་མ་བལྟས་ན་གནོད་པར་འགྱུར། །མཚན་མོ་གཉིད་ནི་ལོག་པ་དང་། །ཟླ་དུས་ཡིན་པས་རྟས་འགྱུར་ཏེ། །མིག་ནི་མེ་ཡི་རང་བཞིན་པས། །བསིལ་བས་གནད་མེད་བསྟེན པར་འགྱུར།།མིག་ནད་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའམ། །ཕྱི་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བ་ལས། །རབ་ཆ་མིན་པའི་ཉིན་པར་ཡང་། །མིག་སྨན་རྣོན་པོ་བླུགས་པར་འདོད། །ལྕགས་ནི་རྡོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། །རྣོ་བ་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གནོད་བྱེད་ནུས། །མིག་གི་རང་ བཞིན་དེ་དང་འདྲ།།དགུན་ཚེ་མཚན་མོ་མིག་སྨན་ནི། །རྣོན་པོ་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འཛག་མི་འགྱུར་བས་མིག་རེངས་དང་། །གཡའ་དང་མི་གསལ་ལ་སོགས་སྐྱེད། །མིག་སྨན་མི་གཏང་འཇིགས་དང་སློན། །ཁྲུས་བཏང་ཟན་ཟོས་ཤུགས་ཀྱིས་ཉེན། །ཁྲོས་དང་རིམས་བཏབ་མིག་ཕྱིར་བྱུང་། །བླང་ ནད་མྱ་ངན་གཉིད་མ་ལོག་།ཉི་མ་མ་མཐོང་མགོ་བཀྲུས་དང་། །ཆང་འཐུངས་དུད་པ་བརྔུབས་པ་དང་། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་ཉི་ཚན་གདུངས། །ཉིན་ཉལ་སྐོམ་པ་ལ་མི་གཏང་། །མིག་སྨན་རབ་རྣོ་འཇམ་དང་ཉུང་། །མང་སླ་སྐ་དང་རྩུབ་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་བསིལ་དང་ཚ་བ་ཡི། །མིག་སྨན་བསྐུ་བར་མི བྱའོ།

对于一切眼病，首先滴入眼药，若有疼痛、发痒、流泪、眼热、眼红等症状都有效。
对风病用温和的药，对血和胆病则赞用凉药。
在无风处坐下，用左手开眼，用棉布蘸取药液滴入，
距离眼睛约两指宽，滴入十滴或十二滴。
然后用柔软的布擦拭。对风病和痰病患者，
用另一柔软的布在温水中浸湿后，轻轻热敷。
眼药若太热太烈，会引起疼痛和眼红迟钝。
太冷则会引起疼痛，不能闭眼和疼痛。
用药过度会使眼角发红和发痒，眼睛变得干涩难以睁开。
药量太小会使病情扩散，药量不足则会引起呕吐。
涂药得当则能使药物遍布鼻腔和口腔。
能彻底清除头部疾病的污垢。
然后清洁身体，涂抹眼药。
若病仅在眼部，稍有肿胀和剧烈瘙痒，
有眼屎形成时即可知已成熟，略有发痒发红流泪，
眼屎浓厚时应施药。
对于痰病、血胆病，尤其是被风所困扰者应涂药。
眼药分为外用药、治疗药和明目药三种。
其中外用眼药具涩、酸、热、苦味，
治疗药具苦味，明目药具甘味且性凉。
医用针长十指，中间细，尖端锐利如蚊子口。
外用针以铜制为佳，治疗针用黑铁制作长一指。
上等明目药则推荐用金银制作。
药物形态分为膏状、液体和粉末三种。
这些应根据眼病的重、中、轻程度依次使用。
夜晚睡眠时、正午时分、饮食后、炎热天气，
眼病会加重，会产生扩散和混乱。
因此为使其平息，应在傍晚无云时施药。
其他人说白天不可使用猛烈的眼药。
洗后虚弱的眼睛看阳光会受损。
夜晚入睡和月亮时节则会增强，
因为眼睛属火性，用凉性药物会无碍而适宜。
眼病以痰病为主或需要外用药和明目时，
即使在非炎热的白天也可使用猛烈的眼药。
铁是从石头中产生的，
虽然锋利也是从石头中产生，
但它也能造成伤害，眼睛的本性与此相似。
冬季夜晚使用猛烈的眼药不会有益，
因为不会流泪而会导致眼睛僵硬、
发痒和视物不清等症状。
恐惧、疲惫、沐浴后、进食后、用力过度、
发怒、发烧、眼球突出、
中风、忧愁、未睡醒、
未见阳光、洗头后、
饮酒后、吸入烟雾、
食物未消化、暴晒、
日间睡眠、口渴时都不宜用药。
不应使用过于猛烈、柔和、稀少、
过多、稀薄、浓稠、粗糙、
极冷和极热的眼药。

།དེས་ན་མིག་ནི་མ་ཕྱེ་བར། །དལ་གྱིས་ནང་དུ་ཁྱབ་པར་བྱ། །མིག་སྨན་བསྐུས་ནས་མིག་མཆུ་ནི། །ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ལ་མིག་སྨན་ནི། །རྣོན་པོས་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །དབྱེ་དང་འཛུམས་པར་མི་བྱའོ། །མིག་མཆུ་གཉིས་ནི་བསྡམ་པ་དང་། །བཀྲུ་བ་དག་ནི་མི་བྱའོ། ། གང་ཚེ་མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི། །སྨན་གྱི་རྩོམ་པ་ཞི་གྱུར་ན། །ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་མཐུན་པ་ཡི། །ཆུ་ཡིས་དེ་ཚེ་བཀྲུ་བར་བྱ། །དེ་ནས་གོས་འཇམ་བཅས་པ་ཡི། །མཐེ་བོང་དང་ནི་མཛུབ་མོ་གཉིས། །མིག་ནི་ཅི་རན་ཕྱེ་སྟེ་ཕྱི། །གཡོན་པས་གཡས་པ་ཕྱི་བར་བྱ། ། གཞན་དུ་མིག་སྨན་བླུགས་པ་ཡིས། །མིག་མཆུ་ཁྱབ་པས་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །སྨན་གྱིས་གཡའ་བའམ་རྟུལ་གྱུར་ན། །རྣོན་པོའི་དུད་བརྔུབ་པར་བྱ། །མིག་སྨན་རྣོན་པོས་ཚ་གྱུར་ན། །སླར་འཆོས་མིག་སྨན་བསིལ་བྱེད་གཞུག་།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས པ་ལས།མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མིག་སྨན་གྱི་ཕུར་མ་བསྲེགས་ཤིང་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

因此，不要睁开眼睛，要缓慢地让药物向内渗透。
涂抹眼药后，稍微活动眼睑，
猛烈的眼药会迅速渗透。
不要睁开和闭合眼睛。
要闭合两个眼睑，
不要清洗。
当涂抹眼药后，
药物的作用平息时，
应当用与病症相应的
水来清洗。
然后用柔软的布料，
用拇指和食指，
适当地张开眼睛擦拭。
用左手擦拭右眼。
否则滴入眼药，
眼睑被药物浸润会引发疾病。
如果因药物发痒或变钝，
应当吸入猛烈的烟。
如果猛烈的眼药发热，
应当再次使用清凉的眼药治疗。
这是《医论八支精华》中第二十三品'总说'章。
接下来将解说眼睛按摩的仪轨和未经烧煮的眼药液滴入眼睛的仪轨品。

།མིག་འཛུམས་མི་ཤེས་རེངས་བག་དང་། །སྐམ་དང་རྩུབ་དང་སྣད་པ་ དང་།།རླུང་མཁྲིས་ནད་གྱུར་ཞུམ་བག་དང་། །རྫི་མ་བྱི་ཞིང་གཡོགས་པར་མཐོང་། །དབྱེ་དཀའ་རྩ་ནི་བརྩེ་བ་དང་། །མིག་ནི་རྩ་འགྱུར་མི་མཐོང་དང་། །དམར་ཞིང་མཆི་འཛག་ཀླད་ཕྱེད་ན། །རླུང་ནད་ཀུན་འགྲོ་ལིང་ཏོག་ཅན། །མིག་ནད་བརྩེ་ཞིང་མཆི་མ་འཛག་།ན་ཞིང་ དམར་ལ་མིག་རྡུ་ཆགས།།ཐུན་མོང་དུས་སུ་ནང་པར་རམ། །དགོངས་ཀ་གན་རྐྱལ་ཉལ་ནས་ནི། །ལུས་དང་མགོ་སྦྱང་རླུང་མེད་པའི། །གནས་སུ་བརྟ་བའི་སྨན་གཏང་ངོ་། །ནས་སམ་མ་ཤའི་རྗེན་ཟན་གྱིས། །མིག་སྦུབས་མཐའ་བསྐོར་མཉམ་པ་ནི། །དཔངས་སུ་སོར་གཉིས་ རྟེན་བྱས་ལ།།ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྨན་བསྐོལ་ལ། །ཞུན་མར་ཆུ་ཚན་ལ་བསྲོས་ཏེ། །མིག་ནི་བཙུམས་པར་བླུགས་པར་བྱ། །མཚན་མོ་མི་མཐོང་རླུང་རབ་རིག་།དབྱེ་དཀའ་སྩོགས་ལ་ཚིལ་ཞུན་བླུགས། །རྫི་མའི་རྩེ་ནུབ་བར་བཀང་ལ། །དེ་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་དབྱེ་བ་ནི། །དེ་ ནི་དལ་གྱིས་བྱེད་དུ་གཞུག་།ཚད་བགྲང་བྱ་བ་དེ་ལ་ནི། །མིག་མཆུ་མིག་འགྲམ་དཀར་ནག་ནད། །གྲངས་བརྒྱ་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། །བརྒྱ་ཕྲག་བདུན་དང་བརྒྱད་རིམ་བཞིན། །དཀྲུགས་དང་རླུང་ལ་གྲངས་སྟོང་སྟེ། །མཁྲིས་པ་ནད་མེད་ལ་དྲུག་བརྒྱ། །བད་ཀན་ལ་ནི་ལྔ བརྒྱ་གཞག་།དེ་ནས་མིག་འགྲམ་འཛག་སྒོ་བྱ། །སྨན་མར་སྣོད་དུ་གཟགས་བྱས་ལ། །དུད་པ་བརྔུབས་ནས་ནམ་མཁའ་དང་། །གཟུགས་འཚེར་བ་ནི་བལྟ་མི་བྱ། །དེ་ལྟར་རླུང་ལ་ཉིན་རེ་བྱ། །མཁྲིས་པ་ཉིན་རེའི་བར་དུ་གཅོད། །བད་ཀན་བདེར་གནས་གཉིས་པར་བཅད། །ཚིམ པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་གཏང་།།ཚིམ་པས་གསལ་བར་མཐོང་ནུས་ཤིང་། །བདེ་ཞིང་མིག་ཡང་དྲི་མ་མེད། །མ་ཚིམ་པ་ལས་གོ་བཟློག་ཡིན། །ཚིམ་དྲགས་བད་ཀན་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །དེ་ནི་ལུས་ཀྱིས་སྣུམ་འཐུངས་ལྟར། །མི་གསལ་མཐོང་བ་ཉམ་ཆུང་འགྱུར། །དེ་བས་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ་ནི། །མཐོང་བའི་སྟོབས་ནི་སྐྱེད་ བྱེད་ལ།།སྔར་བཤད་པ་ཡི་མིག་ནད་ལ། །ཕུར་མ་བཙོས་པ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ནི་རླུང་ལས་སྣུམ་ཅན་ཏེ། །བད་ཀན་བཅས་ཏེ་ཕྱི་བ་བན། །མཐོང་ཉམས་རླུང་དང་མཁྲིས་བཅས་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་བདེ་གནས་ལ་གསལ་བྱེད། ཁུང་ནས་མཐུས་ཚོལ་རླན་ཅན་གྱི། །ཚིལ་དང་ རྐང་དང་ཞག་ཤ་རློན།།འོ་མ་དག་དང་བཏགས་པ་དང་། །འཚོ་བྱེད་དག་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ། །རི་དྭགས་བྱ་ཡི་མཆེར་པ་ཤ།།མུ་ཏིག་ལྕགས་ཟངས་རྒྱམ་ཚ་དུང་། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ལིག་བུ་མིག་།བ་བླ་ཞོག་ཆུར་སྦྱར་བྱ། །རི་དྭགས་བྱ་ཡི་མཆེར་པ་རྐང་། །ལྟོ་ཚིལ་རྒྱུ་མ་སྙིང་ དང་ཤ།།མངར་བག་མར་བཅས་ནུ་ཞོར་བཅས། །བཏགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤ་དང་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །གོང་བུ་སྲང་གཅིག་སོ་སོར་བྱས། །ེ་རཎ་ནྱ་གྲོ་པདྨ་ཡི། །ལོ་མ་སྣུམ་པོས་རིམ་བཞིན་དུ། །དཀྲིས་ལ་འབྱིན་པས་བྱུགས་ནས་ནི། །ད་བ་དགོན་པའི་ལྕི་ བའི་མེ།།འབར་བར་ཡོངས་སུ་བསྲེག་པར་བྱ། །ཚོས་ནས་དེ་ཡི་ཁུ་བ་བཙིར། །མིག་ཏུ་བརྟ་བའི་སྨན་ལྟར་བླུགས། །ཕྱི་དང་སྣུམ་དང་བསལ་བ་ལ། །བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གཉིས་གསུམ་ཅར་བཞག་།དང་པོར་དྲོ་འཇམ་ཕྱི་བསིལ་བླུགས། །དེ་ཉིད་རྗེས་ལ་དུད་པ་བརྔུབ། །དེས་ནི་ སྦྱོར་བ་བརྟ་དང་མཚུངས།།བརྟ་དང་ཕུར་བཙོས་ཐིགས་པ་བླུགས། །སྣ་སྨན་མི་བྱ་ལ་མི་གཏང་། །ཇི་སྲིད་དུས་ནི་སྨན་གཏོང་བ། །དེ་ཡི་ཉིས་འགྱུར་འཕྲོད་པ་བཟའ། །མེ་ཏོག་ཛཱ་ཏི་མ་ལི་ཀས། །མིག་བཅིངས་མཚན་མོ་གནས་པར་བྱ། །སྣ་སྨན་མིག་སྨན་བརྟ་བ་ལ་སོགས་ པས།།མིག་མཐུ་བསྐྱེད་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འབད་པར་བྱ། །མཐོང་བ་ཉམས་ན་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའང་། །མུན་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར། །

不会眨眼僵硬，
干燥粗糙和疼痛，
风胆病变萎缩，
眼睫毛脱落遮盖可见。
难以分开血管粘连，
眼睛血管变化不可见，
发红流泪头痛，
风病遍行带有肿块。
眼病粘连且流泪，
疼痛发红眼中有颗粒。
一般在早晨或
傍晚仰卧躺下，
清洁身体和头部在无风的
地方施用稳定的药物。
用大麦或生肉末，
环绕眼眶均匀，
高度两指作为支撑，
根据病症煎煮药物，
将酥油在热水中加温，
闭着眼睛灌注。
夜盲风重症，
难以分开等症状用油脂灌注。
填充至睫毛尖端之间，
然后轻轻活动分开，
要缓慢进行。
计数方法是：
眼角、眼周、白黑病，
分别为一百、三百、五百，
七百和八百依次，
搅动和风病为一千，
胆病无病为六百，
痰病则为五百。
然后在眼周开放排出口，
将药油放入容器中，
吸入烟气后不要看
天空和闪亮的物体。
这样风病每天进行，
胆病隔天进行，
痰病安适时隔两天进行，
直到满足为止。
满足时能清晰看见，
舒适且眼睛无污垢，
未满足则相反，
过度满足会引起痰病。
这就像身体饮用油脂一样，
会变得视物不清且视力减弱。
因此在观察之后，
要增强视力，
对前述眼病，
要配制煮熟的木钉。
这对风病要有油性，
对痰病要去除。
视力减退风胆俱全，
血胆安适时能使清明。
从洞中用力寻找湿润的
油脂、骨髓和新鲜肉脂，
牛奶和研磨物，
以及养生药配制的油。
野兽禽鸟的脾脏肉，
珍珠、铁、铜、岩盐、螺，
海泡沫、眼药、
牛胆配水使用。
野兽禽鸟的脾脏骨髓，
腹部脂肪、肠、心脏和肉，
带甜味加入酥油和牛奶，
研磨后能使视力清明。
肉和药的膏药，
各自做成一两重的团块，
用尼俄树和莲花的
叶子油性依次
包裹后涂抹，
用荒野牛粪火
充分燃烧，
熟后挤压其汁液，
如眼药般滴入眼中。
去除和油性清洁，
分别停留一百、二百、三百次，
开始时温和后凉滴入，
之后吸入烟气，
这与稳定药物相同。
稳定和煮木钉滴剂，
不做鼻药不施用。
在施药期间，
食用两倍适宜食物。
用茉莉花和素馨花，
包扎眼睛过夜。
通过鼻药、眼药、稳定等方法，
要努力增强眼力。
如果视力减退，各种事物
都会变成同一种黑暗的本质。

མུན་པའི་རང་བཞིན་ཚུལ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་ཆ་སྤྱད་ཀྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ བཤད་པར་བྱའོ།།ཟུག་རྔུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། །ལུས་ནི་སྣ་ཚོགས་གནོད་བྱེད་པ། །འབྱིན་བའི་ཐབས་སུ་གང་གྱུར་པ། །སྤྱད་ཡིན་དེ་བཞིན་གཞང་འབྲུམ་དང་། །མཚན་པར་རྡོ་ལ་སོགས་བརྟ་བ་དང་། །གཙགས་བུ་ཐལ་སྨན་མེ་བཏབ་པའི། །ཡན་ལག་ ལྷག་མ་བསྲུང་ཕྱིར་དང་།།མས་གཏོང་ལ་སོགས་སྤྱད་མ་གཏོགས། །བུམ་པ་ཀུ་བ་རཱ་དང་ནི། །འཛམ་བུའི་མཆུ་ལ་སོགས་སྤྱད་ཡིན། །གང་ཕྱིར་ཆ་སྤྱད་ཆོ་ག་བཞིན། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་དུ་བརྡུང་བྱ་བ། །བློ་ཡིས་རྣམ་དཔྱད་བྱ་བ་ནི། །རགས་རིམ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན། །སེང་ གེ་ཀངྐ་དོམ་བྱ་རོག་།རི་དགས་བྱ་སོགས་ཁ་འདྲ་བའི། །མཆུ་ཅན་ཆ་སྤྱད་བྱས་ནས་ནི། །དེ་ཡི་མིང་ཡང་གདགས་པར་བྱ། །ཕལ་ཆེར་ལྕགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ནི། །སྲིད་དུ་སོར་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པ། །སྐམ་པ་འབྲེལ་པའི་མཚམས་སུ་ནི། །སྲན་ཆུང་ལྟ་བུའི་གཟེར་གདབ་པ། །རྩ་བ ལྕགས་ཀྱུ་ལྟར་གུག་པའི།།ཆ་སྤྱད་བདེ་ལེགས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །རྩེ་མོ་གཡུང་དྲུང་ལྟ་བུའོ།

黑暗的本性变成一种形式。摘自《八支心要》，第二十四品为经典之处。
接下来讲解医疗器具仪轨品。
各种各样的病痛，以及对身体造成各种伤害的，为了拔除的方法所用的器具，同样用于痔疮，以及生殖器结石等观察，手术刀、药粉、施用火法，为了保护其余肢体，除了灌肠等器具，瓶子、钩子等，以及蒺藜嘴等器具。
因为器具按照仪轨，以各种方式锻造，以智慧详细观察，仅仅讲述粗略次第。
狮子、苍鹭、熊、乌鸦、野兽、鸟类等相似嘴形的器具制作后，也要给它们命名。
大多数用铁材料，长度十八指宽，在干燥连接处，要钉上如小豆般的钉子，根部如铁钩般弯曲的器具称为安乐，顶端如卍字形。

།དེ་ནི་བརྟན་པར་རུས་ཟུག་པའི། །ཟུག་རྔུ་འབྱིན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །གཟེར་བཏབ་རྩེ་མོ་གྱེས་པ་དང་། །སྐམ་པ་ཡིན་ཏེ་སོར་བཅུ་དྲུག་།དེ་ནི་པགས་པ་རྩ་རྒྱུས་ཤར། །ཞེན་པའི་ཟུག་ རྔུ་འབྱིན་ལ་སྦྱར།།སྐམ་པ་སོར་དྲུག་ཟུག་རྔུ་ཕྲ། །རྫི་མ་མ་རུངས་འབྱིན་ལ་སྦྱར། །སོ་ཕྲ་དྲང་ཞིང་རྩ་བ་ནི། །གདུ་བུས་བརྒྱན་པ་མུ་ཙ་ཏི། །དེས་རྨ་གཏིང་དུ་ཟུག་པ་དང་། །མིག་མཛེར་གཏིང་དུ་ལུས་ལ་སྦྱར། །ཉ་མགོ་འདྲ་བར་སོར་བཅུ་གཉིས། །ཆ་སྤྱད་གཉིས་པ་གཅིག་པ་བྱ། ། ཉ་མགོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་དེ། །རྣ་ཁུང་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་ལ་སྦྱར། །ཆ་སྤྱད་སྦུ་གུ་ཅན་ཁོང་སྟོང་། །རྩེ་མོ་གཅིག་གམ་མང་པོ་བྱ། །དེས་ནི་བུ་གའི་ཟུག་རྔུ་དང་། །ནད་ཡོད་བལྟ་དང་དབྱུང་བ་དང་། །བྱ་བ་སླ་བར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །དགང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱ། །དེ་ཡི་ཞེང་དང་སྦོམ་སྲིད་ཚད། ། བུ་གའི་ཚད་ལས་དཔག་པར་བྱ། །སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་སྦོམ་སོར་ལྔ། །གྲེ་བའི་ཟུག་རྔུ་རྟོག་བྱེད་ཡིན། །རྩེ་མོ་ལྔ་པ་བུ་ག་ཅན། །རྩེ་མོ་བཞི་ལ་སྤྱི་མདུད་བྱ། །ཆ་སྤྱད་ཐུར་མ་གཉིས་པ་ནི། །བུ་ག་གསུམ་པ་དེའི་ཚད་བྱ། །ཆ་སྤྱད་བྱ་བ་རང་གི་དབྱིབས། །སྦོམ་དང་ཆུ་ཡི་ཚད མཉམ་པའི།།སྦུ་གུ་དེ་འདྲ་གཞན་དག་ཀྱང་། །ཆ་སྤྱད་ཤེས་པར་བྱེད་དུ་གཞུག་།རྩེ་མོ་པདྨའི་སྙིང་པོ་འདྲ། །སྲིད་དུ་སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། །བཞི་ཆ་ཁོང་སྟོང་བྱས་སྦུ་གུ། །ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་བཤད། །གཞང་འབྲུམ་ཆ་སྤྱད་པ་ཡི་ནི། །ནུ་སོར་འདྲ་བ་སོར་བཞི་པ། ། སྐྱེས་པའི་སོར་ལྔས་འཁྱུད་པ་སྟེ། །བུད་མེད་སོར་དྲུག་གིས་འཁྱུད་བྱ། །ནད་ལྟ་བ་ལ་བུ་ག་གཉིས། །ལས་ལ་བུ་ག་གཅིག་པ་བྱ། །དབུས་ཀྱི་བུ་ག་སོར་གསུམ་པ། །མཐེ་བོང་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བྱ། །དེ་སྟེང་རྩེ་མོ་ཟླུམ་པོ་ནི། །དཔངས་སུ་སོར་ནི་ཕྱེད་པར་བྱ། །ཁར་དཀྲོལ་དེ་འདྲ་བུག མེད།།ཆ་སྤྱད་གཞང་འབྲུམ་བཙིར་ལ་སྦྱར། །མཚན་པར་རྡོལ་ལ་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །བུ་ག་ཡན་ཆད་བསལ་བར་བྱ། །སྣ་ཡི་ཤུ་བའི་འབྲུམ་པ་ལ། །བུ་ག་གཅིག་པ་སོར་གཉིས་བྱ། །ཞེང་དུ་མཛུབ་མོའི་ཚད་ཙམ་ལས། །མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་སྤྱད་འདྲར་བྱ། །སོར་མོ་བསྲུང་ཕྱིར་ བ་སོའམ།།ཤིང་གིས་ཤུབས་ནི་སོར་བཞི་བྱ། །བ་ཡི་ནུ་འདྲ་བུ་ག་གཉིས། །དེ་ཡིས་ཁ་ནི་དབྱེ་བར་བྱ། །མོ་མཚན་རྨ་བརྟག་དབུས་སུ་ནི། །ཁོང་སྟོང་སོར་ནི་བཅུ་དྲུག་པ། །ཕྱོགས་བཞིར་གདུ་བུས་བཅིང་བར་བྱ། །རྩེ་མོ་པདྨ་ཁ་ཟླུམ་འདྲ། །ཐུར་མ་བཞི་ནི་མནན་པ་ཡིས། །རྩ་ བ་བསྡམས་ན་ཁ་དབྱེ་བྱ།།ཆ་སྤྱད་འཇམ་རྩིའི་སྦུབས་འདྲ་ལ། །རྩ་བ་མཐེབ་ཤོང་རྩེ་སྲན་ཤོང་། །རྩེ་མོ་གག་པ་མེད་པ་ལ། །རྩ་བར་ལྤགས་འཇམ་རྐྱལ་བུ་བཅིང་། །རྨ་ཡི་ཕུག་ནི་འཆས་པ་དང་། །རྨ་བཀྲུ་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །འོད་མའི་སྦུ་གུའམ་སྒྲོ་རྩ་ནི། །འདྲ་བ་ཁ་ གཉིས་དམུ་རྫིང་སྤྱད།།དུད་པ་མས་གཏོང་ལ་སོགས་སྤྱད། །རང་རང་གི་ནི་སྐབས་སུ་སྨྲས། །རྡབས་རྭ་ཁ་ཞེང་སོར་གསུམ་པ། །དཔངས་སུ་སོར་བརྒྱད་པའམ་བཅུ། །རྩེ་མོའི་བུ་ག་གཡུངས་ཀར་ཤོང་། །ལེགས་བཀག་ནུ་སོར་དབྱིབས་འདྲ་བྱ། །ཀུ་བ་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་གཉིས། ཁྱུད་སྐོར་སོར་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པ། །ཁ་ཟླུམ་སོར་ནི་གསུམ་མམ་བཞི། །ནང་འབར་བད་ཀན་ཁྲག་འདྲེན་བྱེད། །དེ་བཞིན་བུམ་པ་དེ་འདྲ་བ། །གླན་པས་སྐྲན་ཡང་འཇུ་བར་བྱེད། །ཐུར་མ་ཞེས་བྱའི་ཆ་སྤྱད་ནི། །ལས་དང་དབྱིབས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ། །ཅི་རིགས་པ་ཡི་ཚད་ལྡན་བྱ། ། དེ་ལ་རྨ་ཚོལ་ལས་ལ་གཉིས། །སྲིན་བུ་གན་དུ་པ་ཏའི་དབྱིབས། །བུ་གའི་ནང་གི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན། །ཁ་ནི་སྲན་ཆུད་ཕྱེ་འདྲ་གཉིས། །སོར་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་ཚད། །

那是用于拔除牢固扎入的刺，钉入的尖端分开，长度为十六指宽。
那是用于拔除粘附在皮肤、脉络、筋腱上的刺，长度为六指宽的细刺，用于拔除不好的睫毛。
细齿直而根部以环饰装饰的穆扎提，用于拔除深入伤口和深入眼睑的刺。
形如鱼头长十二指宽，第二种工具做成一体，说是形如鱼头，用于拔除耳孔中的刺。
工具有管状中空，尖端一个或多个，用于拔除孔道中的刺，观察病情，抽出病物，为了便于操作和注入。
其宽度和粗细长度，应根据孔道大小来衡量。长度十指宽粗五指宽，用于检查喉部的刺。
五个尖端带孔，四个尖端做总结，第二种针状工具，做成三孔的尺寸。
工具的形状，粗细和水的量相等的管子，其他类似的也应当了解为工具。
尖端如莲花芯，长度十二指宽，四分之一做成空心管，说是用于拔除刺。
痔疮工具如牛乳头形状四指宽，男子用五指环抱，女子用六指环抱。
观察病情时有两个孔，操作时一个孔，中间孔三指宽，能容纳拇指。
其上圆形尖端，高度半指宽，开口处类似无孔，工具用于挤压痔疮。
对于生殖器破裂，各种情况下，应当除去孔以上部分。
鼻部疮肿用单孔二指宽，宽度如食指大小，如生殖器破裂工具般制作。
为保护手指，用牛骨或木头做四指宽的套。
如牛乳形状两个孔，用它来开口。
检查女阴伤口中空十六指宽，四方用环绑缚，尖端如莲花开口圆形。
用四个针压住，系紧根部后开口。
工具如软膏管，根部能容拇指尖端能容豌豆，尖端无弯曲，根部系柔软囊袋。
用于冲洗伤口深处和清洗伤口。
芦管或羽茎形状，类似双口泥浆工具，熏烟下注等工具，在各自场合中说明。
拍打角宽度三指宽，高度八指或十指宽，尖端孔能容芥子，善堵如乳头形状。
壶长十二指宽，周长十八指宽，圆口三或四指宽，内燃引出痰血。
同样这样的瓶子，热敷也能消除肿块。
称为针的工具，用途和形状各种各样，应当具备相应尺寸。
其中寻找伤口用的有两种，虫形甘杜巴塔形状，用于拔除孔内的刺。
开口如豌豆面粉两个，八指或九指宽的尺寸。

།སོར་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་ཚད། །ཐུར་མ་དྲུག་སྟེ་དེ་ལས་གཉིས། །སོར་ནི་བཅུ་དྲུག་བཅུ་གཉིས་པ། །ཐལ་སྨན་བཏང་བ་སྦྲུལ་ཁ་འདྲ། །གཉིས་པོ་བཅུ་གཉིས་སོར་བཅུ་པ། །བསྐུལ་སྤྱད་ཁ་ནི་མདའ་ལྟོང་འདྲ།། འབྱིན་པའི་ཆ་སྤྱད་ལྕགས་ཀྱུའི་དབྱིབས། །ཐུར་མ་རྩེ་མོ་གུག་པ་ནི། །མངལ་གྱི་ཕུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །སྲིད་དུ་སོར་བརྒྱད་བྱས་པ་དེས། །བུད་མེད་མངལ་དུ་བུ་ཤི་དབྱུང་། །རྡེའུ་འབྱིན་ཆ་སྤྱད་སྤྲུལ་མགོ་ཡི། །གདེངས ཀ་འདྲ་ལ་རྩེ་གུག་པའོ།།མདའ་ལྟོང་འདྲ་བར་སོར་བཞི་པ། །སོ་དབྱུང་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །རྩེ་མོ་རས་བལ་གྱིས་དཀྲིས་པའི། །ཕྱི་བསལ་ཐུར་མ་དྲུག་བྱའོ། །གཞང་གི་ཉེ་རིང་ནང་ལ་གཉིས། །སོར་བཅུ་བ་དང་བཅུ་གཉིས་པ། །སྣ་ཡི་སོར་དྲུག་བདུན་པ་གཉིས། །རྣ་བའི་སོར་བརྒྱད་ དགུ་པ་གཉིས།།རྣ་བ་བསལ་ལ་ཨ་ཤྭདྠའི། །རྩེའམ་བླུགས་གཟར་ཁ་འདྲ་བྱ། །ཐུར་མ་འཛམ་བུའི་ཐོར་ཏོ་འདྲ། །ཐལ་སྨན་མེ་བཙའ་སོ་སོར་གསུམ། །ཕྲ་སྦོམ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །རྒྱུ་མའི་ལས་ལ་ཐུར་མ་ནི། །ཁར་བ་འདྲ་ཞིང་དབུས་ཟླུམ་ལ། །རྩ་བ་ཟླ་བ་ཕྱེད་འདྲ་བྱ། །རྒྱ་ ཤུག་ཚི་གུ་བཀས་འདྲ་བ།།སྣ་ཡི་ཐོར་ཏོ་འབྲུམ་སྲེག་བྱེད། །སོར་བརྒྱད་པ་ལ་རྩེ་མོ་ལྗོན། །གསུམ་པ་ཐལ་སྨན་སྨན་རིམ་ལ། །མཐེའུ་ཆུང་གུང་མོ་སྲིན་ལག་གི་།སེན་མོ་ལྟ་བུའི་སོ་བྱས་པའོ། །ཕོ་མཚན་སྤྱད་དང་མིག་སྨན་སྩོགས། །ཆ་སྤྱད་རང་རང་ལེའུར་བཤད། །ཉེ་བའི་ཆ་སྤྱད་ ཁབ་ལོང་དང་།།ཐག་པ་རས་དང་ཐོ་བ་དང་། །འབྲིང་བུ་རྒྱུ་མ་ལྕེ་རྟ་རྡ། །ཡལ་ག་སྲེན་མོ་ཁ་སོ་དང་། །དུས་དང་སྨིན་དང་ལག་རྐང་དང་། །འཇིགས་དང་དགའ་བ་དེའི་བྱ་བའི། །བྱེ་བྲག་ཐབས་ནི་ཤེས་པའོ། །མཁས་པས་བློ་ཡིས་དཔྱད་པར་བྱ། །ཆ་སྤྱད་གདུང་སྲུབ་དགང་དང་རྒྱུན་ སྲང་དག་བྱ་དང་།།ཐལ་སྨན་གདབ་དང་མཚོན་དབྱུང་བཅིང་དང་བཅེར་བ་དང་། །གཞིབ་དང་སྨད་དང་སྟོད་དང་བསྐྱོད་དང་བཅག་པ་དང་། །བཟློག་དང་དྲང་པོར་བྱ་བ་ཚ་སྤྱད་ལས་རྣམས་ཡིན། །ལེགས་པར་ཟུག་ཅིང་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། །གཟུང་བྱ་བླངས་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཡན་ ལག་ཀུན་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་ན།།ཆ་སྤྱད་ཀུན་གྱི་མཆོག་ནི་ཀངྐའི་མཆུ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་གཏར་སྤྱད་ཀྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

八指和九指的尺寸，六个探针，其中两个，
十六指和十二指，施用粉药如蛇口，
两个十二指和十指，激发工具如箭筒，
取出的工具形如铁钩，探针尖端弯曲的，
称为胎儿钉，长度八指，用它从妇女子宫中取出死胎，
取石工具如蛇头，头部张开尖端弯曲，
如箭筒形状四指长，用于拔牙，
尖端缠绕棉花的，外用探针六个，
肛门远近内部两个，十指和十二指，
鼻部六指和七指两个，耳部八指和九指两个，
清理耳朵用菩提树叶尖或如汤匙口形，
探针如蒲桃果实，粉药灸法各三种，
细粗依次配用，肠道手术探针，
如铲形中部圆形，根部如半月形，
如海棠果实去皮形，鼻部突起烧疮用，
八指长尖端锐利，第三粉药药序，
小指无名指中指的指甲形状的齿，
男根工具和眼药等，工具各自章节说明，
近用工具针线和绳子布料锤子和容器肠道舌头马齿苋枝条指甲牙齿和时间成熟手脚及恐惧喜悦的作用差别方法要了解，智者当以智慧观察，
工具钻木取火装填测量净化施粉药拔出包扎挤压磨擦上下移动折断反转矫直热疗等是其作业，
能够很好地插入并取出，为了抓取所取之物取出，因为对所有肢体无害，所以一切工具中最殊胜的是白鹤嘴，
从《医论》八支精要略集中，这是第二十五章总说品，
下面讲解放血工具的仪轨品。

།མགར་བ་མཁས་པས་ཆོ་ག་བཞིན། །བརྡུངས་པའི་ གཏར་སྤྱད་ཉི་ཤུ་དྲུག་།སྤུ་ནི་ཆོད་པར་ནུས་པ་དག་།ཕལ་ཆེར་སོར་ནི་དྲུག་པར་བྱ། །གཟུགས་ལེགས་སོ་ནི་ལེགས་པ་དང་། །གཟུང་བར་བདེ་བ་ཉིད་དུ་བྱ། །ཡ་ཡོ་མེད་ཅིང་འཐར་ལེགས་པའི། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་ལྕགས་ལས་བྱ། །རྩེ་མོ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བརྡུངས་ལ། །ུཏྤལ་སྔོན པོའི་མདོག་འདྲ་བའི།།རང་མིང་རྗེས་མཐུན་གཟུགས་ཅན་ནི། །རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ། །རྩེ་མོ་རེ་རེ་དག་ལ་ཡང་། །རང་ཚོད་སོར་ཕྱེད་གཉིས་དང་བཞི། །ཕལ་ཆེར་གཉིས་དང་གསུམ་དུ་བྱ། །དེ་གནས་ཁྱད་པར་དག་ལ་སྦྱར། །དེ་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བའི་རྩེ། །མཛུབ་སེན་ནང་ གི་དབྱིབས་འདྲར་བྱ།།དེ་ནི་རྙིལ་སྐྱེས་ལྐོག་མ་ཡི། །ཤ་ལྷག་ལ་སོགས་གཞར་བཅད་སྦྱར། །འཕེལ་གཙགས་སྤུ་གྲིའི་དབྱིབས་ལྟ་བུ། །གཅོད་དང་དྲལ་དང་འབྱིན་ལ་སྦྱར། །རྩེ་དྲང་སྐྲངས་ནད་མཐོ་བ་དང་། །ཟབ་པ་ལ་སྦྱར་དེ་ལས་གཞན། །ལྟག་པ་རིང་ཞིང་རྩེ་གུག་པ། །སོ་ཐུང་ ནད་ཚུལ་ཇི་བཞིན་སྦྱར།།ུཏྤ་ལ་དང་སོ་ཕྱེད་ཀྱིས། །དྲལ་དང་དེ་བཞིན་གཅད་པར་བྱ། །སྦྲུལ་ཁ་རྩེ་སོར་ཕྱེད་རྣ་བ། །སྣ་ཡི་ཐོར་བུ་དཔྱད་ལ་སྦྱར། །རྨ་ཚོལ་འཇམ་པོ་རྟ་བླ་བའི། །མགོ་བོ་འདྲ་གཞལ་བརྟག་པར་བྱ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཁབ་རྩེ་འདྲ། །རྩེ་བུག་ཅན་ནི་དབུག་ལ་ སྦྱར།།ལྗང་པའི་ལོ་འདྲ་འབིགས་པ་ལ། །ཤ་རིའི་མཆུ་འདྲ་མདའ་བུག་ནི། །ཁ་འདྲ་རྩེ་གསུམ་ཁྲག་གཟགས་ལ། །འཇག་རྩེ་ཨ་ཏའི་མཆུ་འདྲ་བ། །འབྲས་བུ་སོར་གཉིས་ཁྲག་འབྱིན་ལ། །དེ་འདྲའི་སོ་ནི་ནང་དུ་ལྟ། །གཙགས་འབྲས་ཟླ་བ་ཁམ་པ་འདྲ། །སོར་ནི་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡོད་བྱ། ། རྩེ་མོ་འབྲས་དང་འདྲ་པ་ལ། །སོར་ནི་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡོད་དག་།དེ་ནི་རྩ་ལྟོའི་ནད་ལ་སྦྱར། །སྟ་རེའི་སྤངས་འདྲ་བ་ལང་སོ།

熟练的铁匠按照仪轨，打造的二十六种手术器具，能够切断毛发的，大多数要做成六指长。
形状优美且锋利，便于握持，没有歪斜且打造精良，用极其锋利的铁制成。
尖端打造得极其精良，如青莲花色般，形状与各自名称相符的，应当经常准备。
每一个尖端，根据大小从两指半到四指，大多数做成两指到三指，要根据具体部位来使用。
其中圆形的尖端，要做成像指甲内侧的形状，这是用于刮除扁桃体、喉部等处的赘肉。
生长刀如剃刀形状，用于切割、撕裂和拔除。
直尖的用于肿胀病高起和深处，此外，颈部长而尖端弯曲的，短齿的要根据病情使用。
用莲花形和半齿形的，用于撕裂和切割。
蛇口形半指耳形，用于鼻部脓肿的治疗。
寻找伤口的柔软工具，形如马头，用于检查测量。
其他如针尖形状，带孔的尖端用于穿刺。
如青草叶形用于钻孔，如鹦鹉嘴形的箭孔，如口形三尖用于放血，尖端如鸭嘴形。
果实形二指长用于放血，这种刃口向内。
刀形如月牙弯刀，要做成一指半长。
尖端如稻谷形状，一指半长的，用于脐部疾病。
如斧刃形状的牛齿。

།འདྲ་བའི་གཙགས་འབྲས་སོར་ཕྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཡུ་བ་གྱེན་བསྟན་ལ། །རུས་པའི་སྟེང་གནས་རྩ་ལ་གདབ། །ཟངས་མའི་ཐུར་མ་རྩེ་གཉིས་པ། །རྩེ་མོ་མེ ཏོག་ཁ་འབུས་འདྲ།།དེ་ཡིས་མཐོང་ཉམས་མིག་སྦྲིས་དབུག་།རྒྱ་འདྲའི་གཅགས་བུ་བྱ་བ་ནི། །སོར་གདུབ་འདྲ་ལས་ཁ་འབྱུང་བ། །གཙགས་འབྲས་རྒྱར་ནི་སོར་ཕྱེད་པ། །རིག་པས་འཕེལ་གཙགས་ལྟ་བུའམ། །དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་རྩེ་འདྲ་བྱ། །དེ་ནི་ མཛུབ་མོའི་ཐོར་ཏོལ།།གདགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱ་འདྲ་བྱ། །སྲད་བུས་བརྟོད་ལ་གྲེ་བའི་ནང་། །ནད་རྣམས་གཅད་དང་དྲལ་ལ་སྦྱར། །གྲེ་བའི་ཤ་ལྷག་ཐོར་གཙུག་འཛིན། །ལྕགས་ཀྱུའི་རྩེ་མོ་ལེགས་གུག་བྱ། །རུས་པ་གཅོད་པའི་སོག་ལེ་ནི། །སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་ཞིང་སོར་གཉིས། །སོ་ རྣམས་ཕྲ་ཞིང་རབ་ཏུ་རྣོ།།ཡུ་བ་ཆང་གཟུང་ལེགས་པར་བྱ། །རྨ་ཡི་ཆུ་རྒྱུས་སྐྲ་བཅད་པའི། །ཆན་པ་ཆན་པ་འདྲ་བར་བྱ། །སོ་ཡོ་སོ་དྲང་ཁ་གཉིས་པའི། །སེན་མོ་འདྲེག་སྤྱད་སོར་དགུ་པ། །ཟུག་རྔུ་ཕྲ་འབྱུང་གཅད་པ་དང་། །དྲལ་དང་དབུག་དང་ཕྱི་བར་བྱ། །ཟུར་བཞི་པ་ལ་སོར་ གཅིག་པ།།དབྱིབས་ནི་ཀུན་ཏུ་གཅིག་འདྲ་བ། །སོ་ཕྱི་བ་ཡི་གཅགས་སྤྱད་དེ། །སོ་ཡི་དྲེག་པ་ཕྱི་བར་བྱ། །ཁབ་ནི་མགོ་ཟླུམ་མིག་ཟབ་ཆེ། །མཁྲང་པ་གསུམ་བྱ་དེ་ལས་ནི། །ཤ་ཆེ་བ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་ནི། །ཟུར་གསུམ་སྲིད་དུ་སོར་གསུམ་པས། །ཤ་ཆུང་པ་དང་རུས་ཚིགས་ན། ། རྨ་ཡོད་པ་ལ་སྲིད་སོར་གཉིས། །ཞུ་དང་མ་ཞུའི་གནས་ནད་རྨའི། །ཁབ་རྩེ་འབྲས་དབྱིབས་གཞུ་ལྟར་སྒུ། །སྲིད་དུ་སོར་ནི་ཕྱེད་དང་གསུམ། །ཁབ་ནི་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀུན་ཡང་། །ཟླུམ་པོ་སོར་ནི་ལེགས་སྦོམ་པ། །ཁྲི་གཅིག་ལ་བཙུགས་པིར་འདྲ་བ། །བརྩན་སྔོ་གདོང་ནད་ཐིག་ལེ གནག་།སྐྲ་འབྱི་བ་ལ་གཙགས་པར་བྱ། །ཁབ་བརྒྱད་ཟླུམ་པོ་སོར་ཕྱེད་པ། །གཅིག་ཏུ་སྦོམ་ལ་གཟར་བུ་འདྲ། །ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཙུགས་ནས་ནི། །དེ་ཡིས་སྣ་ཡི་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །རྣ་ཤལ་དབུག་པའི་སྙུང་བུ་ནི། །ཡུ་ཏི་ཀ་ནི་ཁ་འབུས་འདྲ། །སྙུང་བུ་སོར་ནི་ཕྱེད་པར་བྱ། །དེ་ཡི ཚད་དབུག་དེ་ཡན་ཆད།།ཟུར་བཞི་པར་བྱས་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྲངས་སྨིན་མ་སྨིན་དོགས་ལ་དབུག་།རྣ་དྲུང་ཤ་ནི་སྟུག་པོ་དབུག་།སྙུང་བུ་ཁ་ནི་སྦོམ་པོ་ལ། །སུམ་ཆ་སྦུ་གུ་ཡོད་བྱས་ལ། །སོར་གསུམ་པ་ཡིས་རྣ་བ་དབུག་།པདྨ་ཐལ་སྨན་མེ་བཙའ་དང་། །མཆིང་བུ་རྡོ་དུམ་སེན་མོ་སྩོགས། ། ལྕགས་མིན་གཏར་སྤྱད་ཕྲ་མོ་སྟེ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །ཆ་སྤྱད་འཁྲུལ་འཁོར་སྩོགས་པས་ཀྱང་། །མཁོ་བ་ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱར། །འདྲེན་དང་འབྱིན་དང་འདྲལ་དང་འདྲུབ། །དམིགས་ཚོལ་ཕྱ་བསལ་ཞལ་ཞལ་གདབ། །གཙགས་བཅད་གཤེགས་དབུག་བཙུགས་པ་དང་། ། གཟུང་སྲེག་དེ་ཡིས་བྱ་བ་ཡིན། །གཅད་དང་དྲལ་དང་ཕྱི་བའི་ཕྱིར། །སྤྱད་ཀྱི་གཙགས་འབྲས་རྩ་བའི་བར། །མཛུབ་མོ་གུང་མོ་མཐེབ་མོ་ཡིས། །མ་ཡེངས་པ་དང་ལེགས་པར་གཟུང་། །གཏར་ག་གདབ་ཕྱིར་རྩེ་མོའི་དྲུང་། །མཛུབ་མོ་དང་ནི་མཐེ་བོས་གཟུང་། འབྲས་འདྲ་བ་ཡི་ཡུ་བ ནི།།ཆང་པར་བཅུག་སྟེ་རྩེ་མས་གདབ། །དབྱུང་དོན་ཡུ་བ་ནས་གཟུང་བྱ། །གཞན་དག་བྱ་བ་གང་བདེར་བྱ། །གཏར་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་དག་གི་སྣོད། །གསོ་རས་བལ་སྣམ་མེན་དྲིའམ། །པགས་འཇམ་དུ་གུ་ལ་ལས་བྱས། །རབ་ཏུ་སྟུག་པ་ཞེང་སོར་དགུ། །སྲིད་དུ་སར་ནི་བཅུ་གཉིས་ པ།བལ་གྱིས་བར་བཅད་སྤྱད་བཅུག་ལ། །ལེགས་པར་གཞག་སྟེ་དྲུབ་པ་དང་། །ཐུར་མས་ཁ་ནི་བརྒྱུ་བར་བྱ། །སྲིན་བུ་པད་པ་བདེར་གནས་པ། །ཁྲག་དབྱུང་ཕྱིར་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །ཆུ་ནང་ཉ་དང་སྦལ་སྩོགས་དང་། །མི་རོའི་དྲི་མ་མནམ་ལས་བྱུང་། །དམར་དང་དཀར་དང་ཤིན་ཏུ་ གནག་།

形如半寸的小刀，其柄向上竖立，用于刺割骨上的脉。铜制双尖针，针尖如花蕾般，用它来刺治视力衰退和眼翳。所谓环形小刀，形如手镯但有开口，刀刃宽半寸，如智慧增长刀或圆形尖端，用于手指肿块，适合系绳于颈部，用于切割和分离病灶。用于夹持颈部赘肉的钩子，其尖端要适度弯曲。
切骨锯长十寸宽二寸，锯齿细密且锋利，手柄要便于握持。用于切割伤口筋络的工具要如梳子般。双头直弯指甲修剪器长九寸，用于切割、分离、刺破和清除细小病灶。四方形一寸长，形状统一的牙垢清除工具，用于清除牙垢。
针要圆头深眼，分三种硬度，用于肉厚部位的三角形针长三寸，用于肉薄处和骨节伤处的针长二寸。用于消化和未消化部位病灶的针尖如稻形弓状，长三寸半。七针和八针都是圆形且粗细适中，插在一个座上如笔般，用于治疗僵硬、青肿、面部疾病和黑斑，以及脱发。
八根圆针半寸长，统一粗细如汤匙，双手持用以放血。耳廓穿刺针如优提迦花蕾，针身半寸，超过此长度则做成四方形，用于穿刺肿胀处是否成熟，以及穿刺耳周厚肉。针口粗大，三分之一有孔，三寸长用于穿耳。
莲花、灰药、灸法，以及铜器、石块、指甲等非金属小型手术工具，也要相应配备。器械机具等也要根据病症需要来配备。牵引、拔除、分离、缝合，寻找病灶、清除、摩擦、切割、劈开、穿刺、插入、固定和灼烧都是其作用。
为了切割、分离和清除，从工具刀刃到根部，要用食指、中指和拇指稳固持握。为了放血，要用食指和拇指握住尖端附近。稻形柄要插入掌中，用尖端刺入。拔出时要握住柄部。其他操作视方便而行。
各种手术工具的容器，用医用布、软毛毯或柔软皮革制成，要十分厚实，宽九寸，长十二寸，中间用棉花隔开放置工具后缝合，用针线缝好开口。蚂蟥安置舒适，用于放血。水生鱼类、青蛙等和尸体腐臭所生的蚂蟥有红色、白色和极黑色等。

མི་རོའི་དྲི་མ་མནམ་ལས་བྱུང་། །དམར་དང་དཀར་དང་ཤིན་ཏུ་ གནག་།མི་སྲུན་སྦོམ་དང་འབྱིལ་བ་དང་། །འཇའ་ཚོན་དང་འདྲ་རོ་སྟོད་བཀྲ། །སྤུ་ཡོད་དེ་རྣམས་དུག་ཅན་ཡིན། །སྤང་བྱ་དེས་ནི་ཁྲག་གཞིབས་ན། །གཡའ་རྣགས་འཛག་རིམས་མགོ་འཁོར་སྐྱེད། །དེ་ལ་དུགས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བྱ། །ཆུ་མདོག་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། །དུག་མེད་ཉ ལྕིབས་མེད་ལས་བྱུང་།།རྩ་སྣར་རོ་སྟོང་སྔོ་ཁྲ་ཟླུམ། །རྒྱབ་ནི་ངུར་སྨྲིག་འདྲ་ལུས་ཕྲ། །ལྟོ་ནི་ཅུང་ཟད་སེར་བ་བཟང་། །དེ་ཡང་ལེགས་པར་མ་སྐྱུགས་དང་། །རྟག་ཏུ་འཐུང་དུ་བཅུག་པ་དག་།ཆུ་ནང་ཞུགས་ཏེ་ནུབ་པ་ནི། །ཁྲག་གིས་མྱོས་པ་ཡིན་པས་སྤངས། །དེ་ནས་ཅིག་ཤོས་ སྐྱེ་རབ་བརྟགས།། ཆུ་སྦྱར་བ་ཡི་ནང་དུ་གཞུག་།ཀན་ཛིའམ་དར་བའི་ནང་དུ་གཞུག་།སླར་ཡང་ཆུར་ནི་དབུགས་ཕྱུང་ནས། །མར་རམ་ས་ཞག་ནུ་ཞོ་འམ། །ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བསྐུས་འཐུང་གཞུག་།འཐུངས་ཚེ་རོ་སྟོད་མཐོར་གྱུར་ན། །རས་མ་སྲབ་མོས་གཡོགས་པར་བྱ། ཁྲག ནི་བཟང་ངན་འདྲེས་པ་ལས།།པད་པ་དང་པོར་ནད་ཁྲག་ནི། །འཐུངས་ཏེ་ངང་པས་འོ་མ་དང་། །འདྲེས་ཆུའི་འོ་མ་ལེན་དང་མཚུངས། །སོ་ཡིས་འདེབས་པའམ་གཡའ་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སླར་དབྱུང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག། །རྒྱམ་ཚ་ཏིལ་མར་གྱིས་ཁ་བསྐུ། །ཕྱེ་མ་འཇམ་པོས་རྒྱབ་ཏུ་ གཏོར།།སླར་ཡང་ཞག་བདུན་བར་དུ་ནི། །ཁྲག་མྱོས་བསྲུངས་ལ་འཐུང་མི་གཞུག་།སྲིན་བུ་པད་པ་ལེགས་སྐྱུགས་ན། །སྔོན་བཞིན་ཁོང་གྲིམས་བརྟན་པར་འགྱུར། །དྲགས་ན་དལ་ཞིང་སྙོམ་འཆི་འགྱུར། །སྐྱུགས་མ་ལེགས་ན་རེངས་མྱོས་འགྱུར། །བུམ་པ་ཆུ་དང་ས་བླུགས་པ། །གཞན་ དང་གཞན་དུ་གཞག་པར་བྱ།།ཁ་ཆུ་རུལ་བག་སྦྱང་ཕྱིར་བྱ། །གཞན་དུ་དུག་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །མ་དག་པའམ་ཁྲག་མང་བྱུང་། །སྐྱེར་པ་བུ་རམ་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ། །ལན་བརྒྱར་དཀྲུགས་མར་རས་བལ་གྱི། །ཡེའུས་བྱུགས་ལ་སྨན་བསིལ་བསྐུ། །ནད་ཀྱི་ཁྲག་དང་བྲལ་གྱུར་ ན།།འཕྲལ་དུ་རྩ་དམར་ནད་མེད་འགྱུར། །མ་དག་གནས་ནས་བསྐྱོད་གྱུར་པ། །རྨ་ཡི་གནས་སུ་འདུག་པའི་ཁྲག་།ཞག་ལོན་ན་ནི་གནག་པར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ནི་སླར་དབྱུང་ངོ་། །མཁྲིས་རྒྱས་ཁྲག་གི་ནད་ལ་ནི། །ཀུ་བ་བུམ་པ་སྦྱར་མི་བྱ། །དེ་གཉིས་མེ་དང་བཅས་པ་ཡིན། །རླུང་ དང་བད་ཀན་ལ་སྦྱར་བྱ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནད་ཁྲག་ནི། །སྐ་བས་རྔབས་རུས་གཞིབ་མི་བྱ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ཁྲག་།རྔབས་རྭས་གཞིབས་ཏེ་དབྱུང་བར་བྱ། །ལུས་ཀྱི་གོང་དུ་སྲད་བུའམ། །རས་ཀྱིས་དམ་དུ་བཅིངས་ནས་ནི། །ཆུ་བ་ཚིགས་རུས་གནད་རྣམས་ནི། །དོར་ ཏེ་ཞལ་ཞལ་གདབ་བར་བྱ།།གྱེན་དུ་དབྱུང་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ནི། །ཐུར་དུ་བབས་པ་གདབ་བར་བྱ། །ཟབ་དང་ཉེ་དང་འཕྲེད་མི་གདབ། །བཏབ་བའི་གནས་སུའང་གདབ་མི་བྱ། །ཞལ་ཞལ་བྱ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་འདུས། །རྩ་མདུད་སྲིན་བུས་ཁྲག་འབྱུང་ཞིང་། །བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་རྭ་སྩོགས་ གདབ།།ནད་ཁྲག་ལུས་ཁྱབ་གཏར་ག་གདབ། །ཁྲག་ནད་འདུས་པ་ཞལ་ཞལ་བྱ། །གཏིང་ན་ཡོད་པ་པད་པས་དབྱུང་། །པགས་གནས་ཀུ་བུམ་རྔབས་རས་དབྱུང་། །ལུས་ཁྱབ་ཁྲག་ལ་གཏར་གཉིད། །རླུང་སྩོགས་གནས་ལ་རྔབས་རྭ་དང་། །པད་པ་ཀུ་བས་རིམ་བཞིན་དབྱུང་། །ཁྲག་ཕྱུང་ བསིལ་བསྐུས་ལ་སྩོགས་པས།།རླུང་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུགས་གྱུར་ཏེ། །རྨ་ན་གཡའ་ཞིང་སྐྲངས་གྱུར་ནའང་། །དེ་ལ་ཞུན་མར་དྲོན་པོས་བསྐུ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་གཏར་ག་གདབ་པའི་ཆོ་ གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

从尸体的气味散发而来。红色、白色和极黑色。粗大凶猛且缠绕，如彩虹般上身斑斓。有毛的那些都有毒。应当避免，若吸血则会引起瘙痒、流脓、发烧和头晕。对此应当用热敷、放血和治疗胆病。
水色明亮清澈，无毒且来自无鳞鱼。脉孔空虚、蓝斑圆形，背如赤铜色且身体细小，腹部略微发黄为佳。若未能完全呕出，经常让其饮用，进入水中沉没的，是因血而醉故应避免。
然后观察另一种的特性。放入调配的水中，放入米汤或酸奶中。再次在水中呼出气息后，涂抹黄油或动物油脂、牛奶或血滴后饮用。饮用时若上身抬高，应用薄布遮盖。
由于好坏血液混合，水蛭最初吸病血时，如同天鹅从混合水中吸取牛奶一般。若咬人或发痒，应将其取出令其呕吐。用盐和芝麻油涂抹口部，用细粉撒在背部。
之后七天之内，保护醉血者不让其饮用。若水蛭呕吐良好，如先前般身体会恢复紧实。若过度则会缓慢平稳死亡，若呕吐不佳则会僵硬昏迷。
将水和土装入瓶中，应放置在不同处所。为了清除口水腐臭，否则会带有毒性。若不清洁或出血过多，用醋枣、糖和蜂蜜涂抹。
搅拌百次的酥油用棉布擦拭，涂抹清凉药物。若已脱离病血，立即红脉无病。未清净从原处移动，伤口处积存的血液，过几天会变黑，因此应将其再次取出。
对于胆病增盛的血病，不应使用拔罐和水罐。这两者具有火性，应用于风病和痰病。痰病所致的病血，因粘稠故不应用角器吸取。风病和胆病所致的血液，应用角器吸取后取出。
在身体上方用线或布紧密缠绕，避开关节骨节要害处，应当轻轻按摩。以向上取出的方法，应取出向下流动的血液。不要在深处、近处和横向按摩，也不要在已按摩处再按摩。
按摩时血液聚集一处，脉结由虫吸血而出，麻木不仁时应用角器等取血。病血遍布全身时应放血。血病集中处应按摩，深处的应用水蛭取出，皮下的用拔罐角器取出，遍布全身的血应放血。
对于风等病处，应依次用角器、水蛭和拔罐取出。取血后涂抹清凉药等，若风大动而伤口发痒肿胀，应涂抹温热酥油。
此为《医方明鉴·八支要诀》之第二十六品《总说品》。接下来将解说放血仪轨品。

།ཅུང་ཟད་མངར་ཞིང་ཚ་བྲོ་ལ། །གྲང་དང་ཚ་མིན་སྐ་བ་མིན། །པདྨ་ལམ་བུ་ཆུ་གཤེར་དང་། །བཙོད་དང་རི་བོང་ཁྲག་ལྟར་དམར། །དག་ཅིང་དམར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལུས་གནས་བྱེད། །དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་བད་མཁྲིས་ཀྱི། །ནད་ ཀྱིས་འཁྲུགས་པས་གནོད་བསྐྱད་པས།།མེ་དབལ་འབྲས་དང་མཆེར་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་མེ་དྲོད་བྲི་དང་རིམས། །ཁ་དང་མིག་དང་མགོ་ནད་དང་། །མྱོས་དང་སྐོམ་དང་ཚ་བྲོ་དང་། །མཛེ་དང་དྲེག་ནད་མཁྲིས་ཁྲག་དང་། །སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ཞིང་མགོ་འཁོར་བྱེད། །བསིལ་ དྲོ་སྣུམ་དང་རྩུབ་སྩོགས་ཀྱིས།།ནད་གང་གསོས་པར་གྱུར་པ་དག་།ལེགས་པར་འཆོས་པར་མ་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཁྲག་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་ཡིན། །ཁྲག་བདོ་གྱུར་པ་དེ་ལས་ནི། །གཏར་ག་གདབ་པས་དབྱུང་བར་བྱ། །དེ་ཡང་བཅུ་དྲུག་མ་ལོན་དང་། །བདུན་ཅུ་འདས་ལ་ཁྲག་མི་དབྱུང་། ། ཉམ་ཆུང་དུགས་དྲགས་དུགས་མ་བྱས། །རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་དང་། སྦྲུམ་མ་བུ་བཙས་ཟས་མ་ཞུ། །ཁྲག་མཁྲིས་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ཚད་འཁྲུ་རིམས་དང་སྐྱུགས་པ་དང་། །སྐྱ་རྦབ་ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲངས་དང་། །སྣུམ་འཐུངས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ལས ལྔ་བྱས་ལ་མིན།།མ་བསྡམས་གཏར་ག་མི་གདབ་ཅིང་། །ཡོན་པོའམ་མི་སྣང་ལ་མི་གདབ། །ཚབས་ཆེན་ནད་ནི་མ་གཏོགས་པ། །གྲང་ལ་ཚ་ཆར་རླུང་དུས་མིན། །མགོ་དང་མིག་གི་ནད་རྣམས་ལ། །འཕྲལ་བའི་རྩ་ལ་གཏར་བའམ། །མིག་འགྲམ་སྣ་དྲུང་རྩ་ལ་གདབ། །རྣ་བའི་ནད་ ལ་རྣ་བའི་རྩ།།སྣ་ཡི་ནད་ལ་སྣ་རྩེར་རོ། །ཆམ་པ་སྣ་དང་དཔྲལ་རྩར་གདབ། །ཁ་ནད་རྣམས་ལ་ལྕེ་དང་ནི། །མཆུ་དང་རྐན་གྱི་རྩར་གདབ་བོ། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་རྩ་མདུད་མགུལ། །རྣ་བ་མུར་འགྲམ་སྤྱིར་གནས་གདབ། །སྨྱོ་བྱེད་མིག་འགྲམ་བྲང་དཔྲལ་རྩ། །བརྗེད་བྱེད་འགྲམ་པའི་ མཚམས་སུ་གདབ།།ཡང་ན་ཀུན་ལ་སྨིན་མཚམས་གདབ། །འབྲས་དང་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་པ་ལ། །རྩིབ་ལོགས་ནུ་མའི་བར་རྩ་གདབ། །ཉིན་གསུམ་པ་ལ་ཕྲག་མཚམས་གདབ། །ཉིན་བཞི་པ་ལ་ལྟག་པའི་འོག་།འཁྲུ་བ་གཟེར་དང་ལྡན་པ་ལ། །མཇུག་ཏོའི་ གོང་མ་སོར་གཉིས་པར།།ཁུ་བའི་མཚན་ནད་ཕོ་མཚན་རྩ། །ལྐོག་མའི་ཝ་བར་བརླ་རྩ་གདབ། །གཟུགས་འཁུམས་པུས་མཐིལ་འོག་གམ་ནི། །གོང་གི་སོར་བཞི་པ་ལ་གདབ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བར་བྱིན་པའི་ཉཝ། །འོག་ཏུ་སོར་བ་གཉིས་གདབ་བོ།

稍微甜味而带咸，不冷不热不涩。如莲茎、水草、红花和兔血般鲜红。
清净而红色出现，以此维持身体。大多数由风胆引起的疾病所扰乱而造成危害。
火毒、痔疮、脾病、肿瘤、消化力减退、发烧、口腔病、眼病、头痛、醉酒、口渴、咸味、麻风、皮肤病、胆血病、僵硬、酸性和头晕。
以凉热、油性、粗糙等方法，所治疗的疾病，若未能妥善医治，那就是血液紊乱所致。
血液过多时，应当放血治疗。十六岁未满和七十岁以上者不可放血。
体弱者、热敷过度者、未经热敷者、受风病困扰者、孕妇、产妇、食物未消化者、血胆病者、咳嗽者、呼吸困难者。
热泻、发烧、呕吐、关节炎、四肢浮肿、服用油性药物者，以及做过五种治疗者不可放血。
不可在未止血时放血，不可在歪斜或不明显处放血。除重病外，寒冷天气、炎热天气、下雨天和大风天不宜放血。
对头部和眼部疾病，应在额部脉上放血，或在眼角、鼻旁脉上放血。耳病放耳部脉。
鼻病在鼻尖放血。感冒在鼻部和额部脉上放血。口腔疾病在舌头、嘴唇和上颚脉上放血。
锁骨以上的脉结、颈部、耳后、面颊一般放血处。癫狂症在眼角、胸部、额部脉上放血。健忘症在太阳穴处放血。
或者对所有病症都可在眉心放血。对痔疮和肋部疼痛，在肋部和乳房之间的脉上放血。第三天在肩部放血。第四天在后颈下放血。
对腹泻伴疼痛者，在尾椎骨上方二指处放血。精液病在阴部脉上放血，喉咙病在大腿脉上放血。
身体蜷缩者在膝盖底下或上方四指处放血。痔疮串在小腿肉下二指处放血。

།རྐུབ་ཚོས་བུས་མོའི་ལྷ་ངའི་ སྟེང་།།ནད་ལ་ལོང་མོའི་ལྟག་སོར་བཞིར། །རྐང་ཚ་འཐེང་དང་སྦྲིད་པ་དང་། །རྟིང་རྡོལ་རླུང་ནད་མཛེར་པ་དང་། །རྐང་སོར་སྣགས་སུ་ཆད་པ་ལ། །རྒྱ་ཚིགས་ལས་གོང་སོར་གཉིས་གདབ། །འཁུམས་ལ་རྐང་འཁུམས་ལྟ་བུར་གདབ། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་མ་མངོན་ན། །གནད་ མ་གཏོགས་པ་གར་ཉེ་བའི།།ཕྱོགས་གཞན་དག་ཏུ་གཏར་ག་གདབ། །དེ་ནས་ལུས་སྣུམ་གཏར་ག་ཡི། །ཡོ་བྱད་ཀུན་བསགས་སྟོབས་དང་ལྡན། །བཀྲ་ཤིས་བྱས་ཤིང་ཁ་ཟས་ནི། །སྣུམ་ཟོས་ཁུ་བ་འཐུངས་པ་དང་། །མེ་དང་ཉི་ཚན་གྱིས་དུགས་བྱས། །པུས་མཉམ་མཐོ་བའི་ སྟན་ལ་འདུག་།སྐྲ་རྩ་རས་ནི་འཇམ་པོས་བཅིངས། །པུས་མོའི་ལྷ་ངར་གྲུ་མོ་བཙུགས། །ཁུ་ཚུར་ནང་དུ་གློད་བཅུག་པས། །མགུལ་པ་དམ་དུ་བཙིར་བར་བྱ། །སོ་བསྡམ་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། །མཁུར་བ་གཉིས་ནི་བུད་པར་བྱ། །དེ་ལ་རྒྱབ་ནས་བཙིར་བ་དང་། །གོས་ཀྱིས དཀྲི་ཞིང་མཛུབ་མོ་ནི།།གཡོན་པ་ལྐོག་མར་བཅུག་ནས་སུ། །ནང་དུ་ལེགས་པར་གཞུག་པར་བྱ། །འདི་ནི་ནང་དུ་ཁ་བལྟས་རྩ། །མ་གཏོགས་བསྡམ་པའི་ཆོ་ག་ཡིན། །དེ་འོག་སྨན་པའི་མཐེ་བོ་ལས། །གུང་མོ་བཏང་བར་གྱུར་བ་ཡིས། །རྩ་བྱུང་མངོན་ལ་གདབ་བྱས་ནས། ། རེག་པའམ་མཐེ་བོས་མནན་བྱས་ལ། །ལག་པ་གཡོན་པས་བཟུང་བ་ཡི། །གཙགས་པུ་སྟ་རེས་དབུས་སུ་གདབ། །གཙགས་བུའི་ཁ་ཕྱོགས་མི་གཡོ་གཏད། །དེ་བཞིན་གདབ་པའམ་བཙིར་བ་ཡིས། །བེམ་རྟོལ་གདབ་ལས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །སྣ་དྲུང་གི་ནི་རྩར གདབ་པ།།རྩེ་མོ་མཐེ་བོས་བཏེག་ནས་ནི། །གཙགས་རྩེ་འབྲས་འདྲ་གདབ་པར་བྱ། །ལྕེ་བཏེག་བཟློག་སྟེ་སོས་མནན་ལ། །ལྕེ་འོག་རྩར་ནི་གདབ་པར་བྱ། །ནུ་མ་ཡན་ཆད་བསྡམས་ནས་ནི། །མགུལ་པར་གནས་པའི་རྩར་གདབ་བོ། །ལག་པ་གཉིས་སུ་རྡོ་བཅངས་ཏེ། །ལག་ པ་པུས་མོར་བརྟེན་ཏེ་བརྐྱང་།།མཆན་ཁུང་མན་ཆད་མཉེས་ནས་ན། །གོང་དུ་བཅིངས་ལ་མདོ་རྩར་གདབ། །ལག་ངར་རྩ་ནི་བདེར་འདུག་སྟེ། །གདབ་པའི་སོར་བཞི་གོང་གི་ནི། །ཕྱོགས་སུ་རས་ཀྱིས་དམ་བཅིངས་ལ། །མཐེ་བོ་ཆང་པར་བཅུག་ནས་ནི། །ལག་ངར་བརྐྱང་ལ་ གདབ་པར་བྱ།།རྩིབ་ལོགས་རྩ་ནི་དཔུང་པ་གཉིས། །ཐུར་དུ་དཔྱངས་ཏེ་གདབ་བར་བྱ། །ཕོ་མཚན་རྩ་ནི་བཏེག་གདབ། །བྱིན་རྩ་པུས་མོ་མ་བཀུག་པར། །རྐང་པ་ལེགས་གཞག་པུས་མོ་ལ། །འོག་ཏུ་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །ལོང་མོའི་བར་དུ་དམ་བཙིར་ལ། །རྐང་ པ་དེ་སྟེང་གཉིས་པ་ནི།།ཅུང་ཟད་བཀུག་སྟེ་བཞག་པ་ཡིས། །མནན་ལ་དེ་ནས་ལག་པ་ལྟར། །རྩར་གདབ་དེ་ལྟར་མ་སྨོས་པའི། །གཞན་དག་ལ་ཡང་གདབ་བྱས་ལ། །ཐབས་ཤེས་གཙགས་སྤྱད་དེ་དང་དེས། །ཕྱོགས་ནི་དེ་དང་དེ་རུ་གདབ། །ཤ་ཆེ་བ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་འདེབས། འབྲས་འདྲ་འབྲས་ཀྱི་སྲིད་ཙམ་གདབ། །རུས་པའི་སྟེང་རྩ་སྟ་རེ་འདྲས། །ནས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་གདབ་པར་བྱ། །ལེགས་པར་བཏབ་ནས་ཁྲག་གཟགས་ཏེ། །ཆིངས་མ་བཀྲོལ་ནས་གཟག་མི་བྱ། །གདབ་མ་ལེགས་པ་དུས་ཅུང་ཟད། །ཉུང་ཟད་འབྱུང་བ་ཏིལ་ཕྱེ་གདབ། །གདབ་དྲགས སྒྲ་དང་བཅས་པར་ནི།།འབྱུང་ཞིང་བཅད་ཀྱང་དཀའ་བར་འགྱུར། །དབང་དང་འབོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཆིངས་ལྷོད་མཚོན་རྟུལ་འགྲངས་དྲགས་དང་། །ཉམ་ཆུང་ཤུགས་ཉེན་དུགས་མ་བྱས། །ཁྲག་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

在臀部、膝盖的上方，腿部疾病、膝盖后部四处，脚痛、跛行、打喷嚏，脚跟破裂、风病、疮疡，以及脚趾麻木等病症，应在关节上方二寸处放血。对于肢体萎缩如脚萎缩等症状也要放血。如果上述症状不明显，除了要害部位以外，可在就近其他部位放血。
然后身体润滑，准备好所有放血工具，要有充足体力。做好吉祥仪式，饮食方面要食用油腻食物，饮用汤汁，用火和阳光温暖身体。坐在与膝同高的座位上，用柔软布条绑住头发，将肘部放在膝盖上方，拳头放松，要紧压颈部。咬紧牙关，吐气咳嗽，鼓起双颊。
从背后按压，用衣服包裹，将左手手指伸入喉咙，要很好地插入内部。这是除了向内看的脉以外的约束方法。然后从医生的拇指到中指之间，在脉显现处放血，用手指触摸或拇指按压，左手拿持针具或小刀在中间刺入。针具口要稳定对准，如此刺入或挤压，刺破后放出血液。
在鼻旁的脉放血时，用拇指抬起尖端，用针尖如稻米大小刺入。抬起舌头反转用牙齿压住，在舌下脉放血。从乳房以上约束，在颈部的脉上放血。双手握住石头，手撑在膝盖上伸展。
从腋下向下按摩，在上方绑紧后在脉结处放血。手臂脉要舒适坐好，在放血处上方四指处，用布紧紧绑住，将拇指放入掌心，伸展手臂后放血。肋部的脉要将双臂向下垂放后放血。阴茎脉要抬起后放血。
小腿脉不要弯曲膝盖，将脚放好，在膝盖下用双手紧压至踝骨之间，另一只脚放在上面稍微弯曲，按压后如手部一样在脉上放血。对于未提到的其他部位也要放血，用各种技巧和工具在相应部位放血。
在肉多的部位放血，如米粒大小刺入。骨头上的脉用刀形工具刺入半麦粒大小。放血后要好好流血，不要解开绑带就放血。放血不当时，会少量出血，可撒芝麻粉。
放血过度时会有声响，即使止血也很困难。无力、昏厥、绑带松弛、工具钝、吃得太饱、体弱、用力过猛、未做热敷等都是血液不流出的原因。

།ཁྲག་ནི་ལེགས་པར་མ་བྱུང་ན། །བྱི་དང་ཚ་གསུམ་ སྐྱེར་པ་དང་།།རྒྱ་སྤོས་རྒྱམ་ཚ་ཁྱིམ་དུད་བཅས། །ཏིལ་མར་བཏགས་ལ་རྨ་ལ་བསྐུ། །ཁྲག་ནི་ལེགས་བྱུང་ཏིལ་མར་དང་། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་དྲོ་འཇམ་བསྐུ། །ལེ་བརྒན་རྩི་ལས་ཚོན་སེར་ལྟར། །དང་པོ་ནད་ཁྲག་འབྱུང་པར་འགྱུར། །ལེགས་པར་བྱུང་ན་རང་ཉིད་འཆད། །ཁྲག་བཟང་ བྱུང་ནའང་དབྱུང་མི་བྱ།།བརྒྱལ་འགྱུར་ན་ནི་ཆིངས་མ་དགྲོལ། །རླུང་གཡབ་ཀྱིས་གཡབ་སླར་ཁྲག་དབྱུང་། །སླར་འབོག་གྱུར་ན་ཉི་མ་ནི། །གཉིས་པའང་གསུམ་པ་དག་ལ་གདབ། །རླུང་ཁྲག་གནག་ཅིང་དམར་ལ་རྩུབ། །ཤུགས་དྲག་གསལ་ཞིང་ལྦུ་བ་ཅན། ། མཁྲིས་ཁྲག་སེར་ལ་རྩ་གནག་མནམ། །སྦྱིན་བག་དྲོ་ཞིང་ཚོན་ཅན་ཡིན། །བད་ཀན་ཁྲག་ནི་འཇམ་ལ་སྐྱ། །རྒྱུན་ཅན་འབྱར་ཞིང་སྐ་བ་ཡིན། །འདྲེས་པའི་མཚན་མ་འདྲེས་མ་ཡིན། །ཉེས་གསུམ་དྲི་མ་རྙོག་མ་ཅན། །ཁྲག་ངན་པ་ནི་ཉམས་ཆེ་ལའང་། །ཚད་ལས་ལྷག་པར དབྱུང་མི་བྱ།།ཁྲག་དབྱུང་དྲགས་ནའང་འཆི་བའམ། །རླུང་ནད་མི་བཟད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་བསྐུ་བྱུག་འོ་མ་ཁུ། །ཁྲག་བཅུད་བླུད་པ་སྨན་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ཕྱུང་ནས་ནི་ཆིངས་མ་དག་།དལ་གྱིས་བཀྲོལ་ལ་ཆུ་བསིལ་གྱིས། །བཀྲུས་ལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས་པའི། གོས་འཇམ་གྱིས་ནི་རྨ་ཁ་དཀྲི། །ཁྲག་ནད་ཡོད་ན་ཕྱི་འབྲེད་དམ། །ཕྱི་དེ་ཉིན་པར་སླར་ཡང་དབྱུང་། །ཤིན་ཏུ་གནོད་པའི་ཁྲག་ཟླ་ཕྱེད། །སྣུམ་གྱིས་བརྟས་པའི་ལུས་ལས་དབྱུང་། །ཁྲག་ངན་ཅུང་ཟད་ལུས་ཀྱང་ནི། །ནད་ནི་ལྷག་པར་མི་སྐྱེད་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷག་མ་ཡོད གྱུར་ཡང་།།གཞག་གི་ཤས་ཆེར་མི་དབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་རྔབས་རྭ་སྩོགས་གདབ་པའང་། །ཡང་ན་སྤྱོད་བསིལ་ཁྲག་མཁྲིས་བསལ། །སྦྱང་དང་སྐམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། །གསོ་བས་དེ་ནི་དང་བར་བྱ། །ནད་ཁྲག་རབ་རྒྱས་མ་གྱུར་བའམ། །དེ་འདྲའི་ཐབས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱ། ། ཁྲག་གི་རྒྱུན་ནི་མཆོད་ན། །གཅད་པའི་སྦྱོར་བ་མྱུར་དུ་བྱ། །སེང་ཕྲོམ་རྨ་ཤིང་པྲི་ཡང་ཀུ། །མ་ཤ་ཤིང་མངར་ཡུག་སྣམ་བཙག་།གྱོ་དུམ་ཟར་མ་སྣག་ཚ་དང་། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་ཤུན་ལོ་མ། །བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྨ་ཁར་གདབ། །ཤུག་སྩོགས་ཆུ་གྲང་སྦྱར་བ་བླུད། ། ཡང་ན་རྩ་བཏབ་དེ་གོང་གི་།རྩ་དེ་ཉིད་ལ་གཏར་ག་གདབ། །ཡང་ན་ཐུར་མ་བསྲེགས་པ་ཡིས། །རྨ་ཁ་མྱུར་དུ་བསྲེག་པར་བྱ། །བཅིངས་པ་ཉེས་པས་ལམ་ལོག་ལ་གནས་ཏེ། །ནད་ནི་རྒྱས་པས་ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་འགྱུར་བ། །རང་གི་གནས་སུ་སླར་ཕྱིན་མ་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཕན་པ་བསྟེན།།ཤིན་ཏུ་ཚ་གྲང་མ་ཡིན་ཡང་དྲོད་སྐྱེད། །ཁྲག་སེལ་བྱེད་པའི་བཟའ་དང་བཏུང་བ་ཕན། །དེ་ཚེ་ལུས་དང་ཁྲག་བདེར་མི་གནས་པས། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མེ་ལས་བསྲུང་བར་བྱ། །མདོག་དང་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་དབང་པོ་ཡུལ། །འདོད་ ཅིང་ཟས་འཇུ་ཤུགས་ཀྱང་བདེ་བར་འཇུ།།བདེ་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོབས་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །མི་ཡི་ནད་ཁྲག་དག་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་ བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

如果血液没有很好地流出，将老鼠、三种热性药材、鸡头黄连、檀香、岩盐和炉灰，用芝麻油研磨后涂抹在伤口上。
如果血液流出良好，则用温和的芝麻油和岩盐混合物涂抹。
最初流出的病血如同胡萝卜汁的黄色。
流出良好时会自行停止。即使流出好血也不要再放。
如果病人晕倒，不要解开绷带。用扇子扇风后再放血。
如果再次堵塞，可在第二天或第三天重放。
风血呈黑红色且粗糙，力量强劲清亮有泡沫。
胆血呈黄色带黑筋且有异味，稠厚温热有色泽。
痰血柔和呈灰白色，持续粘稠且稀薄。
混合型的特征是混杂的，三病因的污浊混浊。
即使坏血量大，也不要超量放出。
放血过多会导致死亡或产生难以忍受的风病。
对此应涂抹擦拭牛奶汤，补充血液精华是良药。
放血后要缓慢解开绷带，用凉水清洗。
涂抹芝麻油后用柔软的布包扎伤口。
如有血病，可在外部切开或第二天再次放血。
对于严重有害的血，可在半月后从经过滋养的身体放出。
即使体内留有少量坏血，也不会过分滋生疾病。
因此，即使还有残余，也不要大量放出。
对于残余可用拔罐等方法，或者通过清凉饮食来清除血胆。
通过净化和干燥的不同方法，医者应使之清净。
病血未充分发展时，应用这类方法治疗。
如果血流不止，应迅速采取止血措施。
将白芷、伤寒木、当归、豆蔻、甘草、毛毡、朱砂、枯木、荞麦、墨、乳汁树的树皮叶子，研磨成粉末敷于伤口。
用杜松等配制冷水服用。
或者在上述血管处重新放血。
或者用烧红的针快速灼烧伤口。
由于包扎不当而偏离正道，病情加重血液混乱，未能回到原位时，应持续采用有益的饮食和生活方式。
虽不太冷热但要保暖，有益于清血的饮食有帮助。
此时身体和血液不安，特别要防火。
面色和感官清明，对感官对象有欲望，能消化食物且消化力良好，具有安适感，力量充沛圆满，这就是所说的人体病血已清净。
这是《医论八支精华》中第二十七品《总说品》。
下面将讲解拔除痛苦的仪轨品。

།ཟུག་རྔུའི་བགྲོད་པ་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ཡོ་དྲང་ཐད་ཀ་སྟེང་དང་འོག་།ཁ་གནག་སྐྲངས་དང་ནད་དང་བཅས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཁྲག་འཛག་ལ། །རྨ་ཡི་ཉེ་འཁོར་མཐོ་ཞིང་གློ། །ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་ཐོར་བུ་འབྱུང་། །ཤ་ནི་འཇམ་འགྱུར་ ལུས་མདོར་ན།།ཁོང་དུ་ཟུག་རྔུ་ཡོད་ཤེས་བྱ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་པགས་པ་ན། །མཚོན་ལུས་མདོག་ཉམས་སྲ་བ་དང་། །སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ་ཤར་གནས་པ། །ནད་དང་སྐྲང་པ་ལྷག་པར་འཕེལ། །བཙིར་བར་མི་བཟོད་སྨིན་པ་དང་། །རྨ་ཡི་སྒོ་ནི་འདྲུབ་མི་ཤེས། །ཉ་ཡི་ ནང་ཟུག་ཤར་ཟུག་དང་།།འདྲ་ལས་སྐྲང་བག་མེད་པ་ཡིན། །ཆུ་བའི་དྲ་བའི་ནང་ལུས་པའི། །ཆུ་བ་ལས་ནི་འབྱུང་དཀའ་ཞིང་། །བསྒུལ་དཀའ་བསྐྱོད་ཚེ་རེངས་ཤིང་ན། །རྩ་ལ་བརྟེན་པ་རྩ་སྐྲང་འགྱུར། །བུ་གའི་སྦུབས་གནས་སྦུབས་ཀྱིས་ནི། །རང་གི་ལས་དང་ཡོན་ཏན་ ཉམས།།རྩ་ཆེན་གནས་པའང་དབུགས་དང་ཁྲག་།ལྦུ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །སྒྲ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། །སྙིང་དང་ཡན་ལག་ན་བཅས་འགྱུར། །རུས་ཚིགས་བོག་རེར་མཚོན་ལུས་པ། །རུས་བརྩེ་ཚབས་ཆེར་ན་བར་འགྱུར། །རུས་གནས་ནད་མང་སྐྲང་ བར་བྱེད།།ཚིགས་ལ་གནས་པ་དེ་དང་འདྲ། །བསྐྱོད་པར་དཀའ་བ་དག་ཏུའང་འགྱུར། །ནང་གྲོལ་ནང་ཡོད་འཁྲུགས་པ་དང་། །ལྦོ་ཞིང་ཁ་ཟས་ངན་སྐྱུགས་གཅིན། །རྨ་ཡི་ཁར་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གནད་ཀྱི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་པ། །གནད་ཟུག་མཚན་ཉིད་ལས་ ཤེས་བྱ།།པགས་པ་ལ་སོགས་རང་རང་གི་།ཇི་ལྟར་འཛག་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །སྐྱོན་མེད་ལུས་ཀྱི་རྨ་འཚོ་བ་སྟེ། །དེ་ནི་གནོད་པ་མེད་པར་གནས། །ནད་འཁྲུགས་སྣད་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས། །བསླངས་ནས་སླར་ཡང་གནོད་པ་སྐྱེད། །གང་ཡང་ རུང་བར་པགས་པ་ཉམས།།བསྐུ་དང་མཉེ་དང་དུགས་བྱས་ནས། །མདོག་དམར་ན་ཞིང་ཚ་ལ་འཁྲུགས། །ཡང་ན་གང་དུ་མར་གཞག་འཇུ། །ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་མྱུར་དུ་བསྐམས། །གནས་དེར་ཟུག་རྔུ་བཅས་ཤེས་བྱ། །ཤར་ལུས་སྦྱང་བར་བྱས་པ་ ཡིས།།སྐེམ་བྱས་ལྷོངས་འགྱུར་བསྐུལ་བ་དང་། །བཙན་དམར་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཉ་དང་རུས་ཚིགས་ནང་གྲོལ་གྱི། །ཟུག་རྔུའང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །རུས་པ་ཟུག་རྔུས་མ་རུངས་འགྱུར། །རུས་པ་བསྐུ་དང་དུགས་བྱ་ཞིང་། །མཉེ་དང་བཙིར་ ལས་ཤེས་པར་བྱ།།རུས་ཚིགས་གནས་པ་རུས་འདྲ་དང་། །བརྐྱང་དང་བསྐུམ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །ཆུ་བ་རྩ་དང་རྩ་ཆེན་སྦུབས། །ཟུག་རྔུ་མི་མཉམ་ལམ་འགྲོ་དང་། །ཤིང་རྟ་ཆག་པའི་རྟ་དང་ནི། །ལྡན་པར་ནད་པ་བསྐྱོན་ནས་སུ། །མྱུར་དུ་དྲངས་ནས་དེ་ནས་ནི། །བསྐྱོད་པས་ ཟུག་རྔུ་ཤེས་པར་བྱ།།གནད་ཟུག་ལོགས་ཤིག་མ་བཤད་དེ། །དེ་རྣམས་ཤ་སྩོགས་ལ་གནས་ཡིན། །སྤྱིར་ནི་ཟུག་རྔུ་བཅས་བསྐྱོད་པའི། །བྱ་བས་ནད་བཅས་ལས་ཤེས་བྱ། །མདོར་ན་ཟླུམ་དང་གྱེས་པ་དང་། །ཟུར་བཞི་བ་དང་ཟུར་གསུམ་པའི། །རྨ་ཡི་དབྱིབས་ལས་ཟུག་ རྔུ་ནི།།མི་མངོན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་རྣམས་དབྱུང་བའི་ཐབས་གྱུར་གཉིས། །ཕྱིར་དྲང་བ་དང་མདུན་ནས་དྲང་། །རྩེ་ནས་དྲང་དང་རྩ་ནས་དྲང་། །དེ་ལས་བཟློག་པས་དབྱུང་བར་བྱ། །དབྱུང་སླ་གང་ན་ཡོད་དྲལ་ཏེ། །དེ་ནས་ཐད་ཀར་དྲང་བར་བྱ། །མཚོན་ནི་བྲང་དང་མཚན་ ཁུང་དང་།།བརླ་དྲུང་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་པ་དང་། །མདུན་དྲང་རྩེ་མོ་མངོན་གཅད་བྱ། །ཁ་ཞེང་ཆེ་དྲང་མི་བྱ་དང་། །ཟུག་རྔུར་མ་གྱུར་མདེའུ་དང་། །མི་མངོན་གནོད་མེད་པ་མི་དབྱུང་། །དེ་ནས་ལག་པས་ཟིན་གྱུར་ན། །ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་དྲང་བར་བྱ། །སྣང་གཞན་སེང་གེ་ཆུ་སྲིན་ དང་།།བར་གྱི་ཀརྟ་ཏི་མཆུས་དྲང་། །མི་མངོན་རྨ་ཡི་དབྱིབས་ལས་ནི། །གལ་ཏེ་དབྱུང་བར་ནུས་གྱུར་པ། །ཀང་ཀ་བྲིང་ཀ་ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། །

疼痛的行进有五种：向左、向右、向上、向下和正向。
伴随着黑色、肿胀和疾病，反复流血。
伤口周围高起且凹陷，出现水泡状的疹子。
肉质变软，总之，应知体内有疼痛。
特别是皮肤疼痛时，武器留在体内会使肤色改变变硬，
并会肿胀。若在肉中，疾病和肿胀会更加严重。
不能承受挤压，成熟时，伤口无法愈合。
肉内痛和肉痛相似，但没有肿胀。
留在筋脉网中时，难以从筋脉中取出，
难以移动，移动时僵硬疼痛。依附在脉上时会使脉肿胀。
位于管腔中的管腔会失去其功能和特性。
位于大脉处会使呼吸和血液起泡沫，
伴有声响地流出，并伴有心脏和肢体疼痛。
武器留在骨节间隙中时，会造成剧烈的骨痛。
留在骨中会产生多种病症和肿胀。
留在关节中的情况与此相似，也会难以活动。
内脏中有异物时会扰乱内脏，
腹胀、呕吐不良食物和小便会从伤口处流出。
武器留在要害处时，应从要害疼痛的特征来辨识。
从皮肤等各自的流出物来辨识。
无瑕疵的身体伤口会愈合，这种情况下不会有危害。
但若因病情恶化、压迫等原因而激发，会再次产生危害。
任何皮肤受损处，涂抹、按摩和热敷后，
若呈红色、疼痛发热且不适，或者涂抹酥油后能吸收，
涂抹药膏后快速干燥，应知该处有疼痛。
通过清除残留物，使其干燥后会好转，通过刺激，
以及用赤铜等方法可以辨识。
肉、骨节和内脏中的疼痛也应如此辨识。
骨头因疼痛而变得不堪使用。
通过涂抹骨头、热敷，按摩和挤压来辨识。
位于骨节处的情况与骨相似，通过伸展和屈曲来辨识。
筋脉、大脉和管腔中的疼痛，不平坦的通道，
以及像断了的马车的马一样，让病人乘坐，
快速拉动，然后通过移动来辨识疼痛。
要害疼痛未另行说明，这些都存在于肉等处。
一般来说，应从带疼痛的移动行为和带病的行为来辨识。
总之，应从圆形、分叉、四角形和三角形的伤口形状来辨识不明显的疼痛。
取出这些的方法有两种：向外拉和从前面拉。
从尖端拉和从根部拉，也可以用相反的方法取出。
在容易取出的地方切开，然后直接拉出。
武器刺入胸部、腋下、大腿根部和肋部时，
应从前面切开尖端取出。
不要开大口，不要取出未成为疼痛源的箭头，
以及看不见且无害的异物。
然后如果能用手抓住，应用双手拉出。
其他可见的用狮子钳、鳄鱼钳和中间的卡尔塔提钳来拉。
从看不见的伤口形状中，如果能够取出，用乌鸦钳、雀鸟钳和鹤钳。

།ཀང་ཀ་བྲིང་ཀ་ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། །བྱ་རོག་ཤ་ར་བྱེའི་མཆུས་དྲང་། །པགས་སྩོགས་ལ་གནས་སྐམ་པས་དྲང་། །ཁོང་སྟོང་ནང་ནས་ཉ་མགོས་དབྱུང་། །སྦུ་ གུར་གནས་པ་འདམ་བུ་འདྲས།།ལྷག་མ་གཞན་གྱིས་ཅི་རིགས་དྲང་། །ཡང་ན་དང་པོ་མཚོན་གྱིས་དྲལ། །དེ་ནས་རྨ་ཡི་ཁྲག་བསལ་བ། །བྱས་ལ་མར་གྱིས་དུགས་བྱ་ཞིང་། །བཅིངས་ཏེ་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །རྩ་དང་ཆུ་བར་མཚོན་ལུས་པ། །ཐུར་མས་བསྐྱོད་ དེ་དབྱུང་བར་བྱ།།སྙིང་གར་གནས་པའི་ཟུག་རྔུ་ནི། །ཆུ་གྲང་གཏོར་བས་སྔངས་བྱས་ལ། །གནས་གཞན་ཕྱིན་ཅིང་འཕགས་གྱུར་ན། །ཅི་རིགས་པར་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །རྨ་ཡི་སྒོ་ནས་དབྱུང་དཀའ་བ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར། །རུས་པར་ཟུག་པ་རྐང་ པ་ནི།།གཉིས་ཀྱིས་མནན་ལ་དྲང་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་མ་ནུས་སྟོབས་ཆེ་བའི། །གཡོག་གིས་དམ་དུ་བཟུང་སྟེ་དབྱུང་། །འོན་ཀྱང་མ་ནུས་མདེའུའི་རྩ། །བཀུག་ལ་གཞུ་རྒྱུད་དམ་བཏགས་ལ། །རྟ་སྲབ་ཀྱི་ནི་ཁ་ལྕགས་མཐར། །མ་ཡེངས་པ་ཡིས་དམ་བཏགས་ཏེ། ། ཡན་ལག་ལྔ་པ་ལེགས་བསྡམས་ནས། །རྟ་ནི་ལྕག་གིས་གཞུས་ནས་སུ། །བརྡེག་ཅིང་མགོ་བོ་བཏེག་ནས་ནི། །ཤུགས་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་བརྟོད་ནས་ནི། །དེ་ལྟར་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའམ། །ཡང་ན་ཤིང་གི་ཡལ་གར་གདགས། །མདེའུ་རྩ་ཕྲ་བར་སྲད་བུ་དག་།བཏགས་ཏེ་ཟུག རྔུ་དབྱུང་བར་བྱ།།རྨ་སྐྲངས་མདེའུ་རྩ་མི་མངོན་ན། །སྐྲངས་པ་ལགས་པར་བཙིར་ནས་དབྱུང་། །དོང་བུ་ཐོ་བས་བརྡུངས་པ་ཡིས། །མཐོ་ཞིང་སྣང་བར་གྱུར་ན་དབྱུང་། །ལམ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་གང་། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྨར་དབྱུང་བྱ། །མདེའུ་ཟུར་བཅུམ་སྟེ་དབྱུང་བའམ། །དོང་ བུ་ཁ་ཡིས་དབྱུང་བར་བྱ།།རྣ་བ་མེད་ཅིང་རྨ་ཁ་དབྱེ། །དྲང་འདུག་ཁབ་ལོང་བསྟན་པས་དབྱུང་། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཟུག་རྔུ་ནི། །བཀྲུ་སྨན་ཉིད་ཀྱིས་དབྱུང་བར་བྱ། །རླུང་གནོད་དུགས་དང་ནུ་ཞོ་དང་། །ཁྲག་དང་ཆུས་གནོད་གཞིབས་པས་བསལ། །གྲེ་བའི་ནང་ཞུགས་ ཟུག་རྔུ་ལ།།སྐུད་པ་གྲེ་བར་གཞུག་བྱ་སྟེ། །པདྨའི་རྩ་བར་སྐུད་པས་གདགས། །པད་རྩ་ཟུག་རྔུ་ལྷན་ཅིག་དྲང་། །ལྕགས་སྲེག་མིག་ཆུར་བཅུག་པ་ཡི། །ལྕགས་ཐུར་བརྟན་པོར་བྱས་ནས་ནི། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཅན་ནམ་རྒྱ་སྐྱེགས་མེད། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་ བསྒོས་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་།།སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་འཐུངས་པ་དང་། །གཤེར་བས་ཚེར་མ་ཟུག་པ་གདོན། །འཕྲལ་དུ་སྲད་བུ་ཐོགས་པ་ཡིས། །སློན་པར་བྱའོ་དེས་ཅིག་ཤོས། །ཁ་སྣར་དྲང་བར་མ་ནུས་ན། །གཞན་དུ་ཐུར་དུ་མིད་པར་བྱ། །ཟས་ཀྱིས་བརྣངས་པའི་ཟུག་རྔུ་ནི། ཆུ་བཏུང་ཕྲག་པར་བརྡེགས་པས་གཞུག་།མིག་གི་རྨ་ཡི་ཟུག་རྔུ་ཕྲ། །དར་རམ་བལ་ལམ་ཆུ་ཡིས་བསལ། །མི་ནི་ཆུས་གང་ཁ་སྦུབས་ཏེ། །སྤྲུགས་པའམ་བརྐྱང་ལ་བཙིར་སློན་པའམ། །ཐལ་ཁུང་བརྐོས་ཏེ་མི་ཡི་ནི། །སྐེ་ཡི་བར་དུ་ནུབ་པར་གཞུག། །རྣ་བ་ཆུས གང་ལག་པ་ཡིས།།མཉེས་ལ་ཏིལ་མར་རྒྱུན་བླུགས་ལ། །རྣ་བ་ཐུར་དུ་བསྟན་ནས་ནི། །གདབ་པའམ་ཡང་ན་བརྔུབ་བར་བྱ། །རྣ་བའི་ནང་དུ་འབུ་ཞུགས་ན། །རྣ་བ་ཚ་ཆུས་བཀང་བའམ། །ཚ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཉིད་ཀྱིས་དགང་། །ཤི་ནས་འབུ་རོ་དབྱུང་ཐབས་བྱ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ ཅན་དང་གསེར་དངུལ་སྩོགས།།འབྱུང་ཁུངས་ལས་བྱུང་ཡུན་རིངས་གནས། །མཚོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་ཀྱི་མེ། །དྲོད་ཀྱིས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ས་དང་འོད་མ་ཤིང་རྭ་རུས། །སོ་དང་སྐྲ་དང་རྡོ་བའང་འཇུ། །རྭ་དང་འོད་ཚལ་ལྕགས་ཏ་ལ། །ཤིང་ཚལ་ཟུག་རྔུ་རིང་ པོས་ཀྱང་།།ཕལ་ཆེར་དེ་དག་ཚོས་འགྱུར་ལ། །ཁྲག་དང་ཤ་ཡིས་ཚོས་པར་བྱེད། །ཟུག་རྔུ་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་ཟུག། །ཕྱོགས་དེ་ཚ་བའམ་མེད་གྱུར་ན། །དེ་ནས་དེ་ནི་སྣང་བྱའི་ཕྱིར། །

用鹤鸟、乌鸦、鹰的嘴拔出，
皮等处的干燥物要拔出，
空腔内用鱼头取出，
管中所处用芦苇样物，
其余用其他适当方法拔出，
或者先用利器划开，
然后清除伤口的血，
涂抹酥油后，
包扎后要注意调养，
脉间和水间留下的利器，
用探针探查后取出，
心部的刺痛，
用冷水泼洒使惊吓后，
若移至他处升起，
则应适当取出，
从伤口难以取出的，
其他情况也同样处理，
刺入骨头的箭头，
用两人按住后拔出，
如此不行则由力大的，
助手紧紧抓住后取出，
若仍不行则将箭杆，
弯曲后系上弓弦，
在马勒的铁环末端，
专注地系紧，
将五肢绑好后，
用鞭子抽打马匹，
击打并抬起头部，
用力摇动后，
如此取出刺物，
或者悬挂在树枝上，
将细线系在箭杆上，
拔出刺物，
若伤口肿胀看不见箭杆，
则挤压肿胀处取出，
用锤子敲打筒状物，
若显现突起则取出，
从非正常通道出现的，
就从那里取出伤口，
或压碎箭头取出，
或用筒状物口取出，
无耳且开口的伤口，
若直立则用针探取出，
在融化处的刺物，
用泻药取出，
风损用热敷和乳汁，
血和水损用擦拭去除，
喉内进入的刺物，
将线放入喉中，
系在莲根上，
连同莲根和刺物一起拔出，
将烧红的铁器放入眼泪中，
制成坚固的铁针，
有没有红花都可以，
用红花熏过的刺物取出，
缠结的头发和饮入的，
湿润的刺要取出，
立即用线，
润滑后取另一个，
若不能从口鼻拔出，
则应向下吞咽，
食物堵塞的刺物，
饮水并拍打肩部使下行，
眼睛伤口的细小刺物，
用丝绸或棉花或水清除，
人灌满水后俯卧，
抖动或伸展挤压润滑，
或挖腋下使人，
没入至颈部，
耳朵进水用手，
揉搓后注入芝麻油，
将耳朵向下，
放置或吸出，
耳内进虫时，
用热水灌满耳朵，
或注入温热水，
虫死后取出虫尸，
红花和金银等，
从源头来长期存在，
大多数武器靠身体的，
热量消融，
土和芦苇木角骨，
牙齿头发和石头也融化，
角和芦苇铁棕榈，
木片长期的刺物，
大多会被消化，
被血肉消化，
刺物深入肉中，
该处发热或消失时，
然后为了显现，

།དེ་ནས་དེ་ནི་སྣང་བྱའི་ཕྱིར། །མཉེ་དུགས་སྦྱངས་དང་ཤ་དབྲི་བལྟ། །སྨན་རྣོན་བཅིངས་དང་ཟས་སྐོམ་སྦྱིན། །མཚོན་ གྱིས་བཏབ་ཅིང་གཙགས་པ་ཡིས།།སྨིན་པར་བྱས་ནས་རྨ་དབྲལ་དང་། །བཙལ་དང་བྱེ་བས་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་། །ཟུག་རྔུའི་གནས་དང་ཆ་སྤྱད་ཀྱི། །ཚུལ་ནི་མང་པོས་ལེགས་བརྟགས་ཏེ། །བློ་ལྡན་ཐབས་ནི་དེ་དང་དེས། །ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་ པོ་བསྡུས་པ་ལས།།མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་གཏར་ག་གདབ་པའི་ལས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྨ་ནི་ཕལ་ཆེར་དང་པོར་ནི། །སྐྲངས་དང་སྨིན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ཉིད་གསོ་བྱ་སྟེ། །དེ་བསིལ་བྱུགས་བླུགས་ ཁྲག་དབྱུང་དང་།།ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པས། །སྨིན་པར་གྱུར་ལས་འབད་དེ་བསྲུང་། །ཐོར་བུ་མ་སྨིན་སྐྲངས་དྲོད་ཆུང་། །མདོག་འདྲ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་གནས། །སྨིན་ཚེ་མདོག་ནི་འགྱུར་བ་དང་། །དམར་ཞིང་རྐྱལ་བུའི་དབྱིབས་ལྟར་འདུག་།གས་པ་ལྟ་བུའི་ ནད་བཅས་དང་།།ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་གླལ་བཅས་དང་། །ལུས་གྲུགས་འཁྲུགས་ཚ་ཡིག་འཆུས། །རིམས་འདེབས་སྐོམ་དད་གཉིད་མེད་དང་། །མར་འཁྱགས་བཞག་ན་འཇུ་བ་དང་། །རྨ་གཏར་རེག་ན་མི་བཟོད་དོ།

然后为了显现这个，要观察按摩、熏蒸、清洗和割肉。
用药物包扎并给予饮食。
用器械刺入并用小刀划开。
使其成熟后切开伤口。
寻找并分离以拔出刺。
对于刺的位置和工具的。
方法要多加观察。
智者用种种方法。
了解后拔出刺。
以上为《医论八支精华》中第二十八品《总说品》。
下面讲解放血疗法的仪轨品。
伤口大多最初是。
由肿胀和成熟而产生。
因此要治疗这个。
用清凉涂抹、灌注和放血。
以及善加清洗等方法。
成熟后要努力保护。
零散未熟肿胀热小。
颜色相似坚硬稳固。
成熟时颜色改变。
发红形如囊状。
有如裂开般疼痛。
肢体平稳且有倦意。
身体疲惫发热烦躁。
发烧口渴无法入睡。
涂抹酥油后能消化。
伤口放血触摸难忍。

།སྨིན་གྱུར་ན་བའི་ཤུགས་ཆུང་ཞིང་། །རྙིད་ཅིང་སྐྱ་ ལ་གཉེར་མ་འདུ།།མཐའ་མ་འཇུམ་ཞིང་དབུས་སུ་མཐོ། །གཡའ་དང་སྐྲང་བ་ལ་སོགས་ཆུང་། །རྐྱལ་པ་ཡི་ནི་ཆུ་ལྟ་བུར། །རེག་ན་རྣག་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ། །རླུང་མིན་མིན་མཁྲིས་མིན་ཚ། །མེད་དེ་བད་ཀན་མེད་མི་སྐྲང་། །ཁྲག་མེད་དམར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་ནད་ ཁྲག་དང་བཅས་སྨིན།།སྨིན་པ་ཐལ་དྲགས་ཁོང་སྟོང་དང་། །ནད་ཀྱིས་ཟོས་པས་པགས་པ་སྲབ། །གཉེར་མ་འཇུམ་ཞིང་མདོག་གནག་ལ། །བ་སྤུ་རྣམས་ནི་འབྱི་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་སྐྲང་པ་ནི། །སྨིན་པ་གཏིང་རིང་ཁྲག་གིས་གང་། །དེ་བས་སྨིན་རྟགས་ གསལ་མ་ཡིན།།སྐྲང་པ་གང་དུ་བསིལ་འགྱུར་ཞིང་། །པགས་མདོག་མི་འགྱུར་ནད་ཚབས་ཆུང་། །རྡོ་ལྟར་རེག་ན་སྲ་བ་ནི། །མཁས་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དེ། །ཁྲག་གི་སྨིན་པ་ཞེས་བཤད་བྱ། །སྙིང་སྟོབས་ཉམ་ཆུང་བྱིས་པ་དང་། །ཐོར་བུ་སྨིན་པའི་ཚབས་ཆེའམ། །གནད་ དང་རུས་ཚིགས་ལ་སོགས་པར།།འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དག་འདྲལ། །མ་སྨིན་བརྟོལ་ན་རྩ་རྒྱུས་ལ། །གནོད་ཅིང་ཁྲག་ནི་མང་དུ་འབྱུང་། །ནད་ཚབས་རབ་འཕེལ་རྨ་གྱེས་པའམ། །རྨ་འབྱུང་ཐོར་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྣག་ནི་ནང་དུ་གནས་གྱུར་པ། །འཕེལ་ བས་རྩ་རྒྱུས་ཤ་དང་ནི།།ཁྲག་རྣམས་མྱུར་དུ་སྲེག་བྱེད་དེ། །རྩཝ་སྐམ་ལ་ནི་མེ་དང་མཚུངས། །གང་ཞིག་མ་སྨིན་བརྟོལ་བ་དང་། །གང་ཞིག་སྨིན་ཀྱང་བཏང་སྙོམས་འཇོག་།ཁྱད་པར་མི་ཤེས་དེ་དག་ནི། །སྨེ་ཤ་ཅན་འདྲར་ཤེས་པར་བྱ། །མ་བརྟོལ་ བ་ཡི་དང་པོ་ནི།།ཁ་ཟས་ཕན་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཚོར་བ་མི་བཟད་བཟོད་འགྱུར་བས། །ཆང་འཐུང་བ་ལ་ཆང་བླུད་བྱ། །ཟས་ཟོས་པས་ནི་མི་བརྒྱལ་ཞིང་། །ནང་དུ་མཚོན་བཏབ་ཚོར་མི་འགྱུར། །རུམ་དུ་བུ་ཤི་རྡེའུ་ཆགས་པ་དང་། །ཁ་ནད་དམུ་རྫིང་ཅན་མ་གཏོགས། ། དེ་ནས་ཡོ་བྱད་ཀུན་བསགས་ཏེ། །ནད་པ་ཤར་དུ་ཁ་བསྟན་ལ། །སྨན་པ་མངོན་ཕྱོགས་བསྡམས་ནས་ནི། །གནད་སྩོགས་མ་གཏོགས་གཙགས་བུས་གདབ། །ཤ་ཤུགས་རྗེས་མཐུན་ཤིན་ཏུ་རྣོ། །གཙགས་བུ་རྣག་ཕྱིན་བར་དུ་གདབ། །དེ་ནི་ཅིག་ཅར་གདབ་བར བྱ།།སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་ནི། །རྨ་ཞེང་སོར་གཉིས་དྲལ་བྱའམ། །སོར་གཉིས་པ་ཡི་ཟབ་སོར་གསུམ། །མཛུབ་མོ་ཆུ་བ་སྤུ་དག་གིས། །གནས་ཕྱོགས་ཇི་བཞིན་བརྟག་པའམ། །རྨ་འཚོལ་གྱིས་ནི་ལེགས་བཙལ་ཞིང་། །ཀུན་ ཏུ་ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱ།།གང་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་དུ་མཐོ་བ་ཤེས་བྱས་ལ། །དེ་དང་དེར་ནི་རྨ་བཏོད་དེ། །ལེགས་ཕྱེ་ཕུག་ནི་མེད་པར་བྱ། །ཆུ་དང་ཞེང་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་། །ནད་ནི་གནས་པར་མི་འགྱུར་བྱ། །སྨན་པ་དཔའ་བརྟན་ལས་ལ་མྱུར། །མཚོན་རྣོ་མི་རྟུལ་མི་འདར་ལ། །ཀུན་ ཏུ་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་པ།།གཙགས་བུས་འདེབས་པའི་ལས་ལ་བསྔགས། །གྱེན་དུ་བཅད་རྩ་འཕྲལ་སྨིན་རྩ། །རྙིལ་དང་སྐེ་རྩ་ལྟོ་སྦོས་དང་། །མཆན་ཁུང་དང་ནི་མིག་སྦུབས་མཆུ། །མཁུར་ཚོས་བརླ་དྲུང་ཆུ་སོ་རྩའོ།

成熟时病势减轻，松弛发白且有皱纹。边缘低陷中间隆起，疥疮和肿胀等减小。如同皮囊中的水一般，触摸时脓液相互流动。非风非胆非热，无有且无痰不肿。无血不变红，因此病与血一起成熟。
过度成熟内部空虚，被病侵蚀皮肤变薄。皱纹下陷颜色发黑，毛发脱落。痰多的肿胀，成熟深远充满血液。因此成熟征象不明显。肿胀处变得清凉，皮色不变病势轻微。触摸如石般坚硬，智者毫无疑问称其为血液成熟。
体力虚弱的孩童，以及零星成熟病势严重，除了要害和骨节等处，其他可以切开。未熟切开伤及筋脉，血液大量流出。病势剧增伤口裂开，或出现零星伤口。脓液留在体内，增长则迅速灼烧筋脉、肉和血液，如同干柴遇火一般。
有人切开未成熟的，有人成熟后置之不理，不懂其中差别的人，应当知道他们如同屠夫。未切开的首先，应当给予有益饮食。痛感难忍能忍受时，饮酒者应当饮酒。吃了食物不会昏厥，体内受伤也不会感觉到。除了胎死腹中结石、口腔病和淋巴肿瘤。
然后集齐所有用具，病人面向东方，医生面对病人约束后，除要害处外用手术刀切开。顺着肉纹非常锋利，手术刀要切到脓液处。应当一次性切开。即使有大的成熟处，伤口宽度切开二指宽，或二指宽深三指。用手指或棉花等，按照部位情况检查，或用探针仔细寻找，全面详细检查。
从何处到何处流动，何处隆起要了解，在那些地方切开伤口，充分打开不留空洞。深度和宽度都要确保，病不会留存。医生勇敢稳重动作迅速，刀锋利不钝不颤抖，完全不会糊涂的人，适合进行手术刀切开。向上切开的脉、即刻成熟的脉、腐烂和颈脉、腹胀和腋下以及眼窝、嘴唇、脸颊、大腿根部和牙龈脉。

།གཞན་དག་གྱེན་དུ་བཅད་ན་ནི། །རྩ་དང་ཆུ་བའང་ མ་རུངས་འགྱུར།།གཙགས་བུས་བཏབ་ནས་ནད་པ་ནི། །ཚིག་སྙན་ཆུ་ནི་བསིལ་བ་ཡིས། །དབུགས་ཕྱུང་ནས་ནི་དེ་འོག་རྨ། །སོར་མོས་ཀུན་ནས་བཙིར་བ་དང་། །བསྐ་བའི་ཆུ་ཡིས་ལེགས་བཀྲུས་ཤིང་། །སྨན་ཆུར་བཅུག་པའི་གོས་ཀྱིས་ཕྱི། །གུ་གུལ་ཡུངས་ཀར་ཨ་ རུ་ར།།ཤིང་ཀུན་ཀ་ར་རྒྱམ་ཚ་དང་། །ཤུ་དག་ནིམ་པའི་ལོ་མ་ནི། །མར་དང་སྦྱར་བས་བདུག་པར་བྱ། །ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་མར་སྦྲང་རྩི། །རང་གི་སྨན་ནི་ཇི་ལྟ་བས། །བྱུགས་ཤིང་དེ་ནས་རྨ་ཚངས་གཞུག་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་གཡོགས་ལ། །མར་དང་ཕྱེ་སྤྲུས་བསྐུས་ པ་དང་།།དེའི་འོག་ཀོག་ཙེ་སྟུག་པོ་ནི། །གཞག་སྟེ་ཤིན་ཏུ་མ་ཡེངས་པས། །གོས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཅིང་བྱས་ཏེ། །གློ་དང་གཡས་དང་གཡོན་དག་གམ། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་མ་སོང་བྱ། །རྨ་ཚངས་ཀོག་ཙེ་དཀྲིས་མར་བཅས། །ཕྲ་ཞིང་སྲ་ལ་གཙང་བ་ལ། །སྤོས་ཀྱིས་ བདུགས་ཤིང་འཇམ་ལ་མཉེན།།ཁམ་ཁུམ་མེད་ཅིང་རྨ་ལ་ཕན། །བཅིངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེ། །གནོད་པ་བཟློག་ཕྱིར་བསྲུང་བར་བྱ། །དེ་རྣམས་ལ་ནི་གཏོར་མ་སྦྱིན། །ལཀྵྨི་གུ་ཧ་ཨ་ཏི་གུ་ཧ། །སྤང་སྤོས་པྲ་མ་ཙ་རི་ནི། །ཚ་ཏྲ་ཨ་ཏི་ཚ་ཏྲ་དང་། །དུར་བ་ཤུ་དག་ཉུངས་ ཀར་དག་།རྟག་ཏུ་དེ་ཡི་སྤྱི་བོར་བཏགས། །དེ་ནས་སྣུམ་གྱི་ཆོ་གར་བཤད། །ཉིན་རེའི་ཀུན་སྤྱོད་བཤད་པ་བསྟན། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་རྨ་གཡའ་ཞིང་། །ཁ་དམར་ན་སྐྲངས་རྣག་འཁྱིམས་འགྱུར། །བུད་མེད་དྲན་ནམ་རེག་པའམ། །མཐོང་བས་ཁུ་བ་བྱུང འགྱུར་ན།།མ་ཕྲད་ནའང་འཁྲིག་པ་ལས། །བྱུང་བའི་སྐྱོན་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཁ་ཟས་དག་ནི་གང་གོམས་ལས། །ནས་དང་གྲོ་དང་དྲུག་ཅུ་པ། །སྲན་ཆུང་མུངྒ་དུ་བ་རི། །ནི་ཤན་ནཱ་ག་ཛི་བནྟི། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་བརྟ་ཀ། །རྒྱ་སྣེའུ་དནྡུ་ལི་ཡ་ཀ། །ཀ་ར་བེ+ེ་ལ་ ཀརྐོ་ཏ།།ཀ་དུ་ག་པལ་པ་ཏོ་ལ། །རྒྱམ་ཚ་སེ་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར། །ཆུ་བསྐོལ་བ་ནི་བསྒྲངས་པ་དང་། །འབྲས་རྙིང་ཆང་དང་སྣུམ་ཉུང་ཟད། །ཟོས་རྗེས་སུ་ཆུ་ཚན་བཏུང་བ་དང་། །སྐམ་སའི་ཤ་ནི་ཟོས་གྱུར་ན། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར། །དུས་སུ་རན་པར་བཟའ་བ་དང་། ། ཕན་པ་ཟོས་ན་བདེ་འཇུ་འགྱུར། །མ་ཞུ་བ་ཡི་རླུང་ལ་སྩོགས། །ལྡང་ཞིང་ནད་ནི་སྟོབས་ཅན་འགྱུར། །དེ་ལས་སྐྲངས་དང་རྣགས་པ་དང་། །ཚ་དང་སྦོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །འབྲུ་གསར་ཏིལ་དང་མ་ཤ་དང་། །ཆང་དང་རླན་ཅན་ལས་བྱུང་ཤ་།འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང ལས་གྱུར།།སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་ཚ་བ་དང་། །གཞན་གང་འཁྲུ་བ་གཅོད་བྱེད་དང་། །ཚ་དང་བསིལ་དང་ལྕི་བ་ཡང་། །འབྲུ་ས་ར་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་འདི། །རྨ་དང་ལན་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད། །ཆང་ནི་རྣོ་བ་ཚ་རྩུབ་འགྱུར། །རྨ་ལ་མྱུར་དུ་གནོད་པར་ བྱེད།།བ་ལ་ཨུཪྴི་རས་གཡབ་ཅིང་། །འདི་ནི་བསྐྱོད་པར་མི་བྱ་ལ། །དྲག་ཤུལ་མི་གཟུག་འཕྲུག་མི་བྱ། །བསྐྱོད་པའི་ཚེ་ན་བག་བྱའོ། །མཛའ་དང་བྲམ་ཟེ་རྒན་སྩོགས་ཀྱི། །གཏམ་ནི་ཡིད་ལ་དགའ་བ་ཉན། །ནད་ལས་ཐར་བའི་རེ་བཅས་པས། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་ བར་འགྱུར།།ཉིན་གསུམ་ལོན་ཚེ་རྨ་ཡི་ཚས། །སླར་ཡང་བཀྲུས་སོགས་ལས་རྣམས་ནི། །སྔ་མ་བཞིན་བྱ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉིན་ཞག་གཉིས་པར་མི་བྱའོ།

如果其他部位向上切开的话，血管和筋脉也会受损。用手术刀切开后，对病人要用温和的言语和凉水使其安心，然后用手指从四周挤压伤口，用涩性的水清洗，并用浸泡过药水的布擦拭。
用藿香、芥子、诃子、甘松、糖、岩盐、白芷、楝树叶与酥油调和后熏制。用芝麻膏、酥油、蜂蜜和相应的药物涂抹后，放入伤口填塞物，用同样的药物包裹伤口，涂抹酥油和粉末。
然后放置厚实的棉垫，要专注认真地用布包扎好。不要让其偏向胸部、左边、右边、上边或下边。伤口填塞物、棉垫和包扎用的布应该细薄、结实、清洁，用香料熏制，柔软有韧性，没有褶皱，对伤口有益。
包扎后要保护它以防止伤害。对这些要献供品。拉克希米、古哈、阿提古哈、香草、般摩遮利尼、伞、大伞、狗牙草、白芷、芥子等要经常戴在头顶。
然后说明涂油的仪轨和日常行为规范。白天睡觉会使伤口发痒，口红肿、肿胀、化脓。如果想念、接触或看见女人而出现精液，即使没有接触也会遭受性事带来的过失。
在饮食方面，根据习惯可食用大麦、小麦、六十日稻、小豆、绿豆、杜波利、尼善那迦、吉万提、嫩萝卜、茄子、菠菜、丹杜利亚卡、苦瓜、卡尔科塔、葫芦、帕托拉、岩盐、胡椒、余甘子。
饮用凉却的开水，陈年米、酒和少许油。饭后饮用温水，食用干地上的肉，伤口会很快愈合。适时适量进食有益的食物会容易消化。
不消化会引起风等病，病情会加重。由此会导致肿胀、化脓、发热和浮肿。新谷物、芝麻、豆类、酒、湿生肉、牛奶、糖蔗制品、酸性物、盐类、辛辣物，以及其他止泻药物、冷热性质的重物，谷物萨拉等这类食物会引发伤口和所有疾病。
酒性锐利会变得辛辣粗糙，会迅速损害伤口。要用香草和凉草扇风，不要移动，不要剧烈运动，不要搅动。移动时要小心。要听令人愉悦的朋友、婆罗门和长者等人的谈话。
怀着摆脱疾病的希望，伤口会很快愈合。过了三天后，对伤口的清洗等工作要像之前一样进行，但第二天不要这样做。

།ཚབས་ཆེར་ན་ཞིང་མི་འབྱར་ལ། །རྨ་ནི་ཡུན་རིང་ཞིག་ན་འཚོ། །རྨ་ཚངས་སམ་ནི་ལྡེ་གུས་གླན། །སྣུམ་ཆེས་རྩུབ་ ཆེས་དམ་པ་དང་།།ལྷོད་དྲགས་གཞག་ཉེས་མི་བྱ་སྟེ། །སྣུམ་ཆེས་རྨ་ནི་རིད་པར་འགྱུར། །རྩུབ་ཆེས་ཤ་འཆད་ཤིན་ཏུ་ན། །གས་ཤིང་ཁྲག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དམ་དང་ཀློད་དྲགས་གཞག་ཉེས་པས། །རྨ་ཡི་ཁ་ནི་འདྲུད་པར་འགྱུར། །རྨ་ནི་རྣག་བཅས་སྐྲངས་ཤིང་ མཐོ།།རྒྱུ་བཅས་རྣག་ཕུགས་འཆས་པ་དག་།རྨ་ཚངས་འཇམ་པོ་ནང་གནས་པས། །རྨ་ཡི་སྐྱོན་ནི་དག་པར་བྱེད། །སྐྲངས་པ་ཧ་ཅང་མ་སྨིན་བརྟོལ། །སྨིན་ཞིང་རྣགས་པར་འགྱུར་བ་སྤྱད། །ཕན་པའི་སྨན་དང་ཟས་སྦྱིན་དཀྲི། །ཤིན་ཏུ་རྨར་མི་གནོད་པས་གསོ། ། སྣད་པའི་རྨ་ནི་གསར་དུ་བྱུང་། །རལ་ཞིང་ཁ་བྱེ་འཕྲལ་དུ་བཙེམ། །རྨེན་བུ་ཆེན་པོ་བཀས་པ་དང་། །རྣ་ཤལ་བུ་ག་ཆད་པའང་བཙེམ། །མགོ་དང་མིག་ཕུགས་སྣ་དང་མཆུ། །མཁུར་ཚོས་རྣ་པ་དཔུང་པ་བརླ། །མགུལ་པ་ཕྲག་པ་རླིག་པ་དཔྱི། །ཕོ་མཚན་གཞང་དང་ལྟོ་བ སྩོགས།།ཕུགས་རིང་བ་ཡི་གནས་རྣམས་དང་། །ཤ་ཆེ་མི་འགུལ་མ་ཡིན་དང་། །ཆུ་སོ་མཆན་ཁུང་ལ་སྩོགས་དང་། །ཤ་ཆུང་མགུལ་པའི་རྨ་དག་དང་། །དབུགས་དབྱུང་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པ་དང་། །ཐལ་སྨན་དུག་མེས་ཚིག་མི་བཙེམ། །བཙེམ་པ་རུས་དུམ་ཁྲག་སྐམ་ དང་།།རྩ་དང་སྤུ་རྣམས་བསལ་ནས་ནི། །ཤ་ཆད་དུམ་བུ་འཕྱང་བ་དང་། །རང་གི་གནས་སུ་གླན་པ་དང་། །རུས་ཚིགས་བཅུག་ཅིང་ཁྲག་གཟགས་ལ། །སྐུད་པ་ཤིང་ཤུན་རྒྱུས་པས་བཙེམ། །སྲུབས་ནི་ཉེ་བའམ་རིང་མི་བྱ། །བླང་བ་ཆེ་བའམ་ཆུང་མི་བྱ། །དེ་ནས་སྤྲོ་ བསྲིང་བྱས་ནས་མཐར།།རྨ་ནི་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་དང་། །སྐྱེར་པ་ཟར་མའི་དུད་པ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ས་ལ་ཀི། །སེང་ཕྲོམ་མངར་དང་སྣུམ་བཅས་པས། །བསྐུས་ལ་བཅིང་སྩོགས་སྔོན་བཞིན་བྱ། །རྨ་ཁ་ཁྲག་ནི་མེད་འགྱུར་གང་། །དེ་ནི་ཅུང་ཟད་འབྲུད་བྱ་སྟེ། །རྨ་ འབྱོར་བྱེད་པ་ཁྲག་ཡིན་པས།།ཕྱུང་སྟེ་ལེགས་པར་དྲུབ་པར་བྱ། །དེ་ལ་བཅིངས་པ་ཡུལ་ལ་སྩོགས། །བརྟགས་ནས་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ། །བལ་གོས་པགས་པ་དར་གསུམ་དྲོ། །ཟར་མའི་རས་ནི་བསིལ་བ་ཡིན། །དྲོ་གྲང་རན་པ་ཤིང་བལ་འདབ། །རས་བལ་རྒྱུས་པ་ཤིང་ ཤུན་ཡིན།།ཟངས་ལྕགས་ཞ་ཉེ་རོ་ཉེ་ཡིས། །བད་ཀན་ཚིལ་ཆེས་རྨ་ལ་གླན། །ཆག་ཐུར་ཤིང་བྱང་པགས་པ་དང་། །ཤིང་ཤུན་སྨྱིག་ཚལ་སྩོགས་པས་བཅིངས། །དབྱིབས་ནི་རང་མིན་རྗེས་མཐུན་པའི། །བཅིང་བ་བཅོ་ལྔ་རྣམ་བྱ་སྟེ། །ཤུབས་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷོད་པར་ བཅིང་།།མཐར་ཆགས་བཅིང་དང་ཟླུམ་པོར་བཅིང་། །མདའ་ལྕགས་ཁྲི་དང་དམ་བཅིང་དང་། །སྒྱེའུ་བླ་རེ་ལྐོག་ཤལ་དང་། །འུར་མཐིལ་ཟུང་གླན་ཟླུམ་པ་དང་། །ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་སྦྱར། །དེ་ལས་གང་ཞིག་གང་ལེགས་སྦྱོར། །དེ་ནི་དེ་རུ་ལེགས་པར་སྦྱར། ། བརླ་དང་མཇུག་ཙོས་མཆན་ཁུང་དང་། །ཆུ་སོ་སྤྱི་བོར་དམ་དུ་བཅིང་། །ལག་ངར་གདོང་དང་རྣ་བ་དང་། །རྒྱབ་དང་རྩིབ་ལོགས་མགུལ་པ་ལྟོ། །ཕོ་མཚན་རླིག་པ་རན་པར་བཅིང་། །མིག་དང་ཚིགས་སུ་ལྷོད་པར་བཅིང་། །ལྷོད་བཅིངས་རྨ་ནི་བད་ཀན་དང་། །རླུང་ཤས་ཆེ ལ་རན་པར་བཅིང་།།རན་ཞིང་གནས་སུ་དམ་དུ་བཅིང་། །དམ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དམ་དུ་བཅིང་། །དགུན་དང་དེ་བཞིན་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ། །ཞག་ནི་གསུམ་གསུམ་དག་ནས་དགྲོལ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེའི་རྨ་དག་ནི། །དམ་བཅིང་གནས་སུ་རན་པར་བཅིང་། །རན་བཅིང་ གནས་སུ་ལྷོད་པར་བཅིང་།།ལྷོད་བཅིང་གནས་སུ་བཅིང་མི་བྱ། །དེ་གཉིས་སོ་ག་སྟོན་གྱི་ཚེ། །སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་དགྲོལ་བར་བྱ། །མ་བཅིངས་ཤ་སྦྲང་སྦྲང་བུ་དང་། །ལྷགས་པ་སེར་བུ་སྩོགས་པས་གནོད། །རྨ་རེད་འགྱུར་ཞིང་དེར་སྣུམ་དང་། །

病情严重疼痛且不粘连，伤口经过很长时间才能愈合。伤口要用棉花或药膏填塞。
不要太油腻、太粗糙、太紧、太松或放置不当。太油腻的伤口会变瘦，太粗糙会割断肉且非常疼痛，会裂开并出血。
太紧和太松放置不当，会导致伤口磨损。伤口有脓肿、肿胀且凸起，有脓液和深部脓肿的，要用柔软的棉花填塞在内部，可以清除伤口的缺陷。
肿胀未成熟时不要刺破，成熟化脓时要处理。给予有益的药物和食物包扎，用对伤口无害的方法治疗。
新鲜的割伤，裂开张开的要立即缝合。大的腺体切开和耳垂孔断裂也要缝合。
头部、眼窝、鼻子和嘴唇，面颊、耳朵、上臂、大腿，脖子、肩膀、睾丸、髋部，阴茎、肛门和腹部等，深部位置的部位，以及肉多不动的部位，
腋窝等部位，以及肉少的颈部伤口，有呼吸困难和疼痛的，被碱性药物和毒火烧伤的不要缝合。
缝合时要清除骨碎片、干血，以及血管和毛发，切断悬挂的肉块，将其放回原位，接好骨节后放血，用线、树皮或筋缝合。
缝合的间距不要太近或太远，针脚不要太大或太小。然后拉紧缝合完成后，伤口要涂抹蜂蜜和酥油混合物，
酸枣烟熏、三果、娑罗树，白芷和甘草加油涂抹后，包扎等按之前方法处理。伤口处没有血液的，要稍微摩擦，
因为血液是使伤口愈合的因素，要放血后好好缝合。对此包扎要根据地区等，观察后确定使用。
羊毛布、皮革、丝绸三种温暖，麻布是凉性的。温凉适中的是棉花叶，布棉、筋和树皮。
铜、铁、锌和矿物质，用于痰湿和脂肪过多的伤口。用木板、木片、皮革，树皮、竹片等包扎。
形状要与部位相适应的十五种包扎方法：套筒式、吉祥式松散包扎，连续包扎和圆形包扎，
箭头式、床式和紧密包扎，帐篷式、遮盖式、颈圈式，底座式、双层式、圆形式，以及五肢式。
其中哪种最适合就用哪种。大腿、臀部、腋窝，胯部和头顶要紧密包扎。
前臂、面部、耳朵，背部、肋部、颈部、腹部，阴茎、睾丸要适度包扎。眼睛和关节要松散包扎。
松散包扎用于痰湿和风气偏重的伤口，适度的部位要紧密包扎，紧的部位要非常紧密包扎。
在冬季和春季时，每三天解开一次。血液和胆汁偏重的伤口，紧密包扎的部位要适度包扎，
适度包扎的部位要松散包扎，松散包扎的部位不要包扎。这两种在夏季和秋季时，早晚都要解开。
不包扎会被苍蝇、虫子，风和寒气等损害。伤口会变瘦且在那里...

རྨ་རེད་འགྱུར་ཞིང་དེར་སྣུམ་དང་། །སྨན་ནི་ ཡུན་རིང་གནས་མི་འགྱུར།།སྦྱང་བའམ་འཚོ་བར་དཀའ་བ་དང་། །འཚོབ་ཀྱང་མདོག་ནི་མི་སྡུག་འགྱུར། །བཅིངས་ན་ཆག་བཅིང་ཕྱི་མར་འགྱུར། །འཕྲེས་སམ་འབུར་གྱུར་དྲལ་གྱུར་ཏམ། །རྩ་དང་རྒྱུས་པ་ཆད་གྱུར་ཀྱང་། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་བདེ་བར་འཚོ། །ལྡང་ དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི།།སྤྱོད་ལམ་ཀུན་ལ་གནོད་པ་མེད། །རྨ་ཁ་སྐྱེས་མཐོ་མི་མཉམ་དང་། །སྲ་ཞིང་རབ་ན་འཚོ་བ་དཀའ། །འཇམ་ཞིང་མཉམ་ལ་ན་བ་མེད། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་དག་ཅིང་འཚོབ། །རྨ་ནི་ཡུན་རིང་ཤ་ཆུང་དང་། །རྩུབ་པས་འབྱོར་པར་མ་གྱུར་ན། ། ནད་གཞི་དུས་ཚིགས་ཇི་བཞིན་དུ། །སྨན་དང་ལོ་མས་དགབ་པར་བྱ། །མ་རྙིང་གཞོན་ཞིང་བུ་ག་མེད། །ཀུན་ནས་ལེགས་པར་ཁེབས་པ་དང་། །ཕྱིས་ཤིང་མི་རྩུབ་ལོ་མ་ནི། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་སྟག་པ་དང་། །རྫུ་ན་དང་ཀ་དམྦའི། །ལོ་མ་ཡིས་ནི་གཡོགས་པར བྱ།།མཛེ་དང་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་དང་། །འབུས་ཟོས་གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་འདྲ། །བྱི་བ་སྦྲུལ་གྱི་དུག་དང་ནི། །ཐལ་སྨན་རྣོ་དང་དུག་གིས་ཕོ། །རྨ་ནི་བཅིང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། །ཤ་འདྲུལ་གཞང་ཁར་མི་བཟད་རྣགས། །འདྲུལ་ཞིང་ཚ་དང་ན་བཅས་པར། །སྐྲངས་སྐམས་ མེད་བལ་མི་བཅིང་ངོ་།།རྨ་གང་ལེགས་པར་མ་བསྲུངས་པར། །སྦྲང་མ་སྲིན་བུ་འཇུག་བྱེད་དེ། །དེ་ཡིས་ཟོས་པས་ན་བ་དང་། །སྐྲང་དང་རྣག་ཁྲག་འཛག་པར་བྱེད། །དེར་ནི་བཀྲུ་དང་དག་པར་ནི། །བྱེའུ་རུག་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་སྦྱར། །སཔྟ་པརྞི་ཀ་རཉྫ། །རྐ་དང་ ནི་ནིམ་པ་དང་།།ར་ཚ་དང་ནི་ཤིང་ཚ་རྣམས། །བ་གཅིན་དང་ནི་བཏགས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུ་དེ་ལ་བསྐུ་བ་དང་། །ཐལ་སྨན་ཆུ་ནི་བླུགས་པས་ཕན། །ཡང་ན་ཤ་རློན་གྱིས་གཡོགས་ལ། །དེ་ནི་མྱུར་དུ་དབྱུང་བར་བྱ། །འདི་ནི་ནང་ན་སྐྱོན་བཅས་པས། །མྱུར་དུ་ འཚོབ་བར་མི་བྱ་སྟེ།།དེ་ནི་གནོད་པའང་ཆུང་ངུས་ཀྱང་། །སླར་ཞིང་འགྲམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །འཚོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་མ་ཞུ་དང་། །དྲག་ཤུལ་བུད་མེད་བསྟེན་སྩོགས་སྤང་། །ཟླ་བ་དྲུག་གམ་བདུན་གྱི་བར། །ཆོ་ག་འབད་པས་བསྲུང་བར་བྱ། །གནས་ སྐབས་དེ་དང་དེར་ནི་བྱུང་གྱུར་ཚེ།།ནད་གཞི་ལ་སྩོགས་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་འབྲངས་ཏེ། །ཕྱི་མ་ནས་བཤད་རྒྱ་ཆེར་ལེགས་བརྟགས་ལ། །ཐབས་ནི་དེ་དང་དེ་ཡིས་འབད་དེ་གསོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའོ།། །། དེ་ནས་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་མེ་བཙའ་གདབ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

伤口变红且油腻，药物不能长久存留。难以清洁或愈合，即使愈合也会变得不美观。包扎时会成为骨折包扎的后遗症。
无论是裂开、隆起或撕裂，即使血管和筋腱断裂，伤口也会迅速愈合。
起身和躺卧等各种行为都不会造成妨碍。
伤口表面高低不平，坚硬且严重时难以愈合。柔软、平整且无痛时，伤口会迅速清洁愈合。
伤口长期肉少且粗糙未愈合时，应根据病因和季节，用药物和叶子覆盖。
新鲜、柔嫩、无孔洞，完全覆盖良好，擦拭不粗糙的叶子，应用含乳汁的树木、白杨树、茱萸和甘橙树的叶子覆盖。
麻风病、烧伤、虫咬、尿病、蜂蜜样、老鼠和蛇毒，以及腐蚀性药物、锐器和毒物所致的伤口不应包扎。
肉腐烂、痔疮处难忍的脓液，腐烂且伴有发热和疼痛，肿胀干枯处不应包扎棉布。
任何未得到良好保护的伤口，苍蝇和虫子会进入，被其咬食会导致疼痛、肿胀和脓血流出。
对此应清洗和净化，配制小茴香等药物组合。七叶树、山胡椒、葛根、印度楝树、辣椒和肉桂等，用牛尿研磨成的药膏涂抹，撒上腐蚀性药粉并浇水会有帮助。
或者用新鲜肉覆盖，应迅速取出。这是因为内部有缺陷，不应快速愈合。即使伤害很小，也会再次扩散。
即使愈合也要避免未消化的食物、剧烈运动和房事等。六个月或七个月期间，应努力遵守治疗方法。
在各种情况下出现时，应根据病因等的力量来对应，详细观察后续所述内容，努力用相应方法治疗。
这是《医论八支精华概要》中第二十九章'总说品'。
接下来将讲解腐蚀性药物和灸法仪轨品。

།གཙགས་སྤྱད་ལྕགས་སྤྱད་རྗེས་འདྲ་བ། །མང་པོ་ཀུན་ལས་ཐལ་སྨན་མཆོག་།དཀའ་བ་རྣམས་སུའང་བཅད་པའམ། །དབུག་པ་ལ་སྩོགས་བྱེད་པར་འགྱུར། །གཙགས་བུས་གདབ་པར དཀའ་བ་ལའང་།།དེ་ཡིས་བསྒྲུབ་པར་རུང་བ་དང་། །ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའི་ནད་རྣམས་ལ། །གང་ཞིག་བཏུང་དུའང་རུང་བ་ཡིན། །དེ་ནི་གཞང་འབྲུམ་མེ་དྲོད་ཉམས། །རྡེའུ་འགགས་སྦྱར་དུག་སྐྲན་སྩོགས་བཏུང་། །སྨེ་བ་ཤ་བཀྲ་སྣ་འཐོར་དང་། །ཕྱི་རོལ་གཞང་འབྲུམ་ཚོར་ མེད་མཛེ།།ཐོར་བུ་འབྲུམ་ཕྲན་མཚན་བར་རྡོལ། །རྨ་ལོག་སྩོགས་ལ་བྱུག་པར་བྱ། །ཁྲག་མཁྲིས་རླུང་ཅན་ནད་སྟོབས་ཆུང་། །རིམས་དང་ཚད་འཁྲུ་སྙིང་ཀླད་ནད། །སྐྱ་རྦབ་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་སློན་ཁྲུས་བཏང་། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་འོར་ནད་དང་། ། འཇིགས་དང་སྦྲུམ་མ་ཟླ་མཚན་འཛག་།ཕོ་མཚན་མོ་མཚན་སྐྲངས་པ་དང་། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་ཟས་མ་ཞུ། །རྩ་བོ་ཆེ་དང་རུས་ཚིགས་གནད། །རུས་པ་གཞོན་ནུ་ཆུ་བ་རྩ། །ལྟོ་བསྲུབས་མགུལ་པ་ལྟེ་བ་དང་། །ཤ་སྲབ་ཕྱོགས་དང་རླིག་པ་དང་། །ཕོ་མཚན་བུ་ག་སེན་མོ ཕྲག་།མིག་མཆུ་མ་གཏོགས་མིག་ནད་རྣམས། །ཚ་གྲང་ཆར་དང་ཡུལ་རྨུས་ཚེ། །གཉི་གའང་གཏང་བར་མི་བྱའོ། །མུ་ཀ་ཀ་ནག་ཤ་མྱ་ཀ་།ཆུ་ཤིང་པ་རི་བ་ཏྲ་ཀ་། ཤྭ་ཀ་རྞ་འཛམ་བུའི་ཤིང་། །པ་ལ་ཤ་དང་ཨ་པོ་ཏ། །ེནྡྲ་བྲྀཀྵ་ཨརྒ་དང་། །ནགྷ་མ་ལ མུཀྟི་ཀ་།སྲིང་ཤིང་ཨ་པ་མརྒ་དང་། །ཀ་ཀ་ཛ་ཀ་ཙི་ཏྲ་ཀ། །གྣི་མནྟ་ཏིལ་བཅའ་སྒ། །རློན་ཤིང་རྩ་བ་ལ་སྩོགས་བཅས། །དུམ་བུར་ཡོངས་སུ་གཏུབས་པ་དང་། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་རྣམ་བཞི་དང་། །ནས་ཀྱི་སོག་མ་གྲམ་རྣམས། །རླུང་མེད་གནས་སུ བསགས་ནས་དེ།།རྡོ་ལེབ་སྟེང་དུ་སོ་སོར་གཞག་།མུ་ཀ་ཀ་ཡི་ཕུང་པོ་དང་། རྡོ་ཐལ་རྡོ་ནི་བཅུག་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཏིལ་གྱི་སྡོང་བུས་བསྲེག་།ཚིག་ནས་མེ་ནི་ཤི་བ་དང་། །རྡོ་ཐལ་ཐལ་བ་ལོགས་ཤིག་དབྱེ། །ཐལ་བ་གཞན་དག་བྲེ་གང་སྟེ། །མུ་ཀའི་ ཐལ་ལྷག་བླངས་ནས་ནི།།སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་ཆུ་དང་གཅིན། །སྲང་སྟོང་དག་དང་བསྲེས་ནས་བཞུ། །ཚགས་ནི་བཟང་པོས་དེ་བཙགས་ལ། །ཇི་སྲིད་འབྱར་བག་དམར་ཞིང་དངས། །རྣོ་བར་གྱུར་པའི་བར་དུ་ནི། །ཐལ་བའི་དངས་མ་དེ་བླངས་ལ། །ལྕགས་སྣོད་བཟང་པོར་ བསྐོལ་ཞིང་དཀྲུགས།།དེ་ནས་འཚོད་པར་བྱེད་པ་དེར། །རྡོ་ཐལ་བསྲེགས་རྡོའི་དུམ་བུ་དང་། །ཉ་ཕྱིས་ཀྵི་ར་པ་ཀ་དང་། །དུང་གི་ལྟེ་བ་ལྕགས་སྣོད་གཞུག་།མེ་མདོག་ཅན་དུ་ལན་མང་བྱ། །ཐལ་སྨན་ཆ་ནི་ཕུལ་གང་དང་། །མེ་བསད་དེ་ཉིད་དང་བཏགས་ལ། །ལྡེ་གུ་དེར་ ནི་གཞུག་པར་བྱ།།ཁྱིམ་བྱ་རྨ་བྱ་བྱ་རྒོད་དང་། །ཀངྐ་ཕུག་རོན་རྟུག་པ་དང་། །བྱ་དང་རྐང་བཞིའི་མཁྲིས་པ་དང་། །བ་བླ་ལྡོང་རོས་ལན་ཚྭ་རྣམས། །ཞིབ་བཏགས་བཅུག་བྱ་དེ་ནས་ནི། །གཟར་བུས་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་དཀྲུགས། །གང་ཚེ་ལྦུ་བར་བཅས་པར་ཁོལ། །ཆུ་ བུར་སྦོམ་སྐ་ལྡེ་གུ་འདྲ།།དེ་ཚེ་ཕབ་ལ་གྲངས་པ་དང་། །ལྕགས་སྣོད་བཅུག་སྟེ་ནས་ནང་གཞུག་།འདི་ནི་ཐལ་སྨན་འབྲིང་པོ་ཡིན། །འཇམ་པོ་མ་བཏགས་ཕར་བཅུག་ལ། །གསུར་ལ་སླར་ནི་གདོན་པར་བྱ། །རྣོན་པོར་སྔ་མ་བཞིན་བཅུག་ལ། །ལངྐ་ལིངྐ་དནྟི་དང་། །ཤུ་ དག་པོང་ང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སྭ་རྩི་ཀ་དང་ཁྲོན་བུ་དང་། །ཤིང་ཀུན་ཀ་རཉྫའི་ལོ་མ། །ཏ་ལའི་ལོ་མ་ཁ་རུ་ཚའི། །ཕྱེ་བཅུག་ཞག་བདུན་དེ་གཞག་བྱ། །རྣོན་པོ་དེ་ནི་རླུང་བད་ཀན། །ཚིལ་སྐྱེས་ཐོར་བུ་ཚོགས་ལ་བཏང་། །འདི་ཉིད་ནད་ཚབས་འབྲིང་ལ་འབྲིང་། །འཇམ་པོ་ཁྲག་ མཁྲིས་གཞང་འབྲུམ་ལའོ།

形状如手术刀铁器的，在众多中灰药最殊胜。对于难治之症可切除，或者可用于穿刺等。
对于手术刀难以处理的，用它也可以治疗，对于极难治愈的疾病，也可以用来服用。
它可用于痔疮、消化力减退、结石阻塞、配制的毒、肿瘤等服用。
对于黑斑、白癜风、鼻溃烂、外痔、麻木性麻风、疱疹、小疮、生殖器溃烂、伤口恶化等涂抹使用。
对于血胆风病轻微者、热病、热泻、心脑病、中风、食欲不振、视力模糊者洗浴。
遍及全身的水肿病、恐惧、孕妇、月经过多、男女生殖器肿胀、儿童老人消化不良、
大脉、骨节要害、嫩骨、水泡脉、腹绞痛、喉咙、肚脐、肉薄部位、睾丸、
生殖器孔道、指甲、肩膀、眼睛嘴唇除外的眼病，在寒热雨天和地区潮湿时，两种都不可使用。
木卡卡黑、夏米亚卡、水木、巴利巴特拉卡、夏卡尔那、瞻部树、
巴拉夏和阿波塔、因陀罗树、阿尔嘎、那伽玛拉、目克提卡、
辛木、阿帕玛尔嘎、卡卡扎卡、吉特拉卡、格尼曼塔、芝麻、荜茇、
鲜木根等，切成小块，四种苦瓜、大麦秸秆，
在无风处堆积，然后放在石板上分开放置。
木卡卡堆和石灰石放入。然后用芝麻茎燃烧。
燃尽火熄后，将石灰灰分开。其他灰一升，取出多余的木卡卡灰，
分别研磨后与水和尿一千两混合熔化。用好的滤器过滤，直到粘稠发红清澈，
变得锐利为止。取出灰的精华，放入好的铁器中煮沸搅拌。
然后在煮制时，加入烧过的石灰石块、海螺、克希拉帕卡、螺的中心放入铁器。多次使其呈火红色。
灰药一满把，与灭火剂研磨后，放入糊剂中。
家鸡、孔雀、秃鹫、康卡、鸽子的粪便，鸟类和四足动物的胆汁，
巴拉冬若斯盐等细磨后放入，然后用勺子充分搅拌。
当沸腾起泡，气泡粗大浓稠如糊状时，
取下冷却后，放入铁器中再放入大麦中。这是中等灰药。
温和的不研磨直接放入，熏制后再取出。
锐利的如前放入，郎卡、灵卡、丹提、
菖蒲、蓬那、吉特拉卡、斯瓦尔季卡、井、
阿魏、卡兰扎叶、棕榈叶、岩盐粉放入后放置七天。
锐利的用于风、痰、脂肪生长、疱疹群。
这个对于中等病症用中等的，温和的用于血胆痔疮。

།མཐུ་བསྐྱེད་ཕྱིར་ནི་འོ་མ་ཆུ། །ཐལ་སྨན་ཆུ་ནི་སླར་ཡང་གཞུག་།ཤིན་ཏུ་རྣོ་མིན་འཇམ་དང་མཉེན། །འབྱར་བག་སྣ་རྣོ་དཀར་བ་དང་། །རྩེ་ཅན་བདེ་བར་འཇིལ་བ་དང་། །མི་འཛག་བྱུགས་ན་ནད་མི་ཆེ། །ཐལ་སྨན་ཡོན་ཏན་བཅུ་དང་ལྡན། ། གཙགས་བུ་མེ་བཙའི་ལས་ཀྱང་བྱེད། །དཀྲུགས་པས་གཞིབས་པ་ལྟ་བུ་དང་། །ལུས་ནི་བཙིར་བ་ལྟ་བུ་དང་། །ནད་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་སྙེགས་པས་ན། །རྩ་བ་ནས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །ལས་བྱས་ནད་དང་བྲལ་ནས་ཀྱང་། །རང་ཉིད་བར་ཞི་བར་འགྱུར། །ཐལ་སྨན་གྱིས ནི་གསོ་བའི་ནད།།མཚོན་བཅད་བྲུད་པའམ་གཏར་ག་བྱ། །ཐལ་སྨན་ཐུར་མ་གོས་ཀྱིས་ནི། །དཀྲིས་པ་བསྒོས་ཏེ་གླན་ནས་སུ། །གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་བསྡད་ནས་ཕྱི། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་བསྐུས་གོས་ཀྱིས། །གཡོགས་ཏེ་ལག་པས་དགབ་པར་བྱ། །མིག་མཆུའི་ ནད་ལ་མིག་མཆུ་བཟློག་།མིག་འབྲས་ནག་པོ་རས་བལ་གྱིས། །བཀབ་སྟེ་ལེགས་པར་བྱུག་པར་བྱ། །ཐལ་སྨན་པད་ལོ་ཙམ་སྲབ་བསྐུ། །སྣ་ཡི་བུ་གའི་ཐོར་བུ་ནི། །ཉི་མ་ལ་བལྟས་འདུག་པ་ལ། །སྣ་རྩེ་ལེགས་པར་བཏག་ནས་ནི། །གྲངས་ནི་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ གཞག་།རྣ་བའི་ཐོར་བུ་ལ་དེ་བཞིན། །ཐལ་སྨན་བསྐུས་པའི་འོག་ཏུ་ནི། །ཕྱིས་ལ་ལེགས་ཉེས་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །ལེགས་ཚིག་མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྐུ། །འོ་མ་རང་སྐྱུར་ཞོ་ག་ཆུས། །དབལ་བསད་དེ་ནས་མར་བཅས་པའི། །མངར་དང་བསིལ་བས་བྱུག་པར་བྱ། ། བཟའ་བཏུང་བད་ཀན་བསྐྱེད་པ་དང་། །བསྲུལ་པའི་ཕྱིར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །གལ་ཏེ་རྩ་བ་བརྟན་གྱུར་པས། །ཐལ་སྨན་གྱིས་བསྲེགས་མི་འདྲུལ་ན། །འུ་སུ་སྐྱུར་སྙིགས་ཤིང་མངར་དང་། །ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུས་དེ་ཚེ་བསྐུ། །ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་ཤིང་མངར་བཅས། །མར་གྱིས བསྐུས་ན་རྨ་འཚོབ་བྱེད།།སྨིན་པ་འཛམ་བུ་ལྟར་ཀུན་གནག་།ལེགས་ཚོས་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ། །དམར་ཞིང་ན་ལ་གཡའ་སྩོགས་བྱེད། །བསྲེགས་ཉེས་ཡིན་ཏེ་དེ་སླར་བསྲེག་།བསྲེགས་དྲགས་ཁྲག་ནི་འཛག་པ་དང་། །བརྒྱལ་ཞིང་ཚ་དང་རིམས་སྩོགས་འགྱུར། ། གཞང་ཁར་བསྲེགས་དྲགས་ཁྱད་པར་དུ། །འགགས་པའམ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཁུ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བའམ། །གཞང་ཁ་འབྱུང་བས་འཆི་བར་འགྱུར། །སྣར་དྲགས་སྣ་ཡི་མཚུལ་བར་ནི། །ཉམས་པའམ་ཡང་ན་ཡོ་བའམ། །ཡུལ ནི་འཛིན་མི་ནུས་པར་འགྱུར།།རྣ་བ་སྩོགས་པའང་དེ་དང་འདྲ། །འདིར་ནི་མཆོག་ཏུ་སྐྱུར་བ་བླུགས། །ཤིང་མངར་མར་དང་ཏིལ་བཏགས་བྱུག་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་དང་། །བསིལ་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕན། །སྐྱུར་བའི་རེག་པ་བསིལ་བས་ན། །ཐལ་ སྨན་དེ་དང་འདྲེས་གྱུར་ན།།དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་མངར་འགྱུར་བས། །སྐྱུར་བས་ཚ་བ་ཤིན་ཏུ་འཇིལ། །མེ་བཙའ་ཐལ་སྨན་ལས་མཆོག་སྟེ། །དེས་བསྲེགས་པས་ནི་སླར་མི་འབྱུང་། །སྨན་དང་ཐལ་སྨན་མཚོན་སྤྱད་ཀྱིས། །མ་གྲུབ་པར་ཡང་གྲུབ་བྱེད་ཡིན། །པགས་པ་ཤ་དང་ རྩ་རྒྱུས་དང་།།ཚིགས་དང་རུས་སྩོགས་དེ་ལ་གདབ། །སྨེ་བ་མཛེ་ནད་གླད་ནད་དང་། །མགོ་བོའི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་སྩོགས་ལ། །པགས་བསྲེགས་རས་བལ་བ་ལང་སོ། །མེ་ཤེལ་མདའ་སྨྱུག་སྩོགས་མེ་གདབ། །གཞང་འབྲུམ་རྨེན་བུ་མཚན་བར་རྡོལ། །བུ་ག་རྨ་ ལོངས་ལ་སྩོགས་ལ།།ཤ་བསྲེག་སྤྲ་ཚིལ་མར་བསྲེགས་དང་། །བུ་རམ་འཛམ་བུའི་ཆུ་ཡིས་བསྲེག་།པགས་པ་འཇར་དང་ཁྲག་མ་ཆོད། །ཐིག་ལེ་གནག་སྩོགས་པགས་ནད་ན། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བསྲེག་གོ། །བསྲེག་མིན་ཐལ་སྨན་བཀག་པ་དང་། །ནང་ན་མཚོན་ ལུས་རྨ་ཆེན་འབྱུང་།།ཁྲག་ཟགས་པ་དང་ལྟོ་དྲལ་བའོ།

为增强效力而加入牛奶和水。再次加入灰药和水。
不太锐利而柔和细腻，具有粘性、气味芳香、洁白，
有尖端、易于涂抹、不会渗漏，涂抹后病情不会加重。
灰药具有十种功效，可以代替手术刀和灸法。
搅拌后如同研磨一般，身体如同被挤压一般，
由于能追踪并捕捉病症，因此能从根本上清除病症。
治疗后病症消除，自然会逐渐平息。
灰药所治疗的病症，需要切开或放血。
将灰药涂抹在探针上，用布包裹浸润后，
停留至百次后取出。对于痔疮，涂抹后用布
包裹，并用手遮盖。对于眼睑病，要逆转眼睑，
用棉花遮盖黑色眼球，然后仔细涂抹。
灰药要像莲叶般薄薄涂抹。对于鼻孔的肿块，
面向太阳坐着，仔细研磨鼻尖，
停留至五十次。对于耳部肿块也是如此。
在涂抹灰药之后，擦拭并观察效果好坏，
效果好则涂抹酥油和蜂蜜。用牛奶、自然发酵的酸奶和水，
降低药性后加入酥油，用甜味和凉性药物涂抹。
应该提供能生痰和腐烂的饮食。
如果病根牢固，灰药烧灼后仍不溃烂，
则用乌苏、酸渣、甘草和芝麻膏涂抹。
芝麻膏配合甘草，加入酥油涂抹能愈合伤口。
成熟时如同蒲桃般全黑，熟透则与此相反，
呈红色且疼痛发痒，烧灼不当应重新烧灼。
烧灼过度会出血，昏厥并伴有发热和发烧等症状。
特别是肛门烧灼过度，会导致便秘或严重腹泻，
精液耗竭，或因肛门脱出而死亡。
鼻部过度则会导致鼻中隔受损或歪斜，
或者失去嗅觉功能。耳部等也是如此。
此时最好注入酸性药物，涂抹甘草、酥油和研磨的芝麻。
能祛除风和胆病，所有清凉疗法都有帮助。
由于酸性接触具有凉性，若与灰药混合，
会迅速变甜，酸性能极大地消除热性。
灸法优于灰药，用其烧灼后不会复发。
药物、灰药和器械不能治愈的，也能治愈。
可用于皮肤、肌肉、筋脉、关节和骨骼等。
痣、麻风病、脑病和偏头痛等，
烧灼皮肤可用棉花、牛牙、火晶、箭竹等施火。
痔疮、肿瘤、生殖器溃烂、孔道和眼病等，
烧灼肉可用松脂、酥油烧灼，以及糖和蒲桃汁烧灼。
皮肤粗糙和未止血、黑斑等皮肤病，
要烧灼这些病症的根部。
不宜烧灼的是：禁用灰药者、体内有器械残留者、大伤口、
出血者和腹部破裂者。

།ལེགས་བསྲེག་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ། །སྣུམ་དང་བསིལ་བས་བྱུག་པར་བྱ། །ལེགས་པའི་མཚན་མ་ཁྲག་མི་དབྱུང་། །སྒྲ་ཅན་ཆུ་བུར་ཕྲེའུ་འབྱུང་། །ཏ་ལའི་འབྲས་སྨིན་ཐི་བ་འདྲ། །ན་བ་ཆུང་ཞིང་འཚོབ་པ་ སླ།།བག་མེད་པས་བསྲེགས་ཐམས་ཅད་དང་། །བསྲེགས་ཉེས་བསྲེགས་ནི་དྲགས་པ་དང་། །མ་ཚོས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་བཞི། །མ་ཚོས་པགས་མདོག་མི་སྡུག་ཚ། །ཆུ་བུར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྲེགས་ཉེས་ཆུ་བུར་ཆེ་རབ་ཚ། །བསྲེགས་དྲགས་པས་ནི་ཤ་ འཕྱང་དང་།།པགས་པ་འཁུམས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཚ། །དུད་པ་འཁྱིམས་པ་ལྟ་བུ་དང་། །རྩ་སྩོགས་འཁུམས་ཤིང་སྐོམ་དང་བརྒྱལ། །རྨ་ཡི་གཏིང་ཟབ་འཆི་བར་འགྱུར། །མཚོས་པ་ནི་མེ་ཕྲད་ཅིང་། །ཚ་བའི་སྨན་ནི་གཏང་བར་བྱ། །ཁྲག་སྐ་ཤིན་ཏུ་ན་བར་འགྱུར། ཟགས་པར་གྱུར་ན་ནད་ཚབས་ཆུང་། །བསྲེགས་ཉེས་བསིལ་དང་དྲོ་བའི་སྨན། །དང་པོར་བཏང་ན་དེ་འོག་བསིལ། །བསྲེགས་ལེགས་ན་ནི་ཅུ་གང་དང་། །པླག་ཤ་ཙནྡན་བཙག་ཡུག་སྣམ། །སླེ་ཏྲེས་བཅས་པ་མངར་བཅས་བསྐུ། །དེ་འོག་མཁྲིས་མེ་དབལ ལྟར་སྤྱད།།བསྲེགས་དྲགས་མཁྲིས་པ་མེ་དབལ་གྱི། །ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་སྤྱད། །སྣུམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་བསྲེགས་དྲགས་པ། །དེར་ནི་རྩུབ་པའི་ཆོ་གའང་བྱ། །སྙིང་པོ་གསང་བ་ལྟ་བུ་ནི། །གནས་འདིར་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན། །འདིར་དོན་ཕྲ་བ་མདོར་ བཤད་ཀྱི།།རྒྱ་ཆེར་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མདོའི་གནས་ཏེ་གནས་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་ རུམ་དུ་ཞུགས་པའི་གནས་དང་པོ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སྩོགས་པས་འདི་སྐད་བཤད་དོ།

用火烧后涂抹酥油和蜂蜜，涂抹油脂和清凉之物。
好的征兆是不出血，有声响的水泡和小泡出现。
如同多罗树果成熟时的样子，疼痛轻微容易治愈。
由于不谨慎烧灼的所有情况，烧灼不当、烧灼过度，以及未熟这四种具有特征。
未熟时皮肤颜色不美且发热，不会出现水泡。
烧灼不当时水泡很大且发热，烧灼过度时肉会下垂。
皮肤收缩且剧烈发热，如同烟雾缭绕一般。
脉等收缩，口渴且昏厥，伤口深重会导致死亡。
已熟时接触火，应当施用热性药物。
血液浓稠会非常疼痛，如果流出则病情轻微。
烧灼不当时，先用寒热药物，之后再用凉药。
烧灼得当时，用青刚木、白檀香、红花、羊毛，
及独活等配以甘味涂抹，之后如同胆火般使用。
烧灼过度时，应当迅速使用一切胆火的仪轨。
用油脂烧灼过度的，还应当进行粗糙的仪轨。
如同心要秘密般的，在此处已完整完成。
此处简要说明细微义理，已广泛全面地阐述。
出自《医论八支心要略集》第三十品《总说品》。
《医论八支心要略集》总说品第一品完。
现在开始解说第一品《进入身体内部品》。
古代大仙人遍知子等如是说。

།ཁུ་ཁྲག་སྐྱོན་མེད་པར་སེམས་ཅན། །རང་ལས་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས། །ཚོགས་པས་མངལ་ཆགས་འགྱུར་ཏེ། །གཙུབ་ ཤིང་ལས་ནི་མེ་འབྱུང་མཚུངས།།ས་བོན་བདག་ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེ། །ཕྲ་མོ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་དང་། །མ་ཡི་ཁ་ཟས་དངས་མ་ལས། །རིམ་གྱིས་མངལ་དུ་རྣམ་པར་འཕེལ། །ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་ཟེར་གྱི་མེ། །མེ་ཤེལ་དང་ནི་ཕྲད་གྱུར་པའི། །ཤིང་ལ་འགྲོ་བར་མི་སྣང་སྟེ། །སེམས་ ཅན་མངལ་གནས་དེ་དང་འདྲ།།རྒྱུ་ཡི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ན། །འབྲས་བུ་དེ་དང་སྐལ་མཉམ་ཉིད། །སེམས་ཅན་སྐྱེ་གནས་སྣ་ཚོགས་འཛིན། །ཟངས་མ་ལ་སྩོགས་བཞུ་དང་མཚུངས། །དེ་བས་ཁུ་བ་མང་བ་ལས། །ཕལ་ཆེར་སྐྱེས་པར་སྐྱེ་འགྱུར་ལ། །ཟླ་མཚན་མང་བས་ བུད་མེད་དེ།།དེ་གཉིས་མཉམ་ལས་མ་ནིང་འགྱུར། །ཁུ་ཁྲག་རླུང་གིས་མང་དུ་ཕྱེ། །ཇི་ལྟ་བ་ལས་མཚེ་མར་འགྱུར། །སྐྱེ་གནས་མི་མཐུན་གཟུགས་མི་སྡུག་།གནོད་པའི་དྲི་མས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །བུད་མེད་ཟླ་བ་རེ་རེའི་ཁྲག་།དངས་མ་ལས་བྱུང་ ཞག་གསུམ་འཛག་།ལོ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཡན་ཆད་ནས། །ལྔ་བཅུའི་བར་འཛག་དེ་ནས་ཟད། །བུད་མེད་ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལོན། །སྐྱེས་པ་ཉི་ཤུ་ལོན་དང་འདུས། །མངལ་གནས་ལམ་དང་ཁུ་བ་ཁྲག་།རླུང་དང་སེམས་ནི་དག་གྱུར་པའི། །པུ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྐྱེ། །དེ ལས་ལོ་ནི་མ་ཚང་བའི།།ནད་ཅན་ཚེ་ཐུང་སྐལ་ངན་པའི། །བུ་ཆགས་པའམ་ཆགས་མི་འགྱུར། །རླུང་སྩོགས་རུལ་དང་མདུད་པ་ཅན། །དྲི་མ་སྐྱོན་དང་ལྡན་བཤད་པའི། །ཁུ་ཁྲག་ས་བོན་བྱེད་མི་ནུས། །རང་གི་མཚན་མས་སྐྱོན་བྱུང་བཤད། །ཁྲག་གིས་རུལ་ཞིང་བད་ ཀན་དང་།།རླུང་གིས་མདུད་པ་ཅན་འདྲར་འགྱུར། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པས་རྣག་འདྲ་ལ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །འདི་དག་གསོ་དཀའ་ཉེས་གསུམ་ལྡན། །བཤང་གཅི་འདྲ་བ་གསོར་མི་རུང་། །རླུང་ལ་སོགས་པས་གནོད་གྱུར་པ། །རང་གི་སྨན་གྱིས་ གསོ་བར་བྱ།།རུལ་ལ་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།སེང་ལྡེང་སེ་འབྲུ་ཨརྫུ་ན། །མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། ། ས་ན་སྩོགས་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཁུ་ཁྲག་མདུད་འདྲ་པ་ལ་ཤའི། །ཐལ་བ་སྲུ་སྲུའི་རྩ་བས་ཕན། །རྣག་འདྲ་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སྩོགས་བསྐོལ་ བ་བླུད།།ཁུ་བ་ཟད་ལ་རོ་ཙའི་དཔྱད། །བཤང་འདྲ་སློན་ཁྲུས་ཤིང་ཀུན་དང་། །པུ་ཤེལ་ཙི་ཏྲ་ཀ་བསྐོལ་བླུད། །ཟླ་མཚན་མདུད་འདྲ་པ་ཐ་དང་། །ཚ་གསུམ་དུག་མོ་ཉུང་བསྐོལ་བླུད། །ཟླ་མཚན་རུལ་དང་རྣག་འདྲ་ལ། །ཙནྡན་བླུད་བྱ་ཕྱིས་བཤད་པའི། །གསང་བའི་ ནད་གསོར་བཤད་ཀུན་དང་།།འཇམ་རྩིར་བཅས་པ་གང་ཡིན་བྱ། །ཁུ་བ་དཀར་ཞིང་ལྕི་བ་དང་། །དམར་དང་བསྐ་དང་མང་བ་དང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་འདྲ། །མངལ་དུ་ལེགས་ཆགས་ཟླ་མཚན་ཡང་། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ་རི་བོང་ཁྲག་།འདྲ་ཞིང་བཀྲུས་ན་དག་འགྱུར་ བཟང་།།ཁུ་ཁྲག་སྐྱོན་མེད་ནད་མེད་ཅིང་། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་ཆགས་པ་དང་། །རོ་ཙའི་སྣུམ་གྱིས་བརྟས་པ་དང་། །སྦྱང་བ་བྱས་ཤིང་འཇམ་རྩི་བཏང་། །མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་འོ་མ་མར། །མངར་བའི་སྨན་གྱིས་བརྟ་བར་བྱ། །བུད་མེད་ཏིལ་མར་ཤ་དག་ནི། །མཁྲིས་པ་ སྐྱེད་པ་ཉེ་བར་སྤྱད།།བུད་མེད་ཉམ་ཆུང་བཞིན་རས་དང་། །ནུ་མ་རྐེད་པ་འགུལ་བ་དང་། །མིག་དང་དཀུ་གཡོ་སྐྱེས་པ་འདོད། །ཟླ་མཚན་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དཔེར་ན་ཉི་མ་ནུབ་པ་ན། །པདྨའི་ཁ་ནི་ཟུམ་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཟླ་མཚན་དུས་འདས་པའི། ། མངལ་ནི་ཁུ་བ་ལེན་མི་འགྱུར། །ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་བསགས་པའི་ཁྲག་།རྩ་ཆེན་གཉིས་ལས་དུས་སུ་ནི། །ཅུང་ཟད་གནག་ཅིང་དྲི་བྲལ་བ། །རླུང་གིས་མངལ་གྱི་སྒོ་རུ་འབྱིན། །དེ་ནས་ཟླ་མཚན་མཐོང་ཉིད་ནས། །ཞག་གསུམ་བར་དུ་སེམས་དགེ་བསམ། །

无瑕疵的精血，众生由烦恼所驱使，聚合而成胎，如同钻木生火般。
种子本性大种微细，随心而行，以及母亲饮食精华，在胎中逐渐增长。
如同阳光之火，与水晶相遇时，不见其行于木中，胎中众生亦复如是。
随因而行，故果与之相应，众生受持各种生处，如同铜等融化一般。
因此精液多者，多生为男，经血多者则为女，二者相等则成中性。
精血被风分散多时，依其情况成为双胞，生处不调形貌丑陋，由污垢过患而生。
女子每月经血，从精华而生三日流，从十二岁以上，至五十岁流尽。
女子年满十六，男子二十岁相会，胎位通道及精血，风与心意若清净，则生具力之子。
若不足年龄，多病短命薄福之子，或成胎或不成胎。
风等腐败与结节，具有垢染过患所说，精血不能成种子，各自特征生过患。
血液腐败及痰液，风则成如结节状，血与胆成脓状，风与胆则成枯竭。
此等难治具三过，如粪尿者不可治，为风等所损害者，以各自药物治疗。
腐败者以达塔迦花，檀香、诃子、阿周那，与酥油煎煮服用，或以诃子等煎服。
精血如结者，以巴夏灰及苏苏根可愈，如脓者以巴鲁沙迦，及尼拘陀等煎服。
精液枯竭者以壮阳法，如粪者以温浴、诃子，普舍罗、吉达拉迦煎服。
月经如结者以巴塔，三辛香及苦瓜煎服，月经腐败及如脓者，以旃檀服用后所说，密处病治所说诸法，及软膏等任何可用。
精液白而重，红与涩及多，如酥油蜂蜜芝麻油，胎中善结月经亦，如西红花汁兔血，相似清洗则净化良好。
精血无瑕无病且，彼此相互爱恋，以壮阳油滋养，作净化已施软膏。
殊胜男子以乳酥，甘味药物作滋养，女子芝麻油及沙达，生胆之物近受用。
女子虚弱容颜及，乳房腰部摇动，眼与腹动欲男子，具月经者当了知。
譬如日落时，莲花即闭合，如是月经过期，子宫不受精液。
一月所积血，从二大脉时节，稍黑无异味，风于胎门排出。
见月经之后，三日间当思善念。

།ཞག་གསུམ་བར་དུ་སེམས་དགེ་བསམ། །རྒྱན་དང ཁྲུས་ནི་སྤང་བ་དང་།།ཀུ་ཤའི་སྟན་ལ་ཉལ་བར་བྱ། །ནས་ཐུག་འོ་མར་བཙོས་ཉུང་ཟད། །བླུད་ཅིང་ལྟོ་སྦྱང་ཉམས་སྨད་བྱ། །ལོ་མའམ་རྫ་སྐྱོགས་ལེགས་པར་ནི། །བཟའ་ཞིང་འཁྲིག་པ་སྤང་བར་བྱ། །དེ་ནས་ཞག་ནི་བཞི་པ་ལ། །ཁྲུས་བྱས་གོས་ཕྲེང་དཀར་ཞིང་ གཙང་།།ཕ་དང་འདྲ་བའི་བུ་འདོད་ཅིང་། །མདུན་དུ་ཁྱོ་ནི་བལྟ་བར་བྱ། །ཟླ་མཚན་ཞག་ནི་བཅུ་གཉིས་དུས། །དེ་ལས་དང་པོའི་ཞག་གསུམ་དང་། །བཅུ་གཅིག་པ་སྨད་ཚེས་ཟུང་ལ། །བུར་འགྱུར་གཞན་དུ་བུ་མོར་འགྱུར། །དེ་ནས་བུ་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། །ཆོ་ག་ཆོ་ ག་བཞིན་བྱས་ལ།།དམངས་རིགས་ཕྱག་འཚལ་ལ་བརྩོན་པས། །སྔགས་ཀྱིས་བྱ་བ་མེད་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་འདོད་སྤྱོད་དོན་ལྡན་ཞིང་། །ཡིད་ལ་འདོད་པའི་བུ་སྐྱེད་འགྱུར། །བུ་འདོད་བཟའ་བྲན་དབེན་པར་ནི། །འདོད་སྤྱད་བྱ་ཞེས་དམ་པ་སྨྲ། །གཞན་དུ་རིགས་ བཟང་ལས་ཀྱང་ནི།།བུ་ངན་རིགས་སྲེག་མེ་འདྲར་འགྱུར། །ཇི་ལྟ་བ་ཡི་བུ་འདོད་པ། །དེ་ཡི་ཚལ་དུ་དེ་ཡིས་སྤྱད། །ཡུལ་དེའི་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་པ་དང་། །དེ་ཡི་ཡོ་བྱད་ལ་བསམ་བྱ། །ལས་མཐར་སྐྱེས་པས་ཞུན་མར་དང་། །འོ་མ་འབྲས་ཆན་བཅས་པ་བཟའ། །སྐར་ མཁན་ལུང་གིས་མལ་ཁྲིར་ནི།།སྐྱེས་པ་དང་པོ་རྐང་གཡས་ཀྱིས། །འཛེག་བྱ་བུད་མེད་གཡོན་གྱིས་འཛེག་།དེ་ཡི་གཡས་ལོགས་ངག་ཏུ་ཉལ། །ཏིལ་མར་མོན་སྲན་གྲེའུ་སྦྱར་བཟའ། །དེར་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་བྱ། ། ཧི་ར་སི། ། ཡུ་ར་སི།སརྦ་ཏཿཔྲ་ཏིཥྛ་སི་དྷ་ཏྭ་དྷ་ཏུ། །བི་དྷ་བ་ཏྭ། བ་དྷ་དུ། བྲཧྨ་བརྩ་ས་བྷ་བ་ཞེས་བྱའོ།

三天之内要保持善念。要戒除装饰和沐浴。应睡在吉祥草的垫子上。
用牛奶煮的稀粥少许。饮用并且要节食减少。
用树叶或瓦碗妥善地。进食并且要戒除淫欲。
然后到了第四天时。沐浴穿上洁白清净的衣服和花环。想要生个像父亲的儿子。应当面向丈夫观看。
月经十二天的时间。其中最初的三天和。第十一天后双数日。会生男孩其他日生女孩。
然后为了生儿子上师要。如法如仪地修法。婆罗门以恭敬勤勉。不用咒语来做事。
如此行欲具有意义。会生出心中所愿的儿子。想要儿子的妻妾在静处。行欲而为圣者所说。
否则即使是良好种姓。也会生出如火般毁坏种姓的恶子。想要什么样的儿子。就要在那样的园林中行欲。
要思维那个地方人们的行为。以及那里的资具。事毕男子要食用酥油。牛奶和米饭。
占星师指示在床上。男子先用右脚。登上女子用左脚登上。躺在他的右侧。
食用芝麻油豆类混合。此时要诵咒语词。
（藏文：ཧི་ར་སི། ཡུ་ར་སི།སརྦ་ཏཿཔྲ་ཏིཥྛ་སི་དྷ་ཏྭ་དྷ་ཏུ། བི་དྷ་བ་ཏྭ། བ་དྷ་དུ། བྲཧྨ་བརྩ་ས་བྷ་བ，梵文天城体：हि र सि। यु र सि। सर्वतः प्रतिष्ठासि धत्व धतु। विध भ त्व। ब ध दु। ब्रह्म वर्चस भव，梵文罗马拼音：hi ra si yu ra si sarvataḥ pratiṣṭhāsi dhatva dhatu vidha bha tva ba dha du brahma varcasa bhava，汉译：你来吧你去吧一切安住吧精要精华存在吧存在吧存在吧梵天威光存在）

།ཚངས་པ་ཕུར་བུ་ཁྱབ་འཇུག་དང་། །ཉི་ཟླ་ཐ་སྐར་བུ་གཉིས་དང་། །ལེགས་ལྡན་མཛའ་བོ་ཆུ་ལྷ་རྣམས། །བདག་ལ་དཔའ་བའི་བུ་སྩོལ་ཅིག་།དེ་ནས་ཕན་ཚུན་སྤྲོ་ བསྐྱེད་དེ།།དགའ་དང་བཅས་པས་གནས་པར་བྱ། །བུད་མེད་དེར་སེམས་གན་རྐྱལ་གནས། །ཡན་ལག་ལེགས་པར་གནས་འདུག་བྱ། །དེ་ལྟར་ཉེས་པ་རང་གནས་འདུག་།ས་བོན་ལེགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར། །འཕྲལ་དུ་མངལ་ཆགས་མཚན་མ་ནི། །མངལ་ དུ་ས་བོན་འཛིན་པ་དང་།།འདོད་ངོམས་ལྕི་དང་གཡོ་བ་དང་། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་རྗེས་འདྲེས་དང་། །སྙིང་འཕར་བ་དང་སྙོམ་པ་དང་། །སྐོམ་དང་རྨྱ་དང་བ་སྤུ་ལྡང་། །ཟླ་བ་དང་པོ་མིག་གསལ་ཞག་།བདུན་ནས་ནུར་ནུར་པོ་རུ་འགྱུར། །འདིར་ནི་མངལ་གྱི་བུ་སྐྱེས་ པ།།གསལ་བར་མ་གྱུར་གོང་དུ་བྱ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་འདི་སྟོབས་ལྡན། །ལས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནུས། །སྐར་མ་རྒྱལ་སྐྱེས་བུ་ཡི་གཟུགས། །གསེར་རམ་དངུལ་ལམ་ལྕགས་ལས་བྱས། །མེ་མདོག་འགྱུར་བསྲེགས་འོ་མར་བཅུག་།དེ་ནི་སྙིམ་གང་བླུད་ པར་བྱ།།ཡང་ན་གོ་ར་དནྡ་དང་། ། པ་མརྒ་ཛི་བ་ཀ་།ཟངས་རྩི་བ་དང་ཤེརྱ་ཀ་།གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཞིག་གམ། །ཐམས་ཅད་ཆུ་ལ་བཏབ་པ་ནི། །སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་བབ་ཚེ་བླུད། །བྲི་ཧ་ཏི་ནི་དཀར་པོའི་རྩ། །འོ་མར་བཏབ་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས། ། བུ་འདོད་སྣ་ཁུང་གཡས་པར་བླུགས། །བུ་མོ་འདོད་ན་གཡོན་པར་བླུགས། །ལག་སྨ་ནའི་རྩ་འོ་མར་སྦྱར། །བུ་སྐྱེད་གནས་པ་རབ་སྟེར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ནྱ་གྲོའི་མྱུ་གུ་བརྒྱད། །སྦྱར་བ་སྣ་འམ་ཁ་ནས་བཏུང་། །འཚོ་བྱེད་ཀྱི་ནི་སྨན་སྡེ་རྣམས། །ཕྱི་དང་ནང་ནས་ཉེ་བར སྦྱར།།མངལ་འཛིན་ཡིད་འོང་ཕན་པ་ཡི། །ཁྱོ་དང་འཁོར་གྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱ། །མར་གསར་ཞུན་མར་འོ་མ་རྣམས། །རྟག་ཏུ་དེ་ལ་བླུད་པར་བྱ། །ཉལ་པོ་དྲགས་དང་རྩོལ་དྲགས་དང་། །ཁུར་དང་གོས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ཉིན་ཉལ་ནུབ་མོ་གཉིད་མི་ལོག་། སྟན་སྲབ་ཙོག་པུར་འདུག་པ་དང་། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་འཇིགས་དང་སྐྱོ། །ཤུགས་དང་སྲེད་པ་དགག་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལམ་འགྲོ་རྣོ་དང་ཚ། །ལྕི་དང་བཤང་འགགས་ཟན་ཟ་དང་། །གོས་དམར་གྱོན་དང་གཡང་ས་དང་། །ཁྲོན་ལྟ་ཤ་ཟ་ཆང་འཐུངས་དང་། །གན་རྐྱལ ཉལ་དང་བུད་མེད་དང་།།མི་འདོད་གང་ཡིན་དེ་ཀུན་སྤང་། །དེ་བཞིན་གཏར་ག་གདབ་སློན་ཁྲུས། །མས་གཏོང་ཟླ་བརྒྱད་བར་མི་བྱ། །འདི་དག་གིས་ནི་མངལ་འཇིག་པའམ། །དཀུ་སྐམས་པའམ་འཆི་བར་འགྱུར། །རླུང་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མངལ། །སྒུར་པོ་འོན་ ལོང་མི་ཐུང་འགྱུར།།མཁྲིས་པ་ཅན་གྱིས་སྤྱི་ཐེར་སེར། །བད་ཀན་ཤ་བཀྲ་སྐྱ་རྦབ་འགྱུར། །ནད་གཞན་འཇམ་ཞིང་བདེ་བ་དང་། །རྣོན་པོ་མ་ཡིན་སྨན་གྱིས་གསོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་ཟླ་གཉིས་བར། །གོར་གོར་མེར་མེར་ནར་ནར་པོ། །དེ་ལས་ཕོ་མོ་མ་ནིང་ རིམ།།དེ་ནས་གསལ་འགྱུར་མཚན་མ་ནི། །རིད་ཅིང་དཀུ་ནི་ལྕི་བ་དང་། །བརྒྱལ་སྐྱུགས་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །གླལ་དང་མཆིལ་མང་སྙོམ་བག་དང་། །སྤུ་ཡི་ཕྲེང་བ་གསལ་བ་དང་། །སྐྱུར་ལ་དགའ་ཞིང་ནུ་མ་རྒྱས། །ནུ་ཞོར་བཅས་ཤིང་རྩེ་མོ་གནག་། རྐང་པ་སྐྲངས་ཤིང་ཁ་ཟས་ཚ། །སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འདི་ཡི་སྙིང་ནི་མ་ལས་སྐྱེས། །མ་ཡི་སྙིང་ཡང་དེ་དང་ནི། །འབྲེལ་པས་དེ་ཕྱིར་སྦྲུམ་མ་ནི། །སྲེད་པ་དགག་པར་མི་བྱའོ།

梵天、金刚手、遍入天，日月、二十八宿之子，吉祥、友爱、水神等，请赐予我勇敢之子。
此后彼此生欢喜，以喜悦心而安住。女子心意仰卧住，肢体安然而安住。
如是过失自安住，种子善加持受持。立即受孕之征兆，胎中种子受持及，欲望满足沉重动，血液精液相混合，心跳及与平衡感，口渴昏迷毛发竖。
第一月明亮七日，之后成为凝酪状。此处胎中子所生，未成明显之前做。此人所作具力量，业亦能够胜伏之。
星宿王生男子像，以金或银或铁造，火色炼化置乳中，此当饮用一掌量。
或者戈拉丹达及，帕玛嘎吉瓦嘎，铜汁草与谢亚嘎，一或二或三种等，全部置于水中者，星宿王时当饮用。
白色布里哈提根，置于乳中自己以，欲子鼻孔右边注，欲女则当左边注。拉格玛纳根配乳，生子住处善赐予。如是尼古树芽八，配制鼻或口中饮。
医疗诸药品类等，外内二者善配制。受胎悦意有益之，夫与眷属当承侍。新鲜酥油熟酥乳，常时对其当饮用。
过度交合过劳及，负重衣服沉重及，日眠夜晚不得眠，坐垫薄处蹲坐及，忧愁嗔怒恐惧疲，气力渴望遮止及，斋戒行路锐与热，沉重便秘进饮食，
着红衣及悬崖边，看井食肉饮酒及，仰卧而眠与女人，不欲何者彼皆断。如是放血涂油浴，下疗八月间勿为。此等将会毁坏胎，或腰枯瘦或死亡。
风能生育故胎儿，驼背聋盲矮小成。具有胆病顶秃黄，痰病白癜风癫成。其他疾病柔安乐，非利药物而医治。
凝酪状后二月间，圆形软硬长形状。此后男女中性次，此后明显征相为，瘦且腰部沉重及，昏厥呕吐食欲失，哈欠唾多平静感，毛发行列明显及，
喜好酸味乳房胀，具乳汁且乳头黑，双足浮肿饮食热，种种渴望即生起。此之心从母所生，母之心亦与彼及，相连故此孕妇者，渴望不应遮止也。

།དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའང་། །ཕན་དང་བསྲེས་ཏེ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན། །སྲེད པ་བཀག་ན་མངལ་གྱི་བུ།།མི་སྡུག་པའམ་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཟླ་བ་གསུམ་པར་དེ་ཡི་ལུས། །མགོ་བོ་དཔྱི་གཉིས་དཔུང་པ་གཉིས། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་གསལ་དོད་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་། །མགོ་བོ་སོགས་དང་ཆ་མཉམ་དུ། །བདེ་དང་ སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་འབྱུང་།།མངལ་གནས་ལྟེ་བ་མ་ཡི་ནི། །སྙིང་གི་རྩ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །ཞིང་གི་ཡུར་བ་དག་དང་མཚུངས། །བཞི་པར་ཡན་ལག་གསལ་དོད་འགྱུར། །ལྔ་པར་སེམས་ནི་གསལ་བར་ འགྱུར།།དྲུག་པར་ཆུ་བ་རྩ་དང་སྤུ། །སེན་མོ་པགས་པ་མདོག་སྟོབས་འགྱུར། །བདུན་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཡན་ལག་ཀུན་ནི་རྫོགས་པར་འགྱུར། །མངལ་གནས་ནད་ཀྱིས་ཉེར་གཟིར་ན། །དེ་ཚེ་སྙིང་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །གཡའ་དང་ཚ་བར་བྱེད་ པ་དང་།།པགས་གས་རྨ་ཕྲན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེར་ནི་མར་སར་རྒྱ་ཤུག་ཆུ། །མངར་བའི་སྨན་སྡེ་བསྐོལ་བ་ཕན། །ལན་ཚྭ་ཉུང་ཞིང་སྣུམ་བག་ཅན། །ཡང་ཞིང་མངར་བའི་ཁ་ཟས་བཟའ། །ཙནྡན་པུ་ཤེལ་རྩིའི་ལྡེ་གུས། །བྲང་དང་ནུ་མ་ལྟོ་ལ་བསྐུ། །འབྲས་ བུ་གསུམ་པའམ་ཨེ་ནེ་ཡ།།ཤ་བཀྲ་རི་བོང་ཁྲག་སྦྱར་བསྐུ། །ཀ་ར་བཱི་རའི་ལོ་མ་དང་། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་བསྐུས་ཏེ་མཉེ། །པ་ཏོ་ལ་དང་ནིམ་པ་བཙོད། །བྱེའུ་རུག་གིས་ཀྱང་བསྐུ་བར་བྱ། །སྐྱེར་པ་ཤིང་མངར་ཆུ་ཡིས་ནི། །བཀྲུ་དང་བསྐུ་བ་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་མ་དང་བུ། །ཐང་རེ་རིམ་གྱིས་གཟི་མདངས་འཕོ། །དེ་ཡིས་དེ་གཉིས་ཞུམ་དགར་འགྱུར། །བྱིས་མདངས་མ་ལ་མི་གནས་པས། །དེ་ཚེ་བཙས་ན་མི་འཚོ་ལ། །བུད་མེད་ཐེ་ཚོམ་བཅས་སྐབས་འགྱུར། །འདིར་ནིའོ་མ་ཅན་བླུད་ཅིང་། །མངར་བའི སྨན་དང་བསྐོལ་བ་ཡི།།མར་གྱི་འཇམ་རྩི་གཏང་བྱ་ཞིང་། །ཕྱིས་རྙིང་པ་དག་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ལ་ཕུག་སྐམ་དང་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར། །བསྐ་བ་དང་ནི་བསྐོལ་བ་བསྔགས། །ཤ་ཏ་པུཏྤའི་ལྡེ་གུ་ནི། །རྒྱམ་ཚ་ཏིལ་མར་འཇམ་རྩི་གཏང་། །དེ་ཚེ་ཞག་གཅིག་འདས་པ་ ནའང་།།དུས་སུ་བཙས་ཡིན་དེ་ཕན་ཆད། །རླུང་གིས་དཀུར་ནི་བཀག་གྱུར་ན། །ལོ་ཡི་བར་དུ་གནོད་པ་སྐྱེད། །ཟླ་དགུ་ལོན་ན་སྣུམ་བཅས་པའི། །འབྲས་ཆན་ཤ་ཁུ་བླུད་པ་བསྔགས། །སྣུམ་མང་ནས་ཐུག་སྦྱིན་པའམ། །སྔར་བཤད་པ་ཡི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །དེ་ ཉིད་ལ་བཅུག་རས་བལ་ནི།།མཚན་མར་རྟག་ཏུ་གཞུག་པར་བྱ། །རླུང་འཇོམས་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །བསྒྲངས་པས་ཉིན་རེ་བཀྲུས་པ་ཕན། །ཟླ་དགུ་ཕན་ཆད་ལུས་ལ་ནི། །སྣུམ་མེད་པར་ནི་མི་གཞག་གོ། །ནུ་ཞོ་གཡས་པ་སྔར་བྱུང་ཞིང་། །གཡས་ལོགས་ལ་ ནི་བརྟེན་པ་དང་།།འདྲི་ཚིག་སྐྱེས་པའི་མིང་ཅན་སྨྲ། །དགའ་ཞིང་རྨི་ལམ་སྐྱེས་པ་མཐོང་། །དཀུ་ནི་གཡས་པ་མཐོ་བ་དང་། །མངལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པ་དག། །བུ་སྐྱེ་གཞན་དུ་བུ་མོར་འགྱུར། །གང་ཡང་སྐྱེས་པ་ཕྲད་འདོད་དང་། །གླུ་གར་རོལ་མོ་ལ་དགའ་དང་། ། དྲི་དང་ཕྲེང་ཆགས་བུ་མོར་སྐྱེ། །དེ་འདྲེས་པས་ནི་མ་ནིང་འགྱུར། །དཀུ་ཡི་དབུས་ནི་མཐོ་བ་ཡིན། །མཚེ་མ་ལོགས་གཉིས་མཐོ་བས་ན། །ལྟེ་བ་དམའ་བར་འདུག་པ་ཡིན། །དགུ་པའི་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། །ས་ཕྱོགས་ཤིས་ཤིང་ཡོ་བྱད་ནི། །ཕུན་ཚོགས་ལྡན པར་དགེ་བའི་ཞག་།དེ་ནི་བཙས་ཁྱིམ་ཞུགས་པར་བྱའོ།

对于有害的情况，应当混合有益之物少量给予。如果阻碍贪欲，胎儿会变得不美或毁坏。在第三个月，其身体的头部、两髋、两肩这五肢变得明显。细小肢体也开始出现。与头部等同时，产生苦乐感知。因胎儿脐带与母亲心脏脉管相连，由此得以增长，如同田地水渠一般。
第四月肢体明显突出。第五月心识变得清晰。第六月毛发、脉络、指甲、皮肤、颜色和力量形成。第七月一切事物的所有肢体完全形成。
若胎儿受病痛折磨，因与心脏相连，会产生瘙痒和发热，皮肤开裂出现小伤口。此时用酥油、沙棘水和甘味药物煮沸后服用有益。应食用少盐、油性、轻盈、甘味的食物。
用檀香、水晶膏涂抹胸部、乳房和腹部。用三果或羚羊、斑羚、兔子的血调制涂抹。用夹竹桃叶与芝麻油煮沸后涂抹按摩。用蛇瓜、楝树、蓝靛、酸模也可涂抹。用荆棘、甘草水清洗和涂抹。
第八个月时，母子的光泽交替转移。因此二者变得虚弱欢喜。因婴儿的光泽不在母体内，此时生产将不能存活，女人会处于怀疑状态。此时应饮用含乳之物，以甘味药物煮沸的酥油灌肠。为了后续恢复，推荐干萝卜、沙棘、酸味和涩味煮沸。用百花膏、岩盐、芝麻油灌肠。
此时即使过了一天，适时生产仍有益处。若风阻碍腰部，会造成一年的伤害。九个月时，推荐饮用油性粥饭和肉汤。可给予多油的麦粥，或前述灌肠。将浸润其中的棉花经常放入产道。
用止风叶煮沸的水冷却后每日清洗有益。九个月以后，身体不可无油。右侧乳汁先出现，倾向右侧，说梦话时说男性名字，快乐并梦见男子，是生男之相。
右腰较高，胎形圆满者生男，否则生女。若喜欢与男子相遇，喜爱歌舞音乐，喜爱香和花环者生女。若两相混杂则生双性人。腰部中间高起，若双侧高起则脐部低陷。
从第九月初开始，应在吉祥地方、具足资具的善日入住产房。

།དེར་ནི་བུད་མེད་བཙའ་མྱོང་བས། །བསྐོར་ཏེ་བཙའ་བའི་དུས་བར་བསྡད། །དེང་ངམ་སང་ནི་བུ་བཙས་རྟགས། །སྙོམ་ཞིང་དཀུ་དང་མིག་ལྷོད་དུབ། །སྨད་དུ་ལྕི་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །མཆིལ་མ་མང་ཞིང གཅིན་མང་འབྱུང་།།བརླ་དང་རྐེད་པ་ལྟོ་དང་རྒྱབ། །སྙིང་དང་ཆུ་སོ་བརླ་རྩ་ན། །མཚན་བྱེ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། །འགུལ་ཞིང་འཛག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །རང་དབང་མེད་གྱུར་རྗེས་སུ་ནི། །དེ་འོག་མངལ་གྱི་ཆུ་འཛག་འགྱུར། །དེ་ནས་མངལ་ནས་ལས་བྱུང་རྩོམ། ། བཀྲ་ཤིས་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས། །ལག་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེས་མིང་གཞག་།ལེགས་བསྐུས་ཆུ་ནི་དྲོན་མོ་བླུགས། །མར་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པ་བླུད། །དེ་འོག་ས་ལ་མལ་བཅས་འདུག། །བརླ་གཉིས་བཀུག་སྟེ་གན་རྐྱལ་གནས། །ཡན་ལག་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐུ། ། ལྟེ་བ་མན་ཆད་མཉེ་བྱ་ཞིང་། །གླལ་དང་འཆག་པ་བྱེད་དུ་གཞུག་།དེ་ལྟས་མངལ་གནས་ཐུར་དུ་འབྱུང་། །དེ་རྟགས་སྙིང་ག་ལས་འཕོས་ནས། །མངལ་གནས་ལྟོ་བར་ཞུགས་ནས་ནི། །ཆུ་སོའི་སྟེང་ན་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་དབང་མེད་ནད་ལྡང་སྟེ། །མྱུར་དུ་ཁྲི་ལ གཞག་པར་བྱ།།དེ་འོག་མངལ་གནས་ལེགས་བཙིར་ནས། །དེ་ཡི་མཚན་ནི་དབྱེ་བར་བྱ། །དང་པོར་དལ་གྱིས་བཙིར་བྱ་ཞིང་། །བཙའ་ཁར་དྲག་ཏུ་བཙིར་བར་བྱ། །དེ་ནས་བུ་སྐྱེའི་སྒྲ་དང་ནི། །ཆུ་དང་རླུང་གིས་དགའ་བ་སྐྱེད། །བཙའ་བའི་ནད་ཀྱིས་ གཟིར་བ་ཡི།།སྲེག་བྲལ་འདྲ་བ་སླར་གསོ་བྱ། །མངལ་དུ་ཐོགས་ན་སྦྲུལ་ནག་པོའི། །པགས་པས་མོ་མཚན་བདུག་པར་བྱ། །བྱ་རྞུའི་མེ་ཏོག་རྩ་བའམ། །ལྕམ་པའམ་ཡང་ན་བྱི་ཤ་ལྱ། །རྐང་པའམ་ལག་པར་གདགས་པར་བྱ། །ཤ་མ་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །དེ་དག་ ཉིད་བྱ་དེ་ནས་བཏེག་།དཔུང་པ་གཉིས་ནས་བཟུང་སྟེ་སྦྲུག་།རྟིང་པས་མཇུག་ཏོ་རྡེག་པ་དང་། །རྐུབ་ཚོས་དམ་དུ་བཙིར་པར་བྱ། །སྐྲ་ཡིས་ལྐོག་མ་རྐན་རེག་བྱ། །སྣུ་ཧའི་འོ་མ་སྤྱི་པོར་བླུགས། །སྟག་པ་ཀུ་བ་ལངྐ་ལི། །སྦྲུལ་ལྤགས་རུ་རྟ་ཡུངས་ཀར་རྣམས། །རེ རེ་འམ་གཉིས་སམ་མ་ལུས་པས།།མོ་མཚན་བྱུག་པའམ་བདག་པར་བྱ། །རུ་རྟའམ་བལ་བུའི་ལྡེ་གུ་ནི། །ཆང་དངས་དང་ནི་བླུག་པར་བྱ། །ཀུ་ལངྠ་འམ་བལ་བ་ཛ། །ཆང་རྙིངས་དག་ལ་བཏབ་སྟེ་བླུད། །ཤུ་ཏི་ཉུངས་ཀར་ཟི་ར་དང་། །ཤི་ཀྲུ་ཏིག་སྣ་ཀྲུ་དྲུག་ཏྲེས། །ཤིང་ ཀུན་རུ་རྟ་པོ་སོན་ཆ།།འོ་མ་བ་གཅིན་ཡུངས་མར་དང་། །བསྐོལ་བ་བཤང་བའི་སྒོའམ་ནི། །མོ་མཚན་ནས་ནི་འཇམ་རྩི་བཏང་། །ཤུ་ཏི་ཤུ་དག་རུ་རྟ་དང་། །ཡུངས་ཀར་པི་པི་ལིང་ལྡེ་གུ། །སྣུམ་དང་ལན་ཚྭར་བཅས་པ་ཡི། །མས་གཏོང་ཤ་མ་མྱུར་དུ་འབྱིན། །དེར་ ཐོགས་རྒྱུ་ནི་རླུང་ཡིན་ཏེ།།དེ་བཅོམ་ཤ་མ་མྱུར་དུ་འབྱུང་། །ཡང་ན་ལག་བཀྲུས་སོར་མོ་བྲེགས། །མཁས་པ་ཡིས་ནི་དྲངས་ཏེ་དབྱུང་། །ཤ་མ་བྱུང་ན་མོ་མཚན་དང་། །ཡན་ལག་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས་མཉེ། །མངལ་ནད་གཟེར་ནི་ཆུ་སོ་མགོ་།ལྟོ་བ་གཟེར་ལ་ཐལ་སྨན་ ནི།།རྣོན་པོ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་དག་།མར་རམ་ཆུ་ཚན་སྦྱར་བ་བླུད། །འུ་སུ་བསྐོལ་ཆུ་བུ་རམ་དང་། །ཚ་གསུམ་དྲི་བཟངས་གསུམ་བཏབ་བླུད། །དེ་ནས་བྱེས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱིས། །བྱིས་པ་མ་མས་སྐྱོང་དུ་གཞུག་།བུ་བཙས་བཀྲེས་ཡོད་ཏིལ་མར་དང་། །མར་ལས་ཚད་ ཆེན་བླུད་བྱ་བ།།ཚ་བ་ལྔ་ཕྱེ་རན་བཏབ་སྦྱིན། །དེ་འོག་བུ་རམ་ཆུ་དྲོན་ནམ། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་ཆུ་བླུད་དེ། །དེས་ནི་རླུང་ནད་ལྡང་མི་འགྱུར། །ཁྲག་ངན་དག་ཀྱང་དག་པར་བྱེད། །རིམ་འདི་ཞག་ནི་གཉིས་གསུམ་བྱ། །སྣུམ་མི་འཕྲོད་ལ་ཆོ་ག་འདི། །སྣུམ་ མེད་པར་ནི་བསྟེན་པར་བྱ།།འཐུངས་ནས་ལྟོ་བ་ཏིལ་མར་དང་། །མར་བསྐུས་ནས་ནི་གོས་ཀྱིས་དཀྲི། །ཞུ་ནས་ཁྲུས་བྱས་ཐུག་པ་ནི། །

在那里，有经历过生产的妇女们围绕着，直到分娩时刻。今天或明天将有分娩的征兆：身体疲惫，腰部和眼睛松弛疲乏，下身沉重，食欲不振，唾液增多，小便频繁。大腿、腰部、腹部和背部，心脏、阴部和大腿脉络疼痛，阴部开张并疼痛，有移动和渗漏的现象。失去自主能力之后，随即会有羊水渗漏。然后从子宫开始分娩。
做吉祥护佑仪式，手中放置果实取名，涂抹好温水浇灌，加入酥油的汤药饮用。之后在地上铺设卧具，两腿弯曲仰卧，四肢反复涂抹，脐下部位按摩，让其打哈欠和行走。如此胎儿会向下移动。这些征兆从心脏转移，胎儿进入腹部，停留在阴部上方。
然后不由自主地病痛发作，应迅速安置在座位上。之后好好挤压胎儿，打开其阴部。开始时要缓慢挤压，分娩时要用力挤压。随后婴儿的啼哭声，水和风会带来喜悦。被分娩之痛折磨，如同烧灼般要恢复。
如果胎儿滞留在子宫中，用黑蛇皮熏阴部。鸟足花根或，菖蒲或者毕舍离，系在脚上或手上。为了不让胎盘滞留，也要这样做然后提起，抓住两肩摇动，用脚跟击打臀部，臀部要紧紧挤压。用头发触碰喉咙上颚，在头顶倒入牛乳。
虎骨、枯木、郎伽里，蛇皮、茜草、芥子等，一种或两种或全部，涂抹或熏阴部。茜草或香附的糊剂，与澄清酒一起注入。枯木或香附草，放入陈酒中饮用。
生姜、芥子、孜然和，食荷、胡椒、六味草，阿魏、茜草、藏红花，牛奶、牛尿、芥子油，煮沸后从大便道或，从阴部进行软灌注。生姜、白芷、茜草和，芥子、胡椒制成糊，加入油和盐的，下部灌注能迅速排出胎盘。
其中滞留的原因是风，破除它胎盘就会迅速排出。或者洗手剪指甲，由专家牵引取出。胎盘排出后阴部和，四肢用芝麻油涂抹按摩。子宫病痛在阴部头部，腹部疼痛时热药，磨成细粉，加入酥油或热水服用。
乌苏煮水加糖和，三辛三香料服用。然后用婴儿用品，让婴儿由母亲抚养。产后饥饿时芝麻油和，酥油要多量服用，五辛粉适量加入。之后糖和温水或，治风药煮水饮用，这样风病就不会发作。不好的血也能清净，这个次第要两三天。不适合油者这个仪轨，应该不用油来实行。饮用后腹部用芝麻油和，酥油涂抹后用衣包裹，消化后沐浴喝汤。

མར་བསྐུས་ནས་ནི་གོས་ཀྱིས་དཀྲི། །ཞུ་ནས་ཁྲུས་བྱས་ཐུག་པ་ནི། །སྔར་བཤད་སྨན་དང་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཞག་གསུམ་ཕན་ཆད་བི་ད་རི། །ལ་སྩོགས་སྨན་སྡེའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །ནས་ཐུག་ཕན་ ཞིང་སྣུམ་མང་བའམ།།གོམས་པའི་དབང་ལས་འོ་ཐུག་བླུད། །ཞག་བདུན་ཕན་ཆད་དེ་ལ་ནི། །རིམ་གྱིས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་ཕན། །ཞག་ནི་བཅུ་གཉིས་མ་ལོན་པར། །ཤ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ། །མངལ་དུ་འཕེལ་དང་བཙས་པའི་ནད། །གཤེར་དང་ཁྲག་འཛག་བཙིར་བ་ ཡིས།།ནད་དེ་གསོ་དཀའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བཙས་ཚེ་འབད་དེ་རིམ་གྲོ་བྱ། །དེ་ལྟར་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས། །ཁ་ཟས་བསྡམས་སྩོགས་དང་བྲལ་ནས། །བཙས་པའི་མིང་དང་བྲལ་བའམ། །ཟླ་མཚན་བྱུང་བར་གྱུར་བར་དུའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ ལས།།ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་རུམ་དུ་ཞུགས་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱའོ། །སྦྲུམ་མས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་།བསྟེན་པའམ་ནད་ཀྱི་དབང་ལས་ནི། །ཟླ་མཚན་བྱུང་བའམ་གཟེར་ཞིང་ན། །ཕྱི་ནང་སྣུམ་དང་བསིལ་ཐབས་བྱ། ཨུཪྴི་པདྨ་ཙནྡན་དང་། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་ཤུན་པ་ཡི། །ལྡེ་གུར་མར་ནི་བསྐུ་བ་དང་། །རས་བལ་སྦངས་པ་བཤང་སྒོ་དང་། །མོ་མཚན་གཉིས་སུ་ཐེམ་བུར་གཞུག། །ལན་བརྒྱར་བཀྲུས་པའི་མར་གྱིས་ནི། །བསྐུ་བའམ་བུད་མེད་དེ་ཡི་ལུས། །ུཪྴི་ར་སྩོགས་ཆུ་ནང་གཞུག། ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་ཀུ་མུ་ཏ། །པདྨ་ཨུཏྤལ་གེ་སར་ནི། །འོ་མའི་མར་སྦྱར་ཀ་ཤེ་རུ། །ཤྀངྒ་ཏ་ཀ་སྦྱིན་བར་བྱ། །གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ནི། །ཆུ་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། །ུ་དུ་མྦའ་ར་གཞོན་ནུ་དང་། །ལྡན་པའི་འོ་མ་སྐོམ་དུ་བླུད། །སཱ་ལུའི་རྩ་བ་ཀ་ཀོ་ལ། །བ་ལ་གཉིས དང་ཤིང་མངར་དང་།།བུ་རམ་ཤིང་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །འོ་མ་སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་ཆན། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས་པ་ནི། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ལྡན་པར་བཟའ། །བཀྲུ་སྨན་མ་གཏོགས་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི། །གསོ་དཔྱད་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་བྱ། ། ཟླ་གསུམ་མ་ཚང་བར་དུ་ནི། །ཁྲག་དགག་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱ། །བེའུ་སྣབས་ལྡན་པའང་དགག་པར་བྱ། །དེར་ནི་བསིལ་པན་རྩུབ་པ་དང་། །སྨྱུང་དང་གླ་སྒང་ཨུཪྴིར། །སླེ་ཏྲེས་འུ་སུ་ཨ་རལ། །བྱི་ཚེར་དང་ནི་པརྦ་ཏ། །ཙནྡན་བ་ལ་བོང་ང་དཀར། །བསྐོལ བའི་ཆུ་ནི་བླུད་པར་བྱ།།རྩ་འབྲུ་ལས་གཡོས་ཟས་སྦྱིན་དང་། །མུངྒ་སོགས་ཁུས་བེ+ེའུ་སྣབས་ནི། །བསལ་ལ་སྣུམ་སྩོགས་སྔོན་བཞིན་གཏང་། །མངལ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་གྱུར་ན། །མངལ་ནང་དག་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་མི་དྲན་ཕྱིར། །ཆང་ རྣོ་ཅི་ནུས་བཏུང་བར་བྱ།།དེ་ནས་རྩ་བ་ལྔ་པོ་ནི། །ཆུང་ངུའི་ཐུག་པ་རྩུབ་དེ་བླུད། །ཆང་མི་འཐུངས་ལ་ཐུག་པ་ནི། །ཚ་བ་ལྔ་དང་བསྐོལ་བ་དང་། །བིལ་བ་ལ་སོགས་ལྔ་དང་བསྐོལ། །ཏིལ་དང་རྩ་འབྲུ་ཆན་སྦྱིན་བྱ། །ཟླ་བ་དང་མཉམ་ཉིན་ཞག་རིམ། །མངལ་ འཇིག་པ་ལ་ཐུག་སྩོགས་སྦྱིན།།ཡང་ཞིང་སྣུམ་དང་ལན་ཚྭ་མེད། །དྲོད་བསྐྱེད་ལྡན་ལ་ཕན་པ་ཡིན། །ནད་དང་ལུས་ཟུངས་ལྗན་ལྗིན་ནི། །སྐམ་ཕྱིར་ཆོ་ག་འདི་བྱའོ།

涂抹酥油后用衣物包裹，融化后沐浴，熬煮汤羹，
与前述药物一起煮后饮用。三天之后，以毕达利（一种药材）
等药类的汁液煮煮。大麦汤有益且油脂丰富，或者
根据习惯饮用牛奶汤。七天之后，对此
逐渐实行强身的仪轨有益。在未满
十二天之前，不应给予肉食。胎儿在子宫中生长和分娩的疾病，
由于湿气和出血挤压
这种病难以治愈，因此分娩时应努力行持仪轨。如是一个半月，
远离饮食约束等，直至
脱离产妇之名，或月经来潮为止。
此为《医方明鉴》
身体部位第一章。
现在将要说明进入身体内部的疾病的区别。孕妇应当避免的事情，
由于依赖或疾病的缘故，
若月经来潮或疼痛，应进行内外润滑和降温处理。
乌尸草、莲花、檀香和
含乳树皮的
药膏涂抹酥油，并且将
浸泡过的棉花塞入大小便道和
女阴两处。用百次洗涤的酥油
涂抹，或将该女子身体
放入含乌尸草等的水中。
白糖、蜂蜜、睡莲、
莲花、青莲花、花蕊
与牛奶酥油调和，给予迦舍卢、
菱角。甘地普利扬古和
水生植物的根茎，以及
无花果幼苗
混合牛奶作为饮品。
稻根、迦俱罗、
两种婆罗、甘草和
甘蔗煮煮的
牛奶，稻根粥
加入蜂蜜和白糖，
配以干地肉汤食用。
除了泻药外，所有治疗血胆的
医疗方法都可使用。
在未满三个月之前，
应努力止血。
也要止住带有粘液的分泌物。对此使用清凉、粗糙和
斋戒，以及伽蓝香、乌尸草、
列得日、乌苏、阿热勒、
蒺藜以及帕尔瓦塔、
檀香、婆罗、白附子
煮成水饮用。
给予根茎煮成的食物，
以绿豆等汁液清除粘液分泌物，
然后如前施以油脂等。
若胎儿完全损坏，
为了清净子宫内部，
为了不记得被病痛折磨，
应尽可能饮用烈酒。
之后将五种根药
熬成小汤粥饮用。
对不饮酒者，将汤羹
与五种辛香料一起煮，
与木蓈等五味一起煮。
给予芝麻和根谷粥。
按月数相应的日夜次序，
对胎损者给予汤羹等。
应当轻淡、有油且无盐，
具有生热性质则有益。
为使疾病和身体组织的混乱
干燥，应行此法。

།དེ་ཕན་ཆད་ཟས་སྣུམ་འཇམ་རྩི། །སྟོབས་སྐྱེད་དྲོད་སྐྱེད་འཚོ་བྱེད་སྦྱིན། །སྙིང་པོར་ལྡན་ པས་ཆེར་སྐྱེས་ལ།།མོ་མཚན་ནས་ནི་ཁྲག་འཛག་པས། །མངལ་དུ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ལ། །ལྟོ་ན་འགུལ་དང་བཅས་པར་གནས། །དེ་ནི་སོ་ན་གནས་ཤེས་བྱ། །དེས་ནི་ལྟོ་བ་རྒྱས་མི་འགྱུར། །མྱ་ངན་སྨྱུང་དང་རྩུབ་སོགས་སམ། །ཡང་ན་མངལ་ནས་ཁྲག་འཛག་པས། ། མངལ་དུ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ལ། །རླུང་འཁྲུག་སྐམ་ཞིང་བསྐམས་གྱུར་པའི། །མངལ་དེ་ཀླུ་ཡི་ལྟོ་ཞེས་བྱ། །འདིར་ནི་ལྟོ་བ་རྒྱས་གྱུར་ཡང་། །འགྲིབ་ཅིང་ཡུན་རིངས་ལོན་ན་འཕར། །དེ་གཉིས་བརྟ་དང་རླུང་འཇོམས་སྨན། །མངར་བ་དག་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར དང་འོ་མ་ཚིམ་སྦྱིན་ཞིང་།།སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤ་སྦྱིན་བྱ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཚིམ་བྱའི་ཕྱིར། །ཁྱོགས་དང་བཞོན་པར་བསྐྱོན་ཏེ་བསྐུལ། །སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་མི་འགུལ་ལ། །ཁྲ་དང་བ་ལང་ཉ་ཤ་དང་། །སྒྲ་སྒྲོགས་བྱ་དང་རྨ་བྱ་ཡི། །ཤ་ཁུ་མར་ནི་མང་པོ་དང་། །མོན་ སྲན་གྲེའུ་དག་དང་ནི།།ལ་ཕུག་དག་གི་ཁུ་བ་བླུད། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་མ་ཤ་ཏིལ། །ཕྱེ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད། །ཚིལ་བཅས་ཤ་དང་སྦྲང་ཆང་སྦྱིན། །རྐེད་པ་བསྐུ་བ་བསྟེན་པར་བྱ། །དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད། །དེ་འདྲས་མངལ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །རྒྱས་ པ་གཞན་དུ་ལོ་ཚང་ནས།།དཀའ་བས་བཙས་པའམ་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །སྦྲུམ་མ་རྟུག་པ་འགགས་གྱུར་ན། །སྣུམ་མམ་མཐུན་པའི་འཇམ་རྩི་ཡིས། །མྱུར་བ་ཁོ་ནར་གསོ་བར་བྱ། །གཞན་དུ་སྦྲུམ་མ་བུ་བཙས་འཆི། །མངལ་དུ་ནང་རབ་བསགས་པས་སམ། ། མི་མཐུན་པའམ་གནོད་གཞན་གྱིས། །ནང་དུ་ཤི་ན་ལྟོ་གྲང་ཞིང་། །རེངས་དང་སྦོ་དང་ནད་ཚབས་ཆེ། །མངལ་མི་འགུལ་དང་མགོ་འཁོར་སྐོམ། །དབུགས་འབྱིན་དཀའ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། །དགའ་བ་མེད་ཅིང་མི་འགྱུར་དང་། །དབང་མེད་ནད་ནི་མང་པོ་འབྱུང་། །དེ ལ་ཆུ་དྲོན་བླུགས་པ་དང་།།བུ་རམ་སྤང་མ་ལན་ཚྭར་བཅས། །བཏགས་པས་མོ་མཚན་བསྐུ་བ་དང་། །ཤལ་མ་ལི་དང་ཟར་མ་ཡ། །ཁུ་བ་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས། །ནང་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞུག། །སྔགས་དང་ཤ་མ་འབྱིན་སྦྱོར་བྱ། །གལ་ཏེ་བུ་ཤི་མ་བྱུང་ན། ། དེ་ནས་སྨན་པས་རྒྱལ་པོ་ལ། །ཞུ་ལ་དེ་འབད་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་ཐང་ཆུ་མར། །བཅས་པས་ལག་པ་མོ་མཚན་བསྐུ། །ལག་པས་དབྱུང་ནུས་དེ་ཉིད་ཀྱི། །ལུས་ནི་ལེགས་པར་མི་གནས་ན། །གཅུས་ཤིང་བསྒྱུར་དང་བཟློག་པ་དང་། །བཙིར་དང་འདེགས གཞག་ལ་སྩོགས་ཀྱིས།།ལུགས་དང་མཐུན་པར་དྲངས་ནས་ནི། །མངལ་གྱི་སྒོར་ནི་དྲང་པོར་དྲང་། །གང་ཞིག་རྐང་ལག་མགོ་བོ་ནི། །ཡོན་པོར་མངལ་དུ་གནས་གྱུར་དང་། །རྐང་པ་གཅིག་ནི་མཚན་དུ་འབྱུང་། །གཉིས་པ་བཤང་སྒོར་ཆུད་ཡོན་པོ། །དེ་ནི་འགགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།།མཚོན་གྱིས་བཅད་པར་འོས་པ་ཡིན། །ལས་དེར་དཀྱིལ་འཁོར་སོར་གདུབ་ཅན། །གཙགས་བུ་གཉིས་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན། །འཕེལ་གཙགས་རྩེ་མོ་རྣོ་བས་ནི། །མངལ་དུ་གཏང་བར་མི་བྱའོ།

从此以后，应给予滋润柔软的食物，能增长体力、增长暖性、具有营养。
因具有精华而长大，从女阴流血，不能在胎中生长，腹中有动摇而住，此即知为住于牙齿。
因此腹部不会增大，忧愁、饥饿和粗暴等，或者从胎中流血，不能在胎中生长。
风动乱、干燥而枯萎的胎，此称为龙腹。此处虽腹部增大，但会减少，长时间后会跳动。
对这两种情况，应给予安抚和制服风的药物，与甜味药物一起煮的酥油和牛奶，使其满足，应给予初生的肉。
为使这两种情况满足，应乘坐轿子和骑乘而行。
所谓青色者不动，应饮用鹰、牛、鱼肉，发声鸟和孔雀的肉汤与大量酥油，豆类和萝卜的汁液。
应饮用木苹果、少女、豆、芝麻粉与牛奶调和之物，给予带脂肪的肉和蜂蜜酒，应涂抹腰部。
这会经常生起欢喜，如此胎儿会增长。若增大后到满期，则难产或不能生。
若孕妇大便阻塞，应用油或适合的柔软剂，迅速治疗，否则孕妇和胎儿会死亡。
因胎中积聚内热，或不相宜，或其他损害，若在内死亡，则腹部冰冷，僵硬、肿胀和病情严重。
胎儿不动、头晕、口渴，呼吸困难且疲惫，无欢喜且不变化，会出现许多无法控制的疾病。
对此应注入温水，以糖、蜂蜜、盐调和，涂抹女阴，木棉和芝麻的汁液与酥油调制成膏，反复放入内部。
应结合咒语和取出死胎的方法。若死胎未出，医生应向国王禀报，努力迅速取出。
用木棉煎汤和酥油涂抹手和女阴。若能用手取出，其身体若不能安好，应以扭转、翻转、反转、挤压、提起放下等方法，依照规则拉出，使其在胎门正直拉出。
若手脚头部在胎中歪斜，一脚从生殖器出现，另一脚斜入肛门，此称为阻塞，应用器械切除。
此事应赞用有圆环的两把手术刀，不应将尖端锋利的增长手术刀放入胎中。

།དང་པོར་མགོ་བོའི་ཐོད་པ་ནི། །ཕྱེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱུང་ བར་བྱ།།དེ་ནས་མཆན་ཁུང་བྲང་ཀོས་ཀོ། །རྐན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་གང་རུང་བར། །གཏང་དེ་མངལ་གྱི་ལྕགས་ཀྱུ་ནི། །བརྟན་པོ་དག་གིས་མཁས་པས་དྲང་། །མགོ་བོ་མ་ཕྱེ་མིག་སྦུབས་དང་། །མཁུར་ཚོས་ནས་ཀྱང་དྲང་བྱ་ཞིང་། །ཕྲག་པ་ཐོགས་ན་དཔུང་པར་བཅད། །ལྟོ་བ་རླུང་གིས་ སྦོས་གྱུར་པ།།ནང་གྲོལ་དབྲལ་ཏམ་རྒྱུ་མ་ནི། །ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་བཏོན་ཏེ་དབྱུང་། །རྐེད་པར་ཐོགས་ན་དེ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡི་རུས་ཚིགས་དབྱེ་བར་བྱ། །རླུང་གི་དབང་གིས་ཡན་ལག་གང་། །མངལ་དུ་ཐོགས་པ་དེ་དང་དེ། །དུམ་བུར་གཏུབས་ལ་ལེགས་ཕྱུང་སྟེ། །འབད་དེ་བུད་མེད་ བསྲུང་བར་བྱ།།རླུང་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུགས་གྱུར་པས། །མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་མཁས་པ་ཡིས། །གནས་སྐབས་དག་ནི་བལྟས་ཏེ་སྤྱད། །མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཆི་འགྱུར་བས། །གསོན་པོ་མངལ་དུ་གཅད་མི་བྱ། །འཆི་བར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ནི། ། ཡུད་ཙམ་བཏང་སྙོམས་གཞག་མི་བྱ། །མོ་མཚན་འགགས་དང་ཉམས་པ་དང་། །གཟེར་ནད་དབུགས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་དང་། །སྒྲེགས་པ་མནམ་དང་ལུས་གྲང་བའི། །མངལ་དུ་བུ་ཤི་བུད་མེད་སྤང་། །དེ་ནས་ཤ་མ་ཐོན་ན། །སྨན་པས་སྔོན་བཞིན་དབྱུང་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་ཟུག རྔུ་ཕྱུང་ནས་ནི།།ཆུ་དྲོན་གྱིས་ནི་བཀྲུ་བར་བྱ། །ལུས་ལ་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། །མཚན་དུ་རས་བལ་སྣུམ་ཅན་གཞུག་།དེས་ནི་མོ་མཚན་འཇམ་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཡིས་གཟེར་བ་ཞི་བར་འགྱུར། །ལ་ལ་ཕུད་དང་བོང་བ་དཀར། །ར་སྣ་ཤིང་ཀུན་སུག་སྨེལ་དང་། །ཚ་བ་ལྔ་ཡི་ཕྱེ་མ་ སྣུམ།།སྦྱར་བའམ་ལྡེ་གུ་ཆུ་བསྐོལ་བླུད། །དེ་བཞིན་ནད་རྣམས་འཛག་པ་དང་། །ཚོར་བ་ཞི་ཕྱིར་ཞག་གསུམ་ནི། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་བོང་ང་དཀར། །བ་ཤ་ཀ་ཡི་ཤུན་པ་དང་། །ཤིང་ཀུན་ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་རྣམས། །བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་ནས་ཞག་བདུན་བར་དུ་ནི། ། སྣུམ་ཉིད་ཉེ་བར་བཏུང་བར་བྱ། །དགོངས་ཀ་ཆང་ནི་རྙིང་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ལེགས་སྦྱར་ཆང་བཏུང་བྱ། །ཤིཪྴ་ཀ་ཀུ་བར་བསྐོལ་སྦངས། །རས་བལ་མོ་མཚན་ནང་དུ་གཞུག་།བླ་བརྣན་གཞན་དག་གང་བྱུང་བ། །དེ་ལ་རང་གིས་གསོ་བས་གསོ། །རླུང་འཇོམས་སྨན་ནི་འོ་མར བསྐོལ།།ཞག་བཅུའི་བར་དུ་བཟའ་བ་ཕན། །ཞག་བཅུའི་བར་དུ་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་ཡང་ཞིང་ཕན་།། །ཉུང་ངུ་བཟའ་ཞིང་སྣུམ་བསྐུ་དུགས། །བ་ལའི་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་བསྟེན། །ཟླ་བ་བཞི་ལོན་ཕན་ཆད་དེ། །དེ་ནི་རིམ་གྱིས་ཅི་བདེར་སྤྱད། །བ་ལེའི་རྩ་བའི་ཁུ་བ་ ནི།།ཆ་དྲུག་འོ་མ་དེ་མཉམ་དང་། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་ཀུ་ལངྠ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཆ་གཅིག་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཆ་ནི་ཆར་བྱས་པའི། །ཏིལ་མར་ཆ་ནི་བཅུ་བཞི་དང་། །མེད་གཉིས་དང་ཐང་ཤིང་བཅོད། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ཙནྡན་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་རུ་རྟ་ཛི་བ་ཀ་།རྒྱ་སྤོས་ རྒྱམ་ཚ་ཟངས་རྩི་བ།།གླ་སྒང་རྡོ་དྲེག་ཤུ་དག་དང་། །པུརྞ་རྣ་བ་ཨ་ཀ་རུ། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཉེ་ཤིང་དང་། །ཀྵི་ར་ཀུ་ཤུ་ཤིང་མངར་དང་། །བ་ལ་རས་ཤུ་ཏི་དང་། །པ་རྞི་གཉིས་དང་སུག་སྨེལ་དང་། །ཤིང་ཚ་གནྡྷ་བྷར་དྲ་རྣམས། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། །ཏིལ་མར་མེ་ཆུང་ལ་ བསྐོལ་བ།།རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་མཆོག་།བུ་བཙས་བྱིས་པ་རུས་པ་གནད། །སྣད་དང་སྐེམ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །རིམས་སྐྲན་གདོན་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །གཅིན་ནད་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་སེལ། །ཐང་ལ་འབར་གྱིས་མངལ་གྱི་ནི། །ནད་རྣམས་སེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་བཤད། །མ་ནི་ ཤི་ཚེ་ཆུ་སོར་ནི།།མངལ་གནས་གལ་ཏེ་དཀུར་འཕར་ན། །དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་དུས་ཡིན་པས། །དབྲལ་ཏེ་བྱིས་པ་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཤི་རི་ཀ་ཡི་ས་བོན་དང་། །

首先应将头颅的颅骨，剖开而取出。然后腋下胸肋，颚部任何一侧，放置后，胎儿的铁钩，应由稳重者熟练地牵引。头部未开时，从眼窝和，面颊处也要牵引，若肩部阻碍则断其臂。腹部因风而膨胀，内脏破裂或肠子，应向外取出。若腰部阻碍，同样地，应分解其骨节。由于风的力量，任何肢体，阻碍在胎中的那些，切成块后善加取出，应努力保护妇女。由于风极为紊乱，使胎位产生各种变化。因此智者应当，观察情况而处理。因会与母亲同时死亡，不应切断胎中活婴。对于将要死亡者，片刻也不应置之不理。阴道堵塞和损伤，疼痛病及呼吸困难，呻吟臭气及身体寒冷的，胎死腹中的妇女应舍弃。然后胞衣未出时，医者应如前法取出。如此拔除痛苦之后，应以温水清洗。身体涂抹油脂，阴道中放入油性棉花。由此使阴道柔软，并且能止息疼痛。拉拉普德和白矾，拉纳、诃黎勒、肉豆蔻，五辛香的粉末加油，调制或糊剂用开水服用。同样为止息疾病流出，及止息感受，三日内，布则谢勒和白矾，婆沙迦的树皮，诃黎勒、帝若婆帝等，研成粉末或煎煮服用。此后七日之内，应饮用油性物。傍晚饮用陈酿酒，同样饮用精制酒。煎煮希尔沙迦库，棉花放入阴道内。其他任何并发症，对此以相应疗法治疗。制风药物用牛奶煎煮，服用十日有益。十日内饮用肉汤，此后则轻而有益。少量进食并涂油熏蒸，使用巴拉麻油等。经过四个月之后，则可随意逐渐使用。巴勒根的汁液，六份牛奶等量，大麦和枣子库兰塔，十根药的一份，煎煮成份量的，麻油十四份，没药二份和檀香切碎，拉涅巴二份、旃檀，塔勒泰、如达、吉瓦迦，甘松、岩盐、铜粉，甘松、矿渣、白芷，布尔纳尔纳巴、沉香，舒甘达、涅香，克希拉库舒、甘草，巴拉、拉舒帝，二帕尔尼、肉豆蔻，桂皮、甘达巴札等，细细研磨成糊状，与麻油用小火煎煮。此为治疗一切风病之最，产后、小儿、骨节，筋和消瘦者称赞。能除热病、肿瘤、魔症、疯病，小便病、肠病新生者。汤拉巴尔对于胎中，诸病称为最胜治疗。若母亲死亡时，胎儿在腹中若有脉动，此为出生时机，应剖开迅速取出。希利迦的种子

དབྲལ་ཏེ་བྱིས་པ་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཤི་རི་ཀ་ཡི་ས་བོན་དང་། །པ་ཡ་སྱ་དང་ཐང་ཤིང་བཞི། །ཏིལ་ནག་སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། །བཙོད་དང་ཉེའུ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བཞི། །བྲི་ཤ་དང་ནི་པ་ཡ་སྱ། ཨུཏྤལ་ཐལ་ཏྲེས་པྲི་ཡང་ཀུ། །བྱི་ཚེར་ཐལ་ཏྲེས་ར་སྣ་དང་། །པདྨ་ཙ་རི་ཤིང་མངར་དང་། །བྲི་ཧ་ཏེ་གཉིས་ཏང་པལ་དང་། །འོ་ཤིང་མྱུ་གུ་ཤུན་པ་དམར། ཀྲྀཥྞ་པ་རྞི་བ་ལ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་གཟེ་མ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཤྲིང་ག་སྟ་རྒ་རྒུན་པད་རྩ། །ཤིང་མངར་ཁ་ར་ཀ་ཤེ་རུ། །ཚིགས བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་བཤད་པའི།།བདུན་པ་འདི་དག་འོ་མར་སྦྱར། །ཟླ་བ་བདུན་ལ་རིམ་བཞིན་དུ། །མངལ་འཛག་པ་ལ་གཏང་བར་བྱ། །ཀ་བིད་ཏ་དང་བིལ་བ་དང་། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་བུ་རམ་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པ་ཏོ་ལའི། །རྩ་བ་བསྐོལ་བར་བྱས་པ་དང་། །དེ་ བཞིན་འོ་མ་ཤ་རྣམས་ནི།།ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ཚེ་ནའང་བཏང་། །དགུ་པར་ཐལ་ཏྲེས་ཨེར་ཎ་དང་། །པ་ཡ་སྱ་མངར་གཏང་། །ཟླ་བ་བཅུ་པར་པ་ཡ་སྱ། །འོ་མ་དང་ནི་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དོང་གྲ་དང་། །ཐང་ཤིང་འོ་མར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །བུད་མེད་མངལ་དུ་རླུང་ གིས་ཁྲག་བསྒོངས་ཏེ།།གནས་པ་དེ་ནི་མངལ་ཆགས་ཆ་འདྲ་བས། །བུ་ཆགས་ཡིན་ཞེས་མི་མཁས་པ་དག་སྨྲ། །སྨན་ཁ་རྣོ་དྲོས་ཁྲག་ནི་འབའ་ཞིག་ཟགས། །བླུན་པོས་མངལ་གནས་འབྱུང་པོས་ཟོས་ཞེས་ཟེར། །མདངས་འཕྲོག་ཡིན་ཕྱིར་དེ་ལུས་མངོན་སུམ་དུ། །འཕྲོག་ པར་མི་སྣང་བ་འམ་འབྱུང་པོ་ནི།།གཞུང་འདོར་མ་ནི་བཏང་སྙོམས་འཇོག་མི་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ཡན་ལག་རྣམ་དྲུག་ སྟེ།།མགོ་དང་ཁོག་པ་དཔུང་པ་གཉིས། །བརླ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཉིང་ལག། །མིག་སྙིང་ལག་པ་རྐང་པ་སྩོགས། །སྒྲ་དང་རེག་བྱ་གཟུགས་རོ་དྲི། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་རླུང་། །མེ་ཆུ་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཡོན་ཏན་རེ་རེས་ཕྱི་མ་སྐྱེད། །དེ་ལ་མཁའ་ལས་ལུས་ བུ་ག།།རྣ་བ་སྒྲ་དང་ཁོང་སྟོང་ཉིད། །རླུང་ལས་རེག་པ་ལྤགས་དབུགས་འབྱིན། །མེ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་འཇུ་ཉིད། །ཆུ་ལས་ལྕེ་དང་རོ་དང་གཤེར། །ས་ལས་སྣ་དྲི་རུས་པ་ཡིན། །འདིར་ནི་མ་ལས་སྐྱེས་འཇམ་ཁྲག། །ཤ་དང་རྐང་དང་གཞང་ཁ་སྩོགས། །ཕ་སྐྱེས་བརྟན་དང་ཁུ་ ཆུ་དང་།།རྩ་བོ་ཆེ་རུས་སྐྲ་སྩོགས་ཡིན། །སེམས་ལས་སེམས་བྱུང་དབང་པོ་རྣམས། །སྐྱེ་གནས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་། །གོམས་པ་ལས་བྱུང་ནད་མེད་ཚེ། །ལེ་ལོ་མེད་སྟོབས་གཟི་མདངས་ཡིན། །དངས་མ་ལས་བྱུང་ལུས་སྐྱེད་དང་། །གནས་དང་འཕེལ་དང་མི་བརྐམ་ཉིད། ། སྙིང་སྟོབས་ཅན་གཙང་ཡོད་པར་ལྟ། །ཆོས་དཀར་ལ་དགའ་བློ་གྲོས་ལྡན། །རྡུལ་ཅན་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། །ང་རྒྱལ་ཚུལ་འཆོས་ཁྲོ་ཕྲག་དོག་།མུན་པ་འཇིགས་དང་མི་ཤེས་དང་། །གཉིད་དང་ལེ་ལོ་སྐྱོ་བའོ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལུས། །དེ་ལ་ཁྲག་སྐྱེས་ལྤགས་རིམ་བདུན། ། འོ་མ་ལས་ནི་སྤྲིས་མ་བཞིན། །སྨིན་པའི་ཚེ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་གནས་ནི་ནང་གཤེར་གྱི། །རང་གི་དྲོད་ཀྱིས་སྨིན་པས་ན། །བད་ཀན་རྒྱུས་པ་ཤམས་གཡོགས། །ཆར་བཤད་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་འདྲ། །བདུན་པོ་དེ་དག་གནས་བདུན་ཏེ། །དང་པོར་ཁྲག་ཡིན་གཞན་རིམ བཞིན།།བད་ཀན་མ་ཞུ་མཁྲིས་ཞུ་བ། །རླུང་དང་གཅིན་གྱི་གནས་སུ་བཤད། །བུད་མེད་མངལ་གནས་བརྒྱད་པ་སྟེ། །མཁྲིས་པ་ཞུ་བའི་གནས་པར་གནས། །འདི་ལ་ནང་གྲོལ་ཡན་ལག་གནས། །སྙིང་གློ་མཆིན་མཁྲིས་མཆེར་མཁལ་མ། །ཕོ་བ་གྲོད་པ་རྒྱུ་མ་དང་། །གཉེ་ མ་ལོང་ཀ་ལྒང་པའོ།

剖开后迅速取出婴儿。栗子的种子和，帕雅斯亚和四种檀香，黑芝麻和苏苏的根，红花和四种称为小树，比利沙和帕雅斯亚，乌特帕拉、塔尔特雷斯、普里扬古，刺蒺藜、塔尔特雷斯、拉斯纳和，莲花、查利、甘草和，两种比利哈特、当帕拉和，乳木幼芽红色树皮，克里希纳帕尔尼、巴拉和，希克鲁、泽玛、斯列特雷斯和，希林加斯塔、葡萄、莲根，甘草、卡拉卡、舍鲁。
以半偈颂所说完的，这七种与牛奶调配。连续七个月，用于治疗胎漏。卡比达塔和毕尔瓦和，比利哈提和糖和，坎达卡利帕托拉的，煮沸的根和，同样牛奶和肉，在第八个月时也服用。第九月服用塔尔特雷斯、埃尔纳和，帕雅斯亚甘草。第十月帕雅斯亚，与牛奶煮沸后服用。或者甘草、冬瓜和，檀香与牛奶调配后服用。
妇女胎中因风凝血，停留于此似胎结，无知者说是已孕，用辛热药物仅漏血。愚者说胎儿被鬼吃，因夺精气故其身虽现，不见夺取或鬼神，对产妇不会置之不理。
从《医方明鉴》中，身体部位第二章。接下来解说身体各部分的差别。简言之有六肢，头和躯干两肩，两腿，其支分，眼心手足等。声触色味香，依次为空风，火水地之性。一性生后者。其中空生体孔，耳声和空虚。风生触觉皮呼吸。火生眼和消化。水生舌和味和湿。地生鼻香骨。此中母生柔血，肉筋肛门等。父生坚和精液和，大脉骨发等。从心生心所诸根，生处种种亦生。从习生无病寿，无懈怠力光泽。从精生身长和，住和增和无贪。
具勇力清净观有，乐白法具智慧。具尘多言和，傲慢伪装怒嫉妒。暗怖和无知和，睡懒倦。如是元素自性身，其上血生七层皮。如牛奶之酪，成熟时生起。身支处为内湿，以自热成熟故，痰筋膜覆，如前说树心。七者七处，首为血其余依次，痰未消胆已消，风和尿处所说。女胎居第八，住于胆消化处。此有内脏肢节住，心肺肝胆脾肾，胃腹肠和，睾丸膀胱。

།སྲོག་གི་གནས་ནི་རྣམ་བཅུ་སྟེ། །མགོ་དང་ལྕེ་ཡི་རྩ་བ་དང་། །ལྐོག་མ་ཁྲག་དང་སྙིང་ལྟེ་བ། །ཆུ་སོ་ཁུ་ཆུ་དངས་དང་གཞང་། །ལུས་ལ་རྩ་དྲ་ཆུ་བ་ཆེ། །རེ་རེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པར་བཤད། །པིར་འདྲ་དྲུག་དང་སྲུབས་འདྲ་བདུན། །ཕོ་མཚན་ལྕེ་དང་མགོ་ལ་ བརྟེན།།དེ་དག་གཙགས་བུས་གདབ་མི་རུང་། །ཤ་ཡི་ཐག་པ་རྣམ་པ་བཞི། །རུས་པའི་ཚོགས་འདུས་བཅུ་བཞི་ཡོད། །མཚམས་ནི་དགུ་ཕྲག་གཉིས་ཡོད་ལ། །སོ་དང་སེན་མོར་བཅས་པ་ཡི། །རུས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡིན། །ཐང་ལ་འབར་ནི་སུམ་བརྒྱར་འདོད། །ཚིགས་ ནི་ཉིས་བརྒྱ་རྩ་བཅུར་འདོད།།རྒྱུན་ཤེས་བུས་ནི་ཚིགས་ཀྱི་གྲངས། །ཉིས་སྟོང་དག་ནི་ཡོད་པར་འདོད། །རྒྱུས་པ་དགུ་བརྒྱ་སྐྱེས་པ་ལ། །ཤ་ནི་སྤར་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་ནུ་མ་དང་། །མོ་མཚན་ལ་གནས་ཉི་ཤུ་ལྷག་།རྩ་ཆེན་རྩ་བ་སྙིང་ལ་གནས། །དེ་དག་ཀུན་ གྱིས་ལུས་ཀུན་ཁྱབ།།དངས་མའི་བདག་ཉིད་མདངས་སུ་འགྱུར། །དེ་ནི་ཕྲ་བ་ཀུན་དང་འབྲེལ། །རྩ་བ་སྦོམ་ཞིང་རྩེ་རབ་ཕྲ། །ལོ་མའི་རྩ་ལྟར་གྱེས་པ་ཡིན། །གྱེས་པ་དེ་ལས་རྩ་ཕྲན་ནི། །བདུན་བརྒྱ་དག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ཞིང་། །བརྒྱད་བརྒྱད་དེར་ནི་གནས་ པ་ཡིན།།དེ་ལ་དབུག་པར་མི་བྱ་བ། །རྩ་ཡི་དྲ་བ་འཛིན་ཞེས་བྱ། །ནང་ན་གནས་པ་གསུམ་པོ་ཡིན། །རྐེད་པར་བཅུ་དྲུག་ཕྲག་གཉིས་ཏེ། །དེ་ལས་བརླ་རྩར་གཉིས་གཉིས་དང་། །རྐེད་པའི་གནད་རྣམས་གཉིས་གཉིས་ཏེ། །དེ་བརྒྱད་གཙགས་བུས་ གདབ་མི་བྱ།།རྩིབ་ལོགས་གཉིས་ལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་།དེ་ལས་གྱེན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སྤང་། །རྒྱབ་ཏུ་རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། །སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ནི་ངོས་གཉིས་ན། །དེ་ལས་གཉིས་གཉིས་གྱེན་འགྲོ་བ། །མཚོན་གྱིས་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །རྒྱབ་བཞིན་ལྟོ་ན་ གནས་རྩ་དེ།།ཕོ་མཚན་སྟེང་ན་གནས་པ་དང་། །སྦུ་ཡི་ཕྲེང་བའི་ངོས་གཉིས་རྩ། །གཉིས་གཉིས་མཚོན་གྱིས་མི་གདབ་བོ།

生命之处有十种，头部和舌根部，
喉咙、血液和心脐，
牙齿、精液、净液和肛门。
身体有大网状脉，
每一处有十六条，
六条如笔，七条如缝，
阴茎、舌头和头部所依。
这些不可用针刺。
肉带有四种，
骨聚有十四处，
关节有十八处，
连同牙齿和指甲，
骨头共三百六十。
筋络三百处，
关节二百一十处。
常识者认为关节数，
有二千之多。
男子有九百条筋，
肉有五百掌量。
女子的乳房和，
女阴处多二十。
大脉根在心，
这些遍布全身。
净液本性成为光泽，
它与一切细脉相连。
根部粗而尖端细，
如叶脉般分支。
从这分支的细脉，
有七百之多。
其中每一肢节，
各有八条存在。
其中不可刺的，
称为持网脉。
内部有三处，
腰部三十二，
其中大腿脉各二，
腰部要害各二，
这八处不可用针刺。
两肋有十六脉，
其中上行脉应避，
背部有二十四脉，
脊椎两侧，
其中各二上行脉，
不可用器具刺。
如背般腹部所在脉，
阴茎上方所在和，
毛发两侧脉，
各二不可用器具刺。

།བྲང་ལ་གནས་པ་བཞི་བཅུ་ལས། །བཅུ་བཞི་དབུག་པར་མི་བྱ་སྟེ། །ནུ་མ་ཇིང་དེ་ཡི་རྩ་བ་དང་། །སྙིང་ག་དག་ནི་སོ་སོར་གཉིས། །གནོད་བྲལ་གནད་ནི་གཉིས་པོ་དང་། །མི་གསལ་ ཞེས་བྱ་གཉིས་ཀྱི་གཉིས།།མགྲིན་པ་ལྟག་པ་འདྲ་བ་ལས། །སྔོན་པོ་མཇིང་པ་ལྟག་པ་དང་། །འགལ་པ་དང་ནི་མ་མོ་བརྒྱད། །བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །འགྲམ་པ་བཅུ་དྲུག་དེ་ལས་གཉིས། །མཚམས་ནི་འབྲེལ་པར་བྱེད་པ་སྤང་། །ལྕེ་ཡང་འགྲམ་པ་དང་ འདྲ་སྟེ།།འོག་གི་རོ་ཚོར་བྱེད་གཉིས་དང་། །ཚིག་འབྱིན་བྱེད་པ་གཉིས་པོ་སྤང་། །སྣ་ཡི་རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། །དེ་ལས་དྲི་ཚོར་བྱེད་གཉིས་དང་། །རྐན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཉིས་སྤང་། །མིག་གཉིས་ཀྱི་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག། །འབྱེད་དང་འཛུམས་པའི་ལས་བྱེད་པ། །གཉིས་ གཉིས་དང་ནི་མིག་འགྲམ་གཉིས།།དྲུག་པོ་དེ་དག་སྤང་བར་བྱ། །མིག་དང་སྣར་གནས་འཕྲལ་བ་ལ། །བརྟེན་པའི་རྩ་ནི་དྲུག་ཅུ་ལས། །བཞག་པ་གཅིག་དང་གཙུག་གི་གཉིས། །སྐྲ་མཚམས་གནས་པའི་རྩ་བཞི་སྟེ། །བདུན་པོ་དེ་དག་མཚོན་གདབ་སྤང་། །རྣ་བར་ བཅུ་དྲུག་དེ་ལས་འདིར།།སྒྲ་ཐོས་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་སྤང་། །དེ་ཉིད་ལས་ནི་མུར་འགྲམ་གྱི། །མཚམས་སུ་འགྲོ་བ་གཉིས་པོ་སྤང་། །སྤྱི་བོར་བཅུ་གཉིས་དེ་ལས་ནི། །གྱེན་འགྲོ་སྐྲ་མཚམས་བདག་པོ་ལས། །སོ་སོའི་རེ་རེ་སྤང་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་རེ་རེའི་རྩའི། །དབྱེ་བ་ དབུག་མིན་ཤེས་ཕྱིར་བཤད།།དེ་ལས་ལུས་ལ་དབུག་མི་རུང་། །མ་ལུས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད། །དོག་དང་རྩ་མདུད་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། །ཡོ་དང་ཚིགས་ལ་གནས་མི་དབུག་།རྩ་ནི་བདུན་བརྒྱ་དེ་རྣམས་ལས། །བཞི་ཆར་ཁྲག་ནི་སོ་སོར་རྒྱུ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ ཀན་ཁྲག་།ནད་མེད་ཁྲག་ནི་དེ་ལྟར་གནས། །དེ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། །གཞན་དུ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་གནག་དང་དམར་དང་ཕྲ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་གང་ཞིང་སྟོངས། །མགུལ་པ་རླུང་གི་ཁྲག་རྩ་ཡིན། །རེག་ན་ཚ་ཞིང་མྱུར་དུ་རྒྱུ། །མདོག་སྔོ་སེར པོར་འདུག་པ་ནི།།མཁྲིས་པའི་ཁྲག་རྩའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །དཀར་སྣུམ་བརྟན་གྲང་བད་ཀན་རྩ། །འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་ཡིན། །མི་མངོན་མཉམ་གནས་སྣུམ་པ་དང་། །མདོག་དམར་ཁྲག་རྩ་ནད་མེད་ཡིན། །རྩ་བོ་ཆེ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི། །ལྟེ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ ཡིན།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་ལྟེ་བ་ནི། །འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་རྩིབས་བསྐོར་མཚུངས། །དེས་ནི་སྟེང་འོག་ཐད་ཀ་རུ། །ལུས་འདི་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན། །བུ་ག་སྣ་དང་རྣ་བ་གཉིས། །མིག་གཉིས་ཁ་རྐུབ་ཕོ་མཚན་གྱིའོ།

在胸部存在的四十脉中，不应刺破十四脉：两个乳头根部，两个心脏部位，两个无害要穴，两个不明显脉，颈部和后颈相似处的青色颈部和后颈，以及肩胛和母脉八处。应当完全避开十六处。
在十六腮部脉中，应避开两个连接处的脉。舌部也与腮部相似，应避开下部的两个味觉脉和两个发音脉。
鼻部有二十四脉，其中应避开两个嗅觉脉和两个通向上颚的脉。
两眼有五十六脉，应避开执行开合功能的各两条脉以及两个眼角脉，共六条脉。
在眼部和鼻部之间的额部，有六十条依附的脉，应避开一条固定脉、两条顶部脉和四条发际线处的脉，共七条脉不可刺。
耳部有十六脉，其中应避开两条听觉脉，以及从其延伸至下颌连接处的两条脉。
头顶有十二脉，其中应避开向上行的发际线主脉各一条。
如此解说了各个肢体的脉分类中不可刺之处。除此之外，身体上不可刺的脉共有九十八条。
狭窄处、脉结、极细处、弯曲处和关节处的脉不可刺。在七百条脉中，四分之一分别输送血液。
风、胆、痰、血各自运行。健康的血液就是如此存在。这对身体有益，否则会产生危害。
其中黑色、红色、细小，每一刻都充盈又空虚的颈部脉是风血脉。触摸时发热且运行迅速。
呈青黄色的是胆血脉的特征。白润、稳定、寒冷的是痰脉。混合型的特征是杂脉。
不明显、平稳、润泽且呈红色的血脉是无病之脉。二十四条大脉依附于脐部。
这些脉环绕脐部，如同车轮的轮毂被辐条环绕。这些脉向上下及四周维持这个身体。
孔窍有鼻子、两耳、两眼、口、肛门和生殖器。

།བུད་མེད་ནུ་མ་གཉིས་ཁྲག་སྒོ། །གསུམ་གྱིས་ ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན།།ནང་གི་སྲོག་གི་གནས་གྱུར་པའི། །བུ་ག་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པར་བཤད། །སྲོག་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་ཆུ། །ཟས་རྒྱུ་མི་མཐུན་བསྟེན་པ་ཡིན། །དེ་ལ་གནོད་པས་ནད་སྐྱེད་ལ། །སྐྱོན་མེད་དག་པས་བདེ་བར་བྱེད། །རང་གི་ལུས་ཟུངས་མདོག་མཉམ་ ཞིང་།།ཟླུམ་དང་སྦོམ་དང་ཕྲ་བ་ཡིན། །བུ་གའི་དབྱིབས་ནི་རིང་པོ་སྟེ། །ལོ་མའི་རྩ་འཕྲོས་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་དག་གིས་གང་། །ནད་ཀྱི་མཐུ་དང་མཉམ་གྱུར་དང་། །གང་ཡང་ལུས་ཟུངས་མི་མཉམ་སྟེ། །བུ་གའི་རྒྱུན་ལ་གནོད་བྱེད་ཡིན། ། མང་དུ་འབྱུང་ངམ་འགགས་པའམ། །རྩ་ནི་མདུད་པ་ཆགས་པའམ། །ལམ་གཞན་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི། །བུ་གའི་རྒྱུ་འཁྲུགས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །པདྨའི་རྩ་བ་ཕྲ་མོ་ལས། །རིང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ལྟར། །གང་གིས་དངས་མ་ཉེར་འཕེལ་བའི། །ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནི བུ་ག་ཡིན།།བུ་ག་རྣམས་ནི་བརྟོལ་འགྱུར་ན། །འདར་མྱོས་ལྟོ་སྦོས་ལྐུགས་དང་རིམས། །སླ་དང་གཟེར་དང་བཤང་གཅི་འགགས། །ཡང་ན་འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་བས་སྨན་པས་བུ་ག་བརྟོལ། །རེ་ཐག་བཅད་དེ་གསོ་བར་བྱ། །འཕྲལ་ དུ་རྨ་བྱུང་ཆོ་ག་ཡིས།།འབད་དེ་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བར་བྱ། །ཟས་འཇུ་བྱེད་པ་མཁྲིས་པ་ནི། །འཇུ་བྱེད་ཡིན་ཞེས་སྔར་བཤད་དོ།

女人的两个乳房和血门，三者是特别的。
内在生命之处，说有十三个孔窍。
生命、身体精华、污垢、水，食物运行不调和。
因此受损则生病，无过清净则安乐。
自身精华色泽相同，圆形且粗细不一。
孔窍形状细长，如叶脉分布。
饮食和行为，以及病力相等，
任何身体精华不平衡，都会损害孔窍运行。
过多流出或阻塞，或脉络成结，
或行于其他通道，是孔窍运行紊乱的特征。
如同莲根细小，长远运行，
能使精华增长的身体之门即为孔窍。
若诸孔窍穿破，则颤抖、昏迷、腹胀、哑、发热，
麻木、疼痛和大小便阻塞，或者会导致死亡。
因此医生对孔窍穿破，应断定后治疗。
立即按照外伤处理方法，努力拔除痛苦。
消化食物的胆汁，前面说过是消化者。

།ནད་དང་ལུས་ཟུངས་དྲི་མ་ཡི། །དྲོད་ཡིན་ཞེས་ནི་རྒྱུན་ཤེས་ཟེར། །དེ་ནི་ཟས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཞིང་། །འཛིན་ཅིང་འཛིན་བྱེད་ཅེས་བཤད་ དོ།།དེ་ཉིད་ཐང་ལ་འབར་གཞུང་གིས། །མཁྲིས་པ་འཛིན་པའི་ཆ་རུ་བཤད། །ཚེ་དང་ནད་མེད་བརྩོན་གཟི་མདངས། །ལུས་ཟུངས་མེ་དྲོད་སྟོབས་འཕེལ་བྱེད། །ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོར་འཇུག་གང་། །ཟས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྒོ་གཏན་ཡིན། །དེ་ནི་སྟོབས་ལྡན་ཟོས་པ་རྣམས། ། ཞུ་ནས་ཟུར་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད། །སྟོབས་ཞན་གྱུར་ན་ཁ་ཟས་ནི། །མ་སྨིན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད། །འཛིན་བྱེད་སྟོབས་ནི་མེ་དྲོད་དེ། །དེ་ཡང་འཛིན་བྱེད་སྟོབས་ཅན་ཡིན། །དེ་བས་མེ་དྲོད་ཉམས་གྱུར་ན། །འཛིན་བྱེད་ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཟས་གང་ལུས་ཀྱི་ལུས་ཟུངས མདངས།།སྟོབས་དང་ཁ་དོག་སྩོགས་རྒྱས་བྱེད། །དེ་རྒྱུ་ཁ་ཟས་མེ་དྲོད་ནི། །མི་འཇུ་དངས་མ་སྩོགས་མི་འགྱུར། །ཟས་ནི་དུས་སུ་ཟོས་གྱུར་པ། །ལྟོ་བར་སྲོག་གི་རླུང་གིས་དྲངས། །སྐོམ་གྱིས་གོང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ། །སྣུམ་གྱིས་མཉེན་པར་བྱས་པ་ཡིན། །མེ་མཉམ་ གནས་ཀྱིས་བུས་ནས་ནི།།མ་ཞུའི་གནས་ན་གནས་སྨིན་བྱེད། །ཕྱི་ཡི་སྣོད་གནས་འབྲས་ཆུ་ལྟར། །ལྟོ་བའི་མེ་ཡིས་འཇུ་བར་བྱེད། །དང་པོར་རོ་དྲུག་ཟས་ཀྱང་ནི། །མངར་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ནི། །སྦུ་བ་ཅན་གྱུར་བད་ཀན་འགྱུར། །ཞུ་བའི་གནས་ནས་འཕོ་བ་ན། །རྣམ་ པར་ཚ་བས་སྐྱུར་ཉིད་འགྱུར།།མཁྲིས་གྱུར་འཕོས་པའི་རྗེས་ལ་ནི། །མེ་དྲོད་ཀྱིས་སྐམས་ཞུ་བ་དང་། །ཁ་ཞིང་གོང་བུར་གྱུར་རླུང་སྐྱེད། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་། །ནམ་མཁའ་བཅས་པའི་དྲོད་ལྔ་པོས། །རང་རང་ཡོན་ཏན་ཟས་ལྔ་པོ། །ས་སྩོགས་ཀྱིས་སྨིན་དེ་འོག་ཏུ། ། དེ་དག་རང་རང་ཇི་བཞིན་རྒྱས། །སྨིན་འབྱུང་ཡོན་ཏན་ཐ་དད་ཡིན། །ས་རུ་གཏོགས་པས་ས་ཉིད་དང་། །ལྷག་མས་ལུས་གཏོགས་ལྷག་མ་རྒྱས། །ཟས་དེ་ཞུ་བའི་ཚིགས་མ་དང་། །དངས་མ་ཞེས་བྱ་གཉིས་སུ་འགྱུར། །དེ་ལས་ཟས་ཀྱི་ཚིགས་མ་སླ། །གཅིན་འགྱུར་སྐ་བ་བཤད བར་འགྱུར།།དངས་མས་ལུས་ཟུངས་རང་རང་གི། །མེ་དྲོད་ཀྱིས་སྨིན་རྣམ་བདུན་འགྱུར། །དངས་མ་ལས་ཁྲག་དེ་ལས་ཤ། །ཤ་ལས་ཚིལ་ཏེ་དེ་ལས་རུས། །རུས་རྐང་དེ་ལས་ཁུ་བ་ཡིན། །ཁུ་བ་ལས་ན་མིང་ལ་གནས་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་ཚིགས་མ་རིམ་བཞིན་དུ། །བད་ མཁྲིས་བུ་གའི་དྲི་མ་དང་།།རྡུལ་དང་སེན་མོ་བ་སྤུ་དང་། །མི་ལྤགས་བཤང་སྣུམ་དངས་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ལུས་ཟུངས་སྨིན་པ་ལས། །དངས་མ་ཚིགས་མ་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་སྣུམ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག། །ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་ཡིན། །ཟས་འཇུ་དངས་མ་ སྩོགས་རིམ་གྱིས།།ཁུ་ཆུར་གྱུར་པ་ལ་ལ་ནི། །ཉིན་ཞག་གཅིག་འདོད་གཞན་དག་ནི། །ཞག་དྲུག་ཁ་ཅིག་ཟླ་གཅིག་འདོད། །ལུས་ཀྱི་ཟུངས་ནི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུན། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འཁོར། །རོ་ཙ་སྩོགས་པའི་མཐུ་ཡིས་ནི། །འཕྲལ་དུ་ཁུ་བ་ལ་སྩོགས་སྐྱེད། ། ཕལ་ཆེར་སྨན་གཞན་ཉིན་ཞག་ནི། །གཅིག་གིས་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་ཡིན། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་དངས་ལུས་ཟུངས་རྣམས། །འཐོར་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི། །ཅིག་ཅར་རྒྱུན་མི་འཆད་ཀུན་ཏུ། །ལུས་ལ་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་འཐོར། །གཏོར་ཚེ་བུ་གའི་སྐྱོན་གྱིས་ནི། །དངས་མ་གང་དུ ཆགས་འགྱུར་ཏེ།།དེར་ནི་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །མཁའ་ལ་སྤྲིན་ཆགས་ཆར་འབབ་མཚུངས། །ནད་ཀྱང་མ་སྙོམས་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱོགས་གཅིག་འདུས་ན་ལྡང་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ལུས་ཟུངས་མེའི། །ལས་ནི་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཟས་ནི་དུས་སུ་ཟོས་ གྱུར་པ།།ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་། །དངས་མ་ལུས་ཟུངས་རང་རང་གིས། །སྨིན་བྱེད་ཀུན་ལ་ཟས་འཇུ་བའི། །

说病、身体组织和废物的暖性，称为常识。这是食物的处所，执持和能执持。
在唐拉巴尔论中，说是胆汁执持的部分。寿命、无病、精进、光泽、身体组织、暖性、力量增长。
进入消化处所的通道，是食物道路的门闩。它使有力的食物消化后分离。
若力量衰弱，则使食物未消化而排出。能执持的力量是暖性，它也是有力的能执持。
因此，若暖性衰退，则生能执持之病。食物能增长身体组织、光泽、力量和颜色等。
其因食物的暖性若不消化，精华等不会转化。适时食用的食物，被命气牵引至胃中。
被饮料分解成团块，被油性物质使其柔软。平等之火吹动后，在未消化处所使其消化。
如外器中的米水一样，被胃火消化。最初虽是六味食物，变成甜味后，成为泡沫状的痰。
从消化处所转移时，因热性变成酸味，成为胆汁。转移之后，被暖性干燥消化，变苦且成团块生风。
地、水、火、风、空五种暖性，各自性质的五种食物，被地等消化后，各自相应增长。
成熟产生的性质各不相同。属地者增长地性，其余增长身体其余部分。
该食物消化成糟粕和精华两种。其中食物糟粕成为尿液，固体成为粪便。
精华由各自身体组织的暖性消化成七种。从精华生血，从血生肉，从肉生脂肪，从脂肪生骨。
从骨生骨髓，从骨髓生精液。从精液则住于命。
身体组织糟粕依次是：痰胆通道的废物、汗垢、指甲、毛发、皮肤、粪油，精华。
如是身体组织成熟后，成为精华和糟粕两种。身体组织的油性互相依存。
食物消化、精华等依次变成精液，有些认为需一昼夜，其他认为需六天，有些认为需一月。
身体组织如食物之流，如轮子般周转。以增进性欲等力量，立即生成精液等。
大多数其他药物在一昼夜内发挥作用。遍行风摄取身体组织，以分散作用，
同时不间断地经常遍散全身。分散时因孔道过失，精华凝聚于某处，
在那里产生危害，如空中云聚而降雨。病也因不平衡，聚集一处而升起。
如是已说明元素、身体组织、火的作用。适时食用的食物，地水火风，精华身体组织各自成熟，一切消化。

།སྨིན་བྱེད་ཀུན་ལ་ཟས་འཇུ་བའི། །མེ་ནི་ལྷག་པ་ཡིན་པར་འདོད། །དེ་ནི་རྩ་བ་དེ་འཕེལ་འཕེལ། །ཟད་གྱུར་ཟད་པའི་བདག་ཉིད་འགྱུར། །དེ་བས་རིགས་པས་ཆོ་ག་བཞིན། །ཟས་སྐོམ་རིགས་ ཤིང་ཕན་པ་ཡིན།།དེ་འབད་པས་བསྲུངས་གནས་གྱུར་ན། །ཚེ་དང་སྟོབས་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །མཉམ་གནས་རང་གནས་འདུག་ན་མཉམ། །མཉམ་ལམ་གཞན་འགྲོ་དྲོད་མི་སྙོམས། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་རྣོ་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་གྱིས་ གནོད་མེ་དྲོད་ཆུང་།།མེ་དྲོད་མཉམ་དང་མི་མཉམ་རྣོ། །ཆུང་དང་དེ་ལྟར་རྣམ་བཞི་ཡིན། །གང་ཞིག་ཟས་ནི་ལེགས་ཟོས་པ། །ལེགས་པར་འཇུ་འདི་མཉམ་པ་ཡིན། །ལེགས་པར་མ་ཟོས་མྱུར་འཇུ་བའམ། །ལེགས་ཟོས་རིང་ཞིང་འཇུ་མི་མཉམ། །ཟས་ནི་ལེགས་པར་མ་ ཟོས་ཀྱང་།།མྱུར་འཇུ་མེ་དྲོད་རྣོན་པོ་ཡིན། །ཟས་ནི་ལེགས་པར་ཟོས་གྱུར་ཀྱང་། །རིང་ནས་འཇུ་ཞིང་ཁ་སྐམ་དང་། །སྦོ་དང་རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། །ལྕི་བ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཡིན། །མེ་དྲོད་ཉམས་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱོན་མེད་ན་ནི་ཡུན་རིང་འཚོ། །མ་སྙོམས་ ནད་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བས།།དེ་ཕྱིར་མེ་དྲོད་གཙོ་བོ་ཡིན། །ལུས་སྟོབས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། །དུས་སྐྱེས་རིགས་པ་ལས་བྱུང་གསུམ། །དེ་ལ་ལུས་སེམས་ལས་བྱུང་བ། །རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྟོབས། །ན་ཚོང་དུས་ཚིགས་ལས་བྱུང་བ། །དུས་སྐྱེས་ཡིན་ཏེ་ རིགས་པ་ལས།།བྱུང་བ་སྤྱོད་ལམ་ཟས་ཀྱིས་བསྐྱེད། །དེ་བཞིན་གཟི་བསྐྱེད་སྦྱོར་ལས་འབྱུང་། །ཡུལ་ཕྱོགས་ཤིང་རིང་ཆུ་ཉུང་ལ། །སྐམས་ནད་ཉུང་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །རླན་ཅན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །ཆ་སྙོམས་ཐུན་མོང་ཡིན་པར་བཤད། །རྐང་དང་ཚིལ་དང་ཞག་དང་གཅིན། ། མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ཕྱིས་ཁྲག་།དངས་མ་ཆུ་རྣམས་ལུས་གནས་པའི། །སྙིམ་པ་རེ་རེས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །མདངས་དང་ཀླད་རྒྱས་ཁུ་ཆུ་ནི། །རེ་རེའང་རང་གི་ཁྱོར་གང་ཡིན། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་སྙིམ་དོ་དང་། །ཟླ་མཚན་སྙིམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ།

对于所有成熟之物，消化食物的火是最重要的。它增长根本，耗尽则成为衰竭的本性。
因此，依理如法食用饮食才是适宜且有益的。若能精勤守护，则寿命与力量得以维持。
平衡时处于自然状态则平衡，不平衡则偏离正道，暖性不均。胆汁偏多则变得锐利，痰液损害则火力微弱。
消化之火有平衡、不平衡、锐利、微弱四种状态。若能善于进食，消化良好即为平衡。
食不善则速消，或善食而迟消皆为不平衡。虽食不善却速消，是为火力锐利。
虽然善于进食，却迟迟不化，且口干、胀气、肠胃紊乱、沉重，是为火力微弱。
消化之火衰败则致死，无过患则长寿。不平衡则生病，因此消化之火最为重要。
体力有与生俱来、随时而生、依理而生三种。其中身心所生为自然与生俱来之力。
年龄季节所生为时生之力，依理所生则由行为饮食而生。同样，光泽由修习而生。
地域方面，树木稀少水源缺乏之处，易生干燥病。潮湿处则相反。平衡处为共同之处。
脚、脂肪、油脂、小便、胆汁、痰液、血液、精华、水等身体所存之物，每升量各自产生。
光泽、脑髓、精液，每一种都是一升量。女子乳汁两升，月经四升。

།ལུས་ཟུངས་མཉམ་གནས་ཚད་འདི་ཡིན། ། དེ་ལས་འཕེལ་དང་ཟད་ཤེས་བྱ། །ཁུ་ཆུ་ཁྲག་དང་སྦྲུམ་མའི་ཟས། །སྤྱོད་ལམ་མངལ་གནས་དུས་ཚིགས་ལས། །གང་ཞིག་ཉེས་པ་ལྷག་གྱུར་དེས། །རང་བཞིན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཤད། །ཁྱབ་དང་མྱུར་བར་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །སྟོབས་ལྡན་བ་དང་གཞན་ལྡང་བྱད། །རང་དབང ཅན་དང་ནད་མང་ཕྱིར།།ནད་ལས་ཕལ་ཆེར་རླུང་སྟོབས་ཅན། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་མི་རྣམས་ནི། །ནད་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡུལ་ཅན་སྐྲ་བཤོར་པགས་པགས། །གྲང་ལྷགས་མི་བཟོད་བརྟན་དྲན་བློ་གྲོས་སྤྱོད་མཛའ་སྲེད། །བལྟ་དང་འགྲོ་བ་གཡོ་ཞིང་སྨྲ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་། །བད་ ཀན་ནོར་ཉུང་ཚེ་ཐུང་གཉིད་སྲབ་དང་།།གཅོམ་ཆུང་ཚིག་ཐོགས་གཡོ་ཞིང་སྐད་འཛེར་དང་། །ཆད་ལྟ་མང་དུ་ཟ་ཞིང་སྒེག་དང་བཅས། །གླུ་དང་དགོད་དང་རྔོན་ལས་འཐབ་ལ་དགའ། །མངར་སྐྱུར་ཁ་དང་ཚ་བའི་རོ་གོམས་སྲེད། །ལུས་སྐེམ་དབྱིབས་རིང་འགྲོ་ཚེ་སྦྲ་དང་བཅས། །མི་ བརྟན་དབང་པོ་མི་ཐུལ་དམ་པ་མིན།།བུད་མེད་མི་ཆགས་བུ་མང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །དེ་ཡི་མིག་ནི་རྩུབ་ཅིང་རྡུལ་གྱིས་གང་། །ཟླུམ་ཞིང་མི་མཛེས་འཆི་བ་ལྟ་བུ་དང་། །ཕྱེ་གདངས་གཉིད་ལོག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡིན། །དེ་ནི་ཤིང་དང་རི་འཛེག་མཁའ་འཕུར་རྨི། །སྐལ་ངན་སེར་སྣ་ཆེ་ཞིང་ ཁེངས་པ་དང་།།རྐུ་ཞིང་བྱིན་སྙིང་རྩ་རིངས་བཅས་པ་དང་། །ཁྱི་དང་ཝ་དང་རྔ་མོ་བྱ་རྒོད་ཁྲ། །བྱི་བའི་མཚན་ཉིད་ལྡན་མི་རླུང་ཅན་ཡིན། །མཁྲིས་པ་མེ་འདྲ་མེ་ལས་བྱུང་ཡིན་ཕྱིར། །མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་སྐོམ་དང་བཀྲེས་ཤས་ཆེ། །མདོག་སེར་ལུས་ཚ་རྐང་ལག་གདོང་ཡང་དམར། ། སྐྲ་སེར་སྤུ་ཉུང་དཔའ་ཞིང་ང་རྒྱལ་ཆེ། །ཕྲེང་བ་བྱུག་པ་རྒྱན་ལ་ལྷག་པར་དགའ། །སྤྱོད་བཟང་གཙང་སྦྲ་ཆེ་ཞིང་མཉེས་གཤིན་ལ། །འབྱོར་དང་རྟུལ་ཕོད་བློ་གྲོས་སྟོབས་དང་ལྡན། །འཇིག་རྟེན་དགྲ་བོའང་སྐྱབས་འོངས་སྐྱོབ་པར་བྱེད། ། ཡིད་གཞུངས་ཚིགས་ཀྱི་མཚམས་དང་ཤ་ནི་རབ་ཏུ་ལྷོད། །བུད་མེད་མི་དགའ་ཁུ་བ་དང་ནི་འདོད་པ་ཆུང་། །གཉེར་མའི་ཚོགས་དང་སྐྲ་དཀར་མིག་སྔོའི་གནས་གྱུར་ལ། །ཟས་ནི་མངར་དང་བསྐ་དང་ཁ་བསིལ་ཟ་བར་དགའ། །ཐན་པ་མི་བཟོད་རྔུལ་ཞིང་དྲིང་ལ། །བཤང་གཅི་བཟའ བཏུང་ཁྲོ་དང་ཕྲག་དོག་མང་།།རྨི་ལམ་དོང་ཀ་པ་ལ་ཤའི་མེ་ཏོག་།གློག་འགྱུ་ཕྱོགས་ཚིག་སྐར་མདའ་ཉི་མེ་མཐོང་། །འདི་ཡི་ལུས་ཕྲ་མིག་སེར་གཡོ་བ་དང་། །རྫི་མ་སྲབ་ཅིང་ཉུང་ཞིང་གྲང་ལ་དགའ། །ཁྲོ་དང་ཆང་དང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས། །མིག་ནི་མྱུར་བར་དམར་པོར་ འགྱུར་བ་ཡིན།།ཚེ་ནི་རན་ཅིང་སྟོབས་ནི་འབྲིང་བ་དང་། །མཁས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལ་སྲན་ཆུང་འགྱུར། །སྟག་དང་དྲེད་དང་སྤྲེའུ་བྱི་ལ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་རང་བཞིན་ལྡན་པ་མཁྲིས་ཅན་ཡིན། །བད་ཀན་བསིལ་བས་བད་ཀན་ཅན་བསིལ་ཞིང་། ། རུས་ཚིགས་མི་མངོན་སྣུམ་ཞིང་ཤ་རུས་འབྲེལ། །བཀྲེས་སྐོམ་ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་ཐན་པ་བཟོད། །བློ་ལྡན་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་དམ་བཅའ་བརྟན། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་དཱུར་བ་འདམ་བུའི་མདོག། །ཚོན་དང་གིའུ་ཝང་པདྨ་གསེར་མདོག་ཅན། །ལག་ངར་རིང་ཞིང་དྲང་ནི་ཡངས་ལ་རྒྱས། ། འཕྲལ་བའི་དབྱེས་ཆེ་སྐྲ་ནི་མཐུག་ཅིང་གནག། །ལུས་འཇམ་སྙོམས་ཤིང་ཡན་ལག་མཛེས་པ་དང་། །མདངས་ཆེ་ཁུ་བཅུད་བུ་ཚ་གཡོག་འཁོར་མང་། །ཆོས་ལྡན་ཚིག་རྩུབ་ནམ་ཡང་སྨྲ་མི་བྱེད། །དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་འདམ་རིངས་ཁོན་འཛིན་བྱེད། །གླང་པོའི་མཆོག་དྲེགས་བཅས་པ་ལྟ བུར་འགྲོ།།རྒྱ་མཚོ་འབྲུག་དང་རྫ་རྔ་སེང་གེ་ཡི། །སྒྲ་ལྡན་དྲན་དང་བརྩོན་འགྲུས་དུལ་བར་ལྡན། །བྱིས་པའི་ཚེ་ནའང་ངུ་དང་སྐོམ་ཤས་ཆུང་། །ཟས་ནི་ཁ་བསྐ་ཆ་དང་དྲོ་ཞིང་རྩུབ། །

这是身体组织平衡的标准。应当了解其增长和减少。精液、血液和孕妇的食物，生活方式、胎位和季节，任何一种病素过多，都说有七种自然状态。
因为遍布、迅速、有力、能使他人动摇、自主、病多的缘故，大多数病症都是风力强大。
因此，被风所动的人们，具有病态、多尘、剃发、皮肤粗糙，不耐寒风，稳重、记忆、智慧、行为、友爱、贪恋，观看和行走不稳，言语极多。
财少、寿短、睡眠浅薄，体弱、言语迟钝、行为不稳、声音嘶哑，多持断见、贪食且轻浮，喜欢歌舞、笑声、狩猎和争斗。
习惯甜酸苦和辛辣味，身体消瘦、体形修长、行走时摇晃，不稳重、感官不受控、品行不端，不贪恋女色、生育子女少。
其眼睛粗糙且布满尘埃，圆而不美如同死相，睁开时如同睡眠状。他梦见树木、攀山和飞天。
命运不佳、极为吝啬、傲慢，偷盗、吝啬、性急，具有狗、狐、骡子、秃鹫、鹰和老鼠的特征的人是风性体质者。
胆汁如火，因为从火中产生，胆汁增盛者易渴且饥饿感强，肤色发黄、身体发热、手脚和脸都发红。
金发、毛发稀少、勇敢且傲慢，特别喜欢花环、涂香和装饰，行为良好、极其爱清洁且和善，富有、勇猛、有智慧和力量，即使是世间的敌人来求庇护也会保护。
心性正直、关节和肌肉松弛，不喜女色、精液和欲望少，有皱纹、白发、眼睛发青，喜欢吃甜、涩和凉性食物。
不耐炎热、多汗且有异味，大小便、饮食、愤怒和嫉妒多，梦见红花、闪电、四方燃烧、流星和太阳。
此人身材纤细、眼睛发黄且不稳，睫毛稀薄且少、喜欢寒冷，因愤怒、饮酒和阳光照射，眼睛迅速变红。
寿命适中、体力中等，聪明但难以忍受痛苦，具有虎、熊、猴子、猫和夜叉性格的是胆汁质者。
痰湿性寒故痰湿体质者性寒，关节不显、滑润且肌骨相连，能忍受饥渴、烦恼、痛苦和炎热，有智慧、勇气大且意志坚定。
肤色如同白檀、吉祥草、芦苇，颜色如同赭石、郁金、莲花、金色，前臂长、胸部宽阔丰满，额头宽大、头发浓密发黑。
身体柔软匀称、四肢美丽，容光焕发、精力充沛、子孙和仆从众多，有德行、从不说粗暴言语，对敌人虽有怨恨但记仇时间长。
行走如同最胜大象般威严，声音如同海洋、雷鸣、泥鼓和狮子，具有正念、精进和调柔，即使在童年时也很少哭泣和口渴，喜欢吃苦、涩、温热和粗糙的食物。

ཟས་ནི་ཁ་བསྐ་ཆ་དང་དྲོ་ཞིང་རྩུབ། །ཉུང་ངུ་ཟོས་ཀྱང་དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན། །མིག་གི་མཐའ་དམར་སྣུམ་ཞིང་དཀྱུས་རིང་ཡངས། ། དཀར་ནག་རབ་གསལ་རྫི་མ་སྙོམས་དང་ལྡན། །སྨྲ་དང་ཁྲོ་དང་བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་པ་ཉུང་། །ཚེ་རིང་ནོར་མང་རིང་ལྟ་ཚིག་འཇམ་སྨྲ། །དད་ཅིང་བློ་ཟབ་ལྟ་ཆེ་བཟོད་དང་ལྡན། །རང་བཞིན་བཟང་ཞིང་གཉིད་ཆེ་ལས་མཐའ་རིང་། །བྱས་གཟོ་དྲང་མཁས་སྐལ་བཟང་ངོ་ཚར་ལྡན། ། བླ་མ་ལ་གུས་མཛའ་བཤེས་དག་ལ་བརྟེན། །རྨི་ལམ་པདྨ་བྱ་ཡི་ཕྲེང་བར་བཅས། །ཆུ་ཡི་གནས་དང་སྤྲིན་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན། །ཚངས་པ་དྲག་པོ་དབང་པོ་ཆུ་ལྷ་དང་། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་ངང་པ་གླང་པོ་མཆོག། །དེ་བཞིན་སེང་གེ་དང་ནི་ཁྱུ་མཆོག་དང་། །བད་ཀན་ཅན་ནི རང་བཞིན་འདྲར་ཤེས་བྱ།།རང་བཞིན་གཉིས་དང་ཀུན་ལས་བྱུང་། །གཉིས་གཉིས་ཀུན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད། །གཙང་སྦྲ་ཡོད་པར་སྨྲ་སྩོགས་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི་དེ་ལྡན་བཤད། །ན་ཚོད་བཅུ་དྲུག་པར་བྱིས་པ། །དེ་ལས་ལུས་ཟུངས་དབང་པོ་གཟི། །འཕེལ་ འགྱུར་བདུན་ཅུའི་བར་བར་མ།།ཟད་པ་ཕན་ཆད་རྒན་པོ་ཡིན། །རང་རང་ཁྲུ་ནི་ཕྱེད་དང་བཞི། །ལུས་ནི་ཚེ་རིང་བདེ་བའི་སྣོད། །སྤུ་མེད་གནག་དང་ཤིན་ཏུ་སྦོམ། །རིང་པོ་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་བཅས། །སྨད་པ་བརྒྱད་དང་རང་ཉིད་ལྡན། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དེ་སྣོད་མིན། །སྐྲ་ནི་ རབ་ཏུ་འཇམ་པ་དང་།།ཕྲ་ཞིང་རྩ་བ་མ་འདྲེས་བརྟན། །དཔྲལ་བ་མཐོ་ཞིང་མུར་འགྲམ་འཕྱར། །ཟླ་བ་ཁམ་པ་འང་བ་བཟང་། །རྣ་བརྒྱབ་ཕྱོགས་རྒྱ་ཆེ་མཛེས། །རྣ་ཤལ་ཆེ་ཞིང་ཤ་ཡིས་རྒྱས། །མིག་ནི་དཀར་ནག་འབྱེས་པ་དང་། །རྫི་མ་སྟུག་ཅིང་སྙོམས་པ་བཟང་། ། སྣ་ཡི་རྩེ་མོ་དབུགས་ཆེར་འབྱུང་། །ཤ་རྒྱས་དྲང་ཞིང་སྙོམས་པ་བཟང་། །མཆུ་ནི་དམར་ཞིང་མ་འཕྱངས་བ། །འགྲམ་པ་ཡངས་ཤིང་མི་འབུར་བཟང་། །ཁ་ཆེ་སོ་ཡི་ཚིགས་དམ་ལ། །སྣུམ་ཞིང་དཀར་ལ་འཇམ་ཞིང་སྙོམས། །ལྕེ་ནི་དམར་ཞིང་ཡངས་ལ་སྲབ། །ཀོ་སྐོ ཆེ་ཞིང་ཤ་ཡིས་རྒྱས།།མགྲིན་པ་ཐུང་ཞིང་ཤ་རྒྱས་ཟླུམ། །ཕྲག་པ་མཐོང་ཞིང་ཤ་ཡིས་རྒྱས། །ལྟོ་བ་ཟླུམ་ཞིང་ལྟེ་བ་ནི། །ཟབ་ཅིང་མཐོ་ལ་གཡས་སུ་འཁྱིལ། །རྐང་པ་ལག་པ་ལེགས་གནས་ཤིང་། །སེན་མོ་འཇམ་ཞིང་མཐོ་ལ་དམར། །སྣུམ་ཞིང་ཀུན་དམར་ཤ་ རྒྱས་པ།།སོར་མོ་རིང་ཟླུམ་བུ་ག་མེད། །རྒྱབ་ཞིང་ཆེ་ཞིང་སྒལ་ཚིགས་ནུབ། །ཚིགས་མཚམས་མི་མངོན་དམ་པ་དང་། །ཚིགས་གསང་མཐོ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། །མདོག་སྣུམ་ཁ་དོག་བརྟན་པར་གནས། །རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་སྙིང་སྟོབས་བརྟན། །ཕོངས་ པའི་ཚེ་ནའང་ཞུམ་པ་མེད།།མངལ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ནད་མེད་པ། །གོང་ནས་གོང་དུ་ཞིང་བཟང་ལ། །ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆེར་ནི། །འཕེལ་ཞིང་རིམ་གྱིས་དགེ་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་པའི། །ལུས་ནི་སྟོན་བརྒྱའི་བར་དག་ཏུ། །ཚེ་དང་དབང་ཕྱུག་ འདོད་པ་ཡི།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གནས། །བགས་པ་ཁྲག་སྩོགས་སྙིང་སྟོབས་པར། །བརྒྱད་པོ་ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་མཆོག། །སྟོབས་དང་ཚད་དང་ཤེས་པའི་ཕྱིར། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོར་བཤད། །སྙིང་པོ་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡི། །མཆོག་ཏུ་བཀུར་བར་ བྱ་བར་འགྱུར།།རྩོམ་པ་ཀུན་ལའང་རེ་བཅས་དང་། །བཟོད་ལྡན་བློ་བཟང་བརྟན་པར་འགྱུར། །དྲེགས་དང་ཞུམ་པ་མེད་པར་ནི། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན་གྱུར་བ། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་ཡིན་རྡུལ་ཅན་ཁེངས། །མུན་པ་ཅན་ནི་དེ་ལྟར་མིན། ། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྙིང་བརྩེ་བདེན། །ཚངས་པར་སྤྱོད་དང་བྱས་པ་གཟོ། །བྱམས་ལྡན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བསྟེན་པ། །ཚེ་དང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་སྡེའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།

食物具有苦涩、温热和粗糙的性质，虽然吃得少但也充满力量。
眼睛边缘发红，润泽，长而宽阔，黑白分明，睫毛均匀。
言语、愤怒、饮食行为都很少，长寿多财，目光远大，说话温和。
有信仰，智慧深邃，眼界开阔，具有忍耐力，天性善良，贪睡，远离事务。
知恩图报，正直聪明，福分好，有羞耻心，恭敬上师，依靠善友。
梦中见到莲花和鸟群，水域和云彩。
如同梵天、大自在天、帝释天、水神、迦楼罗、天鹅、大象、狮子和公牛一样，应知痰湿体质者的本性相似。
本性有二种，皆从一切而生，二者各自产生一切功德，具有清净等功德。
十六岁为童年，此后身体组织、感官和光泽增长，七十岁为中年，之后为老年。
各自身高四肘半，身体是长寿安乐之器，无毛、黑暗、极粗大、过长都不相宜。
具有八种缺陷者，不适合作为容器。
头发极其柔软，纤细，发根不乱且牢固。
额头高耸，下颌突出，月形脸庞优美。
耳后宽阔美丽，耳垂大而丰满。
眼睛黑白分明，睫毛浓密均匀为好。
鼻尖呼吸通畅，肌肉丰满端正均匀为好。
嘴唇红润不下垂，面颊宽阔不凸起为好。
口大齿列紧密，润泽洁白平滑均匀。
舌头红润宽薄，喉结大而丰满。
脖子短而肌肉丰满圆润，肩膀高而肌肉丰满。
腹部圆润，肚脐深陷高起向右旋转。
手脚位置适当，指甲光滑高起发红。
润泽通红肌肉丰满，手指长圆无孔。
背部宽大，脊椎凹陷，关节不显紧密。
穴位高而稳固，肤色润泽稳定。
天生勇气坚定，即使贫困也不气馁。
从胎中开始无病，越来越好，智慧和觉性广大增长，逐渐向善。
如是具足一切功德之身体，在百年之中，寿命、权势、欲望等一切事物皆得安住。
血液等八种体液对于勇气者最为重要，因为力量、度量和智慧的缘故，被说为众生之精华。
具足一切精华者将受到最高尊重。
对一切事业都充满希望，具有忍耐、善心和稳重。
无傲慢和怯懦，能承受苦乐，具勇气者如是，具尘性者傲慢，具暗性者则不然。
布施、持戒、慈悲、诚实、梵行、知恩、慈爱、服用精华，这是增长寿命福德之类。
此为《医方明八支精要》中身体住处品第三。

། །།དེ་ནས་ལུས ཀྱི་གནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱའོ།

此后将要详细宣说身体要诀。

།གནད་ནི་བརྒྱ་ལས་བདུན་ལྷག་པ། །དེ་ལས་བཅུ་གཅིག་བརླ་དང་ནི། །དེ་བཞིན་ལག་ངར་གཉིས་སོ་སོར། །ལྟོ་བ་ལ་གསུམ་བྲང་ལ་དགུ། །རྒྱབ་ལ་བཅུ་བཞི་ནམ་ཚོང་ནི། །ཡན་ཆད་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད། །རྐང་པའི་མཐིལ་ ནས་གུང་མོ་ཡི།།ཐད་ཀ་ན་ནི་མཐིལ་འཕྲོག་པའི། །གནད་ཡོད་ཅེས་ནི་རྣམ་བཤད་དེ། །དེ་ཕུག་གནད་ཀྱིས་འཆི་བར་འགྱུར། །མཐེབ་སོར་དབུས་ན་རྒྱ་ཚིགས་ཏེ། །དེ་ཕུག་བསྐྱོད་པའི་གནད་ཀྱིས་འཆི། །དེ་གོང་སོར་གཉིས་ཤེས་པར་བྱ། །རྐང་པ་འཁར་ཞིང་འདར་ བར་བྱེད།།ལོང་མོའི་ཚིགས་འོག་པིར་མགོ་སྟེ། །དེ་བཅད་སྐྲང་དང་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །བྱིན་པ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར། །ལོང་མོ་གནད་རེངས་བེམ་པོར་བྱེད། །བྱིན་པའི་ནང་ན་ཉ་ཞེས་པ། །ཁྲག་ཟད་པ་ཡིས་འཆི་བར་བྱེད། །བྱིན་པ་བརླ་མཚམས་པུས་མོ་སྟེ། །དེ་ཕུག་ གསོན་ཡང་འཐེང་པོར་འགྱུར།།པུས་གོང་སོར་གསུམ་པར་གཉན་གོང་། །དེ་ཕུག་བརླ་རེངས་སྐྲང་བར་བྱེད། །བརླ་ནང་བརླ་དབང་ཞེས་བྱ་བ། །དེ་ཕུག་ཁྲག་ཟགས་བརླ་བསྐམ་འགྱུར། །བརླ་རྩ་མིག་དམར་ཞེས་བྱ་བ། །ཁྲག་ཟད་པས་ནི་གཞོགས་ཕྱེད་ འཇོམས།།བརླ་རྩ་རླིག་པའི་བར་གྱི་གནད། །ལྗོན་ཤིང་ཞེས་བྱ་མ་ནིང་བྱེད། །དེ་དག་བརླའིའོ་དཔུང་དེ་བཞིན། །མཁྲིག་མ་འདི་ནི་ལོང་མོར་མཚུངས། །གྲུ་མོ་བྱིན་འདྲ་དེ་གཉིས་ཕུག། །ཞ་བོ་ལྗོན་ཤིང་འདྲ་བ་ནི། །མཆན་ཁུང་ནང་ན་མཆན་ཁུང་འཛིན། ། དེ་ཕུག་ཞ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ལོང་ཀའི་གནད་ནི་གཞང་ཞེས་བྱ། །དེ་ཕུག་གཞང་རླུང་གིས་འཕྲལ་གསོད། །ལྒང་བ་གཞུ་ལྟར་ཡོ་བ་ཡི། །ཆུ་སོའི་གནད་ནི་ཤ་ཁྲག་ཉུང་། །དབུས་ན་ཁ་ཅིག་ཐུར་དུ་ལྟ། །རྐེད་པའི་དབུས་གནས་སྲོག་འཕྲལ་འཇོམས། །རྡེའུ་འབྱིན རྨ་བུག་གནས་མ་གཏོགས།།དེ་ཡང་ངོས་གཉིས་ཕུག་སྟེ་འདྲ། །གཅིན་འཛག་གནས་དང་གཅིག་ཏུ་ཕུག། །རྨ་ནི་འཚོ་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ལུས་ཀྱི་ཞུ་དང་མ་ཞུའི་གནས། །དབུས་ན་ལྟེ་བ་རྩ་ཀུན་གྱི། །རྟེན་ཡིན་དེ་ཡང་འཕྲལ་གསོད་བྱེད། །མ་ཞུ་བ་ཡི་གནས་སྒོར་ གྱུར།།འདོད་ཆགས་སྩོགས་གནས་སྙིང་ཞེས་བྱ། །བྲང་དང་ནུ་མ་ལྟོ་དབུས་གནས། །ནུ་མཇིང་ནུ་མའི་རྩ་ཞེས་བྱ། །སྟེང་འོག་སོར་གཉིས་ནུ་མའི་གནད། །དེ་ཕུག་བད་ཀན་ཁྲག་གིས་ནི། །རིམ་བཞིན་ལྟོ་འགེངས་འཇིག་པར་བྱེད། །རེངས་བྲལ་བྲང་གི་ངོས་གཉིས་ན། ། རྩ་སྦུབས་གཉིས་པོ་རླུང་རྒྱུ་བ། །དེ་ཕུག་ཁོང་པ་ཁྲག་གིས་གང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བས་འཆི། །རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་བྲང་གི་བར། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ནི་ངོས་གཉིས་ན། །ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་འོག་ན་ནི། །མི་གསལ་ཞེས་བྱའི་གནད་གཉིས་ཡོད། །དེ་གཉིས་ཕུག་པས ཁོང་པ་ནི།།ཁྲག་ཁེངས་རྣག་སྟེ་འཆི་བར་འགྱུར། །སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ནི་ངོས་གཉིས་ན། །རྐེད་པའི་ཆ་གཉིས་གནས་པ་དང་། །རྐུབ་ཚོས་ལྟག་གནས་སྒལ་ཚིགས་བརྟེན། །རྐེད་པ་ཅན་དང་གཞོན་ནུར་བཤད། །དེ་སྣད་ཁྲག་ཟད་སྐྱ་རྦབ་དང་། །གཟུགས་ཉམས་པས་ནི་ འཆི་བར་འགྱུར།།རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ངོས་གཉིས་ཀྱི། །རྐེད་པའི་མཚམས་ནི་གང་ཡིན་པ། །རོ་སྨད་ཀྱི་ནི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ན། །ཁུང་བུ་ཞེས་བྱའི་གནད་གཉིས་ཡོད། །དེ་སྣད་བསྐྱོད་པ་ཉམས་པ་དང་། །རོ་སྨད་ཚོར་བ་མེད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་ དང་འབྲེལ།།སྟ་ཟུར་རྩེ་མོ་གཉིས་སྟེང་གི། །གནས་ནི་གཡོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། །རོ་སྨད་གཞོན་ནུའི་རུས་པར་གནས། །དེ་སྣད་རོ་སྨད་སྐྲངས་པ་དང་། །ཉམ་ཆུང་འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རྩིབ་ལོགས་གཉིས་ཀྱི་ནང་དང་འབྲེལ། །རྐེད་པའི་ངོས་གཉིས་དབུས་ན་གནས། ཐད་ཀ་དང་ནི་གྱེན་གནས་པ། །རྩིབ་ལོགས་མཚམས་ཏེ་དེ་ཕུག་ན། །ཁོང་པ་ཁྲག་གིས་གང་བ་དང་། །

穴位有一百零七个，其中十一个在大腿，
同样在前臂各有两个，腹部有三个，胸部有九个，
背部有十四个，从肋骨以上有三十七个，
从脚掌到中指的正对处有脚掌夺命穴，
经论中说，刺中此穴会致死。
拇指中间有横骨节，刺中此穴动摇会致死，
其上两寸要知晓，会使脚颤抖发抖。
踝关节下有笔头穴，切断此穴会引起肿胀和疾病。
小腿两脚之间，踝关节穴会使肢体僵硬麻木。
小腿内侧有鱼穴，刺中会因失血而死。
小腿与大腿交界处是膝盖，刺中此穴即使活着也会成为跛子。
膝盖上三寸处有严重穴，刺中会使大腿僵硬肿胀。
大腿内侧有大腿主穴，刺中会失血导致大腿萎缩。
大腿脉称为赤眼穴，失血会使半身瘫痪。
大腿脉与睾丸之间的要穴，称为树木穴会使人成为阉人。
这些是大腿穴，肩部也是如此，
腕关节相当于踝关节，
肘部如同小腿，刺中这两处，
瘫痪如同树木穴，
腋窝内有腋窝支撑穴，刺中会成为瘫痪。
龙骨穴称为肛门穴，刺中会被肛门风立即致死。
膀胱如弓般弯曲的水门穴会使肌肉和血液减少。
中间有些向下看，位于腰部中间的立即致命。
除了取石伤口处，两侧穿刺也是一样，
与小便漏处同时穿刺，伤口很难愈合。
身体的消化与未消化处，中间脐部是一切脉的
依托，这也会立即致死。
未消化处成为圆形。
贪欲等处称为心，位于胸部乳房腹部中间。
乳颈称为乳房脉，上下两寸是乳房穴，
刺中会因痰和血液分别充满腹部而毁坏。
离开僵硬的胸部两侧，有两个气脉管道，
刺中腹腔会充满血液，因咳嗽和呼吸不畅而死。
背部脊椎与胸部之间，这两者的两侧，
两肩下方，有两个称为不明穴的要穴，
刺中这两处腹腔会充满血液化脓而死。
脊椎两侧，有两个腰部处和臀部后方依靠脊椎，
称为腰部者和少年穴。
刺伤会因失血、中风和形体衰败而死。
背部脊椎两侧的腰部交界处，
下身后方有两个称为孔穴的要穴，
刺伤会丧失行动能力，下身失去知觉。
某些与两肋相连，肩胛尖端两上方的
处所被遮盖，下身少年骨处，
刺伤会使下身肿胀，虚弱而死。
与两肋内相连，腰部两侧中间所在，
正对和向上所在的肋间处，若刺中，腹腔会充满血液。

རྩིབ་ལོགས་མཚམས་ཏེ་དེ་ཕུག་ན། །ཁོང་པ་ཁྲག་གིས་གང་བ་དང་། །ལུས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ཀའི་ཆ། །རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ལ་བརྟེན་པ། །རྩ་ཆེན་ཞེས་བྱ་དེ་ཕུག་ན། །ཁྲག ཟད་ནས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར།།དཔུང་མགོ་གཉིས་དང་འབྲེལ་པ་ཡི། །སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ནི་ངོས་གཉིས། །ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་སོག་པ་སྟེ། །དེ་སྣད་བསྐམས་ཤིང་ཚོར་བྲལ་འགྱུར། །མགྲིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་རྩ། །དཔུང་མགོ་དང་ནི་མགྲིན་པའི་བར། ། བྲག་པ་བྲག་པ་ལ་བརྟེན་གནད། །དེ་ཕུག་ལག་ངར་བྱ་བ་ཉམས། །སྲོལ་གོང་གི་ནི་ངོས་གཉིས་ན། །འགྲམ་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པའི་རྩ། །བཞི་སྟེ་དེ་ལ་སྔོན་པོ་གཉིས། །གཉིས་པའང་མཇིང་པའི་གནད་དུ་བཤད། །དེ་ཕུག་སྐད་འགགས་མི་སྡུག་དང་། །ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི མི་ཚོར་འགྱུར།།ལྐོག་མའི་སྦུབས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་ནས། །ལྕེ་དང་སྣར་ནི་འགྲོ་བའི་རྩ། །སོ་སོར་བཞི་བཞི་ཡོད་མ་མོ། །དེ་བཅད་འཕྲལ་དུ་སྲོག་འཇོམས་སོ། །མགོ་བོ་སྐེ་མཚམས་ལྟག་པ་སྟེ། །དེ་ཕུག་མགོ་བོ་ལྡེམ་པོར་འགྱུར། །རྣ་བ་གཉིས་འོག་ལྕོང་བ་ན། ། རྣ་རྩ་ཞེས་བྱའོ་ན་བར་འགྱུར། །སྣ་ཡི་བུ་ག་གཉིས་དང་ནི། །སྣ་ཡི་ལམ་འགྲོ་མགྲིན་ནང་གནས། །སྦྲུལ་མགོ་ཞེས་བྱ་དེ་བཅད་ན། །དྲི་མི་ཚོར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །མིག་གཉིས་ཀྱི་ནི་ཕྱི་རོལ་མཚམས། །སྨིན་མ་སྐྱེས་པའི་མཐའ་ཡི་འོག། །མིག་ཟུར སྨིན་སྟེང་དམའ་བར་གནས།།འཁྱིལ་པ་ཕུག་པས་ལོང་བར་འགྱུར། །རྣ་མཆན་འཕྲལ་བའི་མཐའ་ན་ནི། །མུར་འགྲམ་ཞེས་བྱ་དབྲལ་འཆི་བྱེད། །མུར་འགྲམ་གཉིས་སྟེང་སྐྲ་མཚམས་ན། །གདེག་པ་ཞེས་བྱ་བཞག་བྱ་ཡང་། །སྨིན་མཚམས་བར་གནས་ གསུམ་ཆར་ལའང་།།ཟུག་རྔུ་དག་ནི་མ་ཕྱུང་ཞིང་། །སྨིན་ནས་རང་ཉིད་བྱུང་ན་འཚོ། །ཕྱུང་ན་འཕྲལ་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །ལྕེ་མིག་སྣ་དང་རྣ་བ་ཡི། །བུ་ག་བཞི་ནི་འདུས་པ་དག། །རྐན་དང་སྒོ་རུ་ཁ་བཞི་སྟེ། །བུ་གའི་གནད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི། །གནད་ནི་སུམ་ མདོ་རིས་ཞེས་བྱ།།དེ་བཅད་སྲོག་ནི་འཕྲལ་དུ་འདོར། །ཐོད་པ་ཡི་ནི་མཚམས་ལྔ་པོ། །ཐད་ཀ་གྱེན་འགྲོ་མཚམས་ཀྱི་མཐའ། །དེ་སྣད་པས་ནི་མགོ་འཁོར་དང་། །སྨྱོ་ཞིང་དྲན་པ་ཉམས་ཏེ་འཆི། །སྤྱི་བོའི་སྟེང་ན་གཙུག་འཁྱིལ་པའི། །རྩ་དང་ལྡན་སྦུབས་འདུས་པ་ན། །སྤུ་ འཁྱིལ་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི།།གནད་ཀྱིས་སྲོག་ནི་འཇིག་པར་བྱེད། །གང་དུ་མནན་ན་ཤིན་ཏུ་འགུལ། །རབ་ན་དེ་གནད་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཤ་རྒྱུས་རུས་པ་རྩ་ཆེན་དང་། །རྩ་དང་ཚིགས་ནི་འདུས་པ་རུ། །གནད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེས་ན་དེར། །སྲོག་ནི་ལྷག་པར་གནས་པ་ཡིན། མང་དུ་རྣམ་པར་བསྟན་མོད་ཀྱི། །གནད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྟན། །སྲོག་གི་གནས་སུ་ཐུན་མོང་བས། །གནད་ནི་གཅིག་ཏུའང་གནས་པ་ཡིན། །ཤར་གཏོགས་བཅུ་སྟེ་བྱིན་ལག་ཉཝ། །མཐིལ་འཕྲོག་ནུ་མཇིང་ནུ་རྩའོ། །རུས་པའི་གནད་བརྒྱད་མུར་འགྲམ་དང་། །རྐེད་པ ཅན་དང་གཞོན་ནུ་དང་།།རོ་སྨད་དང་ནི་སོག་པའོ། །རྒྱུས་པའི་གནད་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ། །གཉན་གོང་ཞེས་བྱ་པིར་དང་ནི། །པིར་མགོ་མིག་ཟུར་རྒྱ་ཚིགས་དང་། །ཕྲག་པ་གཞག་དང་ཆུ་སོ་ཡི། །རྩ་ཆེན་གནད་ནི་རྣམ་དགུ་སྟེ། །གཞང་དང་རེངས་བྲལ་རྣ་རྩ་དང་། །སུམ་ མདོ་རིས་ཞེས་བཤད་པའོ།།རྩ་ལ་གནས་གནད་སུམ་ཅུ་བདུན། །རྩ་ཆེན་གཉིས་དང་མ་མོ་སྔོ། །འགྲམ་པ་མཆན་ཁུང་འཛིན་སྤྲུལ་མགོ། །ལྗོན་ཤིང་སྙིང་དང་ལྟེ་བ་དང་། །རྩིབ་ལོགས་མཚམས་དང་ནུ་མའི་འོག། །མི་གསལ་གཞག་དང་བརླ་དབང་དང་། །དམར་པོ་ཞེས་བྱ་ བཞི་པོའོ།།ཚིགས་ལ་ཉི་ཤུ་འཁྱིལ་པ་དང་། །མཁྲིག་མ་གཉིས་དང་ཁུང་བུ་དང་། །མཚམས་མཐའ་གྲུ་མོ་ལོང་མོ་དང་། །ལྟག་པ་པུས་མོ་བདག་པོའོ།

肋骨之间若被刺中，腹腔将充满鲜血，并将与身体分离。
两乳之间正对之处，依附于背部脊椎，若刺中此大脉，血液耗尽而死。
与两肩相连的脊椎两侧，两肩的肩胛骨，若受损将萎缩失去知觉。
颈部两侧脉，肩头与颈部之间，肩依附肩的要害，若刺中手臂将失去功能。
喉结两侧，依附于颌部的脉，四条其中两条为青脉，另两条也说是颈部要害。
若刺中声音将嘎然而止不悦耳，舌头也将失去味觉。
喉管两侧通往舌头和鼻子的脉，各有四条母脉，若切断立即丧命。
头部与颈部交界处为后脑，若刺中头部将摇晃不定。
两耳下凹陷处，称为耳脉，会疼痛。
两个鼻孔以及通往喉内的鼻道，称为蛇头，若切断将失去嗅觉。
两眼外侧交界处，眉毛生长边缘下方，眼角眉上低处，若刺中眼轮将致盲。
耳垂额际边缘处，称为颌角，若撕裂将致死。
两颌角上发际处，称为提起，虽可放置，眉间处于三者之间。
若刺未取出，自行成熟脱落可存活，若取出立即死亡。
舌、眼、鼻、耳四窍汇集处，上颚与门口四处，这些窍穴要害，要害称为三道纹，若切断立即丧命。
头盖骨的五个接缝处，正中向上延伸至边缘，若受损则头晕，发狂失去意识而死。
头顶上发旋处，有脉管相连汇集处，称为毛旋主人的要害能致命。
按压时极易晃动处，最明显者即为要害。
肉筋骨大脉与脉及关节汇集处，称为要害，因此生命特别依存于此。
虽广泛详述，要害分为六种，生命所依共同处，要害也可归为一处。
属于肉的十处：小腿、手臂、腋下、足心、乳、颈、乳脉。
骨要害八处：颌角、腰部、少年、下体及肩胛。
筋要害二十三处：颈上称为笔及笔头、眼角、脊椎、肩胛、放置、齿缝。
大脉要害九处：肛门、离僵、耳脉、三道纹等。
脉要害三十七处：两大脉、母脉青、颌、腋窝、持、蛇头、树木、心、脐、肋间、乳下、不明、放置、腿权及四红脉。
关节要害二十处：轮、两腕、孔、边缘、肘、踝、后脑、膝盖、主人。

།གཞན་དག་གཞང་ཤའི་གནད་ཅེས་ཟེར། །མཆན་ཁུང་འཛིན་དང་ལྗོན་ཤིང་ནི། །རྒྱུས་པ་ལ་བརྟེན་རྣ་རྩ་དང་། ། སུམ་མདོར་སི་དང་རེངས་བྲལ་དང་། །མིག་འགྲམ་རྩ་ཡི་གནད་ཡིན་གྱི། །རྩ་ཆེན་གནས་པར་དེ་མ་བཤད། །ཤ་ཡི་གནད་བཅད་ཁྲག་རྒྱུན་འཛག། །ཤ་བཀྲུས་འདྲར་འགྱུར་སླ་བ་དང་། །སྐྱ་ཞིང་དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་། །མྱུར་དུ་འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རུས གནས་གནད་བཅད་རྐང་བཅས་ན།།སླ་དང་བར་བར་ཆད་ཅིང་འཛག། །རྒྱུས་པའི་གནད་བཅད་ན་ཞིང་འཁྲུག། །བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ཤེས་གནོད་པར་འགྱུར། །འགྲོ་དང་སྟན་གནས་ནུས་པ་ཆུང་། །དབང་པོ་ཉམས་པའམ་འཆི་བར་འགྱུར། ། རྩ་ཆེན་གནད་བཅད་ལྦུ་བ་དང་། །སྒྲ་བཅས་འབྱུང་ཞིང་དྲན་ཉམས་འགྱུར། །རྩ་ཡི་གནད་བཅད་ཁྲག་སྐ་ཞིང་། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མང་དུ་འབྱུང་། །དེ་ཟད་མགོ་འཁོར་དབུགས་མི་བདེ། །སྐོམ་རྨོངས་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་བས་འཆི། །ལུས་ནི་གྲ་མ་ལྟ་བུས་ཁྱབ། །འཚོབ ཀྱང་སྒུར་པོའམ་འཐེང་པོར་འགྱུར།།ཚིགས་གནད་སྟོབས་དང་སྤྱོད་པ་ཉམས། །ལུས་སྐེམ་ཚིགས་ནི་སྐྲང་བར་འགྱུར། །ལྟེ་བ་མུར་འགྲམ་བདག་པོ་གཞང་། །སྙིང་དང་ཆུ་སོ་སུམ་མདོ་རིས། །མ་མོ་བརྒྱད་དང་བཅུ་དགུ་པོ། །འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་གཅོད་པར་བྱེད། །དེ་རྣམས་ འཕྲལ་དུ་མི་འཆི་ཡང་།།ཞག་བདུན་གྱིས་ནི་ངེས་པར་འཆི། །རེངས་བྲལ་མཐིལ་འཕྲོག་རྩིབ་ལོགས་མཚམས། །རྐེད་པ་ཅན་གཞོན་མཚམས་ཀྱི་མཐའ། །ནུ་རྩ་དབང་པོ་ཆུ་སོའི་གནད། །རྒྱབ་ཚིགས་མི་གསལ་རྩ་ཆེན་དང་། །རོ་སྨད་ནུ་མཇིང་སུམ་ཅུ་གསུམ། །ཟླ་བའམ་ ཟླ་ཕྱེད་སོན་ནས་ནི།།དུས་གཞན་དུ་ནི་འཆི་བར་བྱེད། །བརྡེག་དང་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་གསུམ། །དེར་ནི་ཟུག་རྔུ་བྱུང་གྱུར་ན། །རླུང་གིས་ཤ་དང་ཚིལ་དང་རྐང་། །གླད་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྐེམས་པར་བྱེད། །མཚོན་ཕྱུང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །འབྱུང་ཞིང་སྲོག་ནི་འཇོམས་པར་ འགྱུར།།སྦྲུལ་མགོ་མིག་ཟུར་རྣ་རྩ་དང་། །སྔོན་པོ་འགྲམ་གནས་ལྟག་པའི་གནད། །ཕྲག་པའམ་ཕྲག་སྩོགས་འཁྱིལ་པ་དང་། །ལྗོན་ཤིང་བརླ་དབང་ཁུང་བུ་དང་། །མིག་དམར་པུས་མོའི་གནད་དང་བཅས། །མཚན་འཛིན་པིར་འདྲ་གྲུ་མོའི་གནད། །དེ་ལྟར་ གནད་ནི་བཞི་བཅུ་བཞིས།།རྐང་ལག་འཇས་པར་བྱེད་འགྱུར་བའམ། །གལ་ཏེ་ཚབས་ཆེར་སྣད་གྱུར་ན། །དེས་ནི་སྲོག་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད། །པིར་མགོ་འདྲ་དང་ལོང་མོ་དང་། །མཁྲིག་མའི་གནད་བརྒྱད་ནད་ཚབས་སྐྱེད། །དེ་ལས་ལྗོན་ཤིང་མཆན་ཁུང་འཛིན། ། བརླ་དང་པིར་མགོ་ལྟ་བུ་སྟེ། །བཅུ་གཉིས་སོར་གཅིག་ཚད་ཡིན་ནོ། །མཁྲིག་མ་དང་ནི་ལོང་མོ་དང་། །ནུ་མའི་རྩ་བ་སོར་གཉིས་ཚད། །པུས་མོ་གྲུ་མོ་སོར་གསུམ་ཚད། །གཞང་དང་ཆུ་སོ་ལྟེ་བ་སྙིང་། །སྔོན་པོ་མཚམས་མཐའ་མ་མོ་དང་། །པིར་འདྲ་སུམ་མདོ་རིས་འགྲམ་པ། ། གནད་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་ཡི་ཚད། །རང་གི་ལག་མཐིལ་ཚད་ཡིན་ནོ།

其他人说是痔疮要害。腋窝要害和树木要害，
依靠筋脉的耳根要害，三岔路口要害和离开僵硬要害，眼角脉要害，
这些不是说大脉所在处。切断肉要害血液流淌，
如同洗肉般容易，变得苍白，感官衰退，
很快就会死亡。骨要害处被切断时，
容易且断断续续地流淌。筋脉要害被切断时疼痛混乱，
不知伸屈而受到损害。行走和坐卧能力减弱，
感官衰退或死亡。大脉要害被切断时有泡沫，
伴随声响流出且意识衰退。脉要害被切断时血液变淡，
不断地大量流出。血液耗尽后头晕气喘，
口渴昏迷打嗝而死。身体遍布如网状，
即使活下来也会变成驼背或跛子。关节要害力量和行为衰退，
身体消瘦关节肿胀。肚脐、下颌、主要、肛门、
心脏、水牙、三岔路口图，八位母亲这十九处，
会立即夺走生命。即使这些不会立即死亡，
也必定会在七天内死亡。离开僵硬、掌心、肋侧间、
腰部、少年处的边缘、乳头、器官、水牙要害、
脊椎、不明显的大脉和下身、乳颈三十三处，
经过一个月或半个月后会在其他时间死亡。
打击、切割这三种，如果在那里产生剧痛，
风会使肉、脂肪、骨髓、脑髓消瘦。
拔出武器后会咳嗽、气喘，并夺走生命。
蛇头、眼角、耳根要害、青色、颊部、后脑要害、
肩部或肩胛盘绕处、树木、大腿器官孔、
红眼、膝盖要害以及握持生殖器、笔状、肘部要害，
如此这四十四处要害会使手脚麻痹，
如果严重受伤，也会夺走生命。
笔头状、踝部和腕部八处要害会引发严重疾病。
其中树木、腋窝要害、大腿和笔头状等，
十二处要害为一指宽。腕部和踝部以及
乳房根部为二指宽。膝盖肘部为三指宽。
肛门、水牙、肚脐、心脏、青色、边缘、母亲和
笔状、三岔路口图、颊部这二十九处要害，
其宽度为自己手掌的宽度。

།ལྷག་མ་གནད་ནི་ལྔ་བཅུ་དྲུག་།སོར་ཕྱེད་ཀྱི་ནི་ཚད་དུ་འདོད། །གཞན་དག་གནད་དེ་ཏིལ་འབྲུ་སྟེ། །འབྲས་ཙམ་གྱི་ནི་ཚད་དུ་འདོད། །རྩ་བཞིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། །ལུས་ཀུན་བརྟས་པར་བྱེད་པ་རྣམས། །དེ་ནི གནད་ལ་གནས་པ་ཡིན།།དེས་ན་དེ་ཕུག་ཁྲག་དྲག་འབྱུང་། །ལུས་ཟུངས་རྣམས་ནི་ཟད་པའི་ཕྱིར། །རླུང་འཕེལ་ནད་ནི་མི་བཟང་འདེབས། །རླུང་གིས་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པར་བྱེད། །མཁྲིས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པས་ན། །སྐོམ་དང་མགོ་འཁོར་སྐམ་དང་མྱོས། །ལུས་རྔུལ་ ཚིགས་དབྱེ་ལུས་ལྷོད་དང་།།དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་དབང་དུ་འགྲོ། །གནད་གཅོད་ན་ནི་མྱུར་བ་རུ། །ལུས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ཆོད་འགྱུར་ཏེ། །ཚིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བཅད་པས་ན། །རྩ་ནི་འཁུམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག། །ཁྲག་གནས་ན་ནི་གནས་པ་ ཡིན།།དེ་བས་གནད་མིན་ལེགས་ཕོག་ན། །ངེས་པར་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འགའ་ཞིག་སྨན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་ཕོག་པ་ཡིས། །འཚོ་བར་གྱུར་ཀྱང་དེ་ཡི་ནི། །དབང་པོ་མཚང་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་བས་འབད་དེ་གནད་དུ་ནི། །ཐལ་སྨན་མེ་ བཙའ་ལ་སོགས་སྤང་།།གནད་དུ་ཕོག་ན་ཆུང་དུས་ཀྱང་། །ཕལ་ཆེར་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གནད་ལ་བརྟེན་པའི་ནད། །རབ་ཏུ་འབད་པས་གསོ་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །། དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

其余要害有五十六处，尺寸大小为半指宽。
其他人认为要害如芝麻粒，或如稻米大小。
前述四大脉，能滋养全身者，即是要害所在。
因此，若刺破要害则会大量出血。
由于身体精华耗竭，风增长而引发不良疾病。
风会使胆汁增长，胆汁增长后，会引起口渴、头晕、干燥、昏迷。
身体出汗、关节松弛、身体虚弱，此人将趋向死亡。
若伤及要害，身体关节会迅速断裂，因为切断关节处，会使脉络收缩。
对此，众生之命，存在于血中。
因此，若未击中要害，必定不会死亡。
有些人因医生的医术，或仅击中一处，虽能存活，但其感官必定残缺。
因此应当努力避免在要害处使用灰药、灸法等。
若击中要害，即使伤势轻微，大多也会造成严重伤害。
同样，对于依附要害的疾病，应当竭尽全力医治。
此为《医方明处》中，身体部位品第四。
下面将讲解了知身体变化差别品。

།ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་དང་། །མེ་ཡི་དུ་བ་ཆར་གྱི་སྤྲིན། །ཕྱིས་འབྱུང་མཚན་མ་ཡིན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འཆི་ལྟས་ལས་ངེས་འཆི། །འཆི་ལྟས་མེད་ན་མི་འཆིལ། །འཆི་ལྟས་སྣང་ན འཚོ་མི་འགྱུར།།འཆི་ལྟས་འཆི་ལྟས་མི་ཤེས་པ། །མི་མཁས་འཆི་ལྟས་མེད་མིན་ཤེས། །ལ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་པོའི། །ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་གཉིས་སུ་འདོད། །ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མང་པོ་ལས། །འཆི་ལྟས་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ནད་ཞིན་ནི་ ཞི་འགྱུར་ལ།།བརྟན་པར་གནས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །གཟུགས་དང་དབང་པོ་སྐད་དང་མདོག་།གཟུགས་བརྙན་བྱ་བ་སོགས་པ་དང་། །དངོས་པོ་དག་ནི་གཞན་ལ་ཡང་། །ཐ་མལ་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པར། །གཞན་དུ་གྱུར་གང་མདོར་གང་ནི། །འཆི་ལྟས་ཡིན་པར་དེ་ཤེས་བྱ། ། སྐྲ་དང་བ་སྤུ་མ་བསྐུས་པར། །སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལྟར་གང་སྣང་དང་། །གང་ཞིག་མིག་ནི་རབ་གཡོ་དང་། །མི་འགྱུར་ཕྱིར་འབྱུང་ཁུང་བུར་ཞུགས། །ཡོ་དང་བགྲད་དང་འཇུམས་པ་དང་། །བཅུམ་ཞིང་སྨིན་མ་སྨད་པ་དང་། །འཁྲུལ་དང་མཐོང་བ་ཉམས་པ་དང་། །སྲེ་མོའི་མིག ལྟར་ལྟ་བ་དང་།།ཐི་བ་འདྲ་དང་མགལ་མེ་འདྲ། །མཆི་མ་འཛག་ཅིང་རྫི་མ་འཁྲུགས། །སྣ་ནི་ཤིན་ཏུ་གདངས་པ་དང་། །ཞོམ་དང་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ཁྱབ་དང་། །སྐྲང་དང་གོས་དང་རྙིད་པ་དང་། །གང་གི་མ་མཆུ་འཕྱངས་པ་དང་། །ཡམ་ཆུ་གྱེན་ལ་བརྫེས་པ་དང་། ། གཉི་ག་འཛམ་བུ་སྨིན་འདྲར་སྣང་། །སོ་གནག་གསེག་མར་བཅས་པ་དང་། །དམར་ཞིང་སོ་ཞོ་ནག་ནོག་ཅན། །གློ་བུར་དུ་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །ལྕེ་ནི་ཡོ་དང་རྟག་ཏུ་འབྱིན། །སྐྲང་དང་སྐམ་དང་ལྕི་དང་གནག་།གོས་དང་རྩུབ་དང་ཚོར་བ་མེད། །མཇིང་པས་མགོ་ནི་མི་ཐིག དང་།།རང་གི་ལྟག་རྒྱབ་ཁུར་ལྟར་ལྕི། །འགྲམ་པས་ཁན་གནས་པ་ཡི། །ཁ་ཟས་བལྡད་པར་མི་ནུས་པ། །གང་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པར་ཡན་ལག་།ཤིན་ཏུ་ལྕི་བའམ་ཤིན་ཏུ་ཡང་། །དུག་དང་སྣད་པ་མེད་པར་ནི། །བུ་ག་རྣམས་ལས་ཁྲག་འབྱུང་དང་། །གང་ཞིག་ཕོ་མཚན་ ནུབ་པ་དང་།།རླིག་པ་རབ་ཏུ་འཕྱངས་པའམ། །དེ་ལས་གོ་ལོག་གྱུར་བ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་འཆི་བདག་དབང་གྱུར་ཡིན། །གང་གི་རྩ་རིས་སྔོན་མེད་པར། །ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟ་བུ་ནི། །འཕྲལ་བའམ་ཆུ་སོའི་སྟེང་ན་གནས། །དེ་ནི་ཟླ་དྲུག་ལས་མི་འཚོ། །ལུས་ཅན་ གང་གི་ལུས་ལ་ཆུ།།པདྨའི་འདབ་མ་ལྟ་བུར་ནི། །རྒྱལ་ཚེ་ཆུ་ནི་མི་ཆགས་པ། །དེ་ནི་ཟླ་བ་དྲུག་ན་འཆི། །སྤྱི་བོ་དུ་བའམ་སྣུམ་བཅས་སྣང་། །དེ་ནི་ཟླ་བ་གཅིག་ན་འཆི། །སྤྱི་བོའམ་སྨིན་མཚམས་གསར་དུ་ནི། །མཚམས་བྱེ་བའམ་གཙུག་འཁྱིལ་སྣང་། །ནད་མེད་ཞག་ ནི་དྲུག་གིས་འཆི།།ནད་པ་ཞག་གསུམ་ན་འཆི་འགྱུར། །ལྕེ་གནག་ཁ་ནི་མནམ་པ་དང་། །མིག་གཡས་ཕུགས་སུ་བྲོས་བའམ། །བྱ་ནི་མགོ་ལ་བབས་པ་དག་།གང་ཡིན་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་། །གང་ཞིག་ཁྲུས་བྱས་བྱུགས་པ་དང་། །ལུས་ཀུན་གཤེར་བར་གནས་བཞིན་དུ། ། སྙིང་ག་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་བསྐམས། །དེ་ནི་ཟླ་ཕྱེད་ལས་མི་འཚོ། །གློ་བུར་དུ་ནི་ལུས་ཀུན་མདོག་།ཅིག་ཅར་ཐ་མལ་པ་ལས་ཉམས། །དེ་བཞིན་ནད་ནི་སོགས་པ་དང་། །རྩུབ་དང་སྣུམ་འགྱུར་འཆི་བ་ཡིན། །གོང་གི་སོར་མོ་དྲངས་པ་དང་། །སྒྲ་མི་འབྱུང་བ་དེ་མི་འཚོ། །དེ་བཞིན ལུད་པ་སྦྲིད་སྩོགས་ལ།།གང་ཞིག་སྔོན་མེད་སྒྲ་བྱུང་བའམ། །དབུགས་འབྱིན་ཐུང་བའམ་རིང་བའམ། །དྲི་མནམ་པའམ་དྲི་ཞིམ་འགྱུར། །ལུས་ནི་ཁྲུས་བྱས་མ་བྱས་རུང་། །མི་མ་ཡིན་པའི་དྲི་འབྱུང་བའམ། །གོས་རྨ་དྲི་མ་བྱུང་ན་ཡང་། །དེ་ནི་ལོ་གཅིག་ནས་འཆི་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཤིག་དང་སྦྲང་མ་སྩོགས། །དྲི་ཞིམ་པས་ནི་འདུ་བའམ། །དྲི་ང་བས་ནི་སྤོང་འགྱུར་ན། །དེ་ནི་ལོ་གཅིག་ལས་མི་འཚོ། །

如同果实花朵和，火的烟雾雨的云，是后来征兆一般，如是死兆定会死。
无有死兆不会死，现有死兆定不活，不知死兆死兆者，愚者非无死兆知。
有些依据所依者，差别而许彼二种，从诸多种病态中，将成死兆之形态。
病情得以安息时，若能稳固将会死，形色诸根声与色，影像行为等诸事。
以及其他诸事物，无因异于平常者，任何变异总之即，当知彼为死之兆。
毛发未经涂油时，现似涂抹油光泽，若有眼睛剧烈动，不变而入眼窝中。
歪斜张开与紧闭，皱眉眉毛下垂及，迷乱视力衰退和，如同猫眼般注视。
似鹰般视如火炬，泪水流溢睫毛乱，鼻孔极度张开及，塌陷遍布小疙瘩。
肿胀干枯皱褶及，任谁嘴唇下垂及，口水向上溢出及，二唇现似蒲桃熟。
牙齿发黑有缝隙，发红牙龈不整齐，突然出现这些相，舌头歪斜常伸出。
肿胀干枯沉重黑，干枯粗糙失知觉，颈部无法承托头，自己后脑如负重。
腮部所在位置中，无法咀嚼饮食者，任何无因肢体相，极其沉重或极轻。
无有中毒与打击，诸窍之中出血及，任谁阳具隐没及，阴囊极度下垂或。
与此相反诸现象，一切属于死主权，任谁脉纹本无有，如同新月般形状。
额间或在齿龈上，彼者不过活半年，任何有情身上水，如同莲花叶片般。
沐浴之时水不附，彼者半年将命终，顶上现似烟或油，彼者一月将命终。
顶上或在眉心间，新生裂纹或旋涡，无病六日将命终，病者三日将命终。
舌黑口中发臭及，右眼深陷入窝中，或有飞鸟落头上，任何此相当远离。
任谁沐浴涂油已，全身处于湿润中，心间极其迅速干，彼者不过活半月。
突然间全身颜色，顿时异于平常态，如是病情等诸相，粗糙润泽将命终。
上身手指伸展及，无声发出彼不活，如是咳嗽喷嚏等，任谁前所未有声。
呼吸短促或绵长，臭味发出或芳香，身体不论洗未洗，发出非人之气味。
衣物污垢生异味，彼者一年将命终，任谁虱子及苍蝇，因其香味而聚集。
或因臭味而远离，彼者不过活一年。

དྲི་ང་བས་ནི་སྤོང་འགྱུར་ན། །དེ་ནི་ལོ་གཅིག་ལས་མི་འཚོ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་ལུས་ཚལ། །གྲང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་། །བསིལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཚ་བར་སྣང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་རྔུལ་དང་རེངས། །གང ཞིག་གྲང་བའི་ཆུ་བུར་འབྱུང་།།ལུས་གྲང་བ་ལས་ཚ་བ་སྐྱེས། །གྲང་གདུངས་ཐན་པ་ལ་མི་དགའ། །དེ་ནི་གཤིན་རྗེས་དབང་འགྱུར་ཡིན། །གང་གི་སྙིང་ག་དྲོ་གྱུར་ལ། །ལྟོ་བ་ཤིན་ཏུ་གྲང་གྱུར་ཅིང་། །བཤང་བ་འཁྲུ་ཞིང་སྐོམ་དད་ཆེ། །དེ་ནི་རོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། ། བཤང་དང་གཅི་བ་མཆིལ་སྣབས་སམ། །ཁ་ཆུ་ཆུ་ནང་ནུབ་གྱུར་པའམ། །མཆིལ་མ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ། །གང་ཡིན་པ་དེ་ཟླ་གཅིག་འཆི།། ས་ནི་ནམ་མཁར་མཐོང་བ་དང་། །ནམ་མཁའ་སར་ནི་མཐོང་གྱུར་དང་། །གཟུགས་མེད་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུ་དང་། ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་མེད་ལྟར་གནས་མཐོང་། །དེ་བཞིན་འོད་ཅན་འོད་མེད་མཐོང་། །དཀར་པོ་གནག་དང་པ་མེད། །མིག་ནད་མེད་པར་ཟླ་བ་ནི། །གཟུགས་མངར་རི་མེད་མཐོང་དང་། །གཉིད་མ་ལོག་པར་དྲི་ཟ་སྲིན། །ཡི་དྭགས གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི།།གཟུགས་མི་སྡུག་པ་མཐོང་འགྱུར་བ། །གང་ཡིན་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར། །སྨེ་བདུན་དང་ནི་ཉེར་གནས་པའི། །སྐར་མ་སྒྲིབ་མེད་མ་མཐོང་དང་། །དགུ་ཚིགས་གུང་ཚུགས་མ་མཐོང་བ། །དེ་ནི་ལོ་གཅིག་མི་འཚོའོ། །འབྲུག་སྒྲ་ཆུ་བོའི་སྒྲ་དང་ནི། །གླིང་ བུ་པི་ཝང་རྔ་ཡི་སྒྲ།།སྒྲ་གཞན་མེད་ཀྱང་ཐོས་པའམ། །ཡོད་པ་ཐོས་པར་མ་གྱུར་དང་། །རྣ་བའི་བུ་ག་བཀབ་པ་ཡིས། །འུར་འུར་པོ་ཡི་སྒྲ་མི་ཐོས། །དེ་བཞིན་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་།གང་ཞིག་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཡང་ན་ཡོང་ཡེ་མི་ཚོར་དང་། །མེ་མར་ཤི་བའི་དྲི་མི་ཚོར། །ཆོ་ག་ བཞིན་བྱས་ནད་སྐྱེད་ལ།།ཆོ་ག་ལོག་པས་བདེ་གནས་དང་། །གང་གི་ལུས་ནི་རྡུལ་གཡོགས་འདྲ། །ལུས་ལ་སྣད་བ་མི་ཆོར་དང་། །དཀའ་ཐུབ་དྲག་དང་ཆོ་ག་ནི། །སྔོན་འགྲོའི་རྣལ་འབྱོར་མེད་པ་རུ། །དབང་པོ་ལས་འདས་ཤེས་པ་སྐྱེད། །དེ་རྣམས་འཆི་བར་ཤེས་པར་བྱ་། སྐད་འགགས་དམན་ཞིང་མི་གསལ་དང་། །གང་ཞིག་སྐད་ནི་འཛེར་གྱུར་དང་། །སྨྲ་འདོད་པ་ནི་འཕྲལ་དུ་ནི། །བརྗེད་འགྱུར་དེ་ནི་མི་འཚོའོ།

如果因为有臭味而避开，此人活不过一年。
若是身体经常发抖，感觉冷，
感觉凉爽时却觉得特别热，无缘无故出汗和僵硬，
若是寒冷时起水泡，身体从冷变热，
因寒冷而痛苦且不喜欢干燥，此人已被阎王掌控。
若是心口发热而腹部特别寒冷，
大便泄泻且口渴严重，此人如同尸体一般。
大便、小便、鼻涕或口水沉入水中，
或是口水呈现各种颜色者，将在一个月内死亡。
若见到地在天上，天在地上，
无形如有形，有形如无形，
同样地见到有光如无光，白色如黑色，
眼睛无病却见到月亮形状无影，
未入睡却见到乾闼婆、罗刹、
饿鬼以及其他类似的丑陋形象者，此人将会死亡。
北斗七星及其附近的星辰在无遮蔽时看不见，
九宫和正午时分看不见者，此人活不过一年。
雷声、河流声以及笛子、琵琶、鼓声，
无声却听得见，或有声却听不见，
耳朵堵塞却听不见嗡嗡声。
同样地，对气味、味道和触觉产生错觉，
或者完全感觉不到，闻不到灯火熄灭的气味。
按照正确方法反而生病，用错误方法反而安乐，
若身体如被尘土覆盖，身上感觉不到痒，
未经前行瑜伽修习就修习严厉的苦行和仪轨，
产生超越感官的认知，这些人应知将死。
声音嘶哑低弱且不清晰，
若是声音变得粗糙，想说话时立即忘记者，此人活不了。

།སྐད་གསང་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་འགྱུར། །མདོག་དང་སྟོབས་ནི་ཉམས་པ་དང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ནད་འཕེལ་བར། །སྣང་བ་དག་ཀྱང འཆི་བར་བཤད།།སྐད་གདངས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དང་། །བདག་ཉིད་འཆི་བར་སྨྲ་བ་དང་། །དེ་འདྲའི་སྒྲ་ནི་ཐོས་པ་དག་།རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ལུས་དབྱིབས་དང་ནི་ཚད་དང་ནི། །མདོག་གམ་གཟི་མདངས་གང་དག་གིས། །གཟུགས་བརྙན་འགྱུར་བ་རྨི་ལམ་དུ། ། མཐོང་ནའང་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར། །ཉི་མ་མེ་ལོང་ཆུ་སྩོགས་ལ། །གང་ཞིག་དབྱིབས་དང་ཚད་དང་ནི། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་གྱུར་པ། །གཟུགས་བརྙན་ཞེས་ནི་དེ་ལ་བཤད། །མདོག་དང་གཟི་མདངས་ལ་བརྟེན་གང་། །ལུས་གཏོགས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན། །གང གི་གཟུགས་བརྙན་བཅད་པ་དང་།།གྱེས་དང་ལྷག་དང་འཁྲུགས་པ་དང་། །མགོ་མེད་མགོ་གཉིས་ཡོན་པོ་དང་། །མི་སྡུག་གཞན་དུ་གྱུར་པར་སྣང་། །མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་མ་ཡིན་ན། །དེ་ནི་ཚེ་ཟད་ཡིན་ཞེས་བྱ། །གང་གི་མིག་གི་རྒྱལ་མོར་ནི། །གཟུགས་བརྙན་ སྣང་བར་མ་གྱུར་དང་།།ནམ་མཁའ་ལ་སྩོགས་ལྔ་པོ་ཡི། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལྔ། །ནམ་མཁའ་དངས་ཤིང་སྔོ་བ་དང་། །སྣུམ་བཅས་མདོག་དང་བཅས་པ་ཡིན། །རླུང་ལས་རྡུལ་ཅན་དམར་དང་གནག་།ཐལ་མདོག་རྩུབ་ཅིང་མདོག་ཉམས་ཡིན། །མེ་ཡི་ དམར་ཞིང་དང་བར་སྣང་།།མདངས་ལྡན། །བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཡིན། །ཆུ་སྐྱེས་བཻཌཱུརྱ་འདྲར་སྣང་། །དག་ཅིང་རབ་སྣུམ་བདེ་བ་ཡིན། །ས་ཡི་བརྟན་སྣུམ་དག་པ་དང་། །མཐུག་ཅིང་དཀར་དང་སྔོ་བསངས་ཡིན། །རླུང་ནི་འཆི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད། །གཞན་དག་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ ཡིན།།མེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་མདོག་ཅན་ཏེ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཤད། དམར་དང་སེར་དང་དཀར་ནག་པོ། །ལྗང་དང་སྐྱ་དང་ནག་པོའོ།

声音变得极其微弱，
肤色和体力衰退，
无缘无故疾病加重，
这些现象也说明将死。
声调变得衰弱，
自己说将要死亡，
听到这样的声音，
应当远远地避开。
身体形状以及大小，
肤色或者光泽等，
在梦中见到影像改变，
见到这些也将会死亡。
在太阳、镜子、水等中，
某人的形状和大小以及，
身体的形态所显现，
这些称为影像。
依靠肤色和光泽，
属于身体的影像，
某人的影像断裂，
分离、多余和混乱，
无头、双头、歪斜，
丑陋或变成其他形态显现，
若非具有这些特征，
那就称为寿命已尽。
某人眼睛之中，
影像未能显现，
虚空等五种，
影像呈现五种不同形态。
虚空清澈而蓝，
具有光泽和颜色。
风具尘埃红黑，
灰色粗糙色泽衰退。
火呈现红色而明亮，
具有光泽，看起来美丽。
水如同琉璃般显现，
清净而润泽安适。
地坚实润泽清净，
厚实且呈白色和淡蓝色。
风会产生死亡痛苦，
其他则会产生安乐。
火使一切具有颜色，
这分为七种，
红色、黄色、白色、黑色，
绿色、灰色和黑色。

།དེ་རྣམས་ལ་ནི་གང་གསལ་འགྱུར།། སྣུམ་དང་དྲི་མ་མེད་དེ་དག་།དྲི་མ་ཅན་དང་རྩུབ་པ་དང་། །ཞུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་ སྐྱེད་པ་ཡིན།།མདངས་ཀྱིས་མདོག་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །འོད་ནི་ཁ་དོག་གསལ་བྱེད་ཡིན། །མདངས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྣང་བ་ཡིན། །འདི་ནི་རིང་ནས་སྣང་བ་ཡིན། །འགའ་ཞིག་མདངས་དང་ཁ་དོག་གི་།མཚན་མའི་ཁྱད་པར་མེད་མིན་ཏེ། །མི་རྣམས་མཚན་མ་བཟང་ ངན་འབྱུང་།།དུས་སུ་མདངས་ལ་བརྟན་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་རྐང་པ་འདྲུད་པ་དང་། །ཕྲག་པ་ཡོ་བས་འགྲོ་བ་དང་། །གང་ཞིག་ཕན་ཟས་མང་ཟོས་ཀྱང་། །རྟག་ཏུ་སྟོབས་ནི་ཉམས་འགྱུར་ན། །གང་ཞིག་ཉུང་ཟོས་བཤང་གཅི་མང་། །མང་ཟོས་བཤང་གཅི་ཉུང་བ་དང་། ། ཉུང་ཟོས་བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་ཞིང་། །དབུགས་རིངས་འབྱིན་ཞིང་ས་ལ་འགྲེ། །གང་ཞིག་དབུགས་རིངས་ཕྱུང་ནས་ནི། །ཐུང་དུ་རྔུབས་ཏེ་ཤུགས་འབྱིན་དང་། །ཐུང་དུ་དབུགས་འབྱིན་བསྣུན་པ་ལྟར། ཤིན་ཏུ་འདར་བར་བྱེད་པ་ཡང་། །གང་ཞིག་ལག་ངར་བསྐུམས་ནས་ནི། མགོ་བོ་དཀའ་བས་འདེབས་པ་དང་། །གང་ཞིག་འཕྲལ་བ་ལས་རྡུལ་འཛག་།ཚིགས་མཚམས་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཉམས་ཆེ་བ་འམ་ཉམ་ཆུང་གྱུར་པ་གང་། །ལྡང་བའི་ཚེ་ན་མི་དྲན་འགྱུར། །གང་ཞིག་གན་རྐྱལ་ཉལ་ནས་ནི། །རྐང པ་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པ་དང་།།རྩིག་པ་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་སྙེས་པ་དང་། །རྒྱུ་མེད་པར་དགོད་མྱོངས་ཚུལ་གྱིས། །མཆུ་ལ་ལྡགས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཡ་མཆུ་ལྡགས་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྒྲ་བཅས་པར་ཡང་གང་བྱེད་དང་། །ལུས་མདོག་ནག་པོ་ སེར་པོ་དང་།།དམར་པོའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དང་། །སྨན་པ་སྨན་དང་ཁ་ཟས་དང་། །བླ་མ་མཛའ་བཤེས་ལ་སྡང་གང་། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཤིན་རྗེ་ཡི། །དབང་གྱུར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །གང་ཞིག་དྲོད་ཆུང་སེམས་གཡེངས་དང་། །རྟག་ཏུ་མདངས་ངན་ ཡིད་མི་བདེ།།གང་ཞིག་གཏོར་མ་བྱ་རོག་ལ། །བྱིན་ཡང་ཟ་བར་མི་བྱེད་དང་། །གང་ཞིག་རྒྱུ་མེད་ཡིད་གཞུངས་དང་། །མཛེས་ཤིང་ལུས་རྒྱས་དཔལ་ཐོབ་པའམ། །དེ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དག་།དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་།ཐ་མལ་པར་རམ་ནད་པ་ཡིས། ། གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་སྐྱོན་རང་བཞིན། །སྔ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་པར་སྣང་། །དེ་ནི་ཟླ་དྲུག་ལས་མི་འཚོ། །དད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲན་དང་སྦྱིན། །བློ་གྲོས་སྟོབས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །འདི་དྲུག་ལས་ནི་ལྡོག་གྱུར་པ། །ཟླ་བ་དྲུག་ནས་འཆི་བར་འགྱུར། །འགྲོ་དང ཚིག་ནི་སྨྱོ་བ་འདྲ།།འདར་རྨོངས་ཟླ་བ་གཅིག་ནས་འཆི། །སྐྲ་ཕྱི་བ་ན་ཚོར་བ་མེད། །ཞག་དྲུག་ནས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ལྐོག་ནད་མེད་པ་རུ། །མིད་པར་ཁ་ཟས་མི་ཆུད་དང་། །བྲན་གཡོག་ལོག་པར་བྱེད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་འཆི་བ་དང་འདྲར་ བཤད།།གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་གཉིད་ལོག་པའམ། །གཉིད་མེད་དེ་ཡང་མི་འཚོའོ།

对于这些人来说，任何明显的变化都会显现。那些无油腻和无污垢的人，有污垢的、粗糙的和萎靡的人会产生痛苦。
光泽能压倒颜色，光能使颜色明亮，光泽能使近处显现，这能使远处显现。
有些人光泽和颜色的特征没有区别，人们会出现好坏的特征，在适当的时候要依靠光泽。
若有人拖着脚走路，歪着肩膀行走，即使吃很多有益的食物，也会经常失去力量。
若有人吃得少却大小便多，吃得多却大小便少，吃得少却被痰困扰，呼吸急促并在地上爬行。
若有人呼出长气后，短促吸气并用力呼出，短促呼吸如被刺一般，也会剧烈颤抖。
若有人屈曲前臂，艰难地低头，若有人额头流汗，关节松弛，
过于强壮或过于虚弱的人，起身时会变得不清醒。
若有人仰卧后，摆动双脚，经常摸墙、床褥等物。
若有人无缘无故地笑，像醉酒一样舔嘴唇，舔上唇，发出声响，
身体呈现黑色、黄色和红色的影像，憎恨医生、药物、食物、上师和亲友的人。
应当知道这些都是已经落入阎王掌控。
若有人体温低、心神不定，经常气色不好、心情不愉快。
若有人给乌鸦施食，乌鸦也不吃，若有人无缘无故地正直，
美丽而身体丰满获得荣华，或从此衰落的人，他将进入阎王之家。
无论是普通人还是病人，若有人的功德过失本性，与之前变得不同，此人活不过六个月。
信心、戒律、正念、布施、智慧、力量这六种无缘无故地，从这六种转变的人，六个月后将会死亡。
行走和言语如同疯狂，颤抖迷乱一个月后死亡。拔头发时没有感觉的人，六天后将会死亡。
若有人没有喉咽疾病，却无法吞咽食物，仆人行为反常的人，此说如同死亡。
若有人总是睡觉或无法入睡的人也活不了。

།མཆི་མས་གདོང་ནི་ཁེབས་པ་དང་། །རྐང་པ་ཤིན་ཏུ་རྔུལ་བ་དང་། །མིག་ནི་མི་སྡུག་པར་སྣང་བ། །གཤིན་རྗེའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །སྔོན་ཆད་དགའ་བའི་དངོས་ལ་གང་། ། དགའ་མི་འགྱུར་བ་དེ་མི་འཚོ། །གང་ཞིག་འཕྲལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་དང་། །འཕྲལ་དུ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དག་།དེ་ནི་མོད་ལ་འཆི་བར་འགྱུར། །རིམས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། །གཏིང་དུ་ཞེན་ཞིང་ཡུན་རིང་དང་། བླ་བཅས མགོ་འཁོར་དབུགས་མི་བདེ།།རིད་ཅིང་སྐྲངས་དང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ཚིག་མི་གསལ་ཞིང་ཐོགས་པ་དང་། །མིག་དམར་སྙིང་ནི་གཟེར་བ་དང་། །སྔ་དྲོ་ལུད་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་། །ཕྱི་དྲོ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར། །བད་ཀན་ལུད་པར་བཅས་པ་དང་། །སྟོབས་ དང་ཤ་ནི་ཟད་ན་འཆི།།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཤིན་ཏུ་དམར། །ཡང་ན་གནག་པའམ་ཚོན་ཅན་ནམ། །དམར་དང་སེར་དང་ལྗང་མདོག་ཏུ། །ཁྲག་གི་གཟུགས་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་། །བ་སྤུའི་བུ་ག་ནས་འཛག་དང་། །ལྐོག་མ་སྙིང་གར་གོས་པ་དང་། །གོས་ལ་མ་ཆགས་དྲི་ ངལ།།ཤུགས་བྱུང་ཤིན་ཏུ་མང་དུ་འབྱུང་། །རྒད་པོ་སྐྱ་རྦབ་རིམས་ཐབས་སྐྱུགས། །ལུད་པ་སྐྲང་དང་ཚད་འཁྲུ་གསོད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་སྐྱུགས།། །སྐོམ་དང་ཚད་འཁྲུ་འོར་ནད་དང་། །གཅོང་ཅན་སྦོས་དང་རྩིབ་ལོགས་གཟེར། །ཁྲག་སྐྱུག་ཕྲག་པ་ ཚན་འཆི།།སྐྱུག་པ་ཤུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། །བཤང་གཅི་དྲི་ཡོད་ཚོན་ཅན་དང་། །ལུད་པ་བཤང་ནག་ཁྲག་དང་བཅས། །དབུགས་མི་བདེ་ཡུན་རིང་ན་འཆི། །སྐོམ་དད་ནད་གཞན་གྱིས་ཉམ་སྨད། །ལྕེ་འབྱུང་དྲན་པ་སྟོར་ན་འཆི། །ཆང་ནད་ཤིན་ཏུ་གྲང་བས་ ཉེན།།ཤ་ཟད་ཏིལ་མར་གདོང་བསྐུས་འདྲ། །གཞང་འབྲུམ་རྐང་ལག་ལྟེ་བ་དང་། །བཤང་སྒོ་རླིག་པའི་ཁ་སྐྲངས་དང་། །སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ཡན་ལག་ན། །སློན་བྲོ་གཞང་རྣམས་རིམས་ཀྱིས་ཉེན། །ཆད་འཁྲུ་མཆེར་བའི་དུམ་བུ་དང་། །ཤ་བཀྲུས་པའམ་སྣུམ་ ནག་དང་།།ཏིལ་མར་འོ་མ་མར་འདྲ་ཡང་། །ཞོ་དང་རྐང་ཞག་ཆང་སྙིང་དང་། །གླད་པ་གནག་ཚ་འདྲ་བ་དང་། །ཤ་བརྡུངས་ཆུ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །རབ་དམར་གནག་དང་སྣུམ་པ་དང་། །རྣག་འདྲ་སླ་སྐ་རྣག་དང་བཅས། །ལུས་ཟུངས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དང་། །བཤང་བ་ མེད་པའམ་ཆེ་བ་འམ།།འབྱར་བག་སྦྲང་མ་ལྟ་བུའམ། །རི་མོ་ཅན་དང་ཚོན་ཅན་དང་། །གཞང་གི་གཉེར་མ་ཕྱིར་འབྱུང་དང་། །སྒྲ་ཅན་རུས་ཚིགས་གཟེར་བ་དང་། །བཤང་སྒོ་བྱེ་ཞིང་སྟོབས་ཟད་དང་། །ཟས་ནི་ཉམས་འབྱུང་བ་དང་། །སྐོམ་བཅས་ རིམས་དང་སྐྱུག་པ་དང་།།ལུས་ཚ་ལྟོ་སྦོས་རྒྱུན་འཁྲུས་འཆི། །རྡེའུ་འགགས་རླིག་པ་སྐྲངས་པ་དང་། །གཅིན་འགགས་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་གསོད། །གཅིན་སྙི་སྐོམ་དང་ཚ་འབྲུམ་བཅས། །ཤ་རུལ་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་འཆི། །ཐོར་ནད་དང་ནི་སྙིང་ག་རྒྱབ། །ནུ་མ་ཕྲག་པ་སྤྱི་བོར་ བྱུང་།།ཚིགས་དང་རྐང་པ་ལག་པར་གནས། །གཅིན་སྲི་ནད་ཅན་སྟོབས་ཆུང་དང་། །ཤ་རྣམས་ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བ་དང་། །སྐོམ་དང་ཚ་མྱོས་རིམས་བཏབ་འཆི། །མེ་དབལ་གནད་ནི་འགགས་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་མགོ་འཁོར་དབུགས་མི་བདེ། །སྐྲན་ནི་རྒྱ་ཆེར་ཀུན་ནས་ཟླུམ། ། སྲ་ཞིང་རུས་སྦལ་ལྟར་མཐོ་དང་། །རྩ་མངོན་རིམས་བཏབ་སྐྱུགས་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་སྦོས་ཤིང་ཟུག་གཟེར་བཅས་།ལུད་པ་ཆེ་མ་པ་སྙིང་འཕར་དང་། །ཚང་འཁྲུ་སྐྲང་དང་དབུགས་མི་བདེ། །དམུ་རྫིང་བཤང་གཅི་འགགས་པ་དང་། །དབུགས་མི་བདེ་སྐྲང་སྐྱིགས་བུ་དང་། ། རིམས་དང་མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་སློན་འཁྲུ། །ཉམ་ཆུང་མི་ནི་གསོད་འགྱུར་ཞིང་། །མིག་སྐྲང་བ་དང་མཆན་ཁུང་དང་། །པགས་པ་རུལ་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། །བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ལྟོ་སྦོས་ཞིང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཕེལ་བ་འཆི། །

面部被泪水覆盖，双脚剧烈出汗，眼睛显得不悦，将往阎王处而去。
对以前喜爱的事物，不再生起欢喜者将不能存活。
凡是突然改变，一切特征显现，突然转变者，此人将立即死亡。
热病具有强大力量，深入执著且持久，有头晕气喘，消瘦浮肿且体温下降。
言语不清且迟钝，眼睛发红心脏疼痛，早晨咳出干痰，傍晚则变为其他。
痰液伴有咳嗽，力气和肉体消耗者将死。
血液和胆汁极为鲜红，或者发黑或有色彩，或红或黄或绿色，血液形状明显显现。
从毛孔中渗出，喉咙和心脏受损，衣服上沾有异味，呼吸急促且频繁。
老年人、中风、热病、呕吐，咳嗽、浮肿、热泻致死。
咳嗽、气喘、热病、呕吐，口渴、热泻、肺病，慢性病、腹胀、肋痛。
吐血、肩部发热致死，呕吐伴有强烈气力，大小便有异味且有色，咳痰、黑便带血。
气喘持续时间长者将死，口渴且被其他病所困，舌头外伸失去意识者将死。
酒病极度寒冷所侵，肉体消瘦如涂芝麻油于面。
痔疮、手脚、肚脐，肛门、睾丸口肿胀，心口、肋侧、四肢疼痛，腹部、肛门被热病所侵。
热泻、脾脏碎块，如洗肉水或黑油，如芝麻油、牛奶、酥油，如酸奶、骨髓、酒心。
如脑髓、黑盐，如捣碎的肉汁、蜂蜜，极红、发黑且油腻，如脓液稀薄带脓。
各种身体组织流出，大便无有或过多，如蜜蜂般粘稠，有纹路且有色彩。
肛门皱褶外翻，关节作响疼痛，肛门开裂且力竭，食欲减退。
伴有口渴、热病、呕吐，身热、腹胀、持续腹泻致死。
结石阻塞、睾丸肿胀，小便阻塞病苦致死。
尿频、口渴伴有热疮，肉腐热泻者将死。
疮病及心口、背部，乳房、肩部、头顶出现，关节、手脚处存在。
尿毒病者体力微弱，所有肉体腐烂，口渴、发热昏迷热病发作致死。
火毒阻塞要害，打嗝、头晕、气喘。
肿瘤广大周圆，坚硬如龟甲隆起，脉络显现热病发作呕吐，打嗝、浮肿伴疼痛。
咳嗽严重心跳、热泻、浮肿、气喘，水肿大小便阻塞，气喘、浮肿、打嗝。
热病、头晕、昏厥、腹泻，体弱之人将死亡。
眼睛浮肿和腋下，皮肤腐烂且变薄，服用泻药后腹胀，反复增长者将死。

བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ལྟོ་སྦོས་ཞིང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཕེལ་བ་འཆི། །སྐྱ་རྦབ་སྐྲང་དང་བཅས་པ་དང་། །མིག་དང སེན་མོ་སེར་པོར་སྣང་།།སྙོམས་ཚ་ཡི་ག་འཆུས་དང་སློན། །བརྒྱལ་དང་ལྟོ་སྦོས་ཚད་འཁྲུ་འཆི། །སྐྲངས་ནད་བླ་བརྣན་སྣ་ཚོགས་ལྡན། །སྐྱེས་པ་རྐང་གཉིས་དང་པོར་སྐྲངས། །བུད་མེད་མགོ་ནས་སྐྲངས་ན་འཆི། །གཉི་གའང་མཚན་དང་མཆན་ཁུང་སྐྲངས། ། རི་མོར་བཅས་འཛག་སྐྱུགས་པ་དང་། །རིམས་དང་ཚད་འཁྲུ་དབུགས་མི་བདེ། །སྐྲངས་པའི་ཐ་མར་རིམས་ཚད་འཁྲུ། །དེ་གཉིས་གཉིས་ཟད་མཐར་སྐྲངས་དང་། །ལུས་ཅན་ཉམ་ཆུང་གྱུར་པ་དག། །སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་སྐྲངས་པ་རྐང་པར གནས།།བྱིན་པའི་ཉཝར་ནི་ཕྱིན་པ་དང་། །དཔྱི་ཡི་བར་དུ་གནོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྨན་པས་སྤང་བར་བྱ། །གང་གི་གདོང་ལག་རྐང་པ་ནི། །ལྷག་པར་སྐམས་པར་གྱུར་པའམ། །ལུས་མ་གཏོགས་འདི་ཤས་ཆེར་སྐྲངས། །དེ་ནི་ཟླ་བ་གཅིག་ན་འཆི། །མེ་དབལ་ལུད་པ་ཁ་དོག་ ཉམས།།རིམས་བརྒྱལ་ཡན་ལག་བཅག་སྙམ་སེམས། །མགོ་འཁོར་ཁ་སྐམས་སྙིང་ག་ན། །ལུས་སྙོམ་ཚད་པས་འཁྲུ་ལྡན་སྤང་། །མཛེ་ནི་ཡན་ལག་འདྲུལ་བ་དང་། །མིག་དམར་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །དྲོད་ཉམས་སྲིན་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཙེས། །སྐོམ་ དང་ཚད་པས་འཁྲུ་ལྡན་འཆི།།རླུང་ནད་པགས་པས་ཚོར་མེད་བྱེད། །ལུས་འདར་སྐྲང་དང་ནད་ཀྱིས་གཟིར། །དྲེག་ནད་རྨོངས་ཤིང་བརྒྱལ་བ་དང་། །མྱོས་དང་གཉིད་ཆེ་རིམས་མགོ་རེངས། །ཡི་ག་འཆུས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །འཁུམས་ཤིང་ཆུ་བུར་རུལ་པ་འདྲ། ། མགོ་ནད་ཡིད་འཆུས་དབུགས་མི་བདེ། །རྨོངས་བག་ལ་འཁྲུ་ཞིང་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །སྐད་འགགས་ལུས་ཟུངས་མེ་དྲོད་ཟད། །ལུས་ཉམ་ཆུང་ནད་ཀུན་གསོད་བྱེད། །རླུང་གི་ནད་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་། །མཛེ་ནད་ཁྲག་དང་དམུ་རྫིང་གཅོང་། །སྐྲན་ཅན་གཅིན་ནད་ལྡན་པ ཡིས།།ཤ་ཟད་ནད་ཚབས་ཆུང་ཡང་སྡང་། །ཤ་དང་སྟོབས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟད། །ནད་འཕེལ་ཡི་ག་འཆུས་པ་དག་།ནད་པ་གང་ལ་སྣང་འགྱུར་ཏེ། །ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ན་འཆི། །རླུང་ནད་གཏུན་འདྲ་ལ་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །མི་ཟད་སྙིང་ག་གནས་པ་དག་།སྐོམ་ དད་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་གདུངས་པ།།འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། །རླུང་ནད་ཉཝ་ནི་ལྷོད་བྱེད་ཅིང་། །སྣ་ནི་ཡོན་པོར་འཆུས་བྱེད་པ། །གང་གི་འགྲམ་པ་ཟད་པར་སྣང་། །འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པ་ཡིན། །རླུང་ནད་ལྟེ་བ་གཞང་བར་སོང་། །ཡང་ན་བརླ་དབྲག་གཉིས་ ན་གནས།།སྟོབས་ལྡན་རླུང་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི། །གཞང་དང་སྙིང་གར་གནས་བྱེད་པའམ། །དྲི་མ་ཆུ་སོའི་ལྟག་ལྟེ་བ། །བཀག་ཏེ་ནད་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། །ཆུ་སོར་གཟེར་བར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །སྐོམ་དད་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཆུ་སོ་བཤང་སྒོར་གནས་ནས་ནི། །རླུང་ནི་ དབུགས་མི་བདེ་སྐྱེད་དང་།།རྩིབ་མའི་རྩེ་མོ་འདེགས་བྱེད་ཅིང་། །སྙིང་གར་རླུང་ནི་བརྟེན་པ་དང་། །མིག་བགྲད་འགྱུར་བ་མེད་བྱེད་པ། །འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། །འཕྲལ་དུ་རིམས་དང་ཚ་བས་བཏབ། །སྐོམ་དད་བརྒྱལ་དང་སྟོབས་ ཟད་དང་།།ཚིགས་མཚམས་བྲལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཉེ་བར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ནང་པར་གང་གི་གདོང་ལས་ནི། །རྔུལ་ནས་ཤས་ཆེར་འཛག་འགྱུར་ཞིང་། །ཁར་ཆགས་རིམས་ཀྱིས་གདུངས་པ་རྣམས། །དེ་ཡང་འཚོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །གང་གི་ལུས་ལ་འབྲུམ་ ཕྲན་ནི།།བྱི་རུའི་མདོག་འདྲ་སྣང་གྱུར་པ། །བྱུང་ནས་མྱུར་དུ་མི་སྣང་གྱུར། །དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་འཆི། །འབྲུམ་པ་སྲན་ཆུང་བཤུས་འདྲ་ཞིང་། །དེ་བཞིན་བྱི་རུའི་མདོག་འདྲ་བ། །ནང་དུ་ཁ་བལྟ་ཚད་འབྲུམ་འདྲ། །འབྲུམ་བུས་ལུས་ནི་འཇིག་བྱེད་ཡིན། །

用药物清洗后腹部胀满，反复增长者死亡。伴有白色水肿和浮肿，眼睛和指甲呈现黄色。
食欲不振、恶心、呕吐，昏厥、腹胀、热泻者死亡。具有各种水肿病和上气症，男子从双脚开始浮肿，女子从头部开始浮肿者死亡。两者腋下和生殖器都浮肿。
伴有斑纹、渗漏、呕吐，发热、热泻、呼吸困难。水肿最后伴有发热、热泻。这两种症状消失后又浮肿，体弱者若出现浮肿将会死亡。
若浮肿停留在脚部，蔓延至小腿肚，直至大腿部位造成损害，医生应当放弃治疗。若面部、手脚极度消瘦，或除身体外其他部位严重浮肿，一个月内将死亡。
火毒咳嗽、肤色改变，发热昏厥、肢体如断裂般疼痛，头晕、口干、心痛，身体不适伴有热泻者应放弃治疗。
麻风病使肢体腐烂，眼睛发红、声音嘶哑，体温下降、被虫子侵扰，伴有口渴和热泻者将死亡。
风病使皮肤失去知觉，身体颤抖、浮肿并受病痛折磨。垢病使人昏迷、晕厥，醉酒般嗜睡、发热头僵。
食欲不振、呼吸困难，身体蜷缩如烂水泡。头痛、精神错乱、呼吸困难，神志不清伴有腹泻和口渴、头晕。
声音嘶哑、身体机能和体温衰竭。体弱者容易被各种疾病夺去生命。风病、健忘症，麻风病、血病、淋巴结病、慢性病。
有肿瘤和尿病者，虽病情轻微但肌肉消瘦也应放弃。肌肉和体力极度衰竭，病情加重、食欲不振者，病人若出现这些症状，将在一个半月内死亡。
风病如杵般上升，不断加重停留在心部，被口渴煎熬者，将很快夺去生命。风病使筋松弛，鼻子歪斜，面颊消瘦者，将很快夺去生命。
风病进入脐部和肛门，或停留在两大腿间。强烈的风进入体弱者的肛门和心部，或阻塞粪便、小便和脐部引起疾病，
在小便处疼痛，引起口渴和腹泻，风停留在小便和大便处，引起呼吸困难，抬起肋骨尖端，风依附于心部，
眼睛呆滞无变化者，将很快夺去生命。突然发热，口渴、昏厥、体力衰竭，关节脱臼者，将很快死亡。
早晨面部大量出汗，口腔粘稠、被发热折磨者，也难以存活。身上出现如珊瑚色的小疹子，出现后很快消失者，不久将死亡。
疹子如剥掉的小豆，同样呈珊瑚色，向内凹陷如热疹，这种疹子会摧毁身体。

འབྲུམ་བུས་ལུས་ནི་འཇིག་བྱེད་ཡིན། །མིག་ སེར་གདོང་སེར་རྒྱས་པ་དང་།།མུར་འགྲམ་གཉིས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པ། །སྐྲག་ཅིང་ལུས་ནི་ཚ་བདག་།གང་ཡིན་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །རྒྱུ་མེད་ཕྲུགས་པ་དག་ལས་རྨ། །འཕེལ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་དང་། །རླུང་སྐྱེད་གང་ཡིན་ན་བ་མེད། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ཚ་བ་མེད། ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྣག་མེད་དང་། །གང་ཞིག་ནད་སྐྱེད་ཟུག་གཟེར་མེད། །ཕྱེ་མས་ཁྱབ་དང་རྙིང་པར་སྣང་། །གང་དུ་གློ་བུར་དག་ཏུ་ནི། །རྒྱལ་མཚན་མདུང་ལ་སོགས་གཟུགས་སྣང་། །རྨ་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་བར་བྱ། །མཚན་པར་རྡོལ་ན་བཤང་གཅིག་རླུང་། །འབྱུང་ཞིང སྲིན་བུས་གཙེས་པ་དང་།།པུས་མོ་ཕན་ཚུན་འབྱེར་བ་དང་། །རྐང་པ་བཏེག་ནས་ལྟུང་གྱུར་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཁ་བསྒྱུར་བའི། །ནད་པ་དེ་ནི་འཚོ་མི་འགྱུར། །སོ་ཡིས་སེན་མོའི་རྩེ་གཅོད་ཅིང་། །སེན་མོས་སྐྲའམ་རྩ་གཅོད་དང་། །ས་ལ་ཤིང་བུས་འདྲི་ བ་དང་།།བོང་པས་བོང་བ་རྡེག་པ་དང་། །སྤུ་ལྡང་གཅིན་ནི་བསྐ་བ་དང་། །ལུད་པ་བསྐམས་ཤིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །སྐད་ཅིག་དགོད་ཅིང་སྤྱུགས་གླུ་ལེན། །མ་ལ་ལ་རྐང་བས་རྡེག་པ་དང་། །སྐད་ཅིག་རེ་རེས་བུ་གསོལ། །ནད་པ་གང་ཡིན་དེ་མི་འཚོ། ། གདོང་ལ་སྨེ་བ་ངོ་ཁབས་དང་། །མཛེར་སྐྱེས་སོ་སེན་ཐིག་ལེ་ཆགས། །ལྟོ་ལ་སྣ་ཚོགས་རྩ་སྣང་བ། །གློ་བུར་བྱུང་བ་དེ་མི་འཚོ། །གྱེན་དུ་དབུགས་རྩེག་དྲོད་ཡལ་ཞིང་། །བརླ་དབྲག་གཉིས་སུ་གཟེར་གྱིས་ཉེན། །དཔལ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་གྱུར་པ། །བློ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ སྤང་།།གང་གི་ནད་ནི་འཕེལ་འགྱུར་དང་། །རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི། །གང་ལ་འཕྲལ་དུ་འབྱུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མོད་ལ་འཆི་བར་འགྱུར། །སྨན་པས་ནད་པ་གང་ཞིག་ལ། །སྨན་གྱི་བྱ་བ་བྱས་གྱུར་པ། །འབད་ཀྱང་སོས་པར་མ་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་སྲོག་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། ། མཁས་ཤིང་མང་དུ་གྲུབ་པ་དང་། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱུར་ཡང་། །སྨན་གྱི་བྱ་བ་མ་གྲུབ་གང་། །དེ་ལ་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་དོ། །གང་གིས་སྨན་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག། །མདོག་དང་རོ་སྩོགས་ལོགས་གྱུར་ན། །ནད་མེད་ཡིན་ཡང་དེ་མི་འཚོ། །གང གི་གནས་སུ་ཤིང་བཅས་མེད།།རླུང་མེད་ཀྱང་ནི་ཤི་འགྱུར་དང་། ནད་པ་གང་གི་ཁྱིམ་དུ་ནི། །སྣོད་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དག་།ཆག་གམ་ལྷུང་བར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཡི་སྲོག་ནི་རྙེད་པར་དགའ། །མི་གང་ཉམ་ཆུང་གྱུར་བ་ཡང་། །གློ་བུར་སོས་པར་སྣང་འགྱུར་བ། །དེ་ཡི་སྲོག་ཀྱང་མ་ ངེས་པ།།ཡིན་པར་རྒྱུན་ཤེས་བུས་བཤད་དོ། །ཉེ་དུ་མཛའ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །དྲིས་ཀྱང་མཉན་པར་མི་བྱ་ལ། །སྨན་པས་སྨྲ་བར་མི་བྱ་ཞིང་། །དེ་ཡི་གསོ་བའང་ཁས་མི་བླང་། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་ཤ་ཟ་སྩོགས། །གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་གང་། །སྨན་གྱིས་སྟོབས་ནི་ འཇོམས་པས་ན།།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་འབྲས་བུ་ཀུན། །ཚེ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན། །དེ་བས་འཆི་ལྟས་གནས་པ་ཀུན། །སྨན་པས་འབད་དེ་ཤེས་པར་བྱ། །ཚེ་དང་བསོད་ནམས་གཉི་ག་ཟད། །དེ་གཉིས་ཟད་པར་མ་གྱུར་ཡང་། །ཡང་བ་ནི་ མ་སྤངས་པས།།སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི་འཆི་བར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ལ་སྩོགས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

天花会毁坏身体。眼睛发黄、面色发黄肿胀，两腮肉消瘦，恐惧且身体发热。对此应当舍弃。无故突然出现的伤口，不断扩大蔓延，引起风病却无痛苦，不是胆病引起的发热，不是痰病引起的脓液，某些能引发疾病却无疼痛，粉末遍布且显得陈旧。
突然出现胜幢、长矛等形状的伤口，这些都应当舍弃。生殖器溃烂时，大小便和风气排出，被虫子侵扰，双膝分开，抬脚后跌倒，反复转动嘴巴的病人将不能存活。
用牙咬指甲尖，用指甲剪头发或草，用木棍在地上画画，用石头击打石头，汗毛竖立，小便浑浊，痰液干燥且发烧，忽而大笑忽而唱歌，用脚踢母亲，每时每刻呼唤儿子的病人将不能存活。
脸上出现黑斑、雀斑，长疣，牙齿和指甲上出现斑点，腹部显现各种脉络，突然出现这些症状的人将不能存活。向上喘气、体温消失，两腿关节疼痛，失去光泽的人，有智慧者应当完全舍弃。
疾病不断加重，自然状态完全衰退，这些症状突然出现的人将立即死亡。医生对某些病人实施医疗，即使努力治疗也未能痊愈的，他的生命就难以维持。
即使医术高明且经验丰富，按照仪轨给药，但医疗未见效果的，对此无有治疗方法。在配药时，无缘无故出现相反的情况，颜色和味道等发生改变的，即使无病也不能存活。
在某处无树木，无风却死亡，病人家中器皿非常多，破碎或掉落的，他的生命难以维持。某人虽然体弱，突然看似痊愈的，他的生命也不确定，这是智者所说。
亲属朋友询问时不应听从，医生不应说话，也不应承诺治疗。被阎罗使者、食肉鬼等其他所依附的，因为会破坏药力，因此应当完全舍弃。
生命明论的一切果实，都在于了知寿命。因此，医生应当努力了知一切死亡征兆。寿命和福德二者俱尽，或二者未尽，但因未舍轻重，说众生将死亡。
《医论八支心要》中，身体住处品第五。此后将说身体住处的使者等。

།ཡ་མཚན་ཅན་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་། །རིགས་མཐུན་ ལས་ནི་འགྲུབ་པར་བཤད།།དེ་ལས་གོ་བཟློག་ཕོ་ཉ་ནི། །ལས་ནི་འགྲུབ་མིན་རྟགས་སུ་བཤད། །དམན་དང་འཇིགས་རེངས་སྔངས་པ་དང་། །རྩུབ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་སྨྲ་དང་། །མཚོན་ཆ་དབྱུག་ཐོགས་མགོ་རེག་དང་། །མ་ནིང་སྨར་རལ་པ་ཅན། ། བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་མིང་དང་ལྡན། །སྡིག་ལས་བུད་མེད་དྲི་མ་ཅན། །མང་པོ་ནད་པ་མི་སྡུག་དང་། །ཕྲེང་བ་བྱུག་པ་དམར་པོས་བརྒྱན། །ཏིལ་མར་འདམ་བསྐུས་གོས་རྙིང་དང་། །མདོག་ངན་རླན་ཅན་གོས་གཅིག་གོན། །བོང་བུ་རྔ་མོ་མ་ཧེ་ཞོན། །ཤིང་དང་བོང་བ་ཉེད་པ་དང་། །རིང་ནས འབོད་པའི་ཕོ་ཉ་འོངས།།སྨན་པས་ཡོངས་སུ་སྤངས་བར་བྱ། །བཀྲ་མི་ཤིས་པ་སེམས་དང་སྨྲ། །གཅེར་བུ་གཅོད་དང་འཇིག་པ་དང་། །མཚུན་གཏོར་མེ་ལ་བསྲེག་པ་དང་། །འཆི་བ་རྣམས་ལ་སྟེར་བ་དང་། །སར་ཉལ་སྐྲ་བཤིག་སྐུད་པ་དང་། །ངུ་དང་མ་བསྡམས་གནས་ སྐབས་སུ།།སྨན་པ་གནས་ཚེ་ཕོ་ཉ་འོངས། །མི་ནི་འཆི་བར་སྟོན་པ་ཡིན། །ནད་དང་མཚན་ཉིད་མཚུངས་བ་ཡི། །ཡུལ་ལམ་དུས་སུ་སྨན་པ་གནས། །བང་ཆེན་འབོད་དུ་འོངས་མཐོང་ན། །ནད་པ་དེ་ནི་གསོ་མི་བྱ། །ལྟེ་བ་ཁ་དང་སྣ་རེག་དང་། །སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་སོ། ། མཚན་རྒྱབ་ནུ་མ་མགྲིན་པ་དང་། །ལྟོ་དང་སྲིན་ལག་དག་དང་ནི། །རས་བལ་ཕུབ་མ་ཞ་ཉེ་རྩ། །རུས་པ་གཏུན་བརྡུང་ཕྱགས་མ་རྡོ། །ཞབས་མ་གོས་ཀྱིས་མཐའ་མ་དང་། །ཐལ་བ་སོལ་བ་ཁ་ཚར་སོགས། །གཞན་ཡང་ཐོག་གི་ཞགས་པ ཐོགས།།ཕོ་ཉ་དེ་འདྲ་སྔོན་དུ་མཐོང་། །འཆི་བ་དག་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་མཚན་ཕྱེད་ཉི་མའི་གུང་། །ཐུན་མཚམས་དང་ནི་དུས་ཚིགས་དང་། །ཚེས་དྲུག་ཚེས་བཞི་ཚེས་དགུ་དང་། །སྒྲ་གཅན་མཇུག་རིངས་འཆར་དུས་སྩོགས། །བྲ་ཉེ་སྨིན་དྲུག་སྐག་ཆུ་སྟོད། །གྲེ་ དང་ཁྲུམས་སྟོད་སྣརུབས་དང་ནི།།གོང་དུ་ཕོ་ཉ་ནད་པ་ཡི། །མཚན་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པའི་ཚིག་།མི་དགེ་སྨྲ་དང་མི་ཤིས་མཐོང་། །དེར་ནི་སྨན་པ་འགྲོ་མི་བྱ། །དབང་བོ་མ་ཚང་མི་རོའམ། །མི་རུས་ཀྱིས་ནི་བརྒྱན་པའམ། །ཆད་དང་ཚིག་དང་ཉམས་ཆག་དང་། །དེ་ཡི་ཚིག་ཏུ་ སྨྲ་བའམ།།རོ་ནི་ཚ་དང་དྲག་པའམ། །དྲི་ནི་ཤས་ཆེར་རུལ་པའམ། །རེག་བྱ་རྒྱ་ཆེར་མི་བཟད་དང་། །གང་ཡང་དེ་འདྲ་གཞན་དག་ནི། །དེ་ཀུན་མདུན་དུ་སྨྲ་བའམ། །ཡང་ན་དེ་སྐད་སྨྲ་བའི་ཚེ། །ཕོ་ཉ་འོངས་པར་མཐོང་ན་ནི། །ནད་པ་དེ་ནི་གསོ་མི་བྱ། །ཀྱི་ཧུད་ཀྱི་ཧུད་ཆོ་ ངེས་འདེབས།།འོད་དོད་མོད་མོ་འགྱེལ་སྦྲིད་སྒྲ། །གོས་དང་གདུགས་དང་ལྷམ་འཇིག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་བ་དག་མཐོང་བ་དང་། །ཤིང་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གང་བའི་སྣོད། །ཆུ་ནང་ནུབ་པར་མཐོང་བ་དག་།གསོད་སྩོགས་ཡིད་དུ་མི་འོང་སྨྲ། །ཐལ་བ་ཕྱག་དར་གྱིས་གཏོར་དང་། ཕྱི་ལ་ སྲམ་དང་སྦྲུལ་དང་ནི།།སྤྲེའུས་ལམ་ནི་བཅད་པ་དང་། །འབར་བའི་ཕྱོགས་སུ་རི་དགས་བྱ། །གདུག་པ་སྒྲ་ནི་སྒྲོགས་པ་དང་། །འབྲུ་གནག་བུ་རམ་དར་བ་དང་། །ལན་ཚྭ་ཆང་རྙིང་པགས་པ་དང་། །ཡུངས་ཀར་ཞག་དང་འབྲུ་མར་དང་། །རྩཝ་དང་འདམ་བུ་བུད་ཤིང་དང་། །མ་ནིང་མི་སྲུན་སྨེ་ ཤ་ཅན།།རྒྱ་དག་དང་ནི་རྙི་རྣམས་དང་། །སློན་དང་བཤང་བ་གཏོང་བ་དང་། །རྣག་དང་མཚན་མ་ངན་པ་མཐོང་། །སྙིང་པོ་མེད་དང་འཁྲིག་པ་སྤྱོད། །རས་བལ་སྩོགས་དང་དགྲ་བོ་མཐོང་། །མལ་སྟན་དང་ནི་ཁྱོགས་ལ་སྩོགས། །ཁ་སྦུབ་ཏུ་ནི་གནས་པར་མཐོང་། །ནད་པ་ དག་དང་གཞན་དག་དང་།།སྣོད་སྩོགས་ངན་མཐོང་མི་ཤེས་སོ།

说明与奇特者、修行者和同类相遇时事业得以成就。与此相反，使者则表示事业不能成就。
卑劣、恐惧僵硬、惊慌、粗暴、说不吉祥话、持武器棍棒、触摸头部、阉人、留胡须蓄长发、
具有不吉祥名字、作恶的女人、不洁者、众多病人、丑陋者、戴花环涂抹红色装饰、
涂芝麻油和泥、穿破旧衣服、颜色不好、潮湿、穿一件衣服、
骑驴骡水牛、打树和驴、从远处呼喊而来的使者，医生应当完全避开。
说不吉祥话和想法、裸体、砍伐、毁坏、投掷武器、火烧、
给死者布施、躺在地上、散乱头发、纺线、哭泣、不约束的状态下，
医生住处来了使者，这表示人将死亡。
在与疾病特征相似的地方或时间，医生住处，
看见信使来召唤，不应医治那病人。
触摸肚脐、嘴、鼻子、头发、毛发、指甲、牙齿、
生殖器、背部、乳房、喉咙、腹部和食指，
以及棉花、谷壳、蜘蛛网、骨头、捣臼、扫帚、石头、
仆人、衣服边缘、灰烬、炭火、织物边缘等，
还有持着闪电绳索，事先看见这样的使者，
表示将死亡。同样在午夜、正午、
黄昏以及季节、六日、四日、九日、
罗睺、彗星升起时等，以及
毕宿、昴宿、角宿、氐宿、房宿、心宿、尾宿等，
上述使者对病人的特征所依据的话语，说不善语和见不吉祥，医生不应前往。
感官不全的尸体，或以人骨装饰，
断裂、烧焦、损坏，或说这样的话，
或尸体炎热剧烈，或气味严重腐烂，
或触感极其难忍，或任何其他类似的，
在面前说这些，或者说这些话时，
若见使者到来，不应医治那病人。
'唉呀唉呀'的悲叹声，'哎呀'的呼喊声，打喷嚏声，
衣服、伞和鞋子损坏，见到痛苦，
大树、胜幢、盛满的容器，见到沉入水中，
说杀戮等不悦耳的话，灰尘垃圾撒落，
外面有水獭和蛇，猴子挡路，
凶猛的野兽朝着燃烧的方向，发出叫声，
黑谷物、糖蜜、酸奶、盐、陈酒、皮革、
芥子、油脂、油、草和芦苇、柴火、
阉人、凶恶者、有胎记者、
麻绳和破烂、污秽、大小便、
脓液，见到不好的征兆，
无实质和行淫，见到棉花等和敌人，
床铺和轿子等，见到倒置，
病人等和其他人，见到不好的容器等，都不应医治。

།སྐྱེས་པའི་མིང་ཅན་བྱ་གཡོན་ན། །བུད་མེད་མིང་ཅན་གཡས་འདུག་བཟང་། །བྱ་དང་རི་དྭགས་གཡས་སྐོར་བཟང་། །ཁྱི་དང་ཝ་ནི་དེ་ལྟ་མིན། །རི་དྭགས་རྣམས་ནི་ཟུང་མིན་ཤིས། །ཙ་ཤ་བྱ་རྒོད་ཁཉྫ་རི། །ནེ+ེའུ་ ལེ་དང་རྨ་བྱ་རྣམས།།མཐོང་བ་རྟག་ཏུ་ཤིས་པ་ཡིན། །འུག་པ་བྱི་ལ་སྦྲུལ་མཐོང་བ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཤིས་མ་ཡིན། །གོ་ད་དང་ནི་རི་བོང་སྦྲུལ། །ཛ་བ་ཀ་ནི་མིང་ཐོས་དགེ། །མཐོང་དང་སྒྲ་སྒྲོགས་དེ་ལྟ་མིན། །དྲེད་དང་སྤྲེའུ་དེ་ལས་བཟློག་།འཕྲལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་འཇའ་ ཚོན་མཐོང་།།མི་ཤིས་རྒྱབ་ཏུ་མཐོང་ན་ཤིས། །མེ་ཡིས་གང་བའི་སྣོད་དག་ནི། །ཆག་དང་ཁོང་སྟོང་གནས་པ་དང་། །ནད་པ་འཆི་འགྱུར་ཁྱིམ་དུ་ནི། །སྨན་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། །ཞོ་སྩོགས་བཀྲ་ཤིས་འོག་ནས་བཤད། །གང་བའི་སྣོད་ཕྱིར་བྱུང་མཐོང་དང་། །ཕོ་ཉ་ལ་ སྩོགས་མི་ཤིས་མཐོང་།།དེ་ལྟའི་ནད་པ་སྤང་བར་བྱ། །དེ་ལས་གཞན་པར་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུད། །དག་པས་འབད་དེ་གསོ་བར་བྱ། །ཞོ་འབྲུ་བུ་རམ་ཤིང་དང་ཁྲེ། །སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་པྲི་ཡང་ཀུ། །ནས་ཐུག་དངུལ་རྡོ་བུམ་པ་དང་། །དྲིལ་བུ་མར་མེ་ཆུ་སྐྱེས་ དང་།།དཱུར་པ་ཉ་དང་ཤ་རློན་དང་། །འབྲས་ཡོས་འབྲས་བུ་ཁ་ཟས་དང་། །བུམ་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་གང་། །བུ་མོ་གཞོན་དང་ཤིང་རྟ་དང་། །མི་ནི་མགོ་འཕང་མཐོ་བ་དང་། །ལྷ་རྣམས་དང་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། །གོས་དཀར་གོན་དང་མེ་ཏོག་དཀར། །ཁྱིམ་དང་རྔ་ཡབ་རྟ་དཀར་མཐོང་། །དམ་ པ་བྲམ་ཟེ་གཙུག་ཏོར་དུང་།།རྟ་བབས་དང་ནི་གཡུང་དྲུང་དང་། །ས་ནི་བརྐོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །མེ་ནི་རབ་ཏུ་འབར་བ་དང་། །བཟའ་བཏུང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། །མི་ཡིས་ཤིང་རྟ་ལེགས་གང་དང་། །བ་ནི་བེའུ་དང་བཅས་པ་དང་། །རྒོད་མ་བུད་མེད་བཙས་དང་། །ཤང་ཤང་ཏེའུ་ཤ་བཀྲ་ དང་།།ངང་པ་ཁུ་བྱུག་རྨ་བྱ་དང་། །སར་ས་ནི་སྒྲ་སྙན་སྒྲོགས། །དེ་བཞིན་ཕྱུགས་གཅིག་བཏགས་པ་དང་། །གདུ་བུ་མེ་ལོང་ཡུངས་ཀར་དང་། །གི་ཝང་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་དང་། །བྱུག་པ་དྲི་ཞིམ་གྱིས་བྱུགས་དང་། །ཁུ་བ་དཀར་ཞིང་མངར་བ་དང་། །ཁྱུ་མཆོག་དེ་བཞིན་བ་ལང་རྣམས། །རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་སྒྲ་སྒྲོགས་དང་།།རི་དྭགས་བྱ་དང་མི་རྣམས་ནི། །ཡིད་འོང་སྒྲ་སྙན་སྨྲ་བ་ཡི། །གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་པ་དན་བསྒྲེང་། །མངོན་པར་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྫ་རྔ་དུང་དང་རྔ་བོ་ཆེ། །སྒྲ་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། །བྲམ་ཟེ་རིག་བྱེད་འདོན་པ་དང་། །བདེ་བའི་རླུང་ནི་རྗེས་ མཐུན་རྒྱུ།།ལམ་དང་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་ཚེ་ཡོད། །ནད་སོས་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཤེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཕོ་ཉ་དགེ་བཤད་ནས། །དེ་འོག་རྨི་ལམ་བཤད་བྱ་སྟེ། །རྨི་ལམ་ཤི་བའི་མི་རྣམས་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཆང་འཐུངས་ཁྱིས་དྲངས་གང་། །མི་དེ་རིམ་གྱིས་གཟུགས་ཅན་གྱི། །འཆི་ བདག་གིས་ནི་མྱུར་ཁྱེར་འགྱུར།།ལུས་དང་གོས་དང་ཕྲེང་བ་དམར། །བུད་མེད་རྒོད་པས་དྲངས་རྨིས་གང་། །དེ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་དག་གིས་འཆི། །མ་ཧེ་རྟ་ཕག་བོང་བུ་དང་། །རྔ་མོ་ཞོན་ཏེ་ལྷོ་ཕྱོགས་འགྲོ། །དེ་ནི་གཅོང་ཆེན་ནད་ཀྱིས་འཆི། །ལྕུག་མ་ཚེར་ཅན་འོད་མའམ། །ཏ་ལ་ སྙིང་གར་སྐྱེས་པ་རྨི།།གང་ཡིན་དེ་ནི་སྐྲན་གྱིས་འཆི། །གང་ཞིག་མེ་ནི་མི་འབར་ལ། །སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་ཅིང་མར་གྱིས་བསྐུས། །གཅེར་བུར་འདུག་དང་པདྨ་ནི། །སྙིང་གར་བྱུང་རྨིས་མཛེ་ཡིས་འཆི། །གང་ཞིག་སྨེ་ཤ་ཅན་ལྷན་ཅིག། །སྣུམ་མང་འཐུངས་པར་རྨི་བདེ། །གཅིན་ནད་ ཀྱིས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར།།སྲིན་པོ་ལྷན་ཅིག་གར་བྱེད་ཅིང་། །ཆུ་ལ་བྱིང་རྨི་སྨྱོ་བྱེད་འཛིན། །ར་རོ་གར་བྱེད་ཤི་བ་ཡི། །མིས་ཁྱེར་རྨི་བ་བརྗེད་བྱེད་འཛིན། །

名为男性的鸟在左边，名为女性的鸟在右边为吉祥。鸟和野兽向右转为吉祥。狗和狐狸则不是如此。野兽成双不吉祥。乌鸦、秃鹫、鹊鸟、
黄鼠狼和孔雀等，见到它们永远都是吉祥的。猫头鹰、猫、蛇见到，在任何情况下都不吉祥。蜥蜴以及兔子、蛇，
听到瞿麦的名字为吉祥。见到和听到其叫声则不然。熊和猴子则相反。在前方见到彩虹不吉祥，在后方见到则吉祥。装满火的容器，
破碎和空腹存在，以及病人将死的家中，医生进入之时，酸奶等吉祥下文将说。见到装满的容器外出，以及
使者等不吉祥之相。应当舍弃这样的病人。除此之外，以慈悲心，应当努力医治。酸奶、谷物、甘蔗和铜器，
蜂蜜、酥油、当归、麦粥、银矿、水瓶和铃铛、灯、莲花，吉祥草、鱼和生肉，
大米、炒米、水果和食物，以及宝瓶装满珍宝，少女和车乘，
人的头高昂，以及诸神和国王，身着白衣和白花，见到房屋、拂尘和白马。圣者、婆罗门、顶髻、法螺，
门楣以及卍字，以及挖掘的土地，以及熊熊燃烧的火，以及可口的饮食，
以及人乘坐良好的车乘，以及母牛与犊子，以及母马生产，以及天鹅、小鸟、斑鹿，
天鹅、杜鹃、孔雀，以及鹦鹉发出悦耳的声音。同样见到单个牲畜被拴住，
手镯、镜子、芥子，以及见到檀香，以及涂抹芳香的香料，以及白色甘甜的液体，
以及公牛和牛群发出和谐的声音，以及野兽、鸟类和人们发出悦耳动听的声音，
举起伞盖、胜幢和幡，以及赞颂，以及陶鼓、法螺和大鼓的声音，以及吉祥的声音，
婆罗门诵读吠陀，以及顺风吹拂。在路上和进入房屋时存在，应知是病愈的征兆。
如是说明使者吉祥后，其后当说梦境。梦中与死人一起，饮酒被狗引导者，
此人将逐渐被有形的死主迅速带走。身体、衣服和花鬘红色，被女人笑着引导梦见者，
此人将死于血胆病。水牛、马、猪、驴和骆驼骑乘往南方而去，此人将死于重病。
竹子、带刺的芦苇或者棕榈树生长在心脏部位的梦，此人将死于瘤病。
某人火不燃烧而行火供，涂抹酥油，裸体而坐，以及莲花从心中生出者将死于麻风病。某人与有胡须者一起，
梦见饮用过多油腻者，将死于尿病。与罗刹一起跳舞，并梦见沉入水中者得癫狂病。与尸体跳舞，被死人带走者得失忆病。

མིས་ཁྱེར་རྨི་བ་བརྗེད་བྱེད་འཛིན། །བོང་བུ་རྔ་མོ་བྱི་ལ་སྤྲེའུ། །སེངྒེ་སྟག་དང་ཁྭ་དག་དང་། །ཝ་འམ་མི་རོ་ལ་ཞོན་རྨིས། །དེ་ནི་འཆི་བདག་ཁར་སོང་ཡིན། ། སྣུམ་ཁུར་ཤ་ཁུ་ལི་ཟོས་རྨིས། །སད་ནས་དེ་འདྲ་སློན་འགྱུར་བ། །གང་ཡིན་དེ་ནི་འཚོ་མི་འགྱུར། །ཉི་ཟླ་གཟས་ཟིན་རྨིས་མིག་ན། །ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྷུང་བ་ཡི། །རྨི་ལམ་མཐོང་ན་ལོང་བར་འགྱུར། །སྤྱི་བོར་འོད་མའི་ལྕུག་སྩོགས་སྐྱེས། །དེ་བཞིན་བྱ་རོག་ཚང་འཆའ་དང་། ། མགོ་བོ་ཆད་པར་རྨིས་པ་དང་། །ཁྭ་དང་བྱ་རོག་སོགས་ཀྱིས་བསྐོར། །དེ་བཞིན་ཡི་དྭགས་ཤ་ཟ་མོ།

人梦见被抬着，忘记，抓住，
驴子、骡子、猫、猴子，
狮子、虎以及乌鸦等，
梦见骑在狐狸或尸体上，
这是已到死主口中。
梦见食用油脂、肉汤、尸体，
醒后若遇到这样的事，
无论是谁都将不能存活。
梦见日月被蚀眼睛痛，
太阳月亮坠落的
梦境若见到将成盲人。
头顶长出芦苇等茎秆，
同样筑乌鸦巢及，
梦见头颅被砍断，
被乌鸦和秃鹫等包围，
同样梦见饿鬼食肉女。

།བྱད་མ་སྨེ་ཤ་ཅན་གྱིས་བསྐོར། །འོད་མའི་ཚལ་དང་ཚེར་མ་དང་། །རྩཝ་ཡི་ཚང་ཚིང་ནང་དུ་ཚུད། །གཡང་སར་ལྷུང་དང་དུར་ཁྲོད་ཉལ། །ཕྱག་དར་ཐལ་བའི་ནང་དུ་ལྷུང་། ། ཆུ་དང་འདམ་ལ་སྩོགས་པར་ནུབ། །ཆུ་རྒྱུན་གྱིས་ནི་མྱུར་དུ་ཁྱེར། །གླུ་གར་དང་ནི་རོལ་མོ་དང་། །གོས་དང་ཕྲེང་བ་དམར་པོ་འཆང་། །ལུས་འཕེལ་ན་ཚོད་རྒས་པ་དང་། །བག་མ་ལེན་ཞིང་ཁ་སྤུ་འདྲེག་།ཟས་བཙོས་སྣུམ་ཟ་ཆང་འཐུང་དང་། །སྐྱུགས་དང་འཁྲུ་བ་རྨི་བ་དང་། ། ལྕགས་དང་གསེར་དག་རྙེད་པ་དང་། །བཙོང་དང་རྩོད་ལས་ཕམ་པ་དང་། །མཆིལ་ལྷམ་གཉིས་ནི་སྟོར་བ་དང་། །རྐང་པགས་ལྷུང་བ་རྨི་བ་དང་། །ཤིན་ཏུ་དགའ་དང་རབ་ཁྲོས་བའི། །ཤི་བའི་གཉེན་གྱིས་སྤྱོས་པ་དང་། །མར་མེ་གཟའ་དང་སྐར་མ་དང་། །སོ་མིག་ལྷའི་གཟུགས རྣམས་ནི།།ལྷུང་བའམ་འཇིག་པ་རྨིས་པའམ། །རི་བོ་རལ་པར་འགྱུར་པ་དང་། །ནགས་ཚལ་འབར་བའི་ནང་དང་ནི། །སྡིག་ཅན་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། །རོ་བསྲེགས་པ་དང་མུན་པར་ཞུགས། །མ་ཡི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། །བྲག་དང་ཁང་པ་སར་ལྷུང་དང་། །དེ་བཞིན་ཉ་ ཡིས་མིད་པ་དང་།།ཆོས་གོས་གོན་པའི་མི་སྲུན་དང་། །གཅེར་བུ་དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་དང་། །མིག་དམར་ཁ་དོག་གནག་པ་ནི། །མཐོང་ན་ནམ་ཡང་ཤིས་ཡིན། །བུད་མེད་སྡིག་ཅན་གདོང་གནག་དང་། །སྐྲ་དང་སེན་མོ་ནུ་མ་རིང་། །གོས་དང་ ཕྲེང་བ་དམར་པོ་ཐོགས།།རྨིས་པ་དུས་མཚན་ཡིན་པར་འདོད། །ནད་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །ཡིད་འཇུག་བུ་ག་བཀག་པའི་ཕྱིར། །མི་བཟད་རྨི་ལམ་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། །ནད་པ་འཆི་བར་འགྱུར་པ་ཡིན། །ནད་མེད་ཐེ་ཚོམ་བཅས་གྱུར་ཞིང་། །འགའ་ཞིག་ཐར་བར་ འགྱུར་པ་ཡིན།།མཐོང་དང་ཐོས་དང་ཉམས་མྱོང་དང་། །གསོལ་བ་བཏབ་དང་བརྟགས་པ་དང་། །འབྱུང་བར་འགྱུར་དང་ནད་ལས་བྱུང་། །རྨི་ལམ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཤད། །དེ་ལས་དང་པོའི་ལྔ་པོ་དང་། །རང་གི་རང་བཞིན་ཉིན་མོ་བརྗེད། །ཤིན་ཏུ་རིང་ཐུང་འབྲས་བུ་མེད། ། ཆ་འདྲེས་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། །མཚན་སྟོང་རྨི་ལམ་འབྲས་བུ་རིང་། །མཐོང་བ་ཆུང་ངུ་བྱེད་པ་ཡིན། །ནང་པར་མཐོང་དང་གཉིད་མ་ལོག། །མི་མཐུན་གཏམ་གྱིས་བར་མཆོད། །དེ་ཡི་ཉིན་པར་འབྲས་ཆེན་འགྱུར། །སྦྱིན་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སྩོགས་ཀྱིས། །རྨི་ལམ་འབྲས་བུ ཆུང་བར་འགྱུར།།གང་ཞིག་རྨི་ལམ་ངན་མཐོང་ནས། །སླར་ཡང་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ། །རྨི་ལམ་བཟང་པོ་མཐོང་གྱུར་ན། །འབྲས་བུ་བཟང་པོ་ཉིད་ཐོབ་འགྱུར། །ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་ཁྱུ་མཆོག་དང་། །བ་ལང་རྒྱལ་པོ་མཛའ་བཤེས་གསོན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་གྲགས་ལྡན་དང་། ། མེ་འབར་བ་དང་དངས་པའི་མཚོ། །བུ་མོ་ཁྱེའུ་སེར་བ་དང་། །གོས་དཀར་གོན་ཞིང་མདངས་དང་ལྡན། །སྐྱེས་བུ་ཟ་དང་ལུས་འབར་དང་། །ཁྲག་གིས་ལུས་ཀུན་བྱུགས་པ་དག། །གང་གིས་མཐོང་བར་གྱུར་བ་དང་། །གདུགས་དང་ཤ་རློན་མེ་ལོང་དུག། །སྣ་མ་དཀར་པོས གོས་པ་དང་།།མི་གཙང་གིས་བྱུགས་འབྲས་བུ་རྙེད། །རི་བོ་ཁང་བཟངས་འབྲས་བཅས་ཤིང་། །འཛེག་དང་སེང་གེ་གླང་ཆེན་མི། །རྟ་དང་བ་ལང་དག་ལ་ཞོན། །ཆུ་བོ་མཚོ་བྲན་རྒྱ་མཚོ་རྒལ། །ཤར་དང་བྱང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། །བགྲོད་མིན་འགྲོ་དང་ཤི་བ་དང་། །ཉམ་ང་ ལས་ཐར་ལྷ་རྣམས་དང་།།ཕ་མས་མངོན་པར་བསྟོད་པ་དང་། །ངུ་དང་ལྟུང་ལས་ལྡང་བ་དང་། །དགྲ་བོ་ཕམ་པར་བྱས་པ་དག་།གང་རྨིས་ཚེ་རིང་ནད་མེད་དང་། །ནོར་མང་པོ་ནི་རྙེད་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ནད་པའི་གཡོག་འཁོར་ནི། །བཀྲ་ཤིས་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། དད་ལྡན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། །ནོར་མང་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྙིང་སྟོབས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་། །སྨན་པ་བྲམ་ཟེ་སྩོགས་ལ་གུས། །

被丑陋的女人包围，陷入芦苇丛、荆棘和草丛中，
跌入悬崖和卧于墓地，落入垃圾灰尘中，
沉入水中和泥潭等，被急流迅速冲走，
歌舞和音乐，穿着衣服和红色花环，
身体增长衰老，娶妻剃须，
吃熟食油腻食物喝酒，呕吐腹泻做梦，
得到铁和金，买卖争斗失败，
丢失一双鞋子，梦见掉落鞋底，
极其欢喜和愤怒，死去的亲人哭泣，
油灯、行星、星辰，牙齿、眼睛、神像等，
梦见坠落或毁坏，或山崩塌，
进入燃烧的森林中，进入罪人家中，
火化尸体和进入黑暗中，进入母胎中，
从悬崖和房屋坠地，同样被鱼吞食，
穿着法衣的恶人，手持棍棒的裸体人，
红眼睛黑色皮肤的人，见到都不吉祥，
罪恶女人黑脸，长发长指甲长乳房，
手持红色衣服和花环，梦见这些是死期将至，
疾病力量强大，堵塞心窍通道，
会见到可怕的梦境，病人将会死亡，
无病者虽有疑虑，有些人会得到解脱，
见闻和体验，祈祷和观察，
将来发生和疾病所生，梦境分为七种，
其中前五种，白天忘记自性，
太长太短无果，性质混杂，
空夜梦境果报遥远，所见微小，
清晨所见和未睡，不合言语所隔，
当天果报巨大，通过布施火供等，
梦境果报变小，若人见到恶梦，
之后在当时，又见到好梦，
将获得善果，天神婆罗门公牛，
牛王亲友活着，圣者有名声者，
燃烧的火和清澈的湖，女孩男孩黄色，
穿白衣有光泽，食人者身体燃烧，
全身涂抹鲜血等，凡是见到这些，
伞盖生肉镜子毒药，白色鼻涕沾染，
涂抹不净物得到果实，山峰宫殿果树，
攀登狮子大象人，骑马和牛，
渡过河流湖泊海洋，向东向北行走，
不该去处去和死亡，脱离危险诸天，
父母赞叹，哭泣从跌倒中站起，
战胜敌人等，梦见这些将长寿无病，
获得众多财富，同样病人的侍从，
吉祥仪轨圆满，具信随顺，
聚集众多财富，具足勇气特征，
恭敬医生婆罗门等。

སྙིང་སྟོབས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་། །སྨན་པ་བྲམ་ཟེ་སྩོགས་ལ་གུས། །གསོ་དཔྱད་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བ་མེད། །དེ་ནི་ནད་མེད་འགྱུར་མཚན་ཉིད། །རྟག་ཏུ་ཤིས་པ་སྡུད་པ་དང་། །བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣམ་པར་སྤང་། ། འདི་དག་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡི། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་ཤིས་པར་བཤད། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་སྐྱེ་དང་འཆི། །མཚན་ཉིད་གང་ཕྱིར་བཤད་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས། །འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་གནས་སུ་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནས ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་གནས་ཏེ་གནས་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སྩོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། ། ནད་དང་སྡིག་པ་རིམས་གནོད་བྱེད། །འགྱུར་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་མ་ཞུའི་སྐྱོན། །ཟད་བྱེད་འཚོ་དཀའ་མཁུན་གནོད་སྐྱེད། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སྒྲས་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་སྔར་བྱུང་ཚུལ་དང་ནི། །དེ་བཞིན་ཚུལ་ཕྱེད་གོམས་བྱེད་དང་། །དཀྱེལ་གྱུར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ནད་ནི རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་བྱ།།གཞི་དང་རྒྱུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །རྐྱེན་དང་སློང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ནད་གཞི་བཤད། །གང་གིས་སྔར་བྱུང་ཚུལ་ཤེས་པས། །ནད་ནི་འབྱུང་བར་འདོད་གྱུར་ལ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་མ་གྱུར་བ། །ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཇི་བཞིན་པར། ། ཆུང་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་གསལ་བའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བ་ཉིད་གྱུར་པ། །ཚུལ་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། །དབྱིབས་དང་གསལ་མངོན་རྟགས་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་མཚན་མ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་ནད་དང་མི་མཐུན་ཞིང་། །མི་མཐུན་པ་ཡི་དོན་བྱེད་པའི། །སྨན་དང་ཟས དང་སྤྱོད་ལམ་རྣམས།།ཉེར་བར་བསྒྱུར་པས་བདེ་འགྱུར་བ། །ཉམས་བརྟས་བྱེད་པར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་གོམས་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་མ་གོམས་ནད། །མི་འཕྲོད་ནད་ཅེས་བྱ་བའོ།

具足勇气品质，恭敬医生婆罗门等，对医疗不知疲倦，此乃无病之相。
常常积聚吉祥，远离一切不祥，此等乃是见真谛，仙人们说为吉祥。
如是此为生与死，因为说明其特征，是故为身之所依，此说为身之所依。
此为《医论八支心要》身依品第六。《医论八支心要》身依第二处圆满。
其后当说一切病之病基。复次，如常识子等大仙人们如是说道：
病与罪过热病害，变化痛苦不消化，衰竭难治咳嗽害，以名异称而宣说。
病基先前生起相，如是辨别相习性，及其展开能了知，当知病有五种相。
基与因及生处所，缘与激发之因由，以诸异名说病基，由此知晓先起相。
于将生起之诸病，尚未辨别其差别，如实了知病之相，因小而相不明显。
彼相明显而显现，说为辨别之体相，形状明显诸征兆，即是特征与标记。
与因与病不相顺，及作不顺之功用，药物饮食诸行为，转变而成安乐者，
当知是为增长力，此说名为习性相，与此相反未习病，说为不适之病症。

།གང་གིས་ནད་ནི་དཀྱིལ་གྱུར་པས། །ཇི་བཞིན་ རྗེས་སུ་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་།།ནད་རྣམས་རྫོགས་ཤིང་མངོན་གྱུར་པ། །སྐྱེས་ཤིང་འོངས་པ་དཀྱེལ་གྱུར་ཡིན། །དེ་ནི་གྲངས་བརྟག་གཙོ་བོ་དང་། །སྟོབས་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ཡིན། །གྲངས་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་ལས། །རིམ་ནི་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ནད་རྣམས་སྤྱིར་ནི་བསྡུས་པ་ལས། ། ཆ་ཤས་དབྱེ་བ་བརྟག་པ་ཡིན། །རང་དབང་གཞན་དབང་གཉིས་ལས་ནི། །ནད་རྣམས་གཙོ་བོར་བཤད་པ་ཡིན། །རྒྱུ་སྩོགས་མ་ལུས་ཕྱོགས་གཅིག་ལས། །སྟོབས་ནི་ཆེ་ཆུང་ཤེས་པར་བྱ། །ཉིན་མཚན་དུས་དང་ཟས་ཟོས་ཆས། །ཉེས་པ་ཇི་བཞིན་ནད་ཀྱི་དུས། །དེ་ལྟར་ནད གཞིའི་དོན་བཤད་ནས།།དེ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ། །ནད་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནད་གཞི་ནི། །ནད་ནི་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །དེ་ནི་གནོད་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་པ། །བསྟེན་པས་ལྡང་བར་འགྱུར་བར་བཤད། །གསུམ་པོའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ། །གནོད་འགྱུར་སྔར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། ། ཁ་དང་ཚ་དང་བསྐ་ཆུང་ཟད། །རྩུབ་དང་བཅུད་མེད་སྲ་བ་དང་། །བཀག་དང་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། །མཚན་མོ་མི་ཉལ་སྐད་ཆེར་སྨྲ། །སྦྱངས་པའི་སྦྱོར་དྲགས་མྱ་ངན་འཇིགས། །སེམས་ལས་དྲག་ཤུལ་བུད་མེད་དྲགས། །སོ་ག་ཉིན་མཚན་ཟས་ཞུའི་རྗེས། །རླུང་གི་ནད་ནི་ལྡང་བར་འགྱུར། ། མཁྲིས་པ་ཚ་དང་སྐྱུར་དང་རྣ། །ལན་ཚྭ་བྲོ་དང་ལུས་ཚ་དང་། །སྟོན་ཀ་ཉིན་ཕྱེད་མཚན་ཕྱེད་དང་། །ཚ་བའི་དུས་སུ་ལྡང་བར་འགྱུར། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་སྣུམ་པ་དང་། །ལྕི་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་བསིལ་དང་། །འདུག་དང་བདེ་དང་གཉིད་མ་ཞུ། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་བརྟས་དྲགས་དང་། །སློན སྩོགས་སྦྱོར་བ་ཉེས་པ་དང་།།ཟོས་མ་ཐག་དང་དཔྱིད་ཀྱི་དུས། །སྔ་དྲོ་མཚན་སྟོད་བད་ཀན་ལྡང་། །འདྲེས་པ་ལས་ནི་ལྡན་པ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་བསྟེན་པས་འདུས་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་འདྲེན་མར་ཟོས། །མ་ཞུ་མ་སྙོམས་མི་འཕྲོད་དང་། །ལྷག་པར་ཟོས་པ་ལ་སྩོགས་ དང་།།ཆང་དང་བཏུང་བ་ཉེས་པ་དང་། །ཚོད་མ་སྐམ་དང་ལ་ཕུག་རྗེན། །ཏིལ་ཚིགས་ས་ཞག་སོ་བའི་ཆང་། །ཤ་རུལ་ཤ་སྐམ་ཤ་རིད་རྣམས། །དེ་དང་དེ་ཡིས་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །དེ་བཞིན་ཁ་ཟས་སྦོས་པ་དང་། །དུས་ཚིགས་ལོག་པ་བདུན་གྱི་རླུང་། །གདོན་ཞུགས་དུག་དང་ དབྱིག་དུག་ཟོས།།བེའུ་སྣབས་ནད་འཁྲུགས་རི་རྩར་གནས། །བཙས་སྐར་ལ་ནི་གཟའ་ཞུགས་དང་། །ལོག་པར་སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། །སྡིག་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །བུད་མེད་བུ་བཙས་ལོག་པར་བྱུང་། །གསོ་བ་ལོག་པར་བྱས་ལས་ལྡང་། །དེ་ལྟར་སོ་སོའི་ནད་ལྡང་བས། ། ནད་ཀྱི་གནས་སུ་འགྲོ་བྱེད་པ། །རྩ་སྦུབས་རྣམས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། །ནད་རྣམས་ལུས་ལ་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་རིམས་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

由于疾病居于中央，如是随之增长，诸病圆满且显现，生起而来居中央。
此由数量观察为主，力量与时间所分。数量如何于此中，次第分说为八种。
诸病总体归纳中，观察部分差别性。从自力他力二者，说为诸病之主要。
从因等一切一方，当知力量大与小。昼夜时节与食用，如是过失病之时。
如是说明病基义，当广说彼之内容。一切诸病之病基，即是诸病扰动性。
彼由种种损害事，依止而起如是说。三者配合三种相，损害先前已说明。
苦与热及微涩味，粗糙无味坚硬性，遮止用力挤压及，夜不眠眠大声语。
修习过度忧愁惧，心力猛烈女人过，夏季昼夜食消后，风病即当生起焉。
胆热与酸及辛味，咸味辣味身热及，秋季日中夜半时，热时之中当生起。
甜酸咸味油腻性，沉重生痰凉性及，安住安乐未消化，日间睡眠过饱满。
春等配合诸过失，食毕即时与春季，晨起夜初痰病起，由相混合而具足。
一切依止成聚合。如是其他交替食，未消不均不相宜，过量饮食等诸事。
酒与饮料之过失，干菜萝卜生食用，芝麻烧焦陈腐酒，腐肉干肉瘦肉等。
由彼彼等生三过，如是食物胀满及，季节错乱七种风，魔入中毒财毒食。
犊鼻病乱山中住，生时星宿遭罗睺，种种错误之配合，依止罪业诸因缘。
妇女生产错误生，治疗错误而生起。如是各别病起已，行至病之所在处。
行至诸脉孔穴中，诸病速疾生身上。
此乃《医方明八支心要略集》之病基处品第一。
其后当说热病之病基。

།རིམས་ནི་ནད་བདག་སྡིག་ཅན དང་།།འཆི་བདག་མདངས་ཟ་འཆི་བྱེད་ཡི། །ཁྲོས་པས་མྱུར་བའི་མཆོད་སྦྱིན་བརླག། །དྲག་པོ་དཔྲལ་བའི་མིག་ལས་བྱུང་། །སྐྱེ་དང་འཆི་ཚེ་རྨོངས་བྱེད་པ། །མི་འཕྲོད་སྣ་ཚོགས་བསྟེན་ལས་བྱུང་། །མི་བཟད་མིང་ནི་སྣ་ཚོགས་པས། །སྐྱེ་གནས་དུ་མ་རྣམས་ལ་གནས། ། དེ་ནི་ནད་རྣམས་སོ་སོར་འདྲེས། །འདུས་དང་གློ་བུར་ལས་བརྒྱད་འགྱུར། །དེ་ལ་ནད་རྣམས་རང་རང་ནི། །རྒྱུ་ལས་འཁྲུགས་ཏེ་ལྡང་བ་ཡིས། །མ་ཞུའི་གནས་སུ་ཞུགས་གྱུར་པ། །ལྷན་ཅིག་གནས་ནས་རྩ་སྒོ་བཀག། །ཞུ་བའི་གནས་ནས་མེ་དྲོད་ནི། །ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མངོན་ཁྱབ་ནས། །ལུས་ཀུན་ཚ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་ཤིན་ཏུ་ཚ་བྱེད་པས། །རིམས་ནི་དེ་ཡིས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་སྒོ་བཀག་པས་དེ་འོག་ཏུ། །རྡུལ་ནི་མང་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་སྒྱིད་ཞན་དང་། །ཉམས་མི་དགའ་ཞིང་ལུས་ལྕི་ལ། ། རོ་མི་ཚོར་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །གླལ་འབྱུང་མིག་འཁྲུགས་མཆི་མར་བཅས། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་འཇུ་སྟོབས་ཆུང་། །ཉམ་ཆུང་གཉིད་ནི་ཆེ་བ་དང་། །སྦུ་ལྡང་བྱ་རྨྱང་བྱེད་འདོད་དང་། །བྱིན་པའི་ཉཝ་ན་ལུས་སྙོམ་དང་། །ཕན་པར་བསྟན་པ་མི་བཟོད་ཁྲོ། །སྐྱུར་དང་ཚ་དང་དྲོད ལ་སྲེད།།ཁ་ཟས་མངར་བ་ལ་མི་དགའ། །བྱིས་པ་ལ་སྡང་སྐོམ་དད་ཆེ། །སྒྲ་མེ་གྲང་ལྷགས་རླུང་དང་ཆུ། །གྲིབ་མ་ཉིན་མཚན་རྒྱུ་མེད་པར། །དགའ་དང་མི་དགའ་དག་ཏུ་བྱེད། །དེ་རྗེས་རིམས་ནི་གསལ་བར་འགྱུར། །རིམས་ཐེབས་འབྱང་ཉེའི་ཚེ་ནད་ཚབས། ། ཆུང་ཞིང་ཚབ་མི་སྙོམས་ལ། །ཡན་ལག་དེ་དང་དེར་འཕོ་ཞིང་། །ན་བདེ་དང་དེར་གཡོ་འགྱུར། །རྐང་པ་བེ+ེམས་པོ་རེངས་པ་དང་། །བྱིན་སྙིང་ན་ཞིང་ངལ་བ་དང་། །ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་ལྟ་བུར་སེམས། །བརླ་དང་རྐེད་པ་ན་བ་དང་། །རྒྱབ་ནི་བརྡུངས་པ་ལྟར་སེམས་དང་། །ལྟོ་བ་བཙིར་བ་སྙམ སེམས་དང་།།རུས་པ་བཅད་པ་སྙམ་པ་དང་། །རྩིབ་མ་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། །སྙིང་ནི་བཙིར་སྙམ་སེམས་ཤིང་ཟུག། །བྲང་དུ་བཙུགས་པ་ལྟ་བུར་གཟེར། །ཕྲག་པ་བརྡུངས་སྙམ་དཔུང་པ་ནི། །བཅོམ་སྙམ་སེམས་ཤིང་སྒྲོག་དུས་ན། །འགྲམ་པས་ཁ་ཟས་བལྡད་མི་ནུས། །གླལ་འབྱུང་རྣ་བ་ སྒྲ་དང་བཅས།།མུར་འགྲམ་ཟུག་ཅིང་མགོ་བོ་ན། །ལྕེ་ཡིས་རོ་ནི་མི་ཚོར་རམ། །ཡང་ན་ཁ་བསྐ་བྲོ་བར་འགྱུར། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྲི་བ་དང་། །ལྤགས་མིག་ཁ་དང་སེན་མོ་དང་། །བཤང་སོགས་རྩུབ་ཅིང་དམར་བ་དང་། །མཆིལ་མང་ཡི་ག་འཆུས་སྲེད་ཆུང་། །ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་རྡུལ་མི་ འབྱུང་།།གཉིད་ཡར་མཆུ་དང་གྲེ་བསྐམ། །སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ལུད་པ་སྐམ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་སྐྱུགས་པ་སྐམ། །སེམས་ཞུམ་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་། །པགས་པ་སོ་དག་བརྩེ་བ་དང་། །རྐང་ལག་འདར་ཞིང་སྦྲིད་པ་ཐོགས། །མགོ་འཁོར་ཚིག་ནི་བླ་བ་དང་། །དྲོད་བག་ལ་དགའ་བྱ་རྨྱང་ བྱེད།རླུང་གི་རིམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །ལུས་ཀུན་ཅིག་ཅར་ཁྱབ་པ་དང་། །བླ་ཞིང་ཁའི་རོ་ཁ་བ་དང་། །བསིལ་འདོད་ཁ་སྣར་ཐོར་བུ་འབྱུང་། །མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་མྱོས་སྙིང་མི་དགའ། །བཤང་སླ་མཁྲིས་པ་སློན་པ་དང་། །མཆིལ་མ་ཁྲག་བཅས་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར། །ཐོར་བུ་དམར་ པོ་འབྱུང་བ་དང་།།པགས་པ་ལ་སྩོགས་སེར་རྩ་སྔོ། །རྡུལ་འབྱུང་དབུགས་ནི་མནམ་པ་དང་། །སྐོམ་དད་རབ་ཆེ་མཁྲིས་པའི་རིམས། །ལྷག་པར་ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་རྨོངས། །བུ་ག་འགགས་ཤིང་རིམས་ཤུགས་དལ། །མཆིལ་མང་ཁ་ནང་མངར་བ་བྲོ། །དང་ག་ལྕི་ཞིང་ དབུགས་མི་བདེ།།ཆམ་བཏབ་སྙིང་ན་སྐྱུག་པ་འབྱུང་། །ལུད་པ་ལུས་རེངས་ལྤགས་སྩོགས་སྐྱ། །ཡན་ལག་ཐོར་བུ་གྲང་མོ་འབྱུང་། །སྙོམ་ཞིང་ལུས་འདར་བད་ཀན་རིམས། །

热病是由病魔恶者、死主夺光死神，因愤怒而迅速毁坏祭祀，从凶猛天神额间之眼而生。生死之时令人迷惑，由食用各种不适之物而生。难忍之名种种不同，住于诸多生处。
此病与诸病相互混杂，聚合与突发成八种。其中诸病各自因其因缘而紊乱升起，进入未消化之处，共同居住阻塞脉门。从消化之处将暖热排至体外。与此同时遍布全身，使身体发热。
因肢体极度发热，由此生起热病。因脉门阻塞，其后汗液不多出。其前兆为疲倦、不悦、身重、味觉迟钝、食欲不振、打哈欠、眼乱流泪。
肢体疼痛、消化力弱、虚弱、嗜睡、起疙瘩、想伸懒腰、小腿肿痛、身体不适、不耐劝诫而发怒、渴求酸味、热味和温暖、不喜甜食、厌恶小孩、口渴剧烈。
对声音、火、寒风和水、阴影、昼夜无故地产生喜恶。之后热病明显显现。热病发作临近时病情轻微且不均匀，在肢体间游走，时好时坏而变化。
脚僵硬麻木、小腿和心脏疼痛疲惫、关节感觉如散开、大腿和腰部疼痛、背部如被击打般、腹部如被挤压般、骨头如被切断般、肋骨特别疼痛、心脏如被挤压般疼痛刺痛。
胸部如被刺入般剧痛、肩部如被击打般、臂部如被摧毁般感觉，嚼食时下颌无法咀嚼食物。打哈欠、耳中有声响、腮部疼痛、头痛。
舌头不能感知味道或口中发苦，诸排泄物干涩，皮肤、眼睛、口和指甲以及大便等粗糙发红，唾液多、食欲不振、渴望小，食物不消化、不出汗。
睡眠不安、嘴唇和喉咙干燥、口渴剧烈、干咳、干呕、精神萎靡、身上汗毛竖立、皮肤和牙齿发痒、手脚颤抖、打喷嚏、头晕、说话轻浮、喜欢温暖、想伸懒腰，应知为风热病。
全身同时遍布、轻浮、口中发苦、想凉爽、口鼻生疮、头晕昏迷如醉、心不悦、大便容易、胆汁稀薄、唾液带血、打嗝发酸、生红疮、皮肤等发黄脉青。
出汗、呼吸有臭味、极度口渴为胆热病。特别厌食而迷乱、孔窍堵塞、热势缓慢、唾液多、口中有甜味、胃口沉重、呼吸不畅。
感冒、心痛、呕吐、咳嗽、身体僵硬、皮肤等发白、肢体生寒疮、昏沉、身体发抖为痰热病。

སྙོམ་ཞིང་ལུས་འདར་བད་ཀན་རིམས། །རང་གི་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་ནི། །འབྱུང་ཞིང་འཕེལ་བ་ཉིད་འགྱུར་བ། །ནད་གཞིར་བཤད་པའི་མི་མཐུན་ བསྟེན།།བསྒྱུར་བས་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །རང་རང་མཚན་མ་འདྲེས་པ་ནི། །ལྡན་པའི་རིམས་ཡིན་གཞན་ཡང་ནི། །མགོན་བརྒྱལ་སློན་ལུས་ཚ་རྨོངས་བག་འགྱུར། །གྲེ་བ་ཁ་སྐམ་མི་དགའ་རུས་ཚིགས་ན། །གཉིད་མིད་མགོ་འཁོར་སྤུ་ལྡང་སྐོམ་དད་ཆེ། །ཁ་གླལ་ཚིག་མང་རླུང་ མཁྲིས་འདྲེས་པའི་རིམས།།ཚ་མེད་ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་ཀླད་ཚིགས་ན། །ཆམ་པ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཤང་སྲི། །ཁོང་བསིལ་རྨོངས་བག་རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་རྨྱ། །བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་རིམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན། །ལུས་རྡུལ་རེངས་དང་ཚ་བསིལ་སོར་མི་གནས། །སྐོམ་དད་ ལུད་པ་བད་ཀན་མཁྲིས་བག་འབྱུང་།།རྨོངས་བག་རྨྱ་དང་ཁ་བྲོ་ཁར་དྲི་ཆགས། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པའི་རིམས་ཀྱི་རྟགས། །ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་རྟགས་ཀུན་ལྡན། །འདིར་ཡང་ཐང་རི་ཚ་བ་ལྡང་། །དེ་བཞིན་གྲང་དང་ཉིན་མོ་ནི། །གཉིད་ཆེ་མཚན་མོ་གཉིད་མེད་བྱུང་བའམ། ། རྟག་པར་གཉིད་འོང་པའམ་ཡང་ན་ཡར། །རྡུལ་ཆེར་འབྱུང་བའམ་རྡུལ་མི་འབྱུང་། །གླུ་དང་གར་དང་དགོད་སྩོགས་པ། །སྤྱོད་པ་ངན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་། །མིག་དམར་མཆི་མ་འཛག་དང་བཅས། །ཞུམ་ཞིང་རྫི་མ་འཁྲུགས་པར་སྣང་། །བྱིན་སྙིང་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ། མགོ་བོ་རུས་ཚིགས་ན་མགོ་འཁོར། །རྣ་བ་སྒྲ་དང་ནད་དང་བཅས། །མགུལ་པ་གྲ་མས་གང་སྙམ་སེམས། །ལྕེ་རྩུབ་ཀུན་ནས་བསྲེགས་ལྟར་སྣང་། །ལུས་ལྕི་ཚིགས་ནི་འབྱེ་སྙམ་སེམས། །མཆིལ་མར་ཁྲག་མཁྲིས་བད་ཀན་འབྱུང་། །མགོ་བོ་གཡོ་ཞིང་སྐོམ་དད་ཆེ། ། ཐོར་བུ་འབྲུམ་ཕྲན་མཐའ་འཁོར་ལ། །དམར་ཞིང་གནག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྙིང་ན་བཤང་གཅི་སྲི་བའམ། །ཡང་ན་ཉུང་བའམ་རབ་མང་འབྱུང་། །ཁ་ནང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་། །གཅོམ་ཆུང་འགྱུར་ཞིང་བླ་བ་དང་། །ནད་སྨིན་དཀའ་ཞིང་རྨུགས་པ་དང་། །རྒྱུན་ཏུ གྲེ་བ་འཛེར་བ་ནི།།འདུས་པའི་རིམས་ཏེ་མངོན་རྨུགས་བྱེད། །དེ་ནི་མདངས་འཕྲོག་ཅེས་ཀྱང་བཤད། །ནད་ཀྱིས་བཀག་ཅིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་གྱུར་པ། །གསོར་མི་རུང་ཏེ་དེ་ལས་གཞན། །གསོ་དཀའ་འམ་དབང་པོ་མ་ཚང་འགྱུར། ། གཞན་ཡང་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ། །གང་དུ་མཁྲིས་པ་ལོགས་ཤིག་གནས། །པགས་པའམ་ནང་གྲོལ་ཚ་བ་དག་།འདེབས་པའམ་ཚ་བ་སྔ་ཕྱིས་འབྱུང་། །དེ་བཞིན་བད་ཀན་རླུང་གྲང་བ། །དེ་གཉིད་ཚ་སྔ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །གྲང་སྔ་དེར་ནི་མཁྲིས་པ་ཡིས། །བད་ཀན་གཤེར་བ་སྐམ་པ་དང་། ། གྲང་བཞི་བྱེས་ཁ་སྒྱུར་བརྒྱལ། །མྱོས་དང་སྐོམ་དད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཚ་བ་སྔ་མ་དེ་རྗེས་ལ། །རྨུགས་སློན་མཆིལ་མང་ཁོད་སྙོམ་འགྱུར། །གློ་བུར་དྲག་ཤུལ་ལས་བྱུང་དང་། །མངོན་ཟིན་བྱད་བྱས་དམོད་བྱུང་བཞི། །དེ་ལ་སྨས་བཅད་མེས་ཚིག་སྩོགས། །ངལ་བ་དྲག་ཤུལ་ལས་བྱུང་ཡིན། ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ནད་ཀྱིས། །ཁྲག་ནི་གནོད་ཅིང་འཁྲུགས་བྱས་པས། །ན་བཅས་མདོག་ཉམས་སྐྲང་དང་བཅས། །ཟུག་གཟེར་བཅས་པའི་རིམས་སྐྱེད་འགྱུར། །གདོན་ཞུགས་སྨན་གྱི་དྲི་དང་དུག་།ཁྲོས་འཇིགས་མྱ་ངན་གདོན་ལས་འབྱུང་། །མངོན་པར་ཟིན་ལས་བྱུང་རིམས་ཡིན། ། འདིར་གདོན་རྒྱུ་མེད་དགོད་ཅིང་ངུ་། །སྨན་གྱི་དྲི་བསྐྱེད་བརྒྱལ་བ་དང་། །སྦིད་པ་གླད་ནད་སྐྲངས་པར་འགྱུར། །དུག་ལས་བརྒྱལ་དང་ཚད་པར་འཁྲུ། །མདོག་ནག་ལུས་ཚ་སྙིང་ནད་འབྱུང་། །ཁྲོས་པས་ལུས་འདར་གླད་ནད་འགྱུར། །མྱ་ངན་འཇིགས་ལས་བླ་བར་འགྱུར། །འདོད ལས་མགོ་འཁོར་ཡིད་འཆུས་ཚ།།ངོ་ཚ་གཉིད་བློ་བརྟན་ཉམས་འགྱུར། །གདོན་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རིམས། །

昏睡身颤痰热病，各自时节一切病，发生增长而转变，所说病根不相顺，调理则能得安乐。各自特征不混杂，具足热病其余者，昏迷困倦身发热迷乱性情变，喉干口燥不悦骨节痛，失眠头晕毛竖大渴欲，打哈欠多言风胆混合热。
无热厌食脑节痛，感冒咳嗽呼吸不适大便硬，腹凉迷乱目眩头晕谵妄，痰风混合热病之特征。身疲僵硬冷热不定，口渴咳嗽痰胆性情现，迷乱谵妄口苦有异味，痰胆混合热病之征象。
普遍发生具足诸相，此中或有热病发，如是寒冷与白昼，嗜睡夜晚失眠发，或常有睡或者又，多汗出现或无汗，歌舞笑等，行为不善而趋入，眼红流泪相俱，萎靡睫毛紊乱现，小腿心肋痛，头部骨节痛头晕，耳鸣并病俱，咽喉似满想，舌粗如遍烧，身重关节似脱想，唾液有血胆痰出，头摇大渴欲。
零星小疹周边，发红发黑而出现，心痛大小便秘结，或者减少或极多，口内油腻体力弱，衰弱转变而浮肿，病难成熟昏沉，常有喉咙堵塞，复合热病令昏沉，此亦称为夺光泽，病所阻碍火力损，一切征相圆满者，不可医治此之外，难治或诸根不全。
其余复合所生，何处胆病单独住，皮肤或内脏热，发作或热前后生，如是痰风寒冷，彼二热先难医治，寒先彼中胆病，使痰湿液干涸，寒四作口转昏迷，醉及口渴而生，热病先者其后，昏困多痰体平衡，突发剧烈所生及，明显中邪咒所生四。
其中创伤火烧等，疲劳剧烈所生是，彼多由风病，血受损害扰乱故，伴痛色衰肿胀俱，生起疼痛热病。魔入药香及毒，忿怒恐惧忧魔生，明显所着所生热，此中无因笑又哭，药香生昏迷，麻木脑病肿胀转，毒令昏迷热泻，色黑身热心病生，忿怒身颤脑病转，忧愁恐惧成浮肿，欲望令头晕意乱热，羞愧睡智稳损变，魔等聚合热病。

གདོན་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རིམས། །འཇིག་ཚོགས་གསུམ་ནི་རླུང་གི་རིམས། །ཁྲོ་ལས་མཁྲིས་པ་ལྡང་བར་འགྱུར། །དམོད་པ་བྱད་བྱས་ལས་བྱུང་གང་། །འདུས་པའི་རིམས་ནི་མི་བཟད་པ། །དེ་ནི་ ཤིན་ཏུ་བཟོད་དཀར་བཤད།།དེ་ལ་བྱད་བྱས་སྔགས་ཀྱིས་ནི། །སྦྱིན་སྲེག་བྱས་པ་བཞིན་དུ་བྱས། །ཐོག་མར་སེམས་འབབ་དེ་འོག་ལུས། །དེ་ནས་ཐོར་བུ་མགོ་འཁོར་སྐོམ། །ཚ་བཅས་བརྒྱལ་བས་ཟིན་གྱུར་བའི། །རིམས་ནི་ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་འཕེལ། །དེ་ལྟར་རིམས་ནི་བརྒྱད་དུ་བཅས། ། དེ་དག་མདོར་ན་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རིམས་དང་ནི། །གྲང་དང་ཚ་དང་ཕྱི་ནང་གནས། །རང་བཞིན་དང་ནི་གྱུར་བ་དང་། །གསོར་རུང་གསོར་མི་རུང་བ་དང་། །སྨིན་དང་མ་སྨིན་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་རིམས་ཐོག་མར་ལུས་ཚ་བྱེད། །སེམས་ཀྱི་དང་པོར་སྙིང་ཚ་འགྱུར། ། རླུང་དང་བད་ཀན་ཅིག་ཅར་ནི། །འབྱུང་ཚེ་གྲང་བའི་རིམས་སུ་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་ཚ་བ་སྟེ། །འདྲེས་པས་འདྲེས་པའོ་ནང་གནས་པ། །རིམས་ནད་དཀྱེལ་ནི་བསྐྱེད་འགྱུར་ནས། །ནང་ན་ན་ཞིང་བཤང་གཅི་སྲི། །ཕྱི་རོལ་རིམས་ནི་ཚ་བ་དང་། །ཕྱི་རོལ་གནས་པ་གསོ་བར་སླ། ། དབྱར་དང་སྟོན་དང་དཔྱིད་དུས་སུ། །རླུང་སྩོགས་རིམ་འབྱུང་རང་བཞིན་རིམས། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་གསོ་དཀའ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ནི་རང་བཞིན་རིམས། །ཡིན་ཡང་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །དབྱར་དུས་རླུང་ནད་ལྡང་འགྱུར་ན། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ལྡན་རིམས་འགྱུར། །སྟོན་ཀ་མཁྲིས་བས་ནད སློང་སྟེ།།བད་ཀན་དེ་ཡི་གྲོགས་བྱེད་འགྱུར། །དེར་ནི་སྨྱུང་བ་བྱས་གྱུར་ཀྱང་། །གནོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་དཔྱིད་ལྡང་དེ་ཡང་ནི། །དེ་རྗེས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འབྱུང་། །ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆུང་། །བླ་བརྣན་མེད་རིམས་གསོ་བར་སླ། །རྣམ་ཀུན་འགྱུར་བཞེས་ བྱ་བར།།གསོར་མི་རུང་བ་སྔར་བཤད་དོ། །རིམས་ཀྱི་ནད་ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཚ། །ཁོང་རྨྱ་ཉམ་ཆུང་གཅིན་མང་དང་། །བཤང་སྲི་ཁ་ཟས་མི་འཇུ་ལ། །བཀྲེས་ཆུང་མ་སྨིན་རིམས་མཚན་ཉིད། །རིམས་ཤུགས་སྟོབས་ཆེ་སྐོམ་དད་ཆེ། །བླ་ཞིང་མགོ་འཁོར་དབུགས་མི་བདེ། །བཤང་གཅི་ བདེར་འབྱུང་ནད་བསྐྱོད་པ།།སྨིན་པར་འགྱུར་པའི་མཚན་མ་ཡིན། །མ་སྨིན་གོ་བཟློག་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞག་བདུན་སྨྱུང་བྱས་ལས་སྨིན་བཤད། །རིམས་ནི་ནད་ཀྱི་དུས་དང་ནི། །སྟོབས་ཆུང་ཆེ་ལས་རྣམ་ལྔར་བཤད། །ཕལ་ཆེར་འདུས་པར་གྱུར་བ་ཡི། །རིམས་སུ་མང་དུ་ འགྱུར་བར་བཤད།།རྒྱུན་དང་རྟག་པ་ཉིན་གཅིག་པ། །ཉིན་གསུམ་པ་དང་ཉིན་བཞི་བའོ།

鬼神等聚集的热病，三种身见是风热病，从愤怒生起胆热病，诅咒和降头所生者，聚集的热病难以忍，此说为极难忍受。对此降头咒语等，如同作护摩般对治。
首先心神不安后身体，然后零散头晕口渴，伴随发热昏厥所致，热病日日渐增长。如是热病分八种，总之彼等分两类，身体和心的热病，寒热及内外所住。
自然及变化二种，可治与不可治者，成熟未成熟之分。身热病首先身发热，心热病初心发热。风和痰同时出现，此时成为寒热病，胆病相应即热病，混合则为混合病。内住热病生疾病，内部疼痛大小便闭。
外部热病有发热，外部所住易治愈。夏秋及春三时节，风等次第生自然热，其他变化难治愈。大多风为自然热，虽然如此难治愈。夏季风病若发作，胆痰相应成热病。
秋季胆病引发病，痰湿为其助缘生。彼时虽作禁食法，不会产生危害性。痰湿春起彼之后，随之风与胆病生。气力强大病势小，无并发症热易治。
一切变化称为病，不可治者前已说。热病病势大且热，神志不清体虚尿多，便秘饮食不消化，食欲不振未熟相。热势强大口渴大，轻且头晕呼吸难，大小便通畅病动，此为成熟之征相。
未熟相反之征相，七日禁食后成熟。热病依据病时节，及以强弱分五种。大多聚集所成之，热病多说成此相。连续恒常一日发，三日发作四日发。

།ལུས་ཟུངས་བཤང་གཅི་རྒྱུ་བ་ཡི། །བུ་གནད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱས་པས། །ལུས་ཀུན་ཚ་བར་གྱུར་ནས་ནི། །གནོད་བྱ་སྩོགས་དང་མཉམ་པར་འཕེལ། །སྟོབས་ཆེ་ལུས་ལྕི་རྐང་ལག་རེངས། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ དངས་མར་གནས།།གཉེན་པོས་བཅོས་དཀའ་བཟོད་པར་དཀའ། །རྒྱུན་གྱི་རིམས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ཡི་དྲོད་ཀྱིས་དྲི་མ་དང་། །ལུས་ཟུངས་མྱུར་དུ་ཟད་པར་བྱེད། །དེ་འོག་རྣམ་ཀུན་ལུས་ཟུངས་སྩོགས། །དག་པའམ་མ་དག་རིམས་ཀྱིས་ནི། །རླུང་དང་མཁྲིས་ པ་བད་ཀན་ཞག་།བདུན་ནམ་བཅུའམ་བཅུ་གཉིས་གནས། །ཕལ་ཆེར་མཚམས་ལས་མི་འདའ་བར། །འཚོ་བའམ་འཆི་བ་དག་ཏུ་བྱེད། །དེ་སྐད་མེ་བཞིན་འཇུག་གིས་བཤད། །ལྗང་སྔོན་གྱིས་ནི་བཤད་པའི་གཞུང་། །བདུན་པ་ཉིས་བལྡབ་གྱུར་བ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག བལྡབ།།འདི་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་གྱིས་ཚིགས། །འཚོ་དང་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །རིམས་དུས་དག་དང་མ་དག་ལས། །ཡུན་རིངས་དུས་སུ་གནས་པ་ཡིན། །ནད་རྩེ་ཞིལ་བ་ཉམ་ཆུང་དང་། །ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་སྩོགས་བསྟེན་པས། །ནད་དཀྱེལ་ཆུང་ཡང་གནོད་བྱ་སྩོགས། །བརྟེན་ཏེ་ སྟོབས་ཆེ་ཉིད་གྱུར་ལས།།གཉེན་པོར་བཅས་ཤིང་འཕེལ་འབྲི་གནས། །མི་བཟད་པ་ནི་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནད་ཀྱི་སྟོབས། །རང་གི་དུས་སུ་རིམས་སྟོབས་སྐྱེད། །སླར་ཡང་དེ་དག་བཅོས་ཐབས་ཀྱིས། །སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད། །ནད་ཟད་རིམས་ནི་ཕྲར་གྱུར་ པ།།བཅུད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་ཐིམ། །ཐིམ་པས་ལུས་རིད་ཤ་མདོག་ཉམས། །རྨོངས་བག་ལ་སོགས་དེ་ཡིས་སྐྱེད། །ཉེ་ཞིང་ཁ་ནི་བྱེ་བའི་ཕྱིར། །དངས་མ་རྒྱུ་བའི་རྩ་སྒོ་ལས། །ལུས་ཀུན་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པ་ནི། །ནད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེས་ན་རྒྱུན་ཏུ་རྟག་རིམས་འགྱུར། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཚུལ་མི་འདྲ། །མི་སྙོམས་རྩོལ་བ་མི་མཉམ་པ། །བྱ་བའི་དུས་མིན་མཉམ་ཡུན་རིང་། །དེ་ནི་ཉིན་མཚན་ལན་གཉིས་ལྡང་། །གཞན་དག་ཉིན་རེ་ལན་རེ་ཡིན། །ཕལ་ཆེར་ནད་ནི་ཁྲག་ལ་བརྟེན། །རྟག་པའི་རིམས་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར། ། དེ་ཡང་ཉིན་མཚན་ལན་གཉིས་ལྡང་། །ཉིན་གཅིག་ཉིན་རེ་ལན་རེ་ལྡང་། །དེ་ནི་ཤ་ཡི་རྩ་ལ་བརྟེན། །གསུམ་པ་ཚིལ་གྱི་རྩ་ལ་གནས། །མཁྲིས་པ་རླུང་གཉིས་སྤྱི་ནས་འཛིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་གྱུར་སུམ་མདོ་ན། །རླུང་དང་བད་ཀན་རྒྱབ་ནས་འཛིན། །དེ་ནི་ཞག་གཅིག་གིས་ཆོད་ཡིན། །ཉིན་བཞི་པའི་རིམས ནད་ཚིལ་དང་།།རྐང་དང་རུས་པའི་ནང་ན་གནས། །གཞན་དག་ཚིལ་ཉིད་ལ་གནས་ཟེར། །དེ་ཡི་ནུས་པ་བསྟན་པ་ནི། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་བྱིན་གཉིས་ན། །རླུང་གིས་གླད་པ་ན་བར་བྱེད། །རུས་རྐང་གཉིས་ཀར་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཉིན་བཞི་པ་ནི་གོ་བཟློག་པའོ། །ཉིན་གསུམ་པས་ནི་ཉིན་གཉིས་ན། །ཉིན་ཅིག་ན་བར་མི་བྱེད་དོ།

身体组织、大小便运行的
要穴遍布所致
全身发热之后
损害等同时增长
力大身重手脚僵硬
尤其是住于精华
对治难治难忍受
成为持续性发热
其热使污垢和
身体组织迅速耗尽
此后一切身体组织等
清净或不清净发热
风、胆、痰七日
或十日或十二日住
大多不超过期限
或生存或死亡
如是火同入所说
青绿所说之论
七日加倍
如是九日与十一日加倍
此乃三病根节
使生存与死亡
发热时清净与不清净
长期安住
病势减弱虚弱和
饮食不适等依靠
病程虽短损害等
依靠力量增大
具对治增减住
成为难忍
彼等以病力
于自时生发热力
复次彼等治疗方法
依大小力而逆转
病尽发热变微细
融入精华等中
融入使身体消瘦肤色衰败
昏迷等由此生
接近且开口故
从精华运行脉门
迅速遍布全身
由病引生
是故恒常发热
与此相反方式不同
不均衡劳作不平等
非作时平等长久
彼日夜两次发作
其他每日一次
大多病依血
成为恒常发热
彼亦日夜两次发作
白日每日一次发作
彼依肉脉
第三住于脂肪脉
胆风二者总持
痰胆转三岔处
风与痰从后持
彼为间隔一日
四日热病住于脂肪和
骨髓与骨内
其他说唯住脂肪
其力显示为
痰使两腿痛
风使头部痛
入于骨髓二者
四日则相反
三日则两日痛
一日不痛

།ནད་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྟོབས་ ཆེ་ཆུང་།།ཟས་དང་སྤྱོད་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་བཞིན་རིམས་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི། །ཡིད་དང་ལས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟུངས་དཀྲུགས་གྱུར་པ། །ནད་སོས་ཉི་ཚེ་ཞུ་བར་འགྱུར། །དེ་ཚེ་ནད་བ་དབུགས་དྲག་རྡུལ། །མཁུན་ཞིང་སློན་བྱེད་འགྲེ་བ་དང་། །ལུས་འདར་ཚིག་མང་ཚབ་དང་། །ལུས་གྲང་བཞིན་མདོག་ཉམས་པ་ དང་།།དྲན་སྟོར་རིམས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་གཟིར། །ཁྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་དང་། །བཤང་བ་ནད་དང་སྒྲར་བཅས་པ། །སླ་བ་ཤུགས་དྲག་འབྱུང་བ་ཡིན། །ལུས་ནི་ཡང་ཞིང་རྨྱ་དང་རྨོངས་བག་ཚ་བ་མེད། །ཁ་ན་ཐོར་བུ་འབྱུང་དང་དབང་པོ་བརྟས་ཤིང་བདེ། །ཡིད་ནི་སོར་གནས་རྡུལ་སྦྲིད་བདེར་འབྱུང་ཡི་ག་འབྱེད། །མགོ་བོ་གཡའ་བ་རིམས་ ནད་འབྱང་བའི་མཚན་མ་ཡིན།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་ལུད་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །རབ་དྲོ་རབ་རྣོ་ཚ་དང་སྐྱུར། །ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་ཚ་བ་དང་། །ཁྲེ་རྒོད་ཨུཏྤ་ལ་ཡི་ཟས། །དེ་བཅས་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་དྲགས་དང་། །མཁྲིས་པ་ཅན་གྱི་མཁྲིས་ནད་ནི། །གཤེར་དང་ཁྲག་རྒྱས་ནད་ དུ་འགྱུར།།དེ་ནི་ཕན་ཚུན་འདྲེས་གྱུར་བས། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་། །འདྲེས་དང་གནོད་བྱ་ལས་དང་གཅིག། །མདོག་དང་དྲི་ནི་རྗེས་མཐུན་པས། །ཁྲག་གི་མིང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཁྲག་གནས་ མཆིན་པ་དང་།།མཆེར་པ་ལས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མགོ་བོ་ལྕི་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །བསིལ་འདོད་སྒྲེགས་པ་དུད་ཅན་སྐྱུར། །སྐྱུག་ཅིང་སྐྱུགས་མདོག་བཙོག་པར་སྣང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་མགོ་འཁོར། །ཁོང་སྙོམ་ཁྲག་དམར་ཉ་དྲི་བྲོ། །ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་སྐད་འགགས་ལ། །མིག་ལ་སྩོགས་པའི་ཁ་དོག་ནི། ། དམར་དང་ལྗང་དང་སེར་པོར་སྣང་། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཁ་དོག་དེ། །འདིར་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྟོད་དུ་སྣ་མིག་རྣ་བ་ཁ། །སྨད་དུ་བཤང་སྒོ་ཕོ་མོའི་མཚན། །བ་སྤུའི་བུ་ག་ཀུན་ལས་ཀྱང་། །ཁྲག་རབ་རྒྱས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྟོད་ཀྱི་བད་ཀན་ཡིན་གསོ་སླ། །དེ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ། །སྨན་མང་ཡོད་ཅིང མཁྲིས་པ་ཡི།།སྨན་གྱི་མཆོག་ནི་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། །ཟླ་ལ་ཡོད་པའི་བད་ཀན་ཡང་། །དེར་ནི་དེ་ཡིས་སྦྱངས་བྱས་འགྱུར། །དེ་ལ་སྨན་ནི་མངར་དང་བསྐ། །བད་ཀན་དག་ལ་ཕན་པ་ལ། །གང་གཏོགས་ངང་གིས་བད་ཀན་སེལ། །ཁ་དང་བསྐ་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་རླུང་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ བས་གསོ།།མཁྲིས་པའི་སྨན་ནི་ཉུང་བ་ཡིན། །སྐྱུག་སྨན་མཁྲིས་པའི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །ཟླ་ལ་ཡོད་པའི་རླུང་ནད་ཀྱང་། །དེ་ནི་དེ་ཡིས་ཞི་མི་འགྱུར། །དེ་ལ་རོ་ནི་མངར་བསྐོལ་བ། །འབའ་ཞིག་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །བད་ཀན་རླུང་ནི་འདྲེས་པའི་ནད། །གཉི་གར་འབྱུང་བ་གསོ་དཀའ་སྟེ། །བཟློག་པའི་ཐབས་ནི་མེད་ཕྱིར་དང་། སྨན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

诸病的大小力量，从饮食和行为而生，如是诸热病的生起，则从意念和业而生。
病扰乱身体精华，病愈时仅能消化。此时病人呼吸急促，咳嗽流涎并爬行，
身体颤抖话语多躁，身体发冷面色衰，失忆为热病所困，以愤怒状观望，
大便带病且有声，容易且猛烈而出。身体轻盈昏迷混乱无畏惧，口中零星出现诸根强健安乐，
意识安住打喷嚏舒适而出开胃口，头皮发痒是热病痊愈的征兆。
从《医论八支心要》中，病因之处第二品。
此后将说明血、胆和痰的病因。极热极锐热和酸，盐等热性之物，野鸡乌巴拉之食，
过度食用这些以及，胆病者的胆病，会变成湿和血胀病。由于彼此相互混合，遍布全身。
胆病从血而生，混合和所害业一起，色和香相随顺，故说为血的名称。
它从血所住肝脏，和脾脏中而生起。头重而且厌食，喜凉打嗝带烟酸，
呕吐呕吐色污浊，咳嗽呼吸不适头晕，腹胀血红有鱼腥味，口臭声音嘶哑，
眼等颜色，显现红绿和黄色。梦中也见此颜色，在此会出现。
上部鼻眼耳口，下部大小便道男女根，一切毛孔中，血极胀而流出。
上部痰易治愈，以泻药治疗。药物虽多但对胆病，泻药是最殊胜的药。
月中所有的痰病，也由此而得净化。对此药物甜和涩，对痰病有益，
任何属于自然除痰，何须说苦和涩。因为是向下行风，故以催吐药治疗。
胆病的药物较少，催吐药是胆病最胜药。月中所有的风病，也不会因此而平息。
对此甜味煮沸，唯一有益。痰风混合之病，两处生起难治愈，
因为无对治方法，也没有药物。

།འདི་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཐབས། །སྦྱང་བའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྦྱངས་པས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་། །སྨན་པས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡང་། །འདི་ལས་ཡོང་ཡེ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདྲེས་པར་གྱུར་བའི་ནད་ལ་ནི། །ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་ཞི་བྱ་ཕན། །དེ་ལ་ནད་དང་རྗེས མཐུན་པའི།།གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་བརྟག་པར་བྱ། །བླ་བརྣན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དག་།འགྱུར་བར་ཤེས་ལས་རྟོགས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ལུད་པ་མྱུར་གནོད་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ། །ལུད་པ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་དང་། །གློ་རྡོལ་གློ་གཅོང་ལ་ལྔར་བཤད། །ཐམས་ཅད་མ་གསོས་ཟད་བྱེད་འགྱུར། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆེན་ཡིན། །དེ་ རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟགས།།གྲེ་བ་གཡའ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །གྲེ་ནང་གྲ་མས་གང་སྙམ་སེམས། །དེ་ལ་ཐུར་རྒྱུའི་རླུང་གནོད་འགྱུར། །སྟོད་དུ་སོང་སྟེ་བྲང་དུ་ཕྱིན། །དེ་ཚེ་མགུལ་བའི་ནད་དུ་ཞེན། །མགོ་བའི་རྩ་རྣམས་བཀང་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཡན་ལག་འདེགས་པ་ལྟར། །གཡེངས་བྱེད་མིག་རྡོལ་ཙམ་དུ་ན། །རྒྱབ་བྲང་ རྩིབ་ལོགས་ན་ཞིང་ཟུག་།ཁ་རུ་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་བ་ནི། །ལུད་པ་སྣོད་ཆག་འདྲའི་སྒྲ་འབྱུང་། །ནད་གཞིའི་དབྱེ་བས་ནད་ཀྱང་ནི། །ཐ་དང་ཤུགས་དང་བཅས་པ་ཡིན། །ནད་གང་སྒྲ་ནི་མི་སྙོམས་པའི། །དེ་ལས་ལུད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན། །རླུང་ནད་སྐྱེས་པ་རླུང་འཁྲུགས་པ། །བྲང་དང་གྲེ་བ་སྐམ་ཞིང་། །སྙིང་བྲང་རྩིབ་ལོགས་ཀླད་པ གཟེར།།རྨོངས་བག་ཁོང་འཁྲུགས་སྐད་འགགས་ཤིང་། །ལུད་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་བྱེད་ཅིང་། །ན་བའི་ཤུགས་དྲག་སྒྲ་ཆེར་འབྱུང་། །ལུས་ཀུན་བརྩེ་བཅས་བད་ཀན་སྐམ། །འཐོན་པར་དཀའ་ཞིང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་། །མཁྲིས་པས་མིག་དང་བད་ཀན་སེར། །ཁ་ནང་ཁ་ཞིང་རིམས་མགོ་འཁོར། །ཁྲག་མཁྲིས་སློན་ཞིང་སྐོམ་ དད་ཆེ།།སྐད་འགགས་དུད་འདྲ་སྐྱུར་བ་དང་། །ལུད་པའི་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བ། །སྐར་མདའ་འཕྲོ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་། །བད་ཀན་ལས་བྲང་ནད་ཚབས་ཆུང་། །མགོ་ལྕི་སྙིང་ག་གང་སྙམ་སེམས། །གྲེ་བར་བསྐུས་འདྲ་སྙོམ་པར་བྱེད། །ཆམ་འདེབས་ཟས་སྐྱུག་ཡི་ག་འཆུས། །སྤུ་རྩེ་ལུད་པ་སྐམ་པ་དང་། །སྣུམ་ཞིང་དཀར་བ་འབྱུང་བར་ འགྱུར།།སྟོབས་འགྱེད་ལ་སོགས་དྲག་ཤུལ་རྣམས། །མི་ནུས་བཞིན་བྱས་དེ་དང་དེས། །རླུང་གིས་བྲང་ནང་གློ་དྲལ་ལ། །མཁྲིས་པ་རྗེས་འབྲངས་དཀྱེལ་གྱུར་པ། །འཁྲུགས་ཏེ་ལུད་པ་ལུ་བར་བྱེད། །དེ་ནི་བད་ཀན་ཁྲག་བཅས་དང་། །སེར་ཞིང་གནག་ལ་སྐམ་པ་དང་། །རིལ་རིལ་པོར་མནམ་མང་དུ་འབྱུང་། །འབྱུང་ཚེ་གྲེ་བ་ན་བ་དང་། ། བྲང་ནི་དྲལ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །ཁབ་ནི་རྣོན་པོས་ཕུག་སྙམ་སེམས། །གཟེར་གྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཚིགས་འབྱེ་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །སྐད་འགགས་ལུས་འདར་སྐོམ་དད་ཆེ། །ཕུག་རོན་ལྟ་བུར་མཁུན་འབྱིན་ཏོ། །རྩིབ་ལོགས་གཟེར་འགྱུར་དེ་ནས་ནི། །རིམ་གྱིས་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་དང་། །ནུས་པ་ཉམས་ནི་འབྲི་བར འགྱུར།།ཟད་བྱེད་ཀྱིས་གཅིན་ཁྲག་དང་བཅས། །རྒྱབ་དང་རྐང་པ་ན་བར་འགྱུར། །གཙོ་བོ་རླུང་ནི་འཁྲུགས་པ་ཡིས། །ལུས་ཟུངས་ཟད་བྱེད་ནད་རྒྱལ་བོ།

对于这种情况没有可以对治的方法，也没有可以修习的方法，通过修习来对治，就如同医生治疗血胆病一样。
胆病的完全平息，在这里是根本不存在的。对于混合的疾病，要用能够祛除一切的方法来治疗。
对于这种情况，要根据疾病的情况进行放血，并且要观察。对于出现复发的情况，要从变化中了知。
对于这种情况，咳嗽会迅速造成危害，因此要对此进行解说。咳嗽分为风、胆、痰、肺破损和肺痨五种。
如果全部不治疗会导致衰竭，后面四种力量较大。这些病症出现的征兆是：喉咙发痒、食欲不振。
感觉喉咙里充满了碎屑，这时会受到下行风的危害。上升到胸部，这时会执着于喉病。
充满头部的脉络后，然后就像抬起肢体一样，会造成散乱、眼睛好像要破裂般疼痛。
背部、胸部、肋部疼痛刺痛，从口中发出的声音，咳嗽时发出像容器破碎般的声音。
根据病因的不同，疾病也有轻重缓急之分。任何疾病发出不均匀的声音，就会从那里产生咳嗽。
风病生起时风气紊乱，胸部和喉咙干燥，心胸、肋部、脑部疼痛。
昏迷、腹部紊乱、声音嘶哑，咳嗽干燥，疼痛剧烈，声音响亮。
全身疼痛，痰液干燥，难以咳出，咳出量少。
胆病使眼睛和痰液发黄，口腔干燥，发烧头晕，血胆混浊且口渴严重。
声音嘶哑，像烟一样酸性的咳嗽，咳嗽的力量连续不断，看起来像流星一样。
痰病导致的胸病症状较轻，头重、感觉心口发胀，喉咙像涂抹了东西一样不适，感冒、呕吐、食欲不振。
毛孔中咳出干燥的痰，会变得油腻发白。
用力等剧烈动作，做了力所不能及的事情，由此风气破坏胸腔内部，胆汁随之扩散。
紊乱后引起咳嗽，这种咳嗽伴有痰和血，呈黄黑色且干燥，成团状有异味且量多。
咳嗽时喉咙疼痛，感觉胸部好像被撕裂，感觉像被锋利的针刺穿一样。
被刺痛所困扰，关节分离、发烧、呼吸困难，声音嘶哑、身体颤抖、口渴严重。
像鸽子一样发出呻吟声，肋部疼痛，然后逐渐地力量、体温和能力会减弱。
衰竭病会使小便带血，背部和脚部会疼痛。主要是由于风气紊乱，使身体精华衰竭的病中之王。

།གློ་གཅོང་གི་ནི་གནས་བྱེད་ཅིང་། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་བད་ཀན་འབྱུང་། །རྣག་འདྲ་མནམ་ཞིང་སེར་བ་དང་། །རུལ་ཞིང་རྩ་སྔོ་དམར་བ་དང་། །རྩིབ་ལོགས་བཏོན་པ་ལྟར་སེམས་ཤིང་། །སྙིང་ནི་ ལྟུང་བསྙམ་དུ་བྱེད།།རྒྱུ་མེད་དྲོ་དང་གྲང་བ་འདོད། །ཟས་མང་ཟ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །བཞིན་ནི་སྣུམ་ཞིང་དང་བར་སྣང་། །མིག་ནི་མདང་ལྡན་པ་ལྟ་སྡུག་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་ལས་ཟད་བྱེད་འགྱུར། །ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གློ་རྡོལ་ལས་བྱུང་ལུད། །ཉམ་ཆུང་ལུས་ནི་འཇིག་བྱེད་དེ། །སྟོབས་ལྡན་གསོ་བ་བརྩམ་དུ་རུང་། ། གློ་གཅོང་ལས་བྱུང་དེ་དང་འདྲ། །དེ་གཉིས་གསར་བྱུང་མགོན་ལྡན་འགྲུབ། །ནད་གཞི་ཐ་དད་གསུམ་གསོར་རུང་། །གཉིས་འདྲེས་ཀུན་ཀྱང་རྒན་པོ་ནི། །ན་ཚོད་ཟད་བཏབ་འཚོ་བཙམ། །ལུད་པ་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ཟད་བྱེད་སློན། །སྐད་འགགས་ལ་སོགས་ནད་འབྱུང་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་མྱུར་དུ་གསོ། །ཡན ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུད་པ་འཕེལ་བའམ་སྔར་ནད་གཞི། །འཁྲུགས་ལས་དབུགས་མི་བདེ་འབྱུང་འགྱུར། །མ་ཞུ་ཚད་འཁྲུ་སློན་དུག་འཐུངས། །སྐྱ་རྦབ་རིམས་བཏབ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་། ། ཕྲན་ཚེགས་མུན་ཅན་ཆད་པ་དང་། །ཆེན་པོ་གྱེན་འབྱུང་རྣམ་པ་ལྔ། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་རྒྱུ་ལམ་བཀག་།རླུང་ནི་སྣ་ཚོགས་ཁྱབ་པར་གནས། །སྲོག་དང་ཟས་སྐོམ་རྒྱུ་བའི་ལམ། །སྦུ་གུ་ནད་ཀྱིས་བཀག་པས་ན། །མ་ཞུའི་གནས་ནས་འབྱུང་བའི་དབུགས། །བྲང་གནས་དབུགས་མི་བདེ་བར་བྱེད། །དེ་ཡི་སྔོན ཚུལ་སྙིང་རྩིབ་ལོགས།།གཟེར་ཞིང་སྲོག་རླུང་མི་མཐུན་རྒྱུ། །སྤོས་དང་མུར་འགྲམ་ན་བ་ཡིན། །དེས་ནི་དྲག་ཤུལ་འགྲངས་དྲགས་པས། །བསྐྱོད་པའི་རྔམ་པ་ཕྲན་ཚེགས་འགྱུར། །དེ་ནི་རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར། །རླུང་གིས་རྩ་སྦུབས་ལོགས་རྒྱུ་བྱེད། །བད་ཀན་སློངས་པར་གྱུར་ནས་ནི། །ཀླད་པ་མགུལ་བའི་ནང་སོང་སྟེ། །བྲང་དང་ རྩིབ་ལོགས་ན་བར་བྱེད།།ལུད་པ་ངར་སྒྲ་འཛེར་མི་དྲན། །ཆམ་པ་མི་བཟད་ཡི་ག་འཆུས། །མི་བཟད་ཤུགས་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །དབུགས་མི་བདེ་བདེའི་ཤུགས་ཀྱིས། །སྲོག་ལ་གནོད་འགྱུར་ལུད་པའི་མཐར། །སྐད་ཅིག་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཉལ་ཚེ་ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་ལ། །འདུག་ན་ཅུང་ཟད་བདེ་བར་འགྱུར། །མིག་གདངས་ འཕྲལ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ནི།།རྔུལ་འཛག་ཤིན་ཏུ་ན་བས་ཉེན། །ཁ་སྐམ་དབུགས་ནི་བསྟུད་མར་འབྱུང་། །དྲོ་བ་འདོད་ཅིང་འདར་དང་བཅས། །ཆར་འབབ་གྲང་དང་སེར་བུས་ཕོག་།བད་ཀན་བསྐྱེད་པས་རྣམ་པར་འཕེལ། །མུན་ཅན་དེ་ནི་འཚོ་བྱ་ཙམ། །ཉམས་ལྡན་གསར་དུ་བཏབ་གསོ་སླ། །རིམས་དང་བརྒྱལ་ ལས་བྱུང་གང་བའི།།སྨན་གྱིས་ཞི་སྟེ་རབ་མུན་ཅན། །དབུགས་འཆད་དབུགས་འབྱིན་རྒྱུན་ཆད་པའི། །གནད་གཅོད་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བར་བྱེད། །རྔུལ་བཅས་བརྒྱལ་དང་སྤོས་དང་བཅས། །ལྒང་པ་ཚ་ཞིང་གཅིན་འགགས་བྱེད། །མིག་མི་སྡུག་ཅིང་ཐུར་དུ་ལྟ། །མིག་གཅིག་དམར་ཞིང་དྲན་པ་སྟོར། །ཁ་སྐམ་སྨྲེ་ཞིང་སྐད་ གདངས་དམའ།།གཟིམ་དངས་ཉམས་ཤིང་སེམས་བྲལ་བའོ།

在肺病的部位发生，咳痰并且产生痰液。痰液似脓臭味发黄，腐烂且脉象青红，
感觉肋骨突出，心脏似要坠落。无故感觉冷热，食量大而体力衰竭。
面色油亮而清澈，眼睛有光泽而美丽。之后会发展成消瘦病，一切都会发生。
如是肺破裂所致的咳嗽，会摧毁虚弱的身体，强壮者可以开始治疗。
与肺病所致的相似，这两种新发病有救治的希望。三种不同的病根可以治愈。
两种混合的以及所有老年人，年龄衰竭者仅能维持生命。
由于忽视咳嗽，会引起呼吸不适和消瘦病，声音嘶哑等疾病会发生。因此要迅速治疗。
这是《医方明鉴》中疾病之处的第三章。
接下来要讲解呼吸困难和呃逆的病因。
由于咳嗽增多或先前的病根，混乱导致呼吸困难。消化不良、热泻、中毒、风湿病、发烧也会引起。
轻微的、昏暗的、断续的，重大的、上行的五种类型。痰液阻塞通道，风遍布各处。
生命和饮食的通道，因病阻塞管道，从消化不良处产生的气息，使胸部呼吸不适。
其前兆是心脏和肋骨疼痛，生命之气运行不畅，肿胀和下颌疼痛。
由此剧烈运动和过度饱食，活动时会产生轻微喘息。这会自行平息。
风在脉管侧面运行，痰液上升后，进入脑部和喉部，使胸部和肋骨疼痛。
咳痰有声音且昏迷不醒，感冒难忍且食欲不振。
产生难忍的力量，由于呼吸困难的力量，危及生命，咳嗽后，瞬间会感到舒适。
躺下时极不舒服，坐着时稍感舒适。
眼睛睁开，额头部位出汗，极度疼痛所困。
口干，呼吸连续不断。喜欢温暖且伴有颤抖。
下雨、寒冷和微风吹拂，会增长痰液而显著增多。
昏暗型仅能维持生命，有力气的新发病易于治愈。
由发烧和昏厥引起的寒症，用药物可以平息，极度昏暗型，
呼吸停止、呼气间断，要害受损，被病痛折磨。
伴有汗液、昏厥和肿胀，膀胱发热且小便阻塞。
眼睛不美且向下看，一只眼睛发红且失去意识。
口干、叹息、声音低沉，睡眠质量下降且神志不清。

།ཆེན་པོར་རོ་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་། །སྒྲ་ཆེ་སྡུར་པ་དྲག་པ་དང་། །བསྐྱོད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཁྱུ་མཆོག་རྒྱགས་པའི་ང་རོ་འདྲ། །ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་རབ་ཉམས་ཤིང་། །མིག་འཁྲུལ་བཞིན་ནི་འགྱུར་བ་དང་། །རོ་སྟོད་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། །བཤང་ གཅི་འགགས་ཤིང་སྐད་གསང་ཉམས།།མགུལ་སྐམ་ཡང་དང་ཡང་མི་དྲན། །རྣ་བ་མུར་འགྲམ་ཀླད་པ་ན། །གྱེན་འབྱུང་དབུགས་ནི་རིང་དུ་འབྱིན། །སླར་ནི་ཐུར་དུ་རྔུབ་མི་ནུས། །བད་ཀན་གྱིས་ཁ་རྩ་སྒོ་འགགས། །རླུང་ནི་འཁྲུགས་པས་གཟིར་འགྱུར་བ། །གྱེན་དུ་བལྟ་ཞིང་འཁྲུལ་བྱེད་པས། །མིག་ནི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བྱེད་པ། །གནད་རྣམས་ འཆད་པར་བྱེད་བཞིན་དུ།།སྐད་འགགས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད། །འདི་དག་མ་ཚང་གསོར་རུང་ལ། །ཚང་ན་ངེས་པར་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད། །དབུགས་མི་བདེ་རྒྱུ་སྔོན་ཚུལ་དང་། །གྲངས་དང་རང་བཞིན་རྟེན་གཅིག་ཡིན། །སྐྱིགས་བུ་ཐས་བྱུང་ཕྲན་ཚེགས་དང་། །ཟུང་དང་ཆེན་པོར་འབྱུང་བ་དང་། ། ཟ་བདག་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་རིང་ཟོས་དང་། །རྩུབ་ཚ་སྲ་དང་མ་གོམས་པའི། །ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་བཙིར་གྱུར་པའི། །རླུང་གིས་སྐྱིགས་བུ་ནད་མེད་དང་། །སྒྲ་མི་གྲག་ཅིང་སྦྲིད་འབྱུང་སྟེ། །གང་ཞིག་གོམས་པའི་ཟས་སྐོམ་གྱིས། །ཞི་འགྱུར སྐྱིགས་བུ་ཟས་བྱུང་ཡིན།།དྲག་ཤུལ་གྱིས་རླུང་ཅུང་ཟད་བེ་སྐྱོད། །སྐྱིགས་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ནམ་ཚོང་རྩ་བ་ནས་འབྱུང་བྱེད། །དེ་ནི་ཤུལ་ངལ་འཇམ་པ་ཡིན། །རྩོལ་བ་དྲག་པོ་འཕེལ་འགྱུར་ལ། །ཟས་ཟོས་ཙམ་གྱིས་དལ་བར་འགྱུར། ། ཟུང་འབྱུང་ཚིགས་ནི་རིང་བལ། །གང་ཞིག་ཟས་ལས་འབྱུང་འགྱུར་བ། །འཇུ་བར་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་འདབས། །ཟས་ཞུ་ཟིན་ནས་འཕེལ་འགྱུར་བའོ། །མགོ་དང་མགུལ་པ་འདར་བྱེད་ཅིང་། །སྦོ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐོམ་དད་སྐྱེད། །བླ་དང་སློན་དང་ཚད་པར་འཁྲུ། །མིག གདངས་གླལ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར།།སྐྱིགས་བུ་ཟུང་འབྱུང་ཤུགས་དྲག་ལ། །ཞུ་དང་བཅས་པར་དེ་ཤེས་བྱ། །སྐྱིགས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཚུལ། །སྨིན་མ་མུར་འགྲམ་གཉིས་རེངས་ཤིང་། །མི་གནས་མ་ཆི་འཛག་ཧར་བར་ལྟ། །ལུས་རེངས་ཚིག་ནི་ཐོགས་ བྱེད་ཅིང་།།དྲན་དང་འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་པར་བྱེད། །མིད་པའམ་སྦུབས་ནི་འགགས་བྱེད་ཅིང་། །གནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྐྱོད་པར་བྱེད། །རྒྱབ་སྒུ་ལུས་ནི་ཁོང་སྐེམ་བྱེད། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་སྒྲ་ཆེ་ལ། །ནད་ཚབས་ཆེ་ཞིང་སྟོབས་ཆེར་འབྱུང་། །ཞུ་བའི་གནས་སམ་ལྟེ་འོག་ ནས།།སྔ་མ་འདྲ་བར་གང་ཞིག་འབྱུང་། །དེ་འདྲའི་ཚུལ་ནི་བསྟུད་མར་འབྱུང་། །གླལ་དང་རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད། །བྲག་ཅ་ཟབ་འབྱུང་ཟབ་མོའོ། །དེ་རྣམས་ལས་ནི་དང་པོ་ཡི། །གཉིས་པོ་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན། །ཐ་མ་གཉིས་དང་ཟུང་འབྱུང་བ། །མཚན་ཉིད་ ཀུན་རྫོགས་ཤུགས་དྲག་སྤང་།།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡུན་རིངས་བསགས། །རྒད་པོ་བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་དང་། །ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་ཟས་བཅད་པ། །གློ་རྡོལ་ནད་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །ནད་ཀུན་གྱིས་འཆི་བྱེད་མོད་ཀྱི། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་[(]བལྟར[,]ལྟར[)]། ། ནད་གཞན་མྱུར་དུ་གསོད་མི་བྱེད། །འདི་དག་འཆི་ཚེ་ངེས་འབྱུང་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས་ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

大量剧烈地发生，发出巨大强烈的声响，如同震动一般，似壮牛发情的吼叫声。意识和知觉衰退，如同眼花一般，上身萎靡，大小便阻塞声音衰弱。
喉咙干燥，一再忘记，耳朵、下颌和脑部疼痛，向上呼出长气，却无法向下吸入。痰堵塞喉咙根部，风气紊乱而折磨，向上看且神志混乱，眼睛四处张望。
如同要断绝要害之处，声音阻塞发出悲叹。这些症状不全者可以治愈，若症状齐全必定夺命。气不顺的原因、先兆、数量、性质和依据是一致的。
打嗝有微小的、成对的和巨大的，以及月官等五种。其中，风气长期侵蚀，以及粗糙、热、坚硬和不习惯的饮食压迫所致的风引起无病打嗝，无声且有喷嚏，以习惯的饮食可以平息，这是食物引起的打嗝。
剧烈运动使风气稍微扰动，会引起微小打嗝，从胸腔根部发出，这是运动疲劳缓和的表现。剧烈运动会加重，刚吃完食物会减轻。
成对发生的打嗝间隔较长，有的是因食物而起，在将要消化时发作，食物消化后会加重。头和脖子颤抖，腹胀且极度口渴，上吐下泻发热，眼睛睁大且打哈欠。
成对发生的打嗝力量强大，应知伴有消化症状。巨大打嗝发生的情况是：眉毛和两颊僵硬，不安稳如将死之状，身体僵硬言语迟钝，意识和想法混乱。
咽喉或通道阻塞，扰动要害之处，背弯曲身体消瘦，根部粗大声音巨大，病情严重力量强大。从消化处或脐下，如前所述般发生，这种情况连续发生。
打哈欠、手脚伸展，发出深沉的回声。在这些症状中，前两种可以治疗，最后两种和成对发生的，具备所有特征且力量强大者应当舍弃。
这些症状长期积累的老人、疲惫的妇女、因病虚弱者、禁食者、肺部破损的病人应当舍弃。虽然所有疾病都会致死，但打嗝和气不顺，比其他疾病更快致命，这些症状临死时必定出现。
这是《医方明鉴》中关于病因之处的第四章。接下来将讲解重大肺病衰竭之章。

།ནད་ནི་དུ་མ་རྗེས་འབྲང་ཞིང་། །ནད་མང་སྔོན་དུ འགྲོ་འགྱུར་ལ།།རྒྱལ་པོ་ཟད་བྱེད་སྐེམ་བྱེད་དང་། །ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད། །རྒྱུ་སྐར་རྣམས་དང་བྲམ་ཟེ་ཡི། །རྒྱལ་པོའི་གཅོང་དུ་སྔོན་གྱུར་ཅིང་། །གང་ཡང་ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་གནོད་པའི་རྒྱལ་པོར་བཤད། །ལུས་དང་སྨན་ནི་ཟད་བྱེད་ཅིང་། ། ཟད་ལས་འབྱུང་བས་ཟད་བྱེད་ཡིན། །དྲངས་སྩོགས་སྐེམས་པས་སྐེམ་བྱེད་ཡིན། །དེ་རྣམས་དེ་ལས་གསལ་པས་རྒྱལ། །དྲག་ཤུལ་བསྟེན་དང་ཤུགས་བཀག་དང་། །ཁུ་ཆུ་དྲངས་མ་སྣུམ་ཟད་དང་། །ཟས་སྐོམ་ཆོ་ག་དང་བྲལ་བསྟེན། །བཞི་པོ་འདི་དག་དེ་ཡི་རྒྱུ། ། དེ་ཡིས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། །བད་ཀན་བསླངས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ། །ལུས་ཀྱི་ཚིགས་ཀུན་ལ་ཞུགས་ཏེ། །དེ་ཡིས་རྩ་སྒོ་ལ་གནོད་ཅིང་། །བུ་གའི་སྒོ་ནི་བཀག་པའམ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཁ་བྱེ་འགྱུར། །སྟོད་སྨད་ཐད་ཀར་གནས་ནས་ནི། །རང་གི་ནད་ནི་ཇི་བཞིན སྐྱེད།།དེ་འབྱུང་འགྱུར་བའི་སྔོན་ཚུལ་ནི། །ཆམ་འདེབས་སྦྲིད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། །མཆིལ་མ་ཁ་ནས་རོ་མངར་བྲོ། །ལུས་དང་མེ་དྲོད་ཉམ་ཆུང་བྱེད། །གཞོང་སྣོད་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་ནི། །གཙང་ཡང་མི་གཙང་ཉིད་དུ་མཐོང་། །ཕལ་ཆེར་ཟས་དང་སྐོམ་སྩོགས་ལ། སྦྲང་མ་སྐུ་དང་རྩ་སྩོགས་འབབ། །སྙིང་འཕར་སློན་བྲོ་ཡི་ག་འཆུས། །ཁ་ཟས་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །ལག་པར་ལྟ་ཞིང་རྐང་གདོང་སྐྲང་། །མིག་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀར་པོར་སྣང་། །ལག་ངར་དག་ནི་འཇལ་བར་འདོད། །ལུས་ལ་འཇིགས་སུ་རུང་བར་མཐོང་། །བུད་མེད ཆང་དང་ཤ་ལ་དགའ།།སྨོད་དང་ཀླད་པ་འགེབས་པར་བྱེད། །སྐྲ་དང་སེན་མོ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་ཕྱེ་མ་ལེབ། །རྩངས་པ་སྡིག་སྦྲུལ་གཅན་གཟན་སྤྲེའུ། །བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཙེས་པར་མཐོང་། །སྐྲ་རུས་ཕུབ་མ་ཐལ་སྩོགས་ཀྱི། །ཕུང་པོ་ལ་ནི་ འཛེགས་པ་དང་།།ཡུལ་དང་གྲོང་ནི་སྟོང་པ་དང་། །ཆུ་ཀླུང་སྐམས་པར་རྨི་ལམ་མཐོང་། །སྐར་མདའ་རི་བོ་ལྟུང་བ་དང་། །ལྗོན་ཤིང་རྣམས་ནི་འབར་བ་རྨི། །སྟོད་དུ་གནས་ན་ཆམ་པས་འདེབས། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་དབུགས་མི་བདེ། །ཕྲག་པ་སྤྱི་བོ་ན་བ་དང་། །སྐད་འགགས་ཡི་ག་འཆུས་པར་ འགྱུར།།སྨད་གནས་བཤང་སླ་རྟུག་སྐེམ་བྱེད། །ནང་གྲོལ་ནང་གནས་སློན་པར་བྱེད། །ཐད་ཀར་གནས་པས་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།ཚིགས་ལ་གནས་ན་རིམས་སུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ནད་ཚུལ་བཅུ་གཅིག་ནི། །གཅོང་ཆེན་ལྡན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བླ་བརྣན་དག་།སྐད་ འགགས་བྲང་དུ་ན་བ་དང་།།ཁ་གླལ་ལུས་གྲུགས་མཆིལ་སྣབས་མང་། །དྲོད་ཉམས་ཁ་མནམ་ཡིན་ཤེས་བྱ། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ཀླད་པ་དང་། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ཤ་ཡན་ལག་ན། །སྐད་འགགས་མགུལ་པ་སུབས་པར་འགྱུར། །མཁྲིས་རྒྱས་རྐང་ལག་ཕྲག་པ་ཚ། ། ཚད་འཁྲུ་ཁྲག་ཏུ་སློན་པ་དང་། །ཁ་མནམ་རིམས་འདེབས་མྱོས་པར་འགྱུར། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཡི་ག་འཆུས། །སློན་ལུད་ལུས་དང་ཡན་ལག་ལྕི། །མཆིལ་སྣབས་མང་ཞིང་ཆམ་པས་འདེབས། །དབུགས་མི་བདེ་སྐད་འགགས་དྲོད་ཉམས། །ནད་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཉམ་ཆུང བས།།འབྱར་བཅས་བད་ཀན་རྒྱས་གྱུར་ནས། །རྩ་སྦུབས་སྒོ་ནི་འགགས་པ་དང་། །ལུས་ཟུངས་དྲོད་ནི་ཆུང་འགྱུར་བས། །དངས་མ་རང་གི་གནས་སུ་ནི། །མ་ཞུ་བླ་བརྣན་དེ་དང་དེ། །སྐྱེད་ཅིང་ཤ་སྩོགས་མི་འགྱུར་ལ། །ཁྲག་ནི་གྱེན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད། །ཁོང་པ་ཉིད་དུ་ཟས་ འདུ་བས།།དངས་མར་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། །ཕལ་ཆེར་དྲི་མ་ཉིད་འགྱུར་གྱི། །ལུས་ཟུངས་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་དོ།

众多疾病相随伴，诸多病症为前导，王者损耗及消瘦，亦称为是病中王。
诸星宿及婆罗门，王者久病为前兆，任何成为病中王，是故称为害中王。
损耗身体及药物，从损耗生故损耗，引导等干故消瘦，彼等明显故为王。
行暴力及憋气力，引精液及耗油脂，饮食不依正规律，此四即是彼之因。
由此引动风黄痰，遍及一切身体中，进入身体诸关节，由此损害脉门户。
孔窍门户或堵塞，或者极度地开张，上下正中而安住，如是产生自身病。
其发生前之征兆：感冒打喷嚏频繁，口中唾液甜味生，身体火暖皆衰弱。
器皿饮食等诸物，虽洁视为不清净，大多饮食等物上，见有蝇虫毛发落。
心跳呕吐厌食物，虽食饮食力衰竭，观看手掌足面肿，眼睛呈现极洁白。
欲测量其前臂长，见身体极可怖畏，喜好女人酒肉食，诽谤常戴帽遮头。
头发指甲极增长，梦中见到诸蝴蝶，蜥蜴毒蛇野兽猿，见到诸鸟来侵扰。
发骨糠秕灰尘等，见到登上其堆积，见到地方村空虚，梦见河流已干涸。
流星山岳皆坠落，梦见树木正燃烧，上部安住感冒袭，咳嗽气喘不舒适。
肩背头顶生疼痛，声音嘶哑厌食物，下部安住易排便，肠内安住生呕吐。
正中安住肋生痛，住于关节成热病，如是十一种病况，从大久病而产生。
彼等之上加重者，声音嘶哑胸疼痛，打哈欠身弯涕唾多，暖力减退口生臭。
其中风增头脑及，肋痛肌肉四肢痛，声音嘶哑喉堵塞，胆增手足肩发热。
热泻呕血生臭味，发热昏醉而生起，痰增之故生厌食，呕吐咳嗽身肢重。
涕唾增多感冒袭，气喘声哑暖力减，病火暖力衰减故，粘性痰液增长已。
脉道门户生堵塞，身体暖力减少故，精华未至自处所，未消化上加重彼。
生起肉等不转化，血液向上而流出，腹中积聚饮食故，不能转为精华分。
大多变成垢秽分，不能增长身体分。

།དངས་མ་ཁྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན། །ཤར་འགྱུར་བ་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཟད་བྱེད་ཅན་ནི་བཤང་འཕེལ་བ། །འབའ་ཞིག་གིས་ནི་གནས་པར་བྱེད། །མཚན་ མ་ཆུང་ཡང་ཉམ་ཆུང་ཞིང་།།ནད་ཀྱིས་སྨན་གྱི་སྟོབས་མི་བཟོད། །སྤང་བྱ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་ལྡན་ཡང་གསོ་བར་བྱ། །ནད་ནི་སྣ་རེ་འདུས་པ་དང་། །ཟད་བྱེད་ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་དྲུག། །སྐད་འགགས་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བ་ཡིན། །དེ་ལས་ རླུང་གཡོ་ཉམ་ཆུང་རྩུབ།།གྲེ་བ་གྲ་མས་གང་སྙམ་བྱེད། །དེ་ལ་སྣུམ་དྲོ་འོ་མ་ཕན། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་རྐན་ལྐོག་ཚ། །སྐམ་ཞིང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་འགྱུར། །བད་ཀན་མགུལ་བ་བྱུགས་སྙམ་བྱེད། །སྐད་ཀྱི་གསང་དམའ་ངར་ངར་འཛེར། །ཐོགས་བཅས་ འགྱུར་རོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡིན། །ཟད་བྱེད་ལས་ནི་དྲུད་སྙམ་བྱེད། །དུ་བས་བདུགས་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ན། །ཚིལ་གྱུར་བད་ཀན་བདག་གཉིད་ཅན། །ཚིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་མི་ནུས་འགྱུར། །འདིར་ནི་འདུས་དང་ཐ་མར་སྤང་། །ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་ རྣམས་ནི།།ལྕེ་སྙིང་གནས་པ་སོ་སོ་དང་། །འདུས་པ་དང་ནི་ཡིད་ཀྱི་ནི། །གདུང་བ་ལས་གྱུར་ལྔ་པ་ཡིན། །ཁ་ནི་བསྐ་དང་ཁ་མངར་བྲོ། །རླུང་སྩོགས་གསུམ་དང་རིམ་བཞིན་སྦྱར། །ཀུན་ལས་གྱུར་པ་རོ་བྲོ་མེད། །མྱ་ངན་ཁྲོ་སྩོགས་ནད་ཇི་བཞིན། །སློན་བྲོ་ནད་གཞི་ སྣ་རེ་ཀུན།།མི་སྡུག་ཡུལ་ལས་བྱུང་ལྔ་པ། །འདི་དག་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་། །འཁྲུགས་པས་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ཕུལ། །དེ་རྣམས་བསླངས་ན་ཁ་ཚ་བྲོ། །མཆིལ་མང་ཡི་ག་འཆུས་སྔོན་བྱུང་། །རླུང་གྱུར་ལྟེ་བ་རྒྱབ་ཏུ་ཟུག་།རྩིབ་ལོགས་ན་ཞིང་ཟས་སློན་ནས། ། ཅུང་ཟད་འབྱུང་ཞིང་ཆད་པ་དང་། །རོ་བསྐ་ལྦུ་བ་ཅན་དུ་སྐྱུགས། །སྒྲེགས་པའི་སྒྲ་བཅས་མདོག་གནག་ལ། །སླ་ཞིང་འབྱུང་དཀའ་སྒྲ་དང་བཅས། །ལུད་པ་ཁ་སྐམ་གླད་སྙིང་ན། །སྐད་འགགས་པ་དང་ཁོང་སྙོམ་བཅས། །མཁྲིས་གྱུར་ཐལ་ཆུ་འདྲ་བ་ལ། །དུང་ཁ ལྗང་སྔོན་མདོག་སེར་སྐྱུག་།ཁྲག་བཅས་རོ་སྐྱུར་ཚ་ཞིང་བྲོ། །སྐོམ་དད་བརྒྱལ་ཚ་བརྡུངས་བཅས་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་སྣུམ་བསྐ་བསིལ། །ནལ་ནལ་བོར་འདུག་དྲ་བ་རིས། །རོ་མངར་ལན་ཚྭ་བྲོ་ཚབས་ཆེ། །ཆགས་ཤིང་བ་སྤུ་བརྩེ་བར་བྱེད། །གདོང སྐྲང་ཁ་ནང་མངར་བ་བྲོ།།སྙོམ་ཞིང་སྙིང་ན་ལུད་པ་ཅན། །གསུམ་ཆར་ལས་བྱུང་རྟགས་ཀུན་ལྡན། །འཆི་ལྟས་ལས་བཤད་གང་དེ་སྤང་། །རུལ་དང་མི་གཙང་བཙོག་པ་དང་། །སྐྱུགས་བྲོ་མཐོང་དང་ཐོས་སྩོགས་ཀྱིས། །ཡིད་གདུང་སྙིང་ལ་ཕོག་གྱུར་སློན། ། མི་སྡུག་ཡུལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཡིད་མི་བདེ་སྐོམ་སྲིན་བེའུ་སྣབས། །རླུང་སྩོགས་ཉིད་ལ་གནས་པར་བརྟག་།གཟེར་དང་འཕར་དང་སྙིང་ན་བ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་སྲིན་བུའི་ནད། །སྲིན་བུའི་སྙིང་ནད་མཚན་མ་ལས། །དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན། །སྙིང་ནད་ནད ནི་རེ་རེ་འདུས།།སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་རྣམ་ལྔར་བཤད། །རླུང་གིས་ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན། །གས་དང་བཤགས་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །བཅོམ་སྙམ་སེམས་ཤིང་སྐམ་ལ་རེངས། །སྙིང་ག་སྟོང་སྙམ་ཟག་པར་བྱེད། །རྒྱུ་མེད་ཞུམ་ཞིང་མི་དགའ་ལ། །འཇིགས་ ཤིང་དགྲ་ནི་མི་བཟོད་ཅིང་།།འཕར་ཞིང་འགྲེ་ལ་གཅུས་སྙམ་བྱེད། །རྨོངས་བག་དབུགས་ཐུང་གཉིད་ཆུང་འགྱུར། །མཁྲིས་གྱུར་སྙོམ་དང་མགོ་འཁོར་བརྒྱལ། །ཚ་རྔུལ་སྙིང་ག་སྐྱུར་ལུས་སྙོམ། །མཁྲིས་པ་སྐྱུར་བ་སློན་པར་བྱེད། །དུད་པ་ཁར་སོང་སེར་རིམས་ འདེབས།།བད་ཀན་ལས་བྱུང་སྙིང་ག་རེངས། །ཁོང་ན་རྡོ་བཅུག་ལྟ་བུར་ལྕི། །དྲོད་ཉམས་མཆིལ་མང་ལུད་པ་ལུ། །གཉིད་ཆེ་སྙོམ་རིམས་ཡི་ག་འཆུས། །ཉེས་གསུམ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལྡན། །སྲིན་བུས་མིག་ནི་གནག་པ་དང་། །མུན་པར་ ཞུགས་སྙོམ་བྱེད་སྙིང་འཕར།།

如果澄清物不转变成血，何况说转变成东方。以消耗性疾病，大便增多，仅以此而存在。
虽有征兆但体弱，病人不能承受药力。除此之外的其他病症，即使具备一切也要医治。
病有各种聚集病，消耗性脂肪所致六种，声音嘶哑的分类。其中风动体弱粗糙，喉咙似被骨头填满。对此油性温热牛奶有效。
胆病所致上颚喉咙发热，干燥且不能说话。痰病喉咙似被涂抹，声音低沉嘶哑。
有阻碍变化，具有一切征兆。消耗性疾病似被摩擦，如被烟熏般极其疼痛。脂肪所致痰病性昏睡，不能表达语言。此处聚集病和最后一种应当舍弃。
厌食病症，分别在舌心处，以及聚集病和心理痛苦所致为第五种。
口苦和口甜味，与风等三种依次配合。一切所致无味。忧愁愤怒等随病而现。
味觉失常各种病因，不悦境所生为第五。这些是上行风，紊乱导致一切病症。
对这些若引发则口中发热，唾液多厌食先生。风病所致脐部背部疼痛，肋部疼痛且食欲不振。
稍有呕吐且间断，吐出苦味带泡沫。伴有呕吐声色黑，稀薄难出有声响。
咳痰口干头心痛，声音嘶哑伴胀满。胆病所致如碱水，白色青绿黄色呕吐。
带血味酸发热，口渴昏厥发热疼痛。痰病所致油腻苦凉，稀稀拉拉如网纹。
味甜咸味重，粘稠毛发竖立。面部浮肿口内甜味，胀满心痛有痰。
三者俱发具一切征兆。如死兆所说者应舍弃。腐烂不净污秽，呕吐见闻等。
心受意苦打击厌食，是由不悦境所生。心不安口渴虫卵鼻涕，应观察在风等处。
疼痛跳动心痛，特别是虫病。从虫心病征兆中，应当了知此病。
心病各种聚集，虫所致说有五种。风致极其疼痛，感觉裂开破碎。
感觉被击碎干燥僵硬，心窝感空且漏。无故怯弱不悦，恐惧不耐敌人。
跳动蜷曲感扭转，昏沉呼吸短促少眠。胆病所致胀满头晕昏厥，发热出汗心窝酸胀。
胆汁酸性呕吐，口中有烟黄疸发作。痰病所致心窝僵硬，腹内如塞石般沉重。
体温下降唾液多咳嗽，嗜睡胀满发热厌食。具三病一切特征。虫致眼睛发黑，入暗胀满心跳。

མུན་པར་ ཞུགས་སྙོམ་བྱེད་སྙིང་འཕར།།ལུས་སྐམ་གཡའ་ཞིང་བད་ཀན་འཛག་།འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སོག་ལེ་ཡིས། །སྙིང་ལ་འདྲུད་པ་ལྟ་བུར་སེམས། །མི་བཟད་ནད་དེས་མྱུར་གསོད་པས། །དེ་ནི་རིངས་པར་གསོ་བར་བྱ། །སྐོམ་དང་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་དང་། །འདུས་ པ་དངས་མ་ཟད་པ་དང་།།ནད་འདྲེས་པ་ལས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །རླུང་མཁྲིས་གཉིས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །དེ་འཁྲུགས་ལུས་ཟུངས་བསིལ་བ་ནི། །སྐམས་ནས་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ལུས་ཀུན་འདར་ཞིང་མགོ་འཁོར་ཚ། །སྐོམ་དང་ཁོང་ཚ་རྨོངས་པར་བྱེད། ། ལྕེ་དྲུང་མགུལ་པ་གློ་བ་དང་། །སྐོམ་དད་སྐོམ་འཐུངས་རྒྱུ་བའི་རྩ། །སྐོམ་པས་སྐོམ་དད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། །ཁ་སྐམ་སྐོམ་གྱིས་མི་ངོམས་དང་། །ཟས་ལ་མི་དགའ་སྐད་འགགས་དང་། །གྲེ་བ་ལྕེ་མཆུ་རྩུབ་མོར་འགྱུར། །ལྕེ་འབྱིན་བྱེད་ཅིང་ཁོང་སྙོམ ལ།།བླ་ཞིང་སེམས་ནི་མྱོས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སྐོམ་གདུང་ནད་དུ་འགྱུར། །ལུས་སྐམས་རྨྱ་ཞིང་འོན་པ་དང་། །རྨོངས་བག་མགོ་འཁོར་སྙིང་ནད་དེ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡི་ནད་རྣམས་ནི། །སྐོམ་པས་གདུངས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རླུང་འགྱུར་ཁོང་རྨྱ་ཉམ་ཆུང་ལ། །མུར་འགྲམ་ཟུག་ཅིང་ཀླད་པ་འཁོར། །སྣ་ལྕེས་དྲི་ དང་རོ་མི་ཚོར།།འོན་ཞིང་གཉིད་མེད་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །ཆུ་གྲང་འཐུངས་ན་སྐོམ་འཕེལ་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་ཁ་ནང་རོ་ཁྱབ་རྒྱལ། །མངར་པོར་མཐོང་ཞིང་རྟག་པར་ནི། །ཁ་སྐམ་ཁོང་ཚ་དབུགས་མནམ་པའོ། །བད་ཀན་ལྡང་བས་སྐོམ་རྒྱུའི་རྩ། །བཀག་པས་རླུང་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་ནས། །དེ་ཚེ་དེ་ཡིས་བད་ཀན་ ནི།།འདམ་བཞིན་དེ་ཡིས་སྐེམ་པར་བྱེད། །མགུལ་པ་གྲ་མས་གང་སྙམ་སེམས། །གཉིད་ཆེ་ཁ་ནང་མངར་བར་བྲོ། །ལྟོ་བ་མགོ་བོ་ཚོར་བ་ཆུང་། །རྨོངས་བག་སློན་གྱུར་ཡིག་འཆུས། །ལུས་སྐམ་ཁ་ཟས་མི་འཇུའོ། །ཀུན་ལས་གྱུར་པ་རྟགས་ཀུན་ལྡན། །བེའུ་སྣབས་ལས་གྱུར་ཁ་ཟས་ནི། །མིད་དཀའ་རླུང་མཁྲིས་ལས་ གྱུར་ཡིན།།ཚ་བས་ངལ་བས་འཕྲལ་དུ་ན། །ཆུ་གྲང་བསྟེན་གྱུར་སྐོམ་དད་ཆེ། །ཁོང་པར་ཚ་བ་བསྡུས་པ་ཡིས། །སྐོམ་དད་དེ་ནི་མཁྲིས་སྐྱེས་ཡིན། །གང་ཡང་ཆང་དྲགས་མེ་དྲོད་རྣོ། །སྣུམ་ཟོས་སྐྱེས་པའང་མཁྲིས་འབྱུང་ཡིན། །སྣུམ་ཞིང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭའི་བག་།ཟོས་པས་བད་ཀན་ལས་སྐྱེས་འགྱུར། །ཟད་བྱེད་ལས་ ནི་སྐོམ་དད་འགྱུར།།དངས་མ་ཟད་དང་མཚན་ཉིད་འདྲ། །ཁོང་སྐམ་གཅིན་ནད་རིམས་ནད་སྩོགས། །ཡུན་རིངས་ནད་ནི་རིམས་སྐོམ་ནད། །གང་ཞིག་སྐོམ་དང་མི་བཟང་སྐྱེས། །དེ་ནི་འདྲེས་ལས་འབྱུང་བར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའོ། ། དེ་ནས་ཆང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །རྣོ་དང་དྲོད་ཆེ་རྩུབ་ཕྲ་སྐྱུར། །ཉལ་པོ་འདོད་མྱུར་བྱེད་དང་ཡང་། །གསལ་དང་དང་བར་བྱེད་པར་བཤད། །མདངས་ནི་འདི་ལས་གོ་བཟློག་ཡིན། །དུག་ཀྱང་རྣོ་སྩོགས་ཡིན་མོད་ཀྱིས། །སེམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ནུས་པས་འཆི་བར་བྱེད་པས་ན། །དུག ནི་ལྷག་པར་མཐུ་ཆེའོ།

进入黑暗时心跳不齐，身体干枯发痒且痰液流出。这就像是经常被锯子在心上摩擦一样。因为这种难忍的病会迅速致命，所以应当快速医治。
渴病分为六种：由风、胆、痰、三者俱发、精气耗竭和混合病引起。对于所有这些情况，风和胆是其根本原因。当这两者失调时，身体组织变冷，干枯后会升起。
全身颤抖、头晕发热，口渴、腹部发热且昏迷。舌根、喉咙、肺部，以及因渴而饮水的脉道，会因口渴而产生渴欲。这些是共同的特征。
口干难以解渴，不想进食、声音嘶哑，喉咙、舌头和嘴唇变得粗糙。伸舌头、腹部不适，意识模糊且精神恍惚，同样会发展成渴病。身体干枯、神志不清、耳聋，昏迷、头晕和心脏病，这些疾病都是由口渴引起的。
风病变化时，腹部神志不清、体弱，下颌疼痛且头晕目眩。鼻子和舌头感觉不到气味和味道，耳聋、失眠、体力耗尽。喝冷水会加重口渴。
胆病时口腔内味道弥漫，感觉一切都是甜的，经常口干、腹部发热且口臭。痰病上升时会阻塞口渴的脉道，导致风气失调，这时风会像干燥泥浆一样使痰干涸。
感觉喉咙里充满颗粒，嗜睡、口中有甜味。腹部和头部感觉迟钝，意识模糊、身体潮湿且言语不清。身体干枯且食物难以消化。三者俱发时具有所有症状。
由鼻涕引起的则难以吞咽，这是由风胆引起的。因热和疲劳而立即疼痛，喜欢饮用冷水且口渴严重。因腹部积聚热量而产生的口渴是由胆引起的。
过量饮酒、消化之火旺盛，食用油腻食物也会引起胆病。食用油腻、酸性和咸味的食物会引起痰病。消耗性疾病会引起口渴，其特征与精气耗竭相似。
腹部干燥、小便疾病、发热病等长期疾病是发热性口渴病。任何与口渴和不良症状同时出现的，都被说成是混合性疾病。
以上出自《医方明鉴》第五章病因之处。
接下来讲解酒病的病因。锐利、热性大、粗糙细微、酸性，快速引起性欲且轻盈，能使人清醒明了。其光泽与此相反。虽然毒也具有锐利等性质，但会损害心智。因为其力量能致死，所以毒的力量特别大。

།ཆང་ནི་རྣོ་སྩོགས་ཡོན་ཏན་གྱི། །མདངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྟུལ་ལ་སྩོགས། །བཅུ་པོ་བཅུ་ཡིས་འཁྲུགས་བྱས་ནས། །སེམས་ནི་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ར་རོ་དང་པོ་གཉིས་པ་ཡིས། །བག་མེད་པ་ཡི་གནས་ལ་གནས། །རྣམ་རྟོག་ངན་བཅོམ་རྨོངས་པ་རྣམས། ། བདེ་བ་ཡིན་སྙམ་སེམས་པར་འགྱུར། །འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་བར་གྱི་ཚེ། །རྔུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན། །གླང་ཆེན་ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་ལྟར། །རྨོངས་པས་མི་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །འདི་ནི་ཁ་ནམ་ཐོའི་གནས། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་གཞི། །འདི་གཅིག་ངན་འགྲོར འགྲོ་བའི་ལམ།།མང་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ར་རོ་གསུམ་པའི་ཚེ་ན་ནི། །སེམས་མེད་པར་ནི་རོ་ལྟར་ཉལ། །ཉེས་པའི་བདག་ཉིད་ཤི་བ་ལས། །ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་གནས་སྐབས་འཐོབ། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་བདེ་དང་སྡུག་།དོན་དང་དོན་མིན་ཕན་དང་གནོད། །གང་ལ་ཆགས་ པ་མི་ཤེས་པ།།དེ་ལ་མཁས་པས་ཇི་ལྟར་བསྟེན། །ཆང་ལས་མྱོས་འཇིགས་མྱ་ངན་དང་། །ཁྲོ་དང་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ནས། །སྨྱོ་བྱེད་མྱོས་དང་བརྒྱལ་བར་བཅས། །བརྗེད་བྱེད་བཅས་པ་ཀུན་སོང་ནད། །གང་དུ་དྲན་པ་ཉམས་གཅིག་ཡོད། །དེར་ནི་མི་དགེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་། ། མི་འཕྲོད་ཟས་ནི་ཟོས་པས་ཀྱང་། །ནད་དམ་ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར། །ཆང་ནི་སྡེ་ཚན་གསུམ་བློ་ལྡན། །ངོ་ཚ་སྩོགས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཉམས་སྟོབས་ལྡན་དང་ཟས་ཟོས་དང་། །ཟས་ཆེར་ཟ་དང་སྣུམ་བག་ཟ། །སྙིང་སྟོབས་ལང་ཚོར་ལྡན་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཆང་འཐུངས་དེའི་རིགས་སྐྱེས། ། ཚིལ་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ལ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆུང་དང་། །མེ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པ་རྣམས། །ཤས་ཆེར་ར་རོར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཆང་དད་ཅན། །ཁྲོས་དང་ཆང་རྩུབ་སྐྱུར་ཤས་ཆེ། །མ་ཞུར་བཅས་དང་མངའ་འཐུང་པ། །གང་ཡིན་ཤས་ཆེར་ར་རོར་འགྱུར། །རླུང མཁྲིས་བད་ཀན་ཀུན་ལས་བྱུང་།།ཆང་ནད་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ཀྱང་ཀུན་ལས་སྐྱེས་མོད་ཀྱི། །ཤས་ཆེ་བ་ལས་མིང་དུ་བཏགས། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤྱི་མཚན་ཉིད། །རྨོངས་དང་སྙིང་ནི་ན་བ་དང་། །འཁྲུ་ཞིང་རྟག་ཏུ་སྐོམ་དད་ཆེ། །ཚ་གྲང་རིམས་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། ། མགོ་བོ་རྩིབ་རུས་ན་དང་འདར། །གནད་འཇིག་ལྟག་པ་ན་བ་དང་། །བརླ་རེངས་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གཉིད་མེད། །རྔུལ་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་བཤང་བ་འགགས། །སྐང་ཞིང་སེམས་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་། །བླ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད་པ་དང་། ། མགོ་འཁོར་རྨི་ལམ་ངན་མཐོང་བའོ། །རླུང་གྱུར་ཁྱད་པར་གཉིད་མི་འོང་། །དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ཀླད་ན་འདར། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་འཕྱན་ཞིང་འཕུར། །གཤིན་པོ་རྣམས་དང་གཏམ་སྨྲ་རྨི། །མཁྲིས་པས་ལུས་ཚ་སྐད་འགགས་དང་། །རྨོངས་བག་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། ། ལུས་མདོག་ལྗང་དང་སེར་བ་དང་། །མིག་དང་མཁུར་ཚོས་དམར་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་གྱིས་སློན་སྙིང་ན་དང་། །གཉིད་ཆེ་གྲང་འདར་ཡན་ལག་ལྕི། །ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ཆང་སྤངས་པ་ལས་འཕྲལ་དུ་ནི། །མང་དུ་འཐུངས་སམ་མ་གོམས འཐུངས།།དེ་ལས་འཇོམས་དང་ལུས་སྐམ་ནད། །རླུང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ལྡན་པ་འབྱུང་། །ཉམ་ཆུང་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་། །འཇོམས་པས་བད་ཀན་མཆིལ་མ་མང་། །ལྐོག་མ་སྐམས་ཤིང་གཉིད་རབ་ཆེ། །སྒྲ་དྲག་མི་བཟོད་གློང་བག་འགྱུར། །ལུད་སྐམ་ཡན་ལག་ མགོ་རབ་ན།།སྙིང་ནད་མགུལ་ནད་རྨོངས་བག་དང་། །ལུད་པ་སྐོམ་དད་སློན་རིམས་འདེབས། །གང་ཞིག་ཆང་རྣམས་སྤངས་པས་ནི། །དབང་པོ་ཐུལ་ཞིང་བརྟགས་ཏེ་བྱེད། །ནམ་ཡང་དེ་ལ་ལུས་སེམས་ཀྱི། །སྐྱོན་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

酒以锐利等功德，光泽功德钝等，十种以十种扰乱后，令心转变。
醉酒第一第二时，住于放逸之处所，摧毁恶分别愚者，认为是乐而思维。
中等与大等之时，具有汗与黑暗性，如同无有钩的象，愚者无所不为。
此乃口业之处所，此乃破戒之基础，此一恶趣之道路，显示诸多。
醉酒第三之时中，无心如尸而躺卧，罪业自性死亡已，获得极为恶劣时。
正法非法乐与苦，义利非义利害，于何贪著不知者，智者如何亲近彼。
酒醉怖畏忧愁与，忿怒离命以及，狂乱醉与昏厥俱，忘念俱全皆病患。
何处正念损一者，彼处一切不善生，不宜食物食用已，或成病患或死亡。
酒以三类智者具，惭愧等亦令毁坏，具力量与食食已，多食食与食油腻。
具有勇力青春者，常饮酒者彼种生，脂肪痰多分者与，风胆少分者以及，
火力大而稳固者，多分不成醉酒状。与此相反爱酒者，忿怒粗酒酸味重，
未消化俱饮咸者，凡是多分成醉酒。风胆痰等一切生，酒病成为四种类，
虽皆从一切所生，从多分立名称。彼等之共同相，迷乱及心疼痛与，
腹泻常时极渴欲，寒热发烧味变坏，头部肋骨痛与颤，要害损坏后颈痛，
大腿僵硬目昏花，咳嗽气喘无睡眠，大汗流出大便阻，干渴心识错乱与，
呕吐令人昏厥与，头晕梦见恶梦相。风变特征无睡眠，气喘脑痛与颤抖，
于梦中飞跃飞翔，梦见与诸亡者语。胆病身热声嘶哑，迷乱热泻渴头晕，
身色青黄相以及，眼睛脸颊变红色。痰病呕吐心疼与，多眠寒颤肢体重，
遍生相皆具足。戒酒之后顿时中，多饮或非习惯饮，由此损害身枯病，
风生痛苦具足生，弱者尤其最易生。损害痰涎唾液多，咽喉干燥睡极重，
不耐大声成愚状，干咳肢体头剧痛，心病喉病迷乱相，咳嗽渴欲呕发热，
若人戒除诸酒已，诸根调伏慎思行，永远于彼身心之，过患永不复生起。

།རྡུལ་དང་མུན་པ་མི་འཕྲོད་ ཟས།།མཆོག་ཏུ་བསྟེན་ལས་ནད་གསུམ་འབྱུང་། །དངས་མ་ཁྲག་དང་སེམས་རྒྱུ་བའི། །རྩ་སྦུབས་བཀག་པ་ལས་བྱུང་བ། །མྱོས་དང་བརྒྱལ་དང་ཀུན་སོང་ནད། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་སྟོབས་རབ་ཆེ། །འདིར་མྱོས་ནད་སྣ་རེ་རེ་ཀུན། །ཁྲག་ཆང་དུག་རྣམས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་། ། རླུང་ལས་གཏམ་ལ་ཆགས་པ་དང་། །མང་སྨྲ་ཉུང་སྨྲ་སྤྱོད་པ་འཁྲུལ། །ལུས་ནི་རྩུབ་གནག་དམར་བ་ཡི། །མྱོས་པ་རླུང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་ལས་ཁྲོ་དམར་བ་དང་། །སེར་པོར་སྣང་ཞིང་རྩོད་ལ་དགའ། །བད་ཀན་ཚིག་ཉུང་འབྲེལ་སྨྲ་སྐྱ། །སེམས ལས་ཆེ་ཞིང་ལེ་ལོ་ཆེ།།འདུས་པ་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ཁྲག་ལས་མིག་དང་ཡན་ལག་རེངས། །མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ལྡན་པ་ཡིན། །ཆང་གིས་ཡན་ལག་སྐད་བསྐྱོད་འགྱུར། །དུག་གིས་འདར་ཞིང་གཉིད་རབ་ཆེ། །དེ་ནི་ཀུན་ལས་མྱོས་ཚབས་ཆེ། ། ཁྲག་སྩོགས་པ་ཡིས་རླུང་སྩོགས་པའི། །མཚན་ཉིད་ལྷག་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བརྒྱལ་བ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན། །ནམ་མཁའ་དམར་སྔོ་གནག་པར་ནི། །མཐོང་ཞིང་མུན་པར་ཞུགས་སྙམ་སེམས། །མྱུར་དུ་སངས་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྙིང་ན་འདར་ཞིང མགོ་འཁོར་ལ།།སྐེམ་ཞིང་བཞིན་མདོག་དམར་ནག་འགྱུར། །མཁྲིས་པས་དམར་བའམ་སེར་པོར་ནི། །ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞིང་མུན་འཐིབས་བྱེད། །སངས་ནས་རྡུལ་དང་བཅས་པ་དང་། །ཚ་སྐོམ་གདུངས་པས་ཉེན་པ་དང་། །འཁྲུ་ཞིང་ཁ་དོག་སེར་ དང་དམར།།མིག་དམར་སེར་བར་སྣང་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞིང་མུན་འཐིབས་བྱེད། །རིངས་ནས་སངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །སྙིང་ན་བཅས་པས་མཆིལ་མ་མང་། །པགས་པ་རློན་པས་གཡོགས་པ་བཞིན། །ཡན་ ལག་ལྕི་ཞིང་ཚོར་བ་ཆུང་།།ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཀུན་ལྡན། །བརྗེད་བྱེད་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །མྱུར་དུ་འགྱེལ་ཞིང་བརྒྱལ་འགྱུར་ལ། །འཇིགས་རུང་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན། །ལུས་ཅན་མྱོས་དང་བརྒྱལ་བ་ཡིས། །ནད་ལ་ཤུགས་ཡོད་གྱུར་ཀྱང་ནི། ། རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཀུན་ཞུགས་སྨན་མེད་པར་མི་ཞི། །ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེ་ལ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཀུན་ཞུགས་པ། །སྲོག་གི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིས། །ལུས་དང་ངག་ཡིད་སྤྱོད་པ་འཕྲོག་།དེ་ཡིས་སྐྱེས་བུ་རོ་དང་ནི། །ཤིང་དང རྩིག་པ་འདྲ་བར་བྱེད།།རིངས་པར་གསོ་བར་མ་བྱས་ན། །མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །མཚོ་ཟབ་ཆུ་སྲིན་མང་པོ་ཅན། །ཆུ་འཇིང་འཇུག་ངོགས་མེད་པར་ནི། །ཀུན་ཞུགས་པ་ནི་ནུབ་བྱེད་ལ། །མི་ནི་མྱུར་དུ་གདོན་པར་བྱ། །རིགས་པས་བརྟེན་དང་བྲལ་ བའི་ཆང་འཐུངས་པས།།མྱོས་དྲེགས་ཁྲོ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། །རང་གི་དགྲ་བོས་ཡོངས་སུ་འཁྱུད་འགྱུར་ཞིང་། །རིགས་དང་མི་རིགས་མཉམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །སྟོབས་དང་དུས་དང་ཡུལ་དང་གོམས་པ་དང་། །རང་བཞིན་གྲོགས་ དང་ན་ཚོད་ནད་རྣམས་ནི།།ལེགས་བརྟགས་དེ་དང་རྗེས་མཐུན་གང་ཞིག་འཐུང་། །དེ་ནི་བདུད་རྩི་འཐུངས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞི་ བཤད་པར་བྱའོ།

尘埃和黑暗不相容的食物，过度依赖会产生三种病。清澈的血液和心识运行的脉道被阻碍而产生。醉病、昏厥和入侵病，后者力量最大。此处醉病的每一种，也会从血、酒、毒中产生。
风引起的爱好谈话，多言少语行为错乱。身体粗糙黑红的醉态是由风引起的。胆引起愤怒发红，呈现黄色且喜争辩。痰少语连贯发白，心思重且懒惰大。三者俱全具备所有特征。血引起眼睛和四肢僵硬，具有胆的特征。酒使四肢和声音改变。毒使人颤抖且嗜睡，这是所有醉态中最严重的。
血等引起风等的特征更应了解。昏厥以风为本性，天空呈现红蓝黑色，感觉进入黑暗中。迅速清醒，心痛颤抖头晕，消瘦面色发红发黑。胆引起的看到天空呈红色或黄色，黑暗笼罩。清醒后伴有尘埃，被热渴煎熬，腹泻面色发黄发红，眼睛呈现红黄色。
痰引起的看到天空如云，黑暗笼罩。久后才能清醒，心痛伴有多唾液。皮肤如被水浸湿，四肢沉重感觉迟钝。具备三病的所有特征。如同第二种遗忘症，迅速倒地昏厥，没有可怕的行为。众生因醉和昏厥，虽然病势强大，但能自行平息。入侵病若无药物不能平息。
病势极大，由三病俱全引起的入侵病，因依附生命要害，夺取身语意的行为。它使人如同尸体、木头和墙壁一样。若不及时医治，会迅速致死。如同深海中多鳄鱼，无浅滩的泥潭，入侵病会使人沉没，应迅速救出。
不合理饮酒会使人，失去醉傲和愤怒的本性，被自己的敌人所拥抱，使高贵和卑贱变得平等。力量、时间、地域、习惯、本性、伴侣、年龄、疾病，善加考虑与之相应而饮用，这就如同饮用甘露一样。
这是从《医论八支精华》中，第六章病因之处。接下来将讲述痔疮病因。

།དགྲ་ལྟར་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ། །གཞང་འབྲུམ་འབྱུང་བས་གསོད་བྱེད་པས། །དེ་ཕྱིར་བཤང་བའི་ལམ་འགེགས་པས། །གཞང་འབྲུམ་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ནད་ཀྱིས་ལྤགས་ཚིལ་ཤ་རྣམས་ནི། །གནོད་བྱས་དབྱིབས་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི། ། ཤ་ཡི་མྱུ་གུ་གཞང་སྩོགས་སུ། །སྐྱེས་དེ་གཞང་འབྲུམ་ཡིན་པར་བཤད། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དང་ཕྱིས་འབྱུང་དང་། །སྐམ་དང་ཁྲག་ཏུ་འཛག་པ་ཡི། །དབྱེ་བས་མདོར་ན་རྣམ་གཉིས་ཡིན། །གཞང་ནི་རྒྱུ་མ་སྦོམ་པོར་བརྟེན། །སོར་ནི་ཕྱེད་དང་ལྔ་ཡོད་དོ།

如同敌人般夺取众生命，
痔疮生起而致死，
因此阻塞大便道，
故而称之为痔疮。
疾病损害皮肤脂肪及肉体，
形状各异，
肉芽生长于肛门等处，
此生长称为痔疮。
分为先天和后天，
干燥和出血，
简而言之有两种。
痔疮依附于大肠，
长度有二点五寸。

། གཉེར་གསུམ་སོར་ནི་ཕྱེད་དང་གཉིས། །རིམ་པ་དེ་ཡི་ནང་མ་ནི། །ཕྱིར་འཕུལ་བར་མ་སེལ་བ་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱི་རོལ་འཛུམ་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱི་རོལ་སོར་གཅིག་ཁ། །ནས་ནི་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་ཚད། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་སྤུ་སྐྱེ་འགྱུར། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས པའི་རྒྱུ།།གཉེར་མའི་ས་བོན་གནོད་འགྱུར་ཉིད། །གཞང་འབྲུམ་ས་བོན་གནོད་པ་ཡང་། །ཕ་མས་མི་འཕྲོད་ཟོས་པ་དང་། །སྔོན་ལས་དེ་གཉིས་དང་འདུས་པ། །འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་དེ་དག་ནི། །གསོར་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་བཤད། །རིགས་འབྱུང་ནད་ཀུན་དེ་ དང་འདྲ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁྱད་པར་དུ། །རྩུབ་ཅིང་བརྟ་བར་དཀའ་བ་དང་། །ནང་དུ་ཁ་བལྟས་དཀར་བ་དང་། །བླ་བརྣན་མི་བཟོད་ཅན་གསོ་དཀའ། །ཅིག་ཤོས་དྲུག་སྟེ་ནད་ཐ་དད། །འདྲེས་དང་འདུས་པ་ཁྲག་ལས་འབྱུང་། །རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལས་ སྐམ།།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་རླན་ཅན། །ནད་རྣམས་ལྡང་རྒྱུ་སྔར་བཤད་པ། །འཁྲུགས་པ་དེ་ཡིས་ཁོང་པ་ཡི། །མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་བཤང་བ་འཕེལ། །གཞན་ཡང་ཉལ་བོ་རབ་དྲགས་དང་། །གཞོན་པས་ཁོང་དཀྲུགས་སྟན་དག་ནི། །མ་སྙོམས་སྲ་དང་ཙོག་ པུར་འདུག་།འཇམ་རྩིའི་གཅེའུ་ས་དང་ནི། །རྡོ་དང་གོས་ཀྱིས་དྲུད་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་ཆུས་བཀྲུས་དང་། །རྟག་ཏུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དང་། །བཤང་དང་གཅི་དང་འཕྱེན་གྱི་ཤུགས། །བཀག་དང་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། །རིམས་དང་སྐྲན་དང་ཚད་པར་འཁྲུ། ། འོར་ནད་སྐྱ་རྦབ་བེ་སྣབས་ཀྱིས། །སྐེམས་བྱས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡི། །སྤྱོད་པ་བསྟེན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །བུད་མེད་ཟླ་གྲངས་མ་ཚང་འཕྱིལ། །ཟླ་བ་རྫོགས་པས་གཟིར་ལས་འབྱུང་། །དེ་འདྲ་དག་དང་གཞན་ཡང་རླུང་། །ཐུར་སེལ་འཁྲུགས་པས་དྲི་མ་ནི། ། གཞང་གི་གཉེར་མར་དེ་གཞག་པས། །དེ་ནི་མི་མངོན་གྱུར་པས་གནས། །གཞང་འབྲུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་མེ་དྲོད་ཉམས། །བརླ་ནི་རེངས་ཤིང་ན་བ་དང་། །བྱིན་པའི་ཉཝ་ན་མགོ་འཁོར་ཞིང་། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་མིག་གཉིས་སྐྲང་། ། བཤང་བ་འཁྲུ་བའམ་ཡང་ནི་སྲི། །རླུང་ཆེན་ནང་ནས་འཁྱིལ་བ་དང་། །ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བའི་འོག་ནས་རྒྱུ། །ནད་བཅས་བཅད་པ་ལྟ་བུར་སེམས། །དཀའ་བར་འབྱུང་ཞིང་སྒྲ་ཅན་འབྱུང་། །རྒྱུ་མ་ཀྲུལ་ཀྲུལ་ཟེར་ཞིང་སྤོས། །སྐེམ་ཞིང་སྒྲེགས་པ་མང་དུ འབྱུང་།།གཅིན་མང་བཤང་ཉུང་ཡི་ག་འཆུས། །སྒྲེགས་པ་དུད་འདྲར་སྐྱུར་བ་འབྱུང་། །མགོ་དང་བྲང་དང་རྒྱབ་ཏུ་གཟེར། །སྙོམ་ཞིང་ཁ་དོག་ཉམས་པ་དང་། །གློང་བག་དབང་པོ་ཉམ་ཆུང་ལ། །ཁྲོ་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་དཀའ་བ་དང་། །མ་ཞུ་སྐེམ་ནད་ སྐྱ་རྦབ་དང་།།དམུ་རྫིང་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་སྐྱེས། །གཞང་འབྲུམ་སྐྱེ་བར་གྱུར་བ་ལ། །འདི་དག་ཉིད་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །དེ་ཡིས་འོག་གི་ལམ་བཀག་པས། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླང་ལོག་སྟེ། །ལུས་དང་དབང་པོ་ཀུན་གནས་པའི། །རླུང་གཞན་ ཐམས་ཅད་འཁྲུག་པར་བྱེད།།དེ་བཞིན་བཤང་གཅི་མཁྲིས་པ་དང་། །བད་ཀན་ལུས་ཟུངས་རྟེན་བཅས་པ། །འཁྲུགས་ཤིང་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད། །དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་ནད་ཅན་ལ། །ཕལ་ཆེར་ཐམས་ཅད་ཉེར་འབྱུང་བ། །སྐེམ་ ཞིང་མཆོག་ཏུ་བསྐྱོད་མི་ནུས།།སྟོབས་ཟད་ཁོང་རྨྱ་བཞིན་མདངས་ཉམས། །ལུས་ལྷོད་སྙིང་པོ་མེད་འགྱུར་ཞིང་། །འབུས་ཟོས་པ་ཡི་ཤིང་འདྲ་ལ། །བླ་བརྣན་མ་ལུས་དག་གིས་འདེབས། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གནད་གཟིར་ཞིང་། །ལུད་པ་སྐམ་དང་སྐད་ འགགས་དང་།།ཁ་རོ་མི་ཚོར་ཆམ་འདེབས་སྦོ། །སྒྱིད་སྒྱུར་རྐ་ལག་ན་ཞིང་སློན། །སྦྲིད་པ་སྐྲང་དང་རིམས་ནད་དང་། །ཁུ་བ་ཟད་ཅིང་རབ་རིབ་སློན། །རྡེའུ་ཆགས་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་དང་། །སྐད་འགགས་ཞུམ་ལ་སེམས་ཁོང་ཆུད། །

三道皱纹的宽度为一指半。其中内层是向外突出，中层是分散的，其外层是微笑状。其外围一指宽，从鼻子到一指半的范围。超过这个范围就会长毛。对此，先天性的原因，皱纹的种子受损。痔疮种子受损也是，父母食用不适宜的食物，以及前世业力与这两者相结合，由紊乱所致的这些，说为不可医治。遗传性疾病都与此相似。
特别是先天性的，粗糙且难以治愈，向内开口发白，不能承受压迫的难以医治。另一种有六种，病情不同。混合和聚集的来自血液，风和痰产生干燥的，血和胆产生湿润的。疾病发作的原因如前所述，由于这种紊乱，腹部的消化力减弱，大便增多。
此外，过度房事，年轻人腹部紊乱，坐垫不平，坐在硬物上和蹲坐，用软垫、土和石头摩擦，以及用极冷的水清洗，经常腹泻，憋住大小便和打喷嚏的力量，强行压迫，发热、肿瘤和热性腹泻，消瘦病、白浊病、鼻涕造成的消瘦，从事有害的行为而产生。
女子月经不足或过多，月经周期完整时受折磨而产生。像这样及其他风气，下行风紊乱使污物，停留在肛门的皱纹中，这种不明显的存在，会产生痔疮。其前兆是消化力减退，大腿僵硬疼痛，小腿肌肉疼痛，头晕，四肢疼痛，双眼肿胀。
大便腹泻或便秘，体内大风盘旋，多数从脐下运行，感觉像带病切割一样，排便困难且有声响，肠子咕咕作响并胀气，消瘦且频繁打嗝，小便多大便少，食欲不振，打嗝如烟般酸臭。头、胸、背部疼痛，昏沉，面色衰败。
懒惰，感官虚弱，易怒且难以侍奉，消化不良、消瘦病、白浊病，淋巴肿块等产生怀疑。痔疮生长时，这些症状会加重。由于它阻塞下行通道，下行风逆行，使身体和所有感官中的其他风全部紊乱。
同样，大小便、胆汁、痰液和身体组织及其依托都会紊乱，使消化力减退。然后痔疮患者，几乎所有症状都会出现，消瘦且极难行动，力竭，腹部昏沉，面色衰败。
身体松弛无力，如同被虫蛀的木头，所有压力都会造成伤害。如前所述的要害受折磨，干咳，声音嘶哑，味觉迟钝，感冒肿胀。腿软，手脚疼痛无力，打喷嚏，水肿，发热病，精液耗竭，视力模糊。结石病折磨，声音嘶哑，萎靡，心神不安。

སྐད་འགགས་ཞུམ་ལ་སེམས་ཁོང་ཆུད། །མཆིལ་མ་མང་འདོར་ ཡི་ག་འཆུས།།རུས་ཚིགས་ཀུན་དང་སྙིང་ལྟེ་བ། །གཞང་དང་སྣ་རྩ་གཟིར་དང་བཅས། །གཞང་ནང་འབྲུ་ནི་མ་སྨིན་བཙོས། །ཁུ་བ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་བག་འཛག་།རྟུག་སྐམ་སྦྱིན་པའམ་སླ་བར་འགྱུར། །སྨིན་དང་མ་སྨིན་བར་བར་འཁྲུ། །སྐྱ་ཞིང་སེར་དང་ སྔོན་པོ་ཡི།།ཁྲག་ནི་སྦྱིན་བག་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །གཞང་འབྲུམ་རླུང་ཤས་ཆེ་ལས་གྱུར། །སྐམ་ཞིང་ཙེག་ཙེག་ཚ་བ་དང་། །རྙིད་ཅིང་དམར་ནག་རེངས་པ་དང་། །མི་སྙོམས་རྩུབ་ཅིང་སྲ་བ་དང་། །ཕན་ཚུན་མི་འདྲ་ཡོ་བ་དང་། །རྩེ་མོ་རྣོ་ཞིང་གས་པ་དང་། ། བིམ་པ་རྒྱ་ཤུག་ཁ་རྫུ་ར། །རས་བལ་ས་བོན་དང་འདྲ་ཞིང་། །ལ་ལ་ཀ་ཏམ་མེ་ཏོག་འདྲ། །ལ་ལ་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུར་སྐྱེས། །མགོ་དང་ཕྲག་པ་རྩིབ་ལོགས་བརླ། །ཆུ་སོ་དག་ཏུ་ལྷག་པར་ན། །སྦྲིད་པ་སྒྲེགས་པ་བཤང་བ་སྲི། །སྙིང་འཕར་ཡི་ག་འཆུས་པ་སྐྱེད། ། ལུད་དབུགས་མི་བདེ་མེ་དྲོད་ཉམས། །རྣ་བ་སྒྲ་བཅས་མགོ་འཁོར་བྱེད། །དེས་ཉེས་རྟུག་སྐམ་ཉུང་ངུ་ནི། །སྒྲ་བཅས་སྐ་སླ་འདྲེན་མ་དང་། །ན་ཞིང་ལྦུ་བ་འབྱར་བག་ཅན། །རྟུག་སྐམ་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །པགས་པ་སེན་མོ་བཤང་གཅི་དང་། །མིག་དང གདོང་ནི་གནག་པར་འགྱུར།།སྐྲན་དང་མཆེར་པ་དམུ་རྫིང་དང་། །གཏུན་འདྲ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་འགྱུར། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་ལས་རྩེ་མོ་ནི། །སྔོ་ཞིང་དམར་སེར་དཀར་བར་སྣང་། །ཕྲ་ཞིང་དྲི་མནམ་ཁྲག་སླ་འཛག་།སྲབ་ཅིང་འཇམ་ལ་ལྷོད་པ་ཡིན། །མཆེར་པའི་དུམ་བུ་ ནེ་ཙོའི་ལྕེ།།སྲིན་བུ་པད་པའི་མཆུ་འདྲར་སྣང་། །ཚ་ཞིང་གནག་ལ་རིམས་དང་རྔུལ། །སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས་རྨོངས་སྐྱེད། །བཤང་དྲོ་སླ་ཞིང་སྔོ་ལ་ཚ། །སེར་ཞིང་དམར་བར་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །ནས་རུལ་ནང་འདྲ་པགས་པ་དང་། །སེན་སྩོགས་སྔོ་སེར་ལྗང་བར་འགྱུར། ། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་རྩ་བ་སྦོམ། །མཐུག་ཅིང་ནད་ཀྱི་ཤུགས་དལ་དཀར། །སྐྲང་ཞིང་རྒྱས་ལ་སྣུམ་པ་དང་། །འགྲེང་ཞིང་སྣུམ་ལ་ལྕི་ཞིང་བརྟན། །འབྱར་བག་ཚོར་བ་ཆུང་ཞིང་འཇམ། །གཡའ་ཞིང་རེག་ན་དགའ་བར་བྱེད། །ཀ་རི་ར་བ་ན་ས་ཡི། །རུས་པ་བ་ཡི་ནུ་སོར་འདྲ། ། ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་སྦོ་གཞང་ན། །ལྟེ་བ་ལྒང་པ་བཅད་སྙམ་སེམས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྙིང་ན། །མཆིལ་མང་ཆམ་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །གཅིན་སྲི་མགོ་བོ་ཚོར་བ་མེད། །གྲང་བའི་རིམས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཁ་ཆུ་འཛག་ཅིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །སློན་ཞིང་མ ཞུའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད།།བཤང་བ་ཚིལ་འདྲ་བད་ཀན་མང་། །འཁྲུ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །འཛག་པར་མི་བྱེད་རྡོལ་མི་བྱེད། །པགས་པ་ལ་སོགས་སྣུམ་ཞིང་དཀར། །འདྲེས་ལས་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ཡིན། །འདུས་པ་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ཁྲག་ ཤས་ཆེ་ལས་གཞང་འབྲུམ་ནི།།མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ལ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་མྱུ་གུ་འདྲ། །བྱི་རུ་འོལ་མ་སེ་མདོག་འདྲ། །ཤིན་ཏུ་ཚ་བྲོ་ན་བ་དང་། །བཤང་བ་ཤུགས་ཀྱིས་རབ་བཙིར་ལས། །འཕྲལ་དུ་ཁྲག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འཛག་པར་འགྱུར། །སྦལ་ པ་འདྲ་ཞིང་ཁྲག་ཟད་ལས།།བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་འགྱུར། །མདོག་སྟོབས་སྤྲོ་བ་ཉམས་པ་དང་། །མདངས་འཕྲོག་དབང་པོ་ཞན་པར་འགྱུར། །མུངྒ་ཀོ་དྲ་བའི་ཕྱེ་མ། །ཙ་ན་ཀ་རི་ར་སྩོགས་པ། །རྩུབ་དང་བཤང་བ་སྲི་བས་རླུང་། །རང་གནས་འཁྲུགས་པ་སྟོབས་ ལྡན་པས།།ཐུར་དུ་རྒྱུ་བའི་བུ་ག་ནི། །བཀག་སྟེ་སྨད་དུ་རབ་སྐམས་ནས། །བཤང་བ་གཅི་བ་འཕྱེན་རྣམས་ནི། །འགགས་པས་ནད་ནི་མི་བཟད་སྐྱེད། །དེ་ཡིས་ཁོང་པ་རྒྱབ་རྩིབ་ལོགས། །སྙིང་གར་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད། །ལྟོ་སྤོས་གསུས་པ་ན་བ་དང་། །








声音嘶哑萎靡心神消沉，流涎过多食欲不振，全身骨节以及心脏脐部，肛门和鼻根都有疼痛，肛门内部生有未熟的疮，流出如精液般的粘液，大便干燥或变稀，时而成熟时而未熟地腹泻，灰色、黄色和蓝色的血液，会伴随粘液腹泻，痔疮由风大引起，干燥且有刺痛感，皱缩呈暗红色且僵硬，不平整粗糙且坚硬，两边不对称且歪斜，尖端锐利且有裂痕，形如频婆果、石榴和枣子，形如棉絮和种子，有的如卡塔姆花，有的生长如芥子，头部、肩部、肋部和大腿，尤其在牙龈处疼痛，打喷嚏、打嗝、便秘，心悸、食欲不振，咳嗽呼吸不畅火力衰退，耳鸣头晕，由此导致少量干便，伴有声响稀稠不一，疼痛且有泡沫粘液，以干便形式排出，皮肤指甲大小便，眼睛和面部变黑，瘤、脾病、瘰疬，以及杵状病由此产生，胆大引起的尖端，呈蓝色、红黄色和白色，细小且有异味血液稀薄，稀疏柔软且松弛，如脾脏碎块、鹦鹉舌，如虫子和蛾子的嘴，发热发黑伴有发烧出汗，口渴食欲不振昏迷，大便温热稀薄呈蓝色发热，呈黄色和红色腹泻，如腐烂的大麦皮肤和指甲等变成蓝黄绿色，痰大的根部粗大，厚实且病势缓慢呈白色，肿胀膨大且油腻，竖立油腻且沉重稳固，有粘性感觉微弱柔软，发痒触摸时感到舒适，如卡里拉瓦那萨的骨头，如牛的乳头，牙龈疼痛肿胀肛门疼痛，脐部感觉如被切断，咳嗽呼吸不畅心痛，流涎过多感冒食欲不振，小便不畅头部无知觉，引起寒性发烧，流口水火力衰退，松软引起所有消化不良病，大便如脂肪痰多，伴有腹泻，不会流出不会破裂，皮肤等油腻呈白色，混合性具有混合特征，复合性具有所有特征，血大引起的痔疮，与胆特征相似，如尼拘陀树芽，如珊瑚和乌尔玛色，极其灼热疼痛，用力排便时，立即出血，且会严重流血，如青蛙般因失血，而遭受痛苦折磨，肤色体力精神衰退，光泽消失感官虚弱，绿豆、柯德拉瓦的粉末，以及扎那卡里等，粗糙和便秘使风，从自处躁动力量强大，向下运行的通道，受阻下部极度干燥，大小便和放屁，阻塞引起难忍的病，由此腹部背部肋部，心部极度生病。腹胀下腹疼痛。

སྙིང་གར་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད། །ལྟོ་སྤོས་གསུས་པ་ན་བ་དང་། །སྙིང་ གཅུས་རྒྱུ་མ་བཅད་སྙམ་སེམས།།ཆུ་སོར་ཤིན་ཏུ་ཟུག་པ་དང་། །མཁུར་བར་སྐྲང་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རླུང་ནི་གྱེན་དུ་སོང་གྱུར་ན། །དེ་ལས་སློན་རིམས་ཡི་ག་འཆུས། །སྙིང་ནད་བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་དང་། །གཅིན་སྲི་བཤང་བ་འཁྲུ་བ་དང་། །འོན་དང་རབ་རིབ་དབུགས་མི་བདེ། ། མགོ་ན་ལུད་པ་ཆམ་པས་འདེབས། །ཡིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་སྐོམ་དང་ཁྲག་།མཁྲིས་པ་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་སྩོགས། །རླུང་གི་ནད་གཏོགས་དེ་དང་དེ། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཞང་འབྲུམ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་འགྱུར་བ། །འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་གནོད་བྱེད་ཡིན། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི ཁོང་པར་ནི།།དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དང་ནད་གསུམ་ལྡན། །ཕུགས་མའི་གཉེར་མར་གང་གནས་པ། །དེ་དག་གསོར་མི་རུང་བ་ཡིན། །མེ་དྲོད་སྟོབས་ཆེ་སྩོགས་ཀྱིས་འཚོ། །འདྲེས་ལས་གྱུར་དང་གཉེར་མ་ནི། །བར་མར་གནས་པ་གང་ཡིན་ པ།།ལོ་གཅིག་ཡན་ཆད་ལོན་གྱུར་པ། །དེ་དག་གསོ་དཀའ་ཡིན་པར་བཤད། །ཕྱི་རོལ་གཉེར་མར་བྱུང་བ་དང་། །ནད་གཅིག་ཤས་ཆེ་ལས་བྱུང་དང་། །སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་གང་། །གཞང་འབྲུམ་དེ་ནི་གསོ་བ་སླ། །ཕོ་མཚན་སྩོགས་ཀྱི་འོག་ནས་ནི། །རང་རང་སྐབས་ བཤད་ལྟེ་བར་སྐྱེས།།རྟ་བླ་བ་ཡི་ཁ་འདྲ་ཞིང་། །འབྱུང་བག་ཅན་ལ་འཇམ་པ་ཡིན། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་ནི་བད་ཀན་བསྡུས། །པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་ཐོར་བུར་བྱེད། །མཛེར་པ་འདྲ་ཞིང་རྩུབ་པར་གནས། །པགས་པའི་མཛེར་པ་ཡིན་པར་ཤེས། །རླུང་གིས་ཟུག་ཅིང་རྩུབ་པར་འགྱུར། ། མཁྲིས་པས་གནག་ལ་དམར་རྩར་འགྱུར། །བད་ཀན་གྱིས་དེ་སྣུམ་ཉིད་དང་། །རྨེན་བུའི་མདོག་དང་འདྲ་བར་འགྱུར། །བློ་དང་ལྡན་པས་མྱུར་བར་ནི། །འབད་དེ་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བར་བྱེད། །དེ་ཡིས་གཞང་ནི་མྱུར་འགགས་ནས། །དམུ་རྫིང་ནད་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཡན་ལག་བརྒྱད པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་ཕོ་བའི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ནད་གཞི་སྣ་རེ་ཀུན་དང་ནི། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་ལས་གྱུར་པའི། །ཚད་པས་འཁྲུ་བ་རྣམ་དྲུག་ཡིན། །དེ་ནི་ཆུ་འཐུངས་དྲགས་པ་དང་། ། ཤ་རིད་ཤ་སྐམ་མ་གོམས་པའི། །ཏིལ་གྱི་ཁུ་བ་མ་སྨིན་འབྲུ། །ཆང་རྩུབ་ཁ་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན། །གཞང་འབྲུམ་སྣུམ་བག་དྲགས་པ་དང་། །འབུ་དང་ཤུགས་ནི་བཀག་ལས་འབྱུང་། །དེ་འདྲས་རླུང་ནི་འཁྲུགས་པ་ཡིས། །ཆུ་ཁམས་ཐུར་དུ་བསྐྱོད་གྱུར་ལ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མེ་དྲོད ཉམས།།དེ་འོག་ཁོང་པ་ཁྱབ་ནས་ནི། །བཤང་བ་སླ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད། །དེ་ལྟར་ཚད་འཁྲུ་འབྱུང་བར་བཤད། །དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མ་ནི། །བཤང་ལམ་སྙིང་ག་ལྟོ་བར་ཟུག་།ལུས་སྙོམ་བཤང་བ་སྲི་བ་དང་། །སྦོ་ཞིང་ཁ་ཟས་མི་འཇུ་བའོ།

心脏产生剧烈疼痛，腹部胀大，腹部疼痛，
心绞痛，感觉肠子被切断，小便剧痛，
面颊肿胀。当风向上行时，
由此产生呕吐，食欲不振，心病，鼻涕，消化不良，
小便闭塞，腹泻，耳聋，目眩，呼吸不畅，
头痛，咳嗽，感冒。心情变化，口渴和出血，
胆病，肿瘤和水肿等，
属于风病的种种症状，会出现极其难忍的病症。
痔疮向上盘旋，这是最为有害的。
在风气偏重的腹部，即使没有这些症状也会发生。
先天性的和三病俱全的，在深层皱褶处的，
这些是不可治愈的。依靠体温强盛等可以存活。
由混合引起的和在中层皱褶处的，
超过一年的，这些被说是难以治愈的。
在外层皱褶处出现的，由单一病因引起的，
发病时间不长的痔疮容易治愈。
从生殖器等下方，各自部位所说的脐部生长的，
形如马鞍，易于出血且柔软。
遍行风收集痰液，在皮肤外部形成零星突起，
如同疣，表面粗糙，应知是皮肤疣。
风引起疼痛和粗糙，胆引起黑色和红筋，
痰使其油腻，颜色如同腺体。
有智慧者应当迅速努力治疗痔疮，
因为它会迅速堵塞肛门，引起水肿病。
这是《医论八支精华》中疾病之处第七章。
接下来讲解热性腹泻和胃病的病因。
每种病因以及由恐惧和忧愁引起的热性腹泻有六种。
这是由于饮水过量，瘦肉和干肉不适应，
芝麻汁未熟，粗劣酒，饮食不节制，
痔疮过于油腻，以及压制虫和冲动而产生。
这些原因使风气紊乱，水向下行，
因此消化力减弱，遍布腹部，
使粪便变稀。这就是所说的热性腹泻的产生。
其将要发生的征兆是：肛门、心口、腹部疼痛，
身体不适，大便闭塞，肿胀，食物不消化。

།དེ་ལས་རླུང་གྱུར་བཤང་ཆུར་ བཅས།།ཉུང་ཞིག་འབྱུང་ཞིང་གཟེར་སྒྲ་བཅས། །འགག་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། །རྩུབ་སླ་དབུ་བར་བཅས་པ་འམ། །གོང་བུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་། །དེ་བཞིན་བུ་རམ་ཚིག་པ་འདྲ། །སྦྱིན་བག་བཅས་ཤིང་བཅད་སྙམ་སེམས། །ཁ་སྐམ་གཞང་ནི་སྣད་པ་དང་། །སྤུ་ ལངས་པ་དང་འཁྲུ་བ་ཡིན།།མཁྲིས་པས་སེར་ཞིང་གནག་པ་དང་། །སྔོ་ཞིང་དུ་བའི་མདོག་འདྲ་ལ། །ཁྲག་བཅས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མནམ་པ། །སྐོམ་དད་བརྒྱལ་ཚ་རྡུལ་དང་བཅས། །གཟེར་བཅས་གཞང་ཁ་ཚ་དང་བཅས། །གཞང་ཁར་ཐོར་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ སྐ་བ་དང་།།འབྱར་བག་དཀར་ཞིང་ནལ་ནལ་པོ། །སྣུམ་ཞིང་བེའུ་སྣབས་བད་ཀན་བཅས། །རྒྱུན་དུ་འཁྲུ་ཞིང་ལྕི་ལ་མནམ། །སྐ་ཞིང་ནད་རྗེས་འབྲང་བ་དང་། །གཉིད་ཆེ་ཁོང་སྙོམ་ཡི་ག་འཆུས། །ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་འཁྲུ་དང་བཅས། །བ་སྤུ་བརྩེ་ཞིང་གློང་བཅས་དང་། །ཆུ་ སོ་ལྟོ་བ་གཞང་ཁ་ལྕི།།བཤང་ཡང་བཤང་བ་མ་བཏང་སྙམ། །ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །འཇིགས་པས་སེམས་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །རླུང་གིས་མཁྲིས་བཅས་བཤང་བ་ནི། །སླ་བྱེད་དེ་ནས་འཁྲུ་བ་ནི། །ཚ་ཞིང་སླ་ལ་འཕྱོ་བ་དང་། །མཚན་མ་རླུང་མཁྲིས་ ལས་བྱུང་འདྲ།།མྱ་ངན་ལས་བྱུང་དེ་དང་འདྲ། །མདོར་ན་ཚད་འཁྲུ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མ་ཞུར་བཅས་དང་མ་ཞུ་མེད། །ཁྲག་བཅས་ཁྲག་མེད་དེ་ལས་ནི། །དང་པོ་བཤང་གཅི་ཆུར་འབྱིང་འགྱུར། །དྲི་མནམ་ལྟོ་ནི་སྦོ་བ་དང་། །མཁྲེགས་ཤིང་མཆིལ་སྣབས་ཤིན་ཏུ་ མང་།།སྨིན་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །བད་ཀན་སྨིན་པའང་ཆུ་ནང་འབྱིང་། །གང་ཞིག་ཚད་འཁྲུ་འབད་པ་ནི། །མེད་དེས་ཕོ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར། །མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ཟས་བསྟེན་པ་ཡིས་མེ་དྲོད་ཉམས། །གང་ཞིག་ཞུ་ནས་བཤང་བ་ནི། །བེ+ེའུ་སྣབས་བཅས་ དང་བེའུ་སྣབས་མེད།།འཁྲུ་བ་དེ་ནི་ཚད་འཁྲུ་སྟེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མྱུར་གསོད་བྱེད། །མ་ཞུ་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་དང་། །ཞུ་བ་སྨིན་པའང་མི་འཁྲུ་འགྱུར། །རྒྱུ་མེད་ཡང་དང་ཡང་སྲི་བའམ། །རྒྱུ་མེད་ཡང་ཡང་སླ་བར་འབྱུང་། །ཕོ་བར་མ་ཞུ་སྩོགས་ཤིང་འཁྲུ། །ཡུན་རིང་ ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན།།དེ་ནི་ནད་སྣ་རེ་རེ་འདུས། །ལས་བྱུང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

从此风变成大小便，少许排出并伴随疼痛声，阻塞而又排出，粗糙柔软伴有泡沫，或反复出现团块。
同样如同糖被烧焦，具有粘性且感觉像切断，口干肛门瘙痒，毛发竖立并且腹泻。
胆病引起的黄色和黑色，以及青色如烟色，带血且极其臭味，口渴昏厥发热并有汗，伴随疼痛肛门发热，肛门处出现疹子。
痰病引起的稠厚，粘稠白色且稀薄，油腻带有鼻涕般的痰，持续腹泻且沉重臭味，稠厚并伴随病情，嗜睡腹部不适食欲不振，伴有少量少量腹泻，毛发竖立并有胀气，
小便、腹部、肛门沉重，大便虽轻却感觉未排出，具有一切共同特征，因恐惧而心神不安，风与胆引起的大便，变稀后腹泻，发热且稀薄流动，症状如同风胆所致，
忧伤所致与此相似。简而言之热泻有两种，有不消化和无不消化，有带血和无血，其中首先大小便下沉，臭味腹部胀大，坚硬且痰涕极多，
成熟则与此相反。痰成熟也会下沉于水中。任何热泻若不努力，就会变成胃病，损害消化之火的，食用此类食物会损害消化之火，某些消化后的大便，带有鼻涕和无鼻涕，
这种腹泻是热泻，自然会快速致命。不消化食物不消化，消化成熟也不会腹泻。无因反复胀气或，无因反复变稀出现，胃中不消化积聚而腹泻，会导致长期患病，
这是各种疾病汇集，业力所致有四种。

།དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་སྙོམ་པ་དང་། །རིང་ནས་འཇུ་ཞིང་སྐྱུར་བག་འབྱུང་། །མཆིལ་མང་ཁ་ཡིས་རོ་མི་ཚོར། །རྨྱ་སྙོམ་སྐོམ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །ལྟོ་སྦོ་སློན་ནི་བྲོ་བ་དང་། །རྣ་བ་རྒྱུ་ མ་སྒྲ་དང་བཅས།།སྤྱི་ཡི་མཚན་ཉིད་སྐེམ་པ་དང་། །དུ་བ་མུན་དང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །བརྒྱལ་ཞིང་མགོ་ན་བཤང་བ་འགགས། །རྐང་པ་ལག་པ་སྐྲངས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་རླུང་ལ་རྐན་བསྐམས་ཞིང་། །རབ་རིབ་རྣ་བར་སྒྲ་འབྱུང་དང་། །རྩིབ་ལོགས་བརླ་ དང་ཆུ་སོར་ན།།བཤང་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་། །ཡང་ཡང་སྦོ་ཞིང་གསུད་པ་དང་། །རོ་རྣམས་ཀུན་ལ་བརྐམ་པ་དང་། །བཀྲེས་སྐོམ་རྒྱུ་མ་བཅད་སྙམ་སེམས། །ཟས་ཞུ་ནས་ནི་སྦོ་བ་དང་། །ཟས་ཟོས་ནས་ནི་བདེ་བར་འགྱུར། །རླུང་གི་སྙིང་ནད་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། ། མཆེར་པ་སྐྱ་རྦབ་འབྱུང་བར་དོགས། །བཤང་བ་འབྱུང་དཀའ་སྐ་སླར་འབྱུང་། །དེ་ཡང་བེ+ེ་སྣབས་སྒྲ་ཅན་འབྱུང་། །གཞང་ན་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །མཁྲིས་པ་སྔོ་ཞིང་སེར་བ་དང་། །སེར་པོ་སླ་བག་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །མནམ་ཞིང་སྒྲེགས་སྒྱུར་སྙིང་ལྐོག་ཚ། ། ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་སྐོམ་དད་ཆེ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་འཇུ་དཀའ་ཞིང་། །ཟས་སློན་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །ཁར་ཆགས་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། །ལུད་པ་སྙིང་ནད་ཆམ་པས་འདེབས། །སྙིང་ག་མེར་མེར་པོར་སེམས་ཤིང་། །ལྟོ་བ་ཚོར་བ་ཆུང་ཞིང་ལྕི། །སྒྲེགས་པ་དྲི་མནམ མངར་འབྱུང་སྙོམ།།བུད་མེད་མི་དགའ་མེ་དྲོད་ཆུང་། །བེ+ེའུ་སྣབས་བད་ཀན་འདྲེས་པར་འཁྲུ། །བཤང་བ་ལྕི་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རིད་པ་མིན་ཡང་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་། །ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མར་ལྡན། །མ་སྙོམས་ལ་སོགས་མེ་དྲོད་གསུམ། །ཡན་ལག་ ཆར་ཕྱེ་གང་བཤད་པ།།དེ་ཡང་ཕོ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར། །སྙོམས་པ་བདེ་གནས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་རྡེའུ་ནད་མཛེ་ནད་དང་། །གཅིན་སྙི་དམུ་རྫིང་མཚན་བར་རྡོལ། །གཞང་འབྲུམ་ཕོ་ནད་ཅེས་བྱ་བརྒྱད། །ནད་ཆེན་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་ པོ་བསྡུས་པ་ལས།།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

其前兆是昏沉，长期消化不良且有酸味，
唾液多，口中尝不出味道，
昏沉、口渴且食欲不振，
腹胀、恶心、呕吐，
耳鸣肠鸣，
整体症状为消瘦，
烟雾般昏暗并伴有发热，
昏厥、头痛、大便不通，
手脚浮肿。
其中风病症状为上颚干燥，
目眩、耳鸣，
肋部、大腿和脚趾疼痛，
大便反复排出，
反复胀气和打嗝，
对各种味道贪求，
饥渴感，感觉肠子断裂，
食物消化后胀气，
进食后感觉舒适。
风引起的心病、瘤、痔疮，
脾病、关节炎等疑虑，
大便难解且反复排出，
且伴有泡沫和粘液声，
肛门处有痰、呼吸不畅，
胆汁呈青色和黄色，
黄色稀便泻出，
臭味、打嗝、胃部发热，
食欲不振且极度口渴。
痰病引起的消化困难，
恶心、食欲不振，
口腔粘液多，
咳痰、心病、感冒发作，
心口感觉麻麻的，
腹部感觉迟钝且沉重，
打嗝有臭味，甜味，昏沉，
不喜女色，体温低，
泡沫粘液混合泻出，
大便沉重排出，
虽不消瘦但体力弱，
具有各种交替出现的症状，
不平衡等三种体温，
分别说明各个部位，
这些都会成为胃病，
平衡是安乐的因。
风病、结石病、麻风病，
糖尿病、淋巴肿瘤、生殖器溃烂，
痔疮、胃病这八种，
是难以治愈的大病。
这是从《医论八支精华》中，
第八章病因之处所篇。
下面将讲解尿闭的病因。

།ལྒང་པ་ལྒང་པའི་མགོ་ཕོ་མཚན། །རྐེད་པ་རླིག་པ་གཞང་ཁ་ནི། །གཞང་ཁའི་རུས་པར་བརྟེན་གྱུར་ཞིང་། །གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་པར་ བཤད།།ལྒང་པ་ཁ་ནི་ཐུར་བལྟས་ཀྱང་། །གཅིན་འཛག་པ་ཡི་རྩ་སྒོ་ནས། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཛག་པ་ཡིས། །ངོས་གཉིས་ནས་ནི་ཕྲེའུས་འགེངས། །ཞུགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །གཅིན་འགགས་པ་དང་གཅིན་སྙི་བའི། །གསོ་དཀའ་གནད་ལ་བརྟེན་ པའི་ནད།།ཉི་ཤུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལྒང་པ་ཆུ་སོ་ཕོ་མཚན་ན། །ཅུང་ཟད་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་། །སྲི་བ་རླུང་ལས་གྱུར་བ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་སེར་ཚ་ན། །མདོག་དམར་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ། །ལྒང་པ་ཕོ་མཚན་ལྕི་ཞིང་སྐྲངས། །འབྱར་བག་ངལ་ གྱིས་འབྱུང་ཞིང་ཐོགས།།ནད་ཀུན་ལས་བྱུང་མཚན་ཀུན་ལྡན། །གང་ཚེ་རླུང་གིས་ལྒང་པའི་ཁ། །བཀག་པ་དེ་ཚེ་གཅིན་མཁྲིས་པ། །བད་ཀན་ཁུ་ཆུར་བཅས་པ་ནི། །རིམ་གྱིས་བསྐམས་པར་བྱས་པ་ལས། །མི་བཟད་རྡེའུ་ཆགས་འགྱུར་ཏེ། །བ་ལང་མཁྲིས་པར་གི་ ཝང་ལྟར།།ཐམས་ཅད་བད་ཀན་ལ་བརྟེན་འགྱུར། །འདི་ཡི་སྔོན་ཚུལ་མཚན་ཉིད་ནི། །ལྒང་པ་སྦོ་ཞིང་དེ་ཡི་ནི། །ཉེ་འཁོར་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་ན། །གཅིན་ཡང་ལྷག་པར་དབྲེ་བྲོ་ཞིང་། །གཅིན་འགགས་རིམས་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །སྤྱི་ཡི་མཚན་ ཉིད་ལྟེ་བ་དང་།།ལྒང་མགོ་ལྒང་པའི་སྲུབས་ན་ཞིང་། །དེ་ཡིས་གཅིན་འབྱུང་སྒོ་བཀག་པས། །གཅིན་གྱི་རྒྱུན་ནི་འཆད་ཅིང་འབྱུང་། །དེ་བྱུང་ཟིན་ནས་བདེ་བར་བྱེད། །སླ་ཞིང་བ་ལང་ཚིལ་འདྲ་ལ། །དེ་བསྐྱོད་པ་ཡིས་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། །དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་ན། ། དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ཤིན་ཏུ་ན། །སོ་འཐམས་སྡོམ་ཞིང་ལུས་འདར་ལ། །ཕོ་མཚན་ཉེད་ཅིང་ལྟེ་བ་འཚིར། །རྒྱུན་དུ་ན་ཞིང་འཁུན་པར་བྱེད། །བཤང་བ་འཕྱེན་དང་བཅས་པར་འབྱུང་། །གཅིན་གྱི་ཐིགས་པ་ཡང་ཡང་འོང་། །རྡེའུ་གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། །ཆུ་སོར་ཚེར མས་གང་སྙམ་བྱེད།།མཁྲིས་པས་ལྒང་པ་ཚ་བ་དང་། །བཙོས་པ་སྙམ་བྱེད་རབ་ཏུ་དྲོ། །གོ་བྱེའི་འབྲས་བུའི་དབྱིབས་འདྲ་ལ། །རྡེའུ་མདོག་དམར་ཞིང་སེར་ལ་གནག་།བད་ཀན་གྱིས་བསིལ་ལྕི་བ་དང་། །ལྒང་པའི་ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། །རྡེའུ་ཆེ་ཞིང་འཇམ་པ་ལ། ། སྦྲང་རྩིའི་མདོག་གམ་ཡང་ན་དཀར། །འདི་དག་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི། །ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །གནས་དང་ཤ་ནི་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །བཟུང་དང་དབྱུང་བ་བདེ་བ་ཡིན། །མི་ཆེན་ཁུ་བ་ལས་བྱུང་རྡེའུ། །ཁུ་བ་བཀག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གནས ལས་འཕོས་པ་ཕྱིར་མ་བྱུང་།།རླིག་བར་གནས་པ་རླུང་གིས་ནི། །བསྐམས་ནས་ཉེ་བར་བསྡུས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཁུ་བ་རྡེའུ་ཆགས་ཡིན། །ལྒང་པར་གཅིན་ནི་སྲི་བྱེད་ཅིང་། །ཚ་ཞིང་སྐྲང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ནི། །ཁུ་བ་ཞུ་སྟེ་སླ་བར་ འགྱུར།།ཕྱོགས་དེར་མནན་ན་ཞུ་བར་བྱེད། །རྡེའུ་གསེག་མ་ལྟ་བུར་གནས། །རླུང་གིས་ཕྱེ་མར་བཤིག་གྱུར་པ། །དེ་འདིར་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་ཞེས་བྱ། །གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྱིར་འབྱུང་འགྱུར། །ལུགས་བཞིན་མི་འབྱུང་རྡེའུར་ཆགས། །གཅིན་ནི་བཀག་པར་ བྱས་གྱུར་པས།།རླུང་གིས་ལྒང་བའི་ཁ་བཀག་ནས། །གཅིན་འགགས་ན་ཞིང་གཡའ་བར་འགྱུར། །ལན་འགའ་རང་གནས་ལས་སྤངས་ནས། །ལྒང་པ་རྒྱས་ཏེ་ཁ་ཆེ་ཞིང་། །མངལ་འདྲ་སྦོམ་ཞིང་ལོག་པར་འདུག་།དེར་ནི་ན་ཞིང་ཚ་བར་བྱེད། །འཕར་ཞིང་ གཅུས་པ་སྙམ་དུ་སེམས།།ཐིགས་པ་ཙམ་དུ་འཛག་པ་དང་། །ལྒང་བཙིར་རྒྱུན་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི། །རླུང་གི་ལྒང་པའི་ནད་ཅེས་བྱ། །གསོ་དཀའ་གཉིས་པ་རླུང་གི་ཡིན། །མཐུ་ཆེན་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །བཤང་ལམ་དེ་ ནི་ལྡང་པ་ཡི།།

膀胱、膀胱头、阳具、腰部、睾丸和肛门，依附于肛门骨，说它们是紧密相连的。
膀胱口虽向下，但从小便漏泄的脉门，不断漏泄，从两侧被尿液充满。
凡是进入其中的，会引起小便闭塞和小便稀薄等二十种难治的要害之病。
膀胱、尿道口和阳具，反复出现轻微症状。肿胀是由风引起的，由胆引起的则发黄发热，由痰引起的，则膀胱和阳具沉重肿胀，粘滞疲劳而出现阻塞。
由所有病因引起具有所有症状。当风阻塞膀胱口时，尿液、胆汁、痰液和精液逐渐干涸，形成难忍的结石，如同牛胆中的牛黄，一切都依赖于痰。
其前兆症状为：膀胱肿胀，其周围处处疼痛，小便特别频繁，小便闭塞，发烧，食欲不振。
一般症状为脐部、膀胱头和膀胱缝处疼痛，由于阻塞小便出口，小便断续而出。出完后感到舒适。
柔软如牛脂，移动时变成血，剧烈活动时极其疼痛。
其中风病变时极痛，咬牙紧闭，身体颤抖，阳具胀痛，脐部绞痛，持续疼痛呻吟。大便伴有排气而出，小便点滴频繁而来，结石黑而粗糙，尿道如被刺扎般。
胆病使膀胱发热，如同被煮沸般极热。结石形状如枣核，呈红黄黑色。
痰病则感冷重，膀胱内刺痛，结石大而光滑，呈蜂蜜色或白色。
这些多发生于儿童，因部位和肉较小，容易抓取和取出。
大人精液所生结石，由精液闭塞而生。从原位移动而未出，停留在睾丸间，被风干燥收缩，这就是精液结石。
使膀胱中小便肿胀，发热肿胀。刚形成时，精液融化变软，按压该处则融化，结石如砂粒般存在。
被风吹成粉末，这里称为正常排出。与小便一同排出。不正常排出则成结石。
由于憋尿，风阻塞膀胱口，小便闭塞而发痒。有时离开原位，膀胱膨胀口变大，如同子宫般粗大而错位。
那里疼痛发热，感觉跳动扭曲。点滴渗漏，挤压膀胱则尿流而出。
这两种情况称为风性膀胱病。第二种风病难治。力大极难治愈。
肛门即是膀胱的

མཐུ་ཆེན་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །བཤང་ལམ་དེ་ ནི་ལྡང་པ་ཡི།།བར་ན་རླུང་ནི་བརྟེན་གྱུར་པ། །གཏུན་འདྲ་སྲ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། །མི་འགྱུར་གནས་བྱེད་མདུད་པ་ཅན། །རླུང་ནད་གཏུན་འདྲ་དེ་སྦོས་བཅས། །བཤང་གཅི་འཕྱེན་ནི་འགགས་བྱེད་ཡིན། །ལོག་རྒྱུ་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །རླུང་གིས་ཆུ་ སོར་མི་བཟད་གཟེར།།གཅིན་ལས་ཞུགས་ཏེ་འཁྱིལ་བྱེད་ཅིང་། །རེངས་བྱེད་ལྕི་ཞིང་གཅུས་སྙམ་བྱེད། །གཅིན་ནི་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་འབྱུང་། །ཡང་ན་བཤང་གཅི་གཏོང་ཚེ་འབྱུང་། །འདི་ནི་རླུང་ནད་འཁྱིལ་བ་ཡིན། །གཅིན་ནི་ཡུན་རིངས་བཀག་གྱུར་ པ།།སྲི་ཞིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། །གཅིན་ཐོན་ནས་ནི་ནད་ཚབས་འབྲི། །གཅིན་བཀག་པ་ཡིས་གནོད་གྱུར་པ། །གང་ཚེ་རླུང་གིས་བཟློག་གྱུར་པ། །ལྟེ་བའི་འོག་ནས་ལྟེ་བའི་བར། །གཅིན་གྱིས་གང་འགྱུར་དེ་ཡི་ཚེ། །རབ་ཏུ་ན་ཞིང་སྦོས་པ་དང་། །ཟས་མི་འཇུ་ ཞིང་དྲི་མ་འགགས།།དེ་ནི་ལྟོར་གཅིན་འགགས་ཞེས་བྱ། །གཅིན་འབྱུང་བུ་ག་འཆུས་པའམ། །རླུང་གིས་བཀག་ནས་གཅིན་ཉུང་འབྱུང་། །ལྒང་པ་མཚན་སྦུབས་ནོར་བུ་ནི། །གནས་ནས་དེ་འོག་རིམ་གྱིས་འཛག། །ནད་བཅས་པའམ་ནད་མེད་པ། །གཅིན་ནི་ཆད་དང་ བཅས་པར་འབྱུང་།།ལྷག་མ་ལུས་ཏེ་མཚན་ལྕི་ཡིན། །ལྒང་པའི་ཁ་ནང་ཟླུམ་ཞིང་སྲ། །ཅུང་ཞིག་འཕྲལ་དུ་འབྱུང་འགྱུར་ན། །གཅིན་སྩོགས་རྡེའུ་ལྟ་བུ་ནི། །གཅིན་གྱི་མདུད་པར་དེ་བཤད་དོ། །གཅིན་སྙོམས་པ་ལས་ཉལ་པོ་བྱས། །རླུང་གིས་ཁུ་བ་བསྐྱོད་གྱུར་པ། ། གནས་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་གཅིན་བཏང་ཚེ། །སྔོན་ནམ་ཕྱི་ནས་ཐལ་ཆུ་དང་། །མདོག་འདྲ་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཁུ་བ་འདྲེས་པར་དེ་བཤད་དོ། །རྩུབ་ཅིང་སྐེམ་ལ་རླུང་གིས་ནི། །གང་ཚེ་རྟུག་སྐམ་ནད་གྱུར་པ། །གཅིན་འབྱུང་བུ་གར་སོང་ནས ནི།།བཤང་བ་དང་འདྲེས་དེ་ཡི་ཚེ། །གཅིན་ནི་བཤང་བའི་དྲི་ཅན་འབྱུང་། །བཤང་བ་འགགས་པར་དེ་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་དྲག་ཤུལ་ཁ་ཟས་ནི། །རྣོ་ཚ་ཉི་ཚན་ལ་སོགས་ཀྱིས། །འཕེལ་ཞིང་རླུང་ནི་ཞུགས་གྱུར་པ། །ལྒང་པའི་ཉེ་འཁོར་ཚ་ཞིང་ན། ། གཅིན་ནི་སེར་པོར་འགྱུར་བ་འམ། །ཡང་ན་ཁྲག་བཅས་ཁྲག་ཉིད་འབྱུང་། །ཚ་ཞིང་སྲིལ་ཡང་ཡང་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཚ་རླུང་ཞེས་བྱར་བཤད། །རྩུབ་ཅིང་ལུས་ནི་རྨྱ་བ་ཡི། །ལྒང་པར་གནས་པའི་མཁྲིས་པ་རླུང་། །གཅིན་ཟད་ཚ་དང་ན་བར་བཅས། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང དེ་སྐད་བཤད།།བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གཉི་ག་ལ། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་ན་ནི། །དེ་ཚེ་གཅིན་སྲི་སེར་བ་དང་། །དམར་ཞིང་དཀར་ལ་སྐ་བ་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཚ་བཅས་གི་ཝང་ངམ། །དུང་གི་ཕྱེ་མའི་མདོག་འདྲ་འམ། །ཡང་ན་སྐམ་ཞིང་མདོག་ཀུན་ལྡན། །དེ་ནི་ གཅིན་ཉམས་ནད་དུ་བཤད།།དེ་ལྟར་གཅིན་འགགས་ལས་བྱུང་བའི། །མཚན་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས་ནི། །དེ་འོག་གཅིན་སྙི་ལས་བྱུང་བའི། །ནད་གཞིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅིན་ སྙི་བ་ཟ་ཁུའི་ནད་དམིགས་བཤད་པར་བྱའོ།

这是一种非常难以治愈的重病。在大便道中，
风停留在中间部位，如杵一般坚硬且高耸，
不变动且有结节。这种如杵般的风病伴有胀满，
会阻碍大小便排出。逆行盘旋的
风会在尿道处造成难以忍受的疼痛。从尿道进入后会盘旋，
使身体僵硬沉重并有扭曲感。尿液少量少量地排出，
或者在排便时才会排出。这就是风病盘旋症。长期憋尿
会导致肿胀且无法排出，排尿后病情会减轻。
由憋尿引起的危害，当被风阻挡时，
从脐下到脐部之间，被尿液充满时，
会剧烈疼痛并伴有胀满，食物不消化且大便阻塞。
这就是所谓的腹部尿闭。尿道口扭曲或
被风阻塞导致尿量减少。膀胱、阴部和阴茎
从原位逐渐下滴。无论有病或无病，
尿液都会断断续续地排出。残余尿液使生殖器沉重。
膀胱口内圆而硬，稍后会立即排出
如石子般的尿垢，这被称为尿结。
排尿后行房事，风使精液流动，
离开原位，在排尿时，或先或后会出现
如灰水般的物质，这被称为精液混合。
当粗糙干燥的风导致大便干结时，
进入尿道与大便混合时，
尿液会带有粪便的气味，这被称为大便阻塞。
胆汁因剧烈的饮食，即辛热的食物、
暴晒等而增长，风入侵时，
膀胱周围发热疼痛，尿液变黄或
带血甚至纯血。灼热且频繁排尿，
这被称为热风病。粗糙且身体昏沉，
在膀胱中的胆风，会引起尿量减少、发热和疼痛，
这也被如此称呼。痰和胆汁两者，
当被风搅动时，尿液会肿胀发黄，
呈红色、白色和灰色。这种尿液或如
含热的砒霜，或如贝壳粉末的颜色，
或者干燥且具有各种颜色。这被称为尿病。
如此详细解说了尿闭症的特征后，
接下来将解说尿频症的
病因特征。这是《医典·八支精要》的
第九章：病因之处。接下来将解说尿频和糖尿病的特征。

།གཅིན་སྙིའི་ནད་ནི་ཉི་ཤུ་སྟེ། །དེ་ལས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བཅུ། །མཁྲིས་པ་ལས་དྲུག་རླུང་གྱུར་བཞི། །དེ་རྣམས་ཚིལ་གཅིན་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཟས་དང་སྐོམ་གྱི་ཚུལ་ལས་ནི། །ཕལ་ཆེར་དེ་དག་འབྱུང་བར་བྱེད། །མངར་ དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་།།ལྕི་ཞིང་འབྱིལ་ལ་བསིལ་བ་དང་། །འབྲུ་མར་ཆང་དང་གཤེར་བའི་ཤ།།དར་བ་བུ་རམ་བུ་རམ་ཤིང་། །གནས་གཅིག་སྟན་གཅིག་ལ་རྟག་གནས། །མལ་སྟན་ཆོ་གར་མི་ལྡན་ལ། །བརྟེན་ནས་གཅིན་སྙིའི་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །བད་ཀན་འཁྲུགས་ ལས་ལྒང་པའི་གཅིན།།སྙི་འགྱུར་ལུས་གཤེར་རྡུལ་ཚིལ་དང་། །ཤ་གློངས་ལྒང་པར་བརྟེན་ཅིང་སྙི། །མཁྲིས་པས་ཁྲག་ཀྱང་ཟད་བྱས་ནས། །བད་ཀན་སྩོགས་ཟད་གཅིན་གནས་བསྐྱེད། །རླུང་འཁྲུགས་པ་དང་དེ་ཟད་ལས། །ལུས་ཟུངས་ལྒང་པར་འཁུས་ ཏེ་བསྐྱེད།།དེ་བྱུང་གསོ་བྱ་འཚོ་ཙམ་དང་། །སྤང་བྱ་གཅིན་ནད་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། །མདོར་ན་མི་མཐུན་བྱ་བ་དང་། །ནད་དམིགས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། །གཅིན་ནི་རྙོག་མ་ཅན་དུ་འབྱུང་། །གནོད་དང་གནོད་བྱ་ཁྱད་མེད་ ཀྱང་།།དེ་དུས་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ནི། །གཅིན་གྱི་མདོག་སྩོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། །གཅིན་སྙིའི་དབྱེ་བ་བརྟག་པར་བྱ། །དང་ཞིང་མང་ལ་དཀར་ཞིང་བསིལ། །དྲི་ང་མེད་ཅིང་ཆུ་འདྲ་བ། །གཅིན་སྙི་ཆུ་ཡི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །ཅུང་ཟད་རྙོག་ཅན་སྦྱིན་བག་ཅན། །བུ་རམ་ ཤིང་ཁུ་ལྟ་བུར་མངར།།ཟ་ཁུ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་ཡིན། །ཞག་ལོན་ན་ནི་སྐ་བར་འགྱུར། །ཟ་ཁུ་གར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟེང་ན་དངས་མ་འོག་ན་སྐ། །ཆང་འདྲ་ཆང་གི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །བ་སྦུ་ལྡང་ཞིང་འབྲས་བཏགས་འདྲ། །དཀར་ཞིང་མང་འབྱུང་འབྲས་ཕྱེ་འདྲ། ། ཁུ་ཆུ་འདྲ་བའམ་ཁུ་བ་འདྲེས། །ཁུ་བ་འདྲ་བའི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །གཅིན་ནི་བྱེ་ཚིགས་དྲི་མ་ཅན། །བྱེ་མའི་ཟ་ཁུ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིན་སྙི་མང་དུ་འབྱུང་ཞིང་བསིལ། །མངར་བ་དེ་བསིལ་ཟ་ཁུ་ཡིན། །དལ་གྱིས་ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་འབྱུང་། །བགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཟ ཁུ་ཡིན།།ཁ་ཆུ་འདྲ་བའི་ནལ་ནལ་པོ། །འབྱིལ་བག་ཁ་ཆུའི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །དྲི་རོ་ཁ་དོག་རེག་བྱ་ནི། །ནས་ཚིག་འཁུས་འདྲ་ནས་ཚིག་ཅན། །ཟ་ཁུ་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོ། །ཟ་ཁུ་ནག་པོ་སྣག་ཚ་འདྲ། །གཅིན་སྙི་ཚ་ཞིང་མདོག་སེར་བ། །དེ་ནི་སྐྱེར་པ་འདྲ་བ་ཡིན། ། མནམ་ཞིང་བཙོད་ཀྱི་ཁུ་བ་འདྲ། །བཙོད་ཀྱི་ཟ་ཁུ་ཞེས་བྱའོ། །དྲི་ང་ཚ་ཞིང་ལན་ཚྭར་བཅས། །ཁྲག་འདྲ་ཁྲག་གི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །ཞག་གི་ཟ་ཁུ་ཞག་དང་འདྲེས། །ཞག་ཉིད་གཅིན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། །རྐང་འདྲེས་པའམ་རྐང་ཉིད་ནི། །ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་རྐང་ཟ་ཁུ། ། གླང་ཆེན་མྱོས་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ནི། །གཅིན་ཤུགས་དལ་བར་འབྱུང་འགྱུར་ལ། །ཆུ་སེར་བཅས་ཤིང་རྙོག་བཅས་འབྱུང་། །གླང་ཆེན་ཟ་ཁུ་ཞེས་བྱའོ།

小便病有二十种，其中痰病所致十种，胆病所致六种，风病所致四种。这些会产生脂肪尿和痰病。
从饮食方式中，大多由此等引起。甜、酸、咸味，以及沉重、粘稠、寒凉，油、酒、湿肉，酸奶、糖、甘蔗。
长期处于同一处所，同一座位，卧具不合规范，由此引起小便病。
痰病紊乱导致膀胱中尿液变稀，体液、汗、脂肪和肉积聚于膀胱而变稀。胆病耗竭血液后，痰等耗竭而生成尿病。
风病紊乱及其耗竭，使身体精华聚集于膀胱而产生。其发生后可治愈者、仅能维持生命者、应当放弃者，小便病分为三类。
简而言之，由不适宜的行为和重大病因而产生。这些病的共同特征是尿液浑浊。
虽然致病因素和受害对象无差别，但通过当时的特征以及尿液的颜色等区别，应当观察小便病的类别。
清而多量、白色而凉，无臭味似水的小便病是水浊病。稍有浑浊带粘性，如甘蔗汁般甜美的是甘蔗汁浊病。
放置一段时间后变稠的称为稠浊病。上清下浊，似酒的是酒浊病。
冒泡且似磨碎的米，白色多量似米粉的，似精液或混有精液的是精液浊病。
尿中有砂砾异味的是砂浊病。小便病多量排出且凉，甜味的是凉浊病。
缓慢少量排出的是缓行浊病。似唾液般粘稠的是唾液浊病。
气味、味道、颜色、触感似炒麦粉的是炒麦浊病。蓝色浊病呈蓝色。黑色浊病似墨汁。
小便病灼热而色黄的是酸枣浊病。臭味且似红花汁的是红花浊病。
臭味灼热带咸味，似血的是血浊病。脂浊病混有脂肪，即脂肪本身排出为尿。
混有脓或脓本身反复排出的是脓浊病。如同发情的大象般持续缓慢排尿，伴有黄水且浑浊的是象浊病。

།སྦྲང་རྩིའི་ཟ་ཁུ་སྦྲང་རྩི་འདྲ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་ཟད་པས རླུང་འཁྲུགས་པའམ།།ནད་ཀྱིས་རྩ་སྦུབས་བཀག་སྟེ་འབྱུང་། །ནད་ཀྱིས་བཀག་པའི་མཚན་མ་དག་།དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་ཞིང་། །སྐད་ཅིག་ཟད་སྟོང་གང་འགྱུར་བ། །གསོ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཐམས་ཅད་དུས་སུ་མ་བཅོས་ན། །སྦྲང་རྩི་འདྲ་བའི་ ཟ་ཁུར་འགྱུར།།གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་མངར་འགྱུར་བས། །ཕལ་ཆེར་སྦྲང་རྩིའི་ཟ་ཁུ་ཡིན། །སྦྲང་རྩིའི་ཟ་ཁུ་ཞེས་བྱ་ཀུན། །མངར་བ་ལས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །སློན་ལུད་གཉིད་ཆེ་ཆམ་པས་འདེབས། །བད་ཀན་ལས་ བྱུང་ཟ་ཁུ་ལ།།བླ་བརྣན་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཕོ་མཚན་ལྒང་པར་ཟུག་པ་དང་། །རླིག་འབྲས་བྱེ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཚ་སྐྱུར་སྐོམ་དད་བརྒྱལ་དང་འཁྲུ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བླ་བརྣན་ཡིན། །རླུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སྙིང་འཕར་ཞིང་། །ལུས་ འདར་སྙིང་ན་ཟས་ལ་བརྐམ།།གཟེར་ཞིང་གཉིད་མེད་སྐེམ་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་འབྱུང་། །ཁམ་ཕོར་རུས་སྦལ་འདྲ་བ་ཅན། །སྒུ་བོ་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་དང་། །སྲན་ཆུང་འདྲ་དང་ཉུངས་ཀར་འདྲ། །བུ་བཅས་འབྱུང་དང་པི་ད་རི། །ཁོང་འབྲས་ ཞེས་བྱའི་འབྲས་འབྲུམ་བཅུ།།གཅིན་ནད་མ་བཅོས་པ་ལས་འབྱུང་། །ཚིགས་དང་གནད་དང་ཤ་ཆེ་བའི། །སྲོག་གི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། མཐའ་མ་མཐོ་ཞིང་དབུས་མ་དམའ། །གནག་ཅིང་རྣག་དང་ནད་བཙས་ལ། །དབྱིབས་དང་ཚད་ནི་ཁམ་ཕོར་འདྲ། ། ཐོར་བུ་ཁམ་ཕོར་ཞེས་བྱའོ། །ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བྱེད་ལ། །ཉེ་འཁོར་དག་ཏུ་ཆེར་མཆེད་ཅིང་། །འཇམ་ཞིང་རུས་སྦལ་རྒྱབ་འདྲ་བའི། །འབྲས་ནད་རུས་སྦལ་ཅན་ཞེས་བྱ། །སྲ་ཞིང་རྩ་ཡི་དྲ་བ་ཅན། །སྣུམ་ཞིང་འཛག་ལ་ཁྱོན་ཆེ་བ། །ན་ཞིང་ནང་ཟུག་བུ་ག ནི།།ཕྲ་མོར་ལྡན་པ་དྲ་བ་ཅན། །ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་རྣགས། །རྒྱབ་བམ་ལྟོ་བ་དག་ཏུ་ནི། ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་གནག། །སྐུ་བོར་འདུག་པས་སྒུ་བོར་བཤད། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་པགས་པ་ཚ། །ཤིན་ཏུ་ན་བྱེད་མེ་དབལ་ཏེ། །དམར་ཞིང་གནག་ལ་ གས་པ་དང་།།ཚ་ཞིང་རྨུགས་བྱེད་མེ་དབལ་ཕྲ། །སྲན་ཆུང་འདྲ་བའི་ཚད་དང་དབྱིབས། །མཉམ་པས་སྲན་ཆུང་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཚད་དང་དབྱིབས་ནི་ཉུངས་ཀར་འདྲ། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཡུངས་ཀར་འདྲ་བའི་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས། །ཡོངས་ སུ་བསྐོར་བས་ཆུ་བུར་ཅན།།བུ་བཅས་ཆེ་ཞིང་མང་བ་ལ། །རབ་ཕྲའི་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་གྱུར་པའོ། །ལྡུམ་བུ་བི་ད་རི་ལྟར་ལྡུམ། །སྲ་བ་བི་ད་རི་ཞེས་བྱ། །ཁོང་འབྲས་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་དང་པོའི་འབྲས་ནད་གསུམ། །བུ་བཅས་དང་ ནི་བི་ད་རི།།ཚིལ་ཆེན་ལས་བྱུང་བརྣག་དཀའ་ཡིན། །གཞན་དག་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །ཚིལ་ཆུང་ལས་བྱུང་བརྣག་ནུས་འགྱུར། །དེ་རྣམས་ནད་ཤས་ཇི་ལྟར་ཆེའི། །གཅིན་སྙི་བ་ཡི་དབང་ལས་འབྱུང་། །འདི་དག་ཟ་ཁུ་མེད་པར་ནི། །གནོད་ གྱུར་ཚིལ་ལས་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ།།ཇི་སྲིད་དངོས་པོ་མི་སྣང་བ། །དེ་སྲིད་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

蜜糖尿液如蜂蜜，此病可分为两种，由于身体精华耗竭而引起风气紊乱，或由疾病阻塞脉道而产生。
被疾病阻塞的症状，是无缘无故地出现，瞬间消失或充满，这种情况难以治愈。
如果所有症状不及时治疗，就会变成如蜜般的尿液，凡是一切都变甜的，大多是蜜糖尿。
所谓蜜糖尿，是从甜味来解释的。食物不消化且食欲不振，呕吐嗜睡并伴有感冒。
痰湿引起的尿病会出现这些症状。阳具和膀胱疼痛，睾丸分裂并伴有发烧。
发热、酸味、口渴、昏厥和腹泻，这些是胆病引起的症状。
由风引起的心跳加快，身体颤抖、心痛、贪食，疼痛、失眠、消瘦，咳嗽和呼吸不畅。
碗状、龟背状、弓状、细小火疮、如小豆、如芥子、有子和毗达利，
称为腹疮的十种疮疱，是由尿病未经治疗而产生。会出现在关节、要害和肌肉丰厚的生命要害处。
边缘高而中间低，呈黑色并有脓液和病毒，形状和大小如碗，这种零散的称为碗状疮。
内部疼痛，在周围大量扩散，光滑如龟背的疮病称为龟背疮。
坚硬且有脉络网，油腻会渗漏且范围广大，疼痛且内部刺痛，孔洞细小的称为网状疮。
内部刺痛疼痛化脓，在背部或腹部出现大疙瘩，颜色发黑，呈弓状故称弓状疮。
刚生成时皮肤发热，极其疼痛的是火疮，红黑相间且开裂，发热使人昏沉的是细小火疮。
形状大小如小豆相等的是小豆疮。大小形状如芥子，快速成熟且病情严重。
被芥子般的小疱包围的称为水泡疮。大而多的疮被极小的疱疹遍布的称为有子疮。
如毗达利草般隆起，坚硬的称为毗达利疮。腹疮在其他地方另有解释。
其中最初的三种疮病，有子疮和毗达利疮，是由大脂肪引起难以化脓。
其他的胆病比较严重，由小脂肪引起能够化脓。这些病的程度取决于尿病的严重程度。
这些如果没有尿液异常，就是由有害的脂肪引起，只要症状不明显，就无法察觉。

།ཁ་དོག་ལྗང་བའམ་དམར་བའི་གཅིན། །ཟ་ཁུའི་སྔོན་ཚུལ་མེད་པ་ཡིས། །གཅིན་འབྱུང་གང་དེ་ཟ་ཁུ་མིན། །དེ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ལུས་རྡུལ་ ཡན་ལག་མནན་ཞིང་ལྷོད་པ་དང་།།སྟན་དང་མལ་དང་གཉིད་ཀྱི་བདེ་ལ་ཆགས། །སྙིང་མིག་རྣ་བ་ཁ་ལྕེ་བྱུགས་སྙམ་བྱེད། །ལུས་སྦོམ་སྐྲ་དང་སེན་མོ་རིང་བ་དང་། །བསིལ་བག་ལ་དགའ་གྲེ་བ་རྐན་བསྐམས་ཤིང་། །ཁ་ནང་རོ་མངར་རྐང་མཐིལ་ལག་ མཐིལ་ཚ།།གང་དུ་གཅིས་པར་གྲོག་མ་འདུ་འགྱུར་བ། །གཅིན་ནད་ཟ་ཁུའི་ཚོགས་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་ཚུལ། །ཟ་ཁུ་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲ་འབྱིལ་བ་དང་། །སྦྲང་རྩིའི་རོ་འདྲ་བ་ལ་གཉིས་སུ་རྟོག་།ལུས་བརྟས་བད་ཀན་ཅན་གྱི་ཟ་ཁུའམ། །ཉེས་པ་ཟད་པས་ རླུང་གི་བདག་ཅན་ཡིན།།སྔོན་ཚུལ་བཅས་པའི་བད་མཁྲིས་ཟ་ཁུ་དང་། །གང་ཡང་རིམ་གྱིས་རླུང་ནད་ཟ་ཁུར་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་གང་ཡིན་གསོ་བར་དཀའ། །གལ་ཏེ་ཚིལ་ནད་ཆུང་གྱུར་གསོ་སླ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་ པོ་བསྡུས་པ་ལས།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁོང་འབྲས་དང་རྒྱུ་རླུགས་དང་སྐྲན་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཁེངས་བུ་རབ་ཚ་དང་། །རྩུབ་དང་སྐམ་དང་ཚ་འགྱུར་ཟོས། །ཉལ་བའི་སྤྱོད་པ་མི་བདེ་བས། །ཁྲག་ནད་ སྐྱེད་འགྱུར་དེ་དང་དེས།།པགས་པ་ཤ་ཚིལ་རུས་པ་དང་། །ཁྲག་དང་ཆུ་བ་ཆུ་བ་ཆེ། །ཕྱི་དང་ནང་དུ་སྐྲངས་གྱུར་པ། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཟླུམ་པོའམ་འཇོང་བར་གནས་པ་གང་། །ཁོང་འབྲས་དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ནད་དམིགས་སྣ་རེ་འདུས་པ་དང་། །ཁྲག་ དང་སྨས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།འདིར་ཕྱིའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེར། །རབ་ན་མདུད་པ་འདྲ་ལ་མཐོ། །ནང་གི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ཅིང་། །གཏིང་རིང་སྐྲན་ལྟར་སྲ་བ་ཡིན། །གྲོག་མཁར་ལྟ་བུར་མཐོ་བ་དང་། །མེ་དང་མཚོན་ལྟར་མྱུར་གསོད་བྱེད། །ལྟེ་བ་ཆུ་སོ་ མཆིན་མཆེར་པ།།གློ་དང་སྙིང་ལྟོ་བརླ་རྩ་དང་། །མཁལ་མ་གཉིས་སམ་གཞང་དུའང་འབྱུང་། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ནད་ཚབས་དྲག་།དམར་ནག་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་ནི། །འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་དབྱིབས་མི་སྙོམས། །རན་ཞིང་མགོ་འཁོར་སྤོས་བ་དང་། །གཡོ་ ཞིང་འཕོ་ལ་སྒྲ་དང་བཅས།།མཁྲིས་གྱུར་ཟངས་ལྟར་དམར་རྩ་གནག་།སྐོམ་དད་ཚ་རིམས་རྨོངས་བག་སྐྱེད། །ལྡང་ཞིང་སྨིན་པ་མྱུར་བ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་སྐྱ་གཡའ་དང་བཅས། །སློན་ཞིང་བསིལ་ལ་སླ་བ་དང་། །གླལ་ཞིང་ལྕི་ལ་ཡི་ག་འཆུས། །འབྱུང་ ཞིང་སྨིན་པ་ཡུན་རིང་ཐོགས།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་འདྲེན་མ་ཡིན། །འདིར་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་མཚན་ཉིད། །དོན་གྱི་དབང་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁེབས་ཤིང་གནག་།རབ་ཚ་ན་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །མཁྲིས་པའི་རྟགས་ལྡན་ཕྱི་འམ་ ནང་།།ཁྲག་གྱུར་བུད་མེད་ཉིད་ལ་འབྱུང་། །མཚོན་ལ་སྩོགས་པས་སྨས་པ་ཡིས། །རྨ་བྱུང་མི་འཕྲོད་བསྟེན་པ་ལས། །རྨ་ཁའི་ཚ་བ་རླུང་གིས་ཕུལ། །ཁྲག་བཅས་མཁྲིས་པ་འབྱུང་བར་བྱེད། །ཁོང་འབྲས་བླ་བརྣན་ནད་མང་ཞིང་། །ཁྲག་མཁྲིས་མཚན་ ཉིད་ཅན་དག་བྱེད།།བླ་བརྣན་དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡང་། །གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་བཤད་དོ།

绿色或红色的小便，没有糖尿病前兆的小便，那种小便不是糖尿病，那是血胆病。身体疲惫，四肢按压松软，贪恋坐垫、卧具和睡眠的舒适，眼睛、耳朵、口腔和舌头感觉涂抹般，身体肥胖，头发和指甲变长，喜欢凉爽，喉咙和上颚干燥，口中甜味，脚掌和手掌发热。
蚂蚁聚集在小便处，这是糖尿病群的后期症状。糖尿病尿液如蜂蜜色且粘稠，味道如蜂蜜，分为两种：身体强壮痰湿型的糖尿病，或因病素耗竭而成的风性糖尿病。伴有前兆的痰胆糖尿病，以及任何逐渐转变为风病糖尿病的。胆病所致的较难治愈，如果脂病轻微则容易治愈。
这是《医论八支心要略集》的第十章病基之处品。接下来将讲述腹瘤、肠胃反流和肿瘤的病基。饮食过饱、极热、粗糙、干燥和变热的食物，以及睡眠姿势不适，会引起血病。皮肤、肌肉、脂肪、骨骼、血液和体液，外内肿胀，根部大而病情严重。
圆形或椭圆形的腹瘤有六种：病灶各自聚集、血液和损伤所致。这里外部肢体处，严重时如结节般隆起。内部极其难忍，深远如肿瘤般坚硬。如蚁穴般隆起，如火和兵器般迅速致命。脐部、膀胱、肝脾、肺、心、腹部、大腿根部、两肾或肛门处也会出现。其中风性者病情凶猛。
暗红色，经过很长时间后出现并成熟，形状不均匀。适度、头晕、肿胀，移动时有声响。胆性者如铜般红色带黑色血管，口渴、热病、昏迷倾向，迅速隆起成熟。痰性者呈灰白色带瘙痒，湿润、凉软、柔软，打哈欠、沉重、食欲不振，出现和成熟需要很长时间。
复合型则是混合性质。这里外内两种特征，应根据器官功能来了解。黑色脓疱覆盖且发黑，极热疼痛并发热。具有胆病特征的外部或内部，血性者出现在女性身上。因兵器等损伤，伤口出现，食用不适之物，伤口发热被风加重，伴有血液的胆汁溢出。腹瘤上层病症多，具有血胆特征。上层的分类也是根据部位来说明。

།ལྟེ་བར་བྱུང་ན་སྐྱིགས་བུ་སྟེ། །ཆུ་སོར་གཅིན་འགགས་རྣག་ཏུ་འགྱུར། །མཆེར་པ་དབུགས་མི་བདེ་མཆིན་པར། །དབུགས་འབྱུང་འགག་སྐོམ་མགོ་འཁོར་ འགྱུར།།གློ་བར་བྱུང་ན་ལྐོག་ནད་འགྱུར། །སྙིང་བྱུང་ཡན་ལག་ཀུན་གཟིར་སྙམ། །རབ་རྨོངས་མུན་སྲོས་སྙམ་དུ་བྱེད། །སྙིང་འཕར་ན་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ལྟོ་བ་རྩིབ་ལོགས་ཕྲག་པའི་བར། །ན་ཞིང་ལྟོ་སྦོས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཆུ་སོ་མདོམས་བར་ བྱུང་བརླ་ན།།མཁལ་མར་བྱུང་ན་རྐེད་པ་རྒྱབ། །རྩིབ་ལོགས་སུ་ནི་ན་བར་འགྱུར། །གཞང་དུ་རླུང་ནི་ཐུར་འབྱུང་འགགས། །ཞུ་དང་མ་ཞུ་ཕྱེད་ཉིད་ཞུ། །དེ་དག་འོར་ནད་ལྟ་བུར་བཤད། །ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྨིན་ཁར་འཛག། །ལྟེ་བ་མན་ཆད་གཞང་དུ་འཛག།། ལྟེ་བར་གནས་པ་གཉི་གར་འཛག་།ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནི་ནད་དམིགས་རྣམས། །འཛག་ལས་རྨ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་དང་། །སྙིང་དང་ལྟེ་བ་ཆུ་སོར་གནས། །ཕྱི་འམ་ནང་དུ་བྱེ་བ་འམ། །སྨིན་ཏེ་ཁ་ནས་འཛག་པ་ནི། །ཉམ ཆུང་བླ་བརྣན་ལྡན་པ་སྤང་།།དེ་བཞིན་བུད་མེད་བུ་བཙས་པའམ། །སྦྲུམ་མའམ་ནུ་ཞོ་ཡོད་པ་དང་། །ནུ་ཞོ་མེད་པའི་ནུ་མ་ཡི། །རྩ་སྒོ་ཁ་བྱེར་ཕྱིན་གྱུར་ནས། །ཕྱི་ཡི་ཁོང་འབྲས་མཚན་ཉིད་ཅན། །སྐྲང་ཞིང་སྲབ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །བུ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ནུ་ རྩའི་སྒོ།།ཕྲ་བས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

若生于脐部则为呃逆，小便道阻塞会化脓。
脾病则呼吸不适，肝病则呼吸阻塞、口渴、头晕。
若生于肺则成喉病，心病则感觉四肢俱痛。
极度迷乱，感觉昏暗，心脏跳动会疼痛。
腹部、肋侧、肩胛之间，会疼痛且腹部胀满。
若生于小便道至阴部则大腿疼痛，若生于肾则腰背、
肋侧会疼痛。肛门之风向下运行阻塞。
已消化、未消化及半消化，此等如同瘘病所说。
脐以上溃于眉间，脐以下溃于肛门。
居于脐部者则两处溃烂，内痈病之诊察要点，
从溃烂处如同疮口般可知。其中由三因积聚所致，
以及居于心、脐、小便道者，向外或向内开裂，
成熟后从口中溃出者，体弱且有上气者应当舍弃。
同样，对于产妇或孕妇，或有乳汁或无乳汁的乳房，
乳腺开口扩张后，具有外痈特征，
会肿胀且稀薄流出。少女的乳腺孔，
因细小而不会流出。

།རླུང་ནི་རྒྱུ་ལམ་འགགས་པས་འཁྲུགས། །སྐྲང་དང་གཟེར་ནི་སྐྱེད་ཅིང་རྒྱུ། །ཆུ་སོ་རླིག་པར་ཕྱིན་པ་དང་། །རླིག་པར་རྒྱུ་བའི་རྩ་དག་ནི། །བཙིར་ནས་རླིག་པ་པགས་པ་དག། །འཕེལ་ཞིང་རླིག་རླུགས་ཉིད་དུ་ཕྱེད། །རང་ ཁྲག་གཅིན་ཚིལ་རྒྱུ་མ་ལས།།རླིག་རླུགས་དེ་ནི་རྣམ་བདུན་འགྱུར། །རྒྱུ་མ་གཅིན་སྐྱེས་པའམ་རླུང་། །རྒྱུ་མའི་དབྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གཞན། །རླུང་གྱུར་རྐྱལ་པ་གང་འདྲ་ཞིང་། །རེག་ན་རྩུབ་ཅིང་རྒྱུ་མེད་ན། །མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམྦཱ་ར་ཡི། །འབྲས་ བུ་སྨིན་འདྲ་ཚ་དྲོ་འདྲུལ།།བད་ཀན་ལས་བསིལ་ལྕི་ཞིང་སྣུམ། །གཡའ་ཞིང་སྲ་ལ་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཁྲག་གྱུར་གནག་ཅིང་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ། །མཁྲིས་པའི་རླིག་རླུགས་མཚན་ཉིད་ལྡན། །ཚིལ་གྱུར་རླིག་རླུགས་བད་ཀན་འདྲ། །འཇམ་ཞིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུར་ མཚུངས།།གཅིན་གནག་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས། །གཅིན་ལས་འབང་བར་དེ་འགྱུར་ཏེ། །རྐྱལ་པ་ཆུ་ཡིས་གང་བལྟར། །གཡོ་འགྱུར་ནད་དང་བཅས་ཤིང་འཇམ། །གཅིན་འགགས་པ་དང་རླིག་པ་ཡི། །འོག་ཏུ་སྐྲང་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རླུང་འཁྲུགས་པ་ཡི་ ཟས་དང་ནི།།ཆུ་གྲང་ལ་ནི་རྐྱལ་བ་དང་། །ཤུགས་བཀག་བཅིར་དང་ཁུར་དང་ལམ། །ཡན་ལག་ལོག་པར་འཆུས་པ་དང་། །རླུང་འཁྲུགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །གང་ཚོ་རྒྱུ་མ་ཕྲ་མོའི་ཆ། །རླུང་གིས་ལོག་པར་ཕུལ་འགྱུར་ཏེ། །རང་གི་གནས་ནས་ ཐུར་དུ་བསྐྱོད།།ཆུ་སོའི་ཚིགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། །དེ་ཆ་མདུད་པ་ལྟར་གློ་འགྱུར། །ཡལ་བར་བོར་ན་རླིག་པ་ཆེར་སྐྱེ་ཞིང་། །སྤོ་ཤིང་ན་ལ་རེངས་པར་རླུང་གིས་བྱེད། །རབ་ཏུ་གཟིར་ཞིང་ནང་ན་སྒྲ་དང་བཅས། །གང་བར་བྱེད་ཅིང་བཅུག་ཀྱང་སླར་འབྱུང་བྱེད། ། རྒྱུ་རླུགས་འདི་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ། །རླུང་གི་རླིག་རླུགས་འདྲ་བ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་གནག་ལ་དམར་པའི་རྩ། །ཕྲ་མོའི་དྲ་བས་ཁེབས་པ་ཡིན། །སྐྲན་བརྒྱད་ནད་ནི་སོ་སོ་དང་། །འདྲེས་དང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་དང་། །ཟླ་མཚན་གྱི་ནི་ཉེས་པ་ཡིས། །བརྒྱད་པ་བུད་མེད རྣམས་ལ་འབྱུང་།།རིམས་དང་སློན་དང་ཚད་འཁྲུ་སྩོགས། །སྐྱུག་སྨན་སྩོགས་དང་ལས་རྣམས་ཀྱིས། །སྐེམ་གྱུར་རླུང་སྐྱེས་ཟས་ཟ་དང་། །བཀྲེས་ཏེ་ཏུ་གྲང་འཐུངས་གྱུར་པའམ། །སྐེམ་འཐུངས་རྗེས་ལ་གང་ཞིག་ནི། །རྐྱལ་དང་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ། ། བསྟེན་པས་ལུས་ནི་དཀྲུགས་བྱས་དང་། །སློན་མི་བྲོ་ཡང་སྐྱུགས་པ་དང་། །རླུང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡི། །ཤུགས་བཀག་པ་འམ་བཙིར་པའམ། །སྣུམ་མ་དང་དུགས་ནི་མ་བསྟེན་པར། །སྦྱང་བའི་ལས་ནི་བྱས་པ་དང་། །སྦྱངས་ཟིན་མྱུར་དུ་ཚ་བ་དང་། །བད ཀན་སྐྱེད་པའི་ཟས་སྐོམ་སྤྱད།།རླུང་རྒྱས་པ་ཡི་ནད་རྣམས་ནི། །སོ་སོའམ་འདྲེས་པའམ་འཁྲུགས་གྱུར་པའམ། །ཀུན་ནས་ཁྲག་དང་བཅས་འཁྲུགས་པས། །སྦུབས་ཅན་ལ་ནི་བརྟེན་གྱུར་ནས། །སྟེང་འོག་ལམ་ནི་བཀག་ནས་སུ། །གཟེར་སྔོན་འགྲོ་ཞིང་རེག་ ཏུ་རུང་།།ཤིན་ཏུ་མཐོ་ཞིང་མདུད་པའི་གཟུགས། །སྐྲན་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྐེམ་པས་བད་ཀན་མཁྲིས་བཤང་བའི། །རྒྱུན་སྲང་འགགས་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །རླུང་ནི་ཁོང་པར་གནས་བཅས་པ། །རྩུབ་པས་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །རང་ གནས་ལྡང་འགྱུར་རང་དབང་ཅན།།གཞན་གནས་ལ་བརྟེན་གཞན་དབང་ཅན། །གོང་པོར་གྱུར་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱང་། །གཟུགས་ཅན་ལྟར་གནས་སྐྲན་ཞེས་བྱ། །ཆུ་སོ་ལྟེ་བ་སྙིང་ག་དང་། །རྩིབ་ལོགས་ལ་ནི་གནས་པ་ཡིན། །རླུང་ལས་མཇིང་པ་ ཀླད་པ་གཟེར།།རིམས་འདེབས་མཆེར་ན་རྒྱུ་མ་ཁྲུག་།བཤང་སྲི་ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་སྙམ་ན། །དབུགས་འབྱིན་ཡང་དང་ཡང་མི་ཕྱིན། །ལུས་རེངས་ཁ་ནི་སྐམ་པ་དང་། །སྐེམ་ཞིང་མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་ལ། །པགས་སྩོགས་གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་།

由于风的运行通道阻塞而紊乱，引起肿胀和疼痛，流向尿道和阴囊，压迫阴囊中运行的脉，使阴囊皮肤增大而形成阴囊疝。
阴囊疝有七种，分别由血、尿、脂肪、肠道等引起。
由肠道、尿液或风引起，其他仅由肠道引起。
由风引起的如同囊袋，触摸时粗糙，无肠道。
由胆引起的如同乌度姆巴拉果实成熟时一样，发热腐烂。
由痰引起的寒凉、沉重、油腻，发痒坚硬但病情较轻。
由血引起的呈黑色，布满疙瘩，具有胆引起的阴囊疝的特征。
由脂肪引起的阴囊疝与痰引起的相似，柔软如同棕榈果。
由尿液引起的依赖于黑尿，由尿液引起，如同囊袋充满水一样，活动时伴有病痛且柔软。
尿液阻塞时，在阴囊下方会引起肿胀。
由于引起风紊乱的饮食、冷水浸泡、憋气、压迫、负重、行走、肢体扭曲以及其他引起风紊乱的原因，
使细小的肠道被风错误推动，从自己的位置向下移动。
到达尿道关节处时，其部分如同结节般隆起。
如果放任不管，阴囊会增大，移动时疼痛，风会使其僵硬。
剧烈疼痛，内部有声响，变冷，即使推回去也会再次出现。
这种肠疝难以治愈，与风引起的阴囊疝相似。
粗糙发黑，被细小的红色脉络网覆盖。
瘤有八种，分别由各种病因、混合、聚集而成，第八种由月经异常引起，出现在女性身上。
由于发热、浮肿、热泻等，以及呕吐药等治疗导致消瘦，或因风生而进食，
或饥饿时饮用冷水，或饮酒后游泳、跳跃等，
由于这些行为扰乱身体，以及不想呕吐却呕吐，
憋住风等的力量，或压迫，或未使用油脂和热敷就进行清洁治疗，
或清洁后立即接触热，或食用生痰的饮食。
风增盛的疾病，无论是单独的、混合的还是紊乱的，或者与血液一起紊乱，
依附于腔道，阻塞上下通道，以疼痛为先兆且可触摸，
极其隆起呈结节状，会生成瘤。
由于消瘦导致痰、胆和大便的通道阻塞，
风在腹中安住，因粗糙而变得坚硬。
在自身位置上升起的为自主性的，依附于他处的为依他性的，
虽因凝结而无形，但如有形般存在的称为瘤。
位于尿道、脐部、心间和肋部。
由风引起时，颈部、头部疼痛，发热，脾痛肠动，
大便干结，如针刺般疼痛，呼吸急促且不顺畅，
身体僵硬，口干，消瘦，消化不均，皮肤等发黑且粗糙。

།པགས་སྩོགས་གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། ། རླུང་སྐྲན་གཡོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དབྱིབས་ནི་བརྟག་པར་མི་མངོན་ཞིང་། །གནས་འཕེལ་འབྲི་དང་ན་བ་དང་། །གྲོག་མས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ནི། །སྐྲན་ནི་འགུལ་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན། །མཁྲིས་ལས་ཚ་ཞིང་སྒྲེགས་སྐྱུར་བརྒྱལ། །འཁྲུ་ཞིང་ལུས་རྔུལ་སྐོམ་རིམས འདེབས།།པགས་པ་ལ་སོགས་སེར་པོར་སྣང་། །སྐྲན་ནི་རེག་པར་མི་བཟོད་དང་། །ཚ་ཞིང་འབར་ལ་དྲོ་བ་དང་། །རང་གི་གནས་ནི་སྲེག་སྙམ་བྱེད། །བད་ཀན་སློན་བག་ཡི་ག་འཆུས། །མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་གྲང་རིམས་འདེབས། །ཆོམ་པ་ཁོང་སྙོམ་དང་ག་ལྕི། ། ལུད་པ་ལུ་ཞིང་པགས་སྩོགས་དཀར། །སྐྲན་ཕུགས་རིང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། །ལྕི་ཞིང་རང་གནས་བརྟེན་ནད་ཆུང་། །ཕལ་ཆེར་རང་གནས་འདུག་པ་དང་། །རང་གི་དུས་སུ་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲན་གསུམ་པོ། །མཚན་ཉིད འདྲེན་མར་ལྡན་པ་ཡིན།།ཀུན་སྐྱེས་མི་བཟད་ན་ཞིང་ཚ། །མྱུར་སྨིན་སྲ་མཐོ་དེ་གསོ་དཀའ། །ཁྲག་གི་སྐྲན་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་ལ་འབྱུང་། །ཟླ་མཚན་དུས་སམ་བུ་གསར་བཙས། །ཡང་ན་མངལ་གྱི་ནད་ཅན་གྱིས། །བུད་མེད་རླུང་སྐྱེད་བསྟེན་ གྱུར་པས།།རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཟླ་རེ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིས། །ཟླ་མཚན་མངལ་དུ་བཀག་པས་ནི། །དེ་ནི་མངལ་ཆགས་འདྲར་སྣང་ཞིང་། །མཚན་མ་གསལ་བར་སྟོན་བྱེད་དེ། །སྙིང་འཕར་ནུ་འཛག་ཡིད་མི་བདེ། །སྐེམ་པ་ལ་སྩོགས་ཚུལ་ དུ་སྣང་།།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རླུང་འདྲེས་དང་། །མཁྲིས་པ་ཡི་ནི་རྒྱུ་ཡིས་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི། །སྐྲན་ནི་ཁྲག་དེ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ན་ཞིང་སྲ་ལ་ཚ་ཞིང་འཁྲུ། །སྐོམ་དད་རིམས་སྩོགས་བླ་བརྣན་འབྱུང་། །ནད་ཀྱི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པས་ན། །མངལ་ གནས་དག་ཏུ་ལྷག་པར་གཟེར།།མངལ་ནས་དྲི་ང་འཛག་པ་དང་། །ན་ཞིང་འཕར་ལ་ཟུག་པར་བྱེད། །མངལ་ཆགས་འདྲ་ཡང་ཡན་ལག་མེད། །འོན་ཀྱང་སྐྲན་ནི་འགུལ་གཟེར་ལྡན། །དེ་ཉིད་དེར་ནི་གོང་པོར་གནས། །ལན་འགའ་འགུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། འདི་ནི་ལྟོར་འཕེལ་མི་བྱེད་ཀྱི། །སྐྲན་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །རང་གི་ནད་གཞི་ལ་བརྟེན་པས། །དེས་དེར་སྐྲན་ནད་ཐམས་ཅད་སྐྱེད། །ཡུན་རིངས་ནས་ནི་སྨིན་འགྱུར་བའམ། །ཡང་ན་མ་སྨིན་ཁོང་འབྲས་ཀྱང་། །ནད་ཁྲག་ལ་ནི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་མྱུར བར་སྨིན་པར་འགྱུར།།དེ་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ཚ་འགྱུར་བས། །ཁོང་འབྲས་ཞེས་ནི་དེ་ལ་བཤད། །ནང་གནས་སྐྲན་ནི་ཆུ་སོ་དང་། །ལྟོ་བ་མཆིན་པ་སྙིང་ན་ཞིང་། །མེ་དྲོད་མདོག་ཉམས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །ཤུགས་ནི་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་ བཟློག་པ་སྟེ།།ཁོང་པའི་ཡན་ལག་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཕྱོགས་དེའི་མདོག་ནི་ཉམས་པ་དང་། །ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་མཐོང་ཞིང་འཕགས། །ལྟོ་སྦོ་ལྷག་པར་མི་བཟད་ན། །རྒྱུ་མའི་སྒྲ་བཅས་མི་བཟད་ན། །སྦོ་བཅས་ལྟོ་བ་ན་བ་དང་། །རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་སྟེང་འོག་ བཀག་།དེ་ནི་ཧེན་གྱི་ཞེས་བྱར་བཤད། །སྲ་ཞིང་གཏུན་འདྲ་མདུད་པ་ཅན། །གཏུན་འདྲ་གྱེན་དུ་མཐོ་བར་གནས། །ཧེན་གྱི་མཚན་ལྡན་གཏུན་བུ་ནི། །འཕྲེད་གནས་དེ་དང་ཚུལ་འདྲ་ཡིན། །ཞུ་བའི་གནས་ནས་གཞང་ཕོ་མཚན། །རླུང་ནི་མི་བཟད་ན་ཞིང་རྒྱུ། ། ཐུར་དུ་ཟུག་པ་ཡིན་པར་བཤད། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གྱེན་དུ་ཟུག་པའོ། །སྒྲེགས་པ་མང་ཞིང་བཤང་བ་འགགས་པ་དང་། །འགྲངས་ཟ་མི་ནུས་རྒྱུ་མ་སྒྲ་དང་བཅས། །སྦོ་ཞིང་ཧེན་ལངས་ཁ་ཟས་འཇུ་མི་ནུས། །སྐྲན་ནི་ཉེར་འབྱུང་མཚན་མ་ཡིན་པར་བཤད། །ཡན ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།

皮肤等黑而粗糙，因为是风瘤游动，形状难以观察，位置增长减少和疼痛，如同蚂蚁遍布般，瘤子会移动并疼痛。
胆热而打嗝酸晕，腹泻身汗口渴发热，皮肤等呈现黄色，瘤子触摸难以忍受，发热燃烧而温热，感觉自身部位在燃烧。
痰湿食欲不振，消化力减弱寒热发作，昏迷腹部平坦恶心沉重，咳痰咳嗽皮肤等发白，瘤子深长而坚硬，沉重而固定于原处病情轻微，大多停留在原处，在自身时节发病。
由两种病因所生的三种瘤子，具有混合性质的特征。所有生成的瘤子难以忍受疼痛发热，快速成熟坚硬隆起难以治愈。
血瘤是什么，那是只在女性身上出现。月经期或新生产后，或者有子宫病的，女性服用引起风的物质，风被扰乱之后，每月出现的月经，被阻滞在子宫中，那就如同怀孕般显现，明显显示征兆，心跳乳汁流出心情不安，消瘦等状况显现。
之后逐渐风混合，因为胆汁的缘故，由风和胆汁所生的瘤子，是那血瘤的生因。疼痛坚硬发热腹泻，口渴发热等症状加重出现。因为依靠病血，在子宫处特别疼痛。
从子宫流出臭味，疼痛跳动并疼痛。虽似怀孕但无肢体，然而瘤子具有移动疼痛。它就在那里成团存在，有时会移动。这不会在腹部增长，而是瘤子本身在增长。依靠自身病根，由此产生所有瘤病。
经长时间成熟或者未成熟的内疮，因为依靠病血，会非常快速成熟。因此迅速发热，称之为内疮。内在的瘤在小便道、腹部、肝脏、心脏疼痛，消化力肤色衰退体力减弱，气息会阻塞。
外在的与此相反，腹部肢体病情轻微，该处肤色衰退，在外部可见隆起。腹部胀大特别难忍疼痛，肠鸣声伴随难忍疼痛，伴随胀大腹部疼痛，风病阻塞上下。
这称为赫尼，坚硬如杵状有结节。如杵向上隆起存在，具有赫尼特征的杵状物，横向存在与此相似。从消化处到肛门生殖器，风难以忍受疼痛游走，向下疼痛所说，与此相反则向上疼痛。
打嗝频繁大便阻塞，不能饱食肠鸣有声，胀起赫尼升起不能消化食物，这些被说是瘤子即将出现的征兆。
此为《医方明鉴》中，病因之处第十一章。

། །།དེ་ནས་དམུ་རྫིང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

接下来讲述脓肿病的病因。

།ནད་ཀུན་མེ་དྲོད་ཉམས་ལས་སྐྱེ། །ལྷག་པར་དམུ་རྫིང་ནད་སྐྱེ་ཞིང་། །མ་ཞུ་དྲི་མ་ཅན་གྱི་ཟས། །དྲི་མ་སྩོགས་ ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།ནད་ཀྱིས་ཆུ་ནི་རྒྱུ་བའི་རྩ། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཀག་ནས་ནི། །སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལ་གནོད་དེ། །པགས་པ་ཤ་ཡི་བར་གནས་ནད། །ལྟོ་བ་བཀང་སྟེ་དམུ་རྫིང་སྐྱེད། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་འགྱུར་ཏེ། །ནད་གཞི་ཐ་དད་འདུས་མཆེར་པ། །དྲི་ མ་འགགས་དང་རྒྱུ་རྡོལ་དང་།།དེས་གཟིར་རྐན་དང་མཆུ་བསྐམས་ཤིང་། །རྐང་པ་ལག་པ་གསུས་པ་སྐྲང་། །སྤྱོད་པ་ཁ་ཟས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །སྐེམ་ཞིང་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ལ། །མི་ནི་ཡི་དགས་གཟུགས་ཅན་འགྱུར། །དེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མ་དག་། བཀྲེས་པ་མེད་ཅིང་ཟས་ཀུན་ནི། །རིང་ནས་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བཅས་འཇུ། །འཇུ་དང་མི་འཇུ་མི་ཤེས་ལ། །འགྲངས་པར་ཟ་ཡང་མི་ནུས་ཤིང་། །སྟོབས་ནི་རྟག་ཏུ་ཟད་པར་འགྱུར། །ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ཀྱང་དབུགས་མི་བདེ། །བཤང་བ་འཕེལ་ཞིང་འགགས་པར་བྱེད། ། རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཅུང་ཟད་སྐྲང་། །ཆུ་སོར་ན་ཞིང་ཟས་ཡང་བ། །ཅུང་ཟད་ཟོས་ཀྱང་གསུས་པ་རྒྱས། །རྩ་རྒྱས་ལྟོ་བའི་གཉེར་མ་འཇིག་།དམུ་རྫིང་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །སྙོམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་འགྱུར་བ་དང་། །དྲི་མ་སྲི་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་། ། ཚ་ཞིང་སྐྲང་ལ་གསུས་པ་སྦོ། །མཇུག་ཏུ་ཆུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཐམས་ཅད་ཆུ་མེད་པར་དུ་སྨུག་།སྐྲང་མེད་ཁུར་ལྟར་ལྕི་མ་ཡིན། །རྩ་དྲའི་སྐར་ཁུང་རིས་ཀྱིས་ཁེབས། །རྟག་ཏུ་སྒྲ་ནི་འུར་འུར་ཟེར། །རླུང་གིས་ལྟེ་བ་རྒྱུ་མར་ཞུགས། །ཤུགས་སྐྱེད་ན་ནི་འཇིག པར་འགྱུར།།སྙིང་ག་ལྟེ་བ་རྐེད་པ་དང་། །གཞང་དང་ཆུ་སོན་བར་བྱེད། །རླུང་ནི་སྒྲ་དང་བཅས་པར་རྒྱུ། །བཤང་བ་འགག་ཅིང་གཅི་བ་ཉུང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་མིན་སྐམ་པ་མིན། །ཁར་ནི་རོ་བྲོ་མེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གི་དམུ་རྫིང་ནི། །རྐང་ལག་རླིག་ པ་ལྟོ་བ་སྐྲང་།།ལྟོ་བ་རྩིབ་ལོགས་[(]རྐད་[,]རྐེད་[)]རྒྱབ་ན། །ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །ལུད་པ་སྐམས་ཤིང་ཡན་ལག་སྙོམ། །རོ་སྨད་ལྕི་ཞིང་བཤང་གཅི་འགག་།པགས་པ་ལ་སྩོགས་གནག་ལ་སྨུག་།གློ་བུར་དུ་ནི་འཕེལ་ཞིང་འབྲི། ། གསུས་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། །རྩ་བྲན་ནག་པོས་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས། །བརྡབས་ན་རྐྱལ་པ་དབུགས་ཀྱིས་ནི། །གང་བ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་དང་ལྡན། །འདིར་རླུང་ནད་དང་སྒྲར་བཅས་པས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད། །མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་རིམས་འདེབས་རྒྱས། ། ལུས་ཚ་སྐོམ་དང་ཁ་རོ་ཁ། །མགོ་འཁོར་ཚད་འཁྲུ་པགས་པ་སྩོགས། །སེར་ཞིང་གསུས་པའི་མདོག་རྩ་སྔོ། །རྩ་ནི་དམར་སེར་དག་གིས་ཁྱབ། །རྡུལ་དང་ཚ་བར་བཅས་པས་སྲེག་།དད་འབྱུང་རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་ཉེར་གདུང འགྱུར།།བད་ཀན་དམུ་རྫིང་ལྷུ་ཚིགས་ན། །ཚོར་བ་མེད་ཅིང་སྐྲངས་ལ་ལྕི། །གཉིད་ཆེ་སློན་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་པགས་སྩོགས། །སྲ་ཞིང་ལྟོ་བ་མཁྲང་ལ་སྣུམ། །རྩ་ཡི་རི་མོས་ཁྱབ་ཅིང་ཆེ། །རིང་ནས་འཕེལ་ཞིང་སྲ་བ་དང་། ། རེག་ན་གྲང་ཞིང་གསུས་པ་ལྕི། །ནད་གསུམ་འཁྲུགས་པ་དེ་དང་དེ། །བུད་མེད་ཀྱིས་བྱིན་དྲི་མ་རྡུལ། །དབྱིག་དུག་དུག་སྩོགས་ཀྱིས་གནོད་འགྱུར། །ཁྲག་བཅས་དྲི་མ་བསགས་པ་ནི། །ལྟོར་སོང་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །ཁ་སྐོམ་མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་བཅས་པའི། ། རྟགས་གསུམ་ལྡན་པའི་དམུ་རྫིང་སྐྱེད། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་མི་བཟད་ན། །དེ་ནི་གྲང་དང་རླུང་དང་ཆར། །ཕྲད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར། །མང་དུ་ཟོས་པས་བསྐྱོད་པ་དང་། །བཞོན་པ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། །ལས་ལམ་ཉལ་པོ་དྲགས་པས་དུབ། །སྐྱུག་སྨན་དྲགས དང་ནད་ཀྱིས་སྐེམ།།

一切疾病从消化力衰退而生，尤其会生水肿病，未消化的污浊食物，从污垢等而生。
疾病阻碍水液运行的脉，上下阻塞后，损害生命力和下行风，皮肤和肉之间的病，充满腹部而生水肿。
其又分为八种，病根不同聚集于脾，污浊阻塞和脉破裂，被其折磨上颚和嘴唇干燥，手脚和腹部肿胀，行为饮食和体力减弱，消瘦而腹部增大，人变得如饿鬼形状。
这是将要出现的征兆，不饿却所有食物，久后变热带酸而消化，不知是否消化，虽吃到饱也无力，体力经常耗尽。
稍微活动也气喘，大便增多且阻塞，两脚稍微肿胀，小便疼痛而食物轻微，稍微进食腹部也胀，脉增大腹部皱纹消失。
所有水肿病中，平衡且虚弱，污浊凝结而消化力弱，发热肿胀腹部膨胀，最后会出现水液，全部无水时呈暗色。
无肿胀不如负担重，脉网孔纹遍布，经常发出呼呼声，风入脐部肠道，用力则会破坏。
心窝脐部腰部，肛门和小便处，风伴随声音运行，大便阻塞小便少，消化力不小也不干，口中无味。
其中风性水肿，手脚阴囊腹部肿胀，腹部肋侧腰背处，关节似要分离，痰液干燥肢体平衡，下身沉重大小便阻塞。
皮肤等发黑发暗，突然增长减少，腹部疼痛，细脉黑色遍布增长，敲打时如皮囊充气，发出声响。
此处风病伴随声音，到处运行。
胆性水肿发热增长，身热口渴口味苦，头晕热泻皮肤等，发黄腹部颜色脉青，脉呈红黄色遍布，伴尘热而灼烧。
生信触摸柔软，迅速成熟且热恼。
痰性水肿关节痛，无感觉肿胀沉重，嗜睡湿润厌食，痰多呼吸不畅皮肤等，坚硬腹部僵硬油腻，脉纹遍布增大，久后增长坚硬，触摸冰冷腹部沉重。
三病紊乱如是，女人所致污垢尘，金刚毒等所害，带血污垢积聚，入腹生害，口渴头晕昏迷，具三相的水肿生。
迅速成熟难忍时，遇寒风雨，会特别有害，过量饮食运动，骑乘快速行走，劳累过度性事，呕吐药过量病致消瘦。

སྐྱུག་སྨན་དྲགས དང་ནད་ཀྱིས་སྐེམ།།གཡོན་ལོགས་གནས་པའི་མཆེར་པ་ནི། །གནས་ལས་འཕོས་ཏེ་འཕེལ་བ་དང་། །ཡང་ན་དངས་མ་སྩོགས་པས་ཁྲག་།རྒྱས་བྱས་དེ་ནི་འཕེལ་གྱུར་དང་། །དེ་ནས་གཏུན་བུ་བཞིན་རབ་སྲ། །དེ་ནས་རུས་སྦལ་རྒྱབ་འདྲ་བར། །རིམ་གྱིས་ འཕེལ་བར་འགྱུར་ནས་ནི།།ལྟོ་བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་བྱེད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐོམ་དད། །ཁ་ཡིས་རོ་ནི་མི་ཚོར་ཞིང་། །ལྕི་ཞིང་ན་ལ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཤ་མདོག་སྐྱ་ཞིང་མི་སྡུག་ལ། །བརྒྱལ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་མྱོས་དང་ ལྡན་པར་འགྱུར།།རྩ་མདོག་དམར་བའམ་མི་སྡུག་པའམ། །སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་རི་མོར་བཅས། །དེ་ལ་རིམ་གྱིས་ནད་རྣམས་ནི། །བཤང་འགགས་ནད་དང་ལྟོ་སྦོས་དང་། །རྨོངས་བག་སྐོམ་ཚ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ལུས་ལྕི་ལྟོ་སྲ་ཡི་ག་འཆུས། །མཆེར་པ་ལྟ་ བུར་མཆིན་གཡས་ལོགས།།གནས་འཕོས་དམུ་རྫིང་སྐྱེད་ཅེས་བྱ། །བྱ་སྒྲོ་སྤུ་དང་བཅས་པའི་ཟས། །ཟོས་པས་བཤང་ལམ་གནས་འགགས་ཏེ། །གཞང་འབྲུམ་དང་ནི་རྟུག་སྐམ་དང་། །རྒྱུ་མར་ཆགས་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་ ཏེ།།བཤང་བས་བད་མཁྲིས་བཀག་ནས་ནི། །ལྟོ་བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་བྱེད། །དེས་ནི་ཚ་སྐོམ་རིམས་སྦྲིད་འབྱུང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བརླ་ན། །ཀླད་སྙིང་ལྟེ་བ་གཞང་ཁ་ན། །དྲི་མ་འགགས་སློན་ཡི་ག་འཆུས། །ལྟོ་བར་རླུང་ནི་འཁྱིམས་པར་བྱེད། ། བརྟན་ཞིང་རྩ་ནི་སྔོ་ལ་སྨུག་།རྩ་རིས་སྣང་བའམ་མི་སྣང་འགྱུར། །ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ནི། །བ་ལང་མཇུག་འདྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རུས་སྩོགས་ཟུག་རྔུར་བཅས་པའི་ཟས། །ཟོས་སམ་ཤིན་ཏུ་དྲག་ཟོས་པ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་ལམ་གས གྱུར་ནས།།བུ་ག་དེ་ནས་མ་ཞུ་བར། །ཕྱིར་འཛག་བཤང་ལམ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། །བཤང་བཅས་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་ནི། །ཤ་རུལ་ལྟ་བུར་མནམ་པ་ནི། །སྦྱིན་བག་དམར་སེར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལྷག་མ་ཡིས་ནི་ལྟོ་བ་འགེངས། །དམུ་རྫིང་མི་བཟད་སྐྱེ་ བར་འགྱུར།།དེ་ནི་ལྟེ་བ་མན་ཆད་རྒྱས། །ཆུས་གང་ལྟ་བུར་མྱུར་དུ་འགྱུར། །ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཤས་ཆེར་ལྡན། །དབུགས་མི་བདེ་སྐོམ་མགོ་འཁོར་ཁྱབ། །རྒྱུ་རྡོལ་དམུ་རྫིང་ཞེས་བཤད་དེ། །གཞན་དག་རྒྱུ་མ་འཛག་ཅེས་ཟེར། །སྣུམ་འཐུངས་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ ནི།།འཕྲལ་དུ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་པའམ། །མེ་དྲོད་བྲི་བའམ་ཧ་ཅང་ནི། །སྐོམ་པས་ཆུ་འཐུང་དྲགས་པའམ། །རླུང་དང་བད་ཀན་འཁྲུགས་ཆུར་འདྲེས། །ཆུ་ཡི་ལམ་ནི་བཀག་གྱུར་པས། །དེ་ཉིད་གནས་དེར་འཕེལ་བར་འགྱུར། །དེ་འོག་དམུ་རྫིང་གྱུར་པ་ ཡིན།།དེ་ནས་དམུ་རྫིང་དེ་ལས་ནི། །སྐོམ་དད་རྐུབ་ཏུ་ཆུ་འཛག་བཅས། །དབུགས་མི་བདེ་ལུད་ཡི་ག་འཆུས། །སྣ་ཚོགས་མདོག་ལྡན་རྩ་ཡིས་ཁྱབ། །རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་རེག་པ་འདྲ། །བསྐྱོད་ན་སྒྲ་གྲག་ལུས་འདར་ལ། །དམུ་རྫིང་ཆེན་པོས་ཆ་ཞིང་ སྣུམ།།བརྟན་ཞིང་དེ་ནི་ལྟེ་བ་ཟླུམ། །ཐམས་ཅད་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །ནད་ནི་རང་གནས་ལས་འཕོས་ཏེ། །སྨིན་པས་སླ་ཞིང་ཟག་འགྱུར་བ། །ཚིགས་དང་རྩ་སྒོ་ལས་ཀྱང་འཛག་།ཕྱི་ཡི་རྩ་སྒོ་ནས་རྔུལ་འབྱུང་། །འགགས་ནས་ཐད་ཀར་འཁྱིལ་ཞིང་ གནས།།ཆུ་དེ་ཉིད་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །སྦྱིན་བག་གྱུར་ན་དེ་ཚེ་ནི། །ལྟོ་བ་ལྕི་ཞིང་སྲ་ལ་ཟླུམ། །བརྡབས་ན་སྒྲ་ནི་མི་འབྱུང་ཞིང་། །མདོག་འཇམ་རྩ་རིས་མི་སྣང་ལ། །ལྟོ་བ་དང་ནི་རྒྱབ་ཏུ་འགྲོ། །དེ་རྗེས་ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་སྐྱེ། །ལྟོ་བ་འཕེལ་ཞིང་ དེ་ལས་ལྷག་།རྩ་ནུབ་གྱུར་པའི་དམུ་ཆུ་ནི། །དམུ་རྫིང་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྡན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་མཆེར། །འདུས་པའི་ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་རྣམས། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་དཀའ། །

呕吐药过量和疾病消瘦。位于左侧的脾脏，从原位移位而增大，或者由于精华等血液，充盈而导致增大，然后如杵一般坚硬，然后如龟背一般，逐渐增大之后，在腹部形成水肿。咳嗽、呼吸不畅、口渴，口中不能感知味道，沉重疼痛并伴有发热。肤色灰白且不悦，昏厥并使人虚弱，发热并伴有醉态。脉色红或不悦，或青黄带纹路。对此逐渐疾病即：大便阻塞病和腹胀，昏迷、口渴、发热，身体沉重、腹部僵硬、食欲不振。
如同脾脏一样肝脏右侧，位置移位而生水肿。食用带羽毛的禽类食物，导致排便通道阻塞，痔疮以及干粪，以及肠道积存的食物，也会扰乱下行风，大便阻碍胆汁，在腹部形成水肿。由此产生发热、口渴、发热、打喷嚏，咳嗽、呼吸不畅、大腿疼痛，头脑、心脏、肚脐、肛门疼痛，污物阻塞、虚弱、食欲不振，风在腹部盘旋。
稳固且脉象青黑，脉纹或显现或不显现。大多在脐下，如牛尾般出现。食用带骨等伴有刺痛的食物，或过量食用，肠道破裂或裂开后，从该孔未消化，外漏从排便处流出，伴随粪便少量少量，如腐肉般臭气，呈红黄色渗出。剩余的充满腹部，产生难忍的水肿。
其在脐下膨胀，迅速如水充满。疾病状态多数具备，呼吸不畅、口渴、头晕遍布。称为肠破水肿，其他人称为肠漏。饮用油等之后，立即饮用冷水，或火力减弱或过度，因口渴而过量饮水，或风和痰扰动混入水中，水道被阻塞，其在该处增长，其下形成水肿。
然后从该水肿中，口渴伴有肛门漏水，呼吸不畅、咳嗽、食欲不振，各种颜色的脉络遍布。如触摸装满水的皮囊，移动时有声响身体颤抖，大水肿润滑，稳固且脐部圆润。如果完全放任不管，疾病从原位移位，成熟后变软而渗漏，从关节和脉孔也会渗出。
从外部脉孔出汗，阻塞后直接盘旋停留。水本身增长，变成渗出时，腹部沉重坚硬圆润，敲打时不发声，色泽光滑脉纹不显，往腹部和背部流动。之后生水肿，腹部增大且更甚。脉络消失的水肿，具有所述水肿的特征。风、胆、痰、脾，复合性水肿，如后者一样难以治愈。

འདུས་པའི་ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་རྣམས། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་དཀའ། །གཞན་དག་ཕལ་ཆེར་ཟླ་ཕྱེད་གསོད། །ཐམས་ཅད ཆུར་གྱུར་འཆི་ལྟས་ལེའུ།།ལས་བཤད་བླ་བརྣན་ལྡན་པའང་གསོད། །སྐྱེས་ནས་དམུ་རྫིང་གྱུར་པ་དག་།ཕལ་ཆེར་གསོ་བར་དཀའ་བར་བཤད། །སྟོབས་ལྡན་ཆུར་ནི་མ་གྱུར་ཞིང་། །གསར་དུ་བྱུང་བ་འབད་པས་གསོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ པ་ལས།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་དང་འོར་ནད་དང་མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

积聚的水池塘，
如后者难以治愈。
其他大多半月可治，
一切成水是死兆章。
如论中所说具上增者亦可治，
生来即成为池塘者，
大多难以治愈。
具力未成水者，
新生者努力可治。
出自《八支心要集》
病基处品第十二
其后当说白浊、淋病和火毒之病基。

།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ནད་འཁྲུགས་པས། །མཁྲིས་པ་ལྷག་པར་ལྡང་འགྱུར་ལ། །དེ་ལ་རླུང་ནི་སྟོབས་ཆེ་བས། །སྙིང་ ལ་གནས་པའི་མཁྲིས་པ་ནི།།གཏོར་ཏེ་རྩ་ཆེན་བཅུའི་ནང་བཀྲམ། །ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་གྱུར་པས། །བད་ཀན་པགས་པ་ཤ་ཁྲག་ལ། །གནོད་བྱས་བར་དུ་གནས་ནས་ནི། །ཤ་དང་པགས་པ་དེ་དག་ལས། །པགས་མདོག་ཐ་དད་དཀར་བ་དང་། །སེར་ ཞིང་ལྗང་སྔོན་བྱེད་པར་འགྱུར།།དེ་ལས་སྐྱ་བའི་ཤས་ཆེ་བས། །དེ་ཕྱིར་སྐྱ་རྦབ་ནད་ཅེས་བཤད། །ནད་དེས་ལུས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ལུས་ཟུངས་རྣམས་ནི་ལྷོད་པ་དང་། །མདངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟད་གྱུར་ཞིང་། །དེ་ལས་ཁྲག་དང་ཚིལ་ཆུང་སྟེ། །སྙིང་པོ་མེད་ ཅིང་དབང་པོ་ལྷོང་།།ཡན་ལག་བརྡུངས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་། །སྙིང་ནི་ཟག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །མིག་ཕུགས་སྐྲང་ཞིང་ཉམས་ལ་ན། །མཆིལ་མང་སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། །ཟས་མི་འདོད་ཅིང་གྲང་མི་བཟོད། །སྤུ་འབྱི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། །རོ་སྨད་ འབྱིང་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས།།དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་རྣ་སྒྲ་འབོད། །མགོ་འཁོར་ངལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ནད་གཞི་ཐ་དད་འདུས། །ས་ཞག་ཟོས་ལས་རྣམ་ལྔ་འགྱུར། །འདི་ཡི་སྔོན་ཚུལ་སྙིང་འཕར་ཞིང་། །པགས་པ་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཡི་ ག་འཆུས་ཤིང་གཅིན་མདོག་སེར།།རྔུལ་མེད་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་། །ལུས་རྨྱ་ངལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ལུས་ན་ཟུག་།རྩ་སེན་མིག་དང་བཤང་གཅི་རྣམས། །མདོག་ནག་རྩུབ་ལ་འདར་བ་དང་། །སྐྲང་སྦོ་ཁ་ཡིས་རོ་མི་ཚོར། ། རྟུག་སྐམ་རྩིབ་ལོགས་ཀླད་པ་ན། །མཁྲིས་ལས་རྩ་དང་སེན་མོ་སྩོགས། །ལྗང་སྔོན་རིམས་འདེབས་མུན་འཐིབས་བྱེད། །སྐོམ་དང་རྔུལ་བརྒྱལ་བསིལ་བ་འདོད། །ལུས་མནམ་ཁ་ནང་ཁ་བ་དང་། །འཁྲུ་ཞིང་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ལ་ཚ། །བད་ཀན་རྩ་སྩོགས་དཀར བ་དང་།།གློངས་ཤིང་ཁ་ནང་ལན་ཚྭ་བྲོ། །བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་སྐད་འགགས་ལ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད། །འདུས་གྱུར་མཚན་མ་འདྲེས་བརྣག་དཀའ། །ས་ཞག་བསྐ་བས་རླུང་སྐྱེད་ལ། །ཚ་བྲོ་མཁྲིས་པ་མངར་བད་ཀན། །དངས་མ་ལ་སོགས་གནོད་ འགྱུར་ཞིང་།།རྩུབ་པས་ཟས་ཟོས་རྩུབ་གྱུར་ནས། །ཞུ་བས་རྩ་སྦུབས་འགགས་བྱས་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱ་རྦབ་སྐྱེད། །དེ་ནས་ལྟེ་བ་རྐང་པ་དང་། །ཁ་དང་ཕོ་མཚན་སྐྲང་པར་བྱེད། །བཤང་བ་སྲིན་བུ་དང་བཅས་འཁྲུ། །བད་ཀན་ཁྲག་དང་བཅས་པ་འབྱུང་། ། གང་ཞིག་སྐྱ་རྦབ་ནད་ཀྱིས་བཏབ། །དེ་ཡིས་མཁྲིས་སྐྱེད་ཟས་ཟོས་པས། །ཁོང་པ་ཡན་ལག་གནས་མཁྲིས་གནས། །བཤང་ཁྲག་བསྲེགས་ཏེ་མིག་སེར་སྐྱེད། །དེས་ནི་མིག་དང་པགས་པ་གདོང་། །བཤང་གཅི་སེན་མོ་ཁ་དོག་སེར། །ལུས་ཚ་སྐོམ་དང ཟས་མི་འཇུ།།སྦལ་འདྲ་དབང་པོ་ཉམ་ཆུང་འགྱུར། །དེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེན། །སྐྱ་རྦབ་ནད་མེད་པར་དེ་འབྱུང་། །ཡལ་བར་བོར་ན་ཆེར་སྐྲངས་ཏེ། །གསོ་དཀའ་མིག་སེར་འོར་ཐབས་ཡིན། །ཧ་ལི་ས་ནི་ལྗང་ནག་སེར། །རླུང་མཁྲིས་མགོ་འཁོར་སྐོམ་ དད་ཆེ།།བུད་མེད་ལ་དགའ་རིམས་ཆུང་འདེབས། །ཁོང་རྨྱ་མེ་དྲོད་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །ཧ་ལི་ས་ཀ་ཁྲག་ངན་འགྱུར། །ཆུ་སེར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བླ་བརྣན་སྔར། །འོར་ནད་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ།

如前所说的疾病紊乱，胆汁过度升起，其中风力强大，使住于心脏的胆汁，散布于十大脉中，遍及全身，损害痰、皮肤、肉、血，停留于中间，从肉和皮肤中，使皮色变异成白色，以及黄色和青绿色。
其中以灰色为主，因此称为灰疮病。此病使身体沉重，身体组织松弛，光泽功能耗尽，由此血液和脂肪减少，无精神而感官迟钝。
肢体如被击打般疼痛，心觉滴漏，眼窝浮肿且痛，唾液多，声音低弱，食欲不振且怕冷，毛发脱落体温下降，下身浮肿且发热。
呼吸不畅耳鸣响，头晕疲惫。此为病基不同聚集，食用陈腐油脂而成五种。其前兆为心跳、皮肤粗糙、食欲不振、小便黄色。
无汗体内体温低，身体疲惫。其中风变则身体疼痛，脉、指甲、眼睛和大小便，颜色发黑粗糙且颤抖，浮肿口中失去味觉。
大便干燥肋骨和头部疼痛，胆病使脉络和指甲等，呈青绿色发热昏暗，口渴出汗昏厥喜凉，身体有异味口中苦涩，腹泻呕吐酸热。
痰病使脉等发白，肿胀口中咸味，汗毛竖立声音嘶哑，咳痰且湿润。混合症状难以忍受。陈腐油脂生风，热味生胆冷味生痰。
损害精华等，粗糙食物食用后变粗，消化时堵塞脉道，如前般生灰疮。然后脐部、足部，口和生殖器浮肿，大便带虫腹泻，痰带血排出。
凡是被灰疮病所侵，食用生胆之食物，腹部、肢体、所住胆汁处，烧灼大便血而生黄眼病。由此眼睛、皮肤、面部，大小便、指甲呈黄色。
身热口渴食不消，如蛙般感官衰弱。此为胆病较重，无灰疮病时亦会发生。若置之不理则大肿，难治的黄眼病和胀病。哈利萨呈青黑黄色。
风胆致头晕口渴大，喜好女色小发热，腹痛体温降低力衰。哈利萨使血液变坏，称为水黄病。其中上述诸病，胀病为主要，因此当予说明。

། རླུང་འཁྲུགས་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཕྱི་རོལ་རྩར། །འཕྲོས་བྱས་དེ་ཡང་རྒྱུན་སྲང་འགགས། །པགས་པ་ཤ་ལ་གནས་གྱུར་ཏེ། །འོར་ནད་མཐོང་ཞིང་སྐྲང་པར་བྱེད། །དེ་བས་ཐམས་ཅད་འདུས་གྱུར་བཤད། །རྒྱུ་རྣམས ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་ལས།།གཟུགས་དབྱེ་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། །ནད་གཞི་ཐ་དད་གཉིས་དང་ཀུན། །སྣད་དང་དུག་གིས་ཕོག་ལས་འབྱུང་། །ཡང་ན་རང་དང་གློ་བུར་གཉིས། །ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲང་ཕྱོགས་གཅིག་གཉིས། །ཁྱབ་དང་མཐོ་དང་མདུད་པ་ ཡི།།དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འདོད། །འོར་ནད་ཀྱི་ནི་སྤྱི་ཡི་རྒྱུ། །ནད་ལས་སྐྱེས་པ་ཁྱད་པར་ཉིད། །ནད་ལས་སྨྱུང་སྩོགས་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་། །མྱུར་དུ་ལྷག་པར་ཟོས་ལས་འབྱུང་། །དེ་ནས་གཞན་ཡང་ལྕི་བ་དང་། །སྐྱུར་དང་སྣུམ་བསིལ་ལན་ ཚྭ་དང་།།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཚ་བ་དང་། །མྱ་ངན་ཆུ་གཉིད་དྲགས་དང་ཡར། །ས་ཟོས་ཤ་ལྕི་ཤ་སྐམ་དང་། །མ་ཞུ་ངལ་དང་བུད་མེད་དྲགས། །རྐང་གིས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འམ། །བཞོན་པས་དྲག་ཏུ་བསྐྱོད་འགྱུར་ཡིན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་ འཁྲུ།།གཞང་འབྲུམ་ལྟོ་བའི་ནད་དང་ནི། །མངལ་ནས་ཁྲག་ཟག་རིམས་ཀྱིས་བཏབ། །གསུད་དང་ཆུ་སེར་སློན་ཉེས་དང་། །སྦྲུམ་མ་དང་ནི་མེ་དབལ་གྱི། །ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་དག་གིས་བཏབ། །གཞན་ཡང་ལོག་པར་གསོས་གྱུར་པའི། །ནད་ དེ་བྲང་དུ་གནས་ན་ནི།།སྟོད་སྐྲང་ཆུ་སོར་གནས་སྨད་སྐྲང་། །དབུས་ན་གནས་པ་རབ་ཏུ་སྐྲང་། །ཡན་ལག་ཀུན་ཁྱབ་ཐམས་ཅད་སྐྲང་། །ཉིང་ལག་ལ་བརྟེན་དེ་སྐྲང་བྱེད། །དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་རྩ་རྣམས་ཚ། །ཡན་ལག་སྙོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རླུང་ ལས་སྐྲང་པ་འཕོ་ཞང་རྩུབ།།སྤུ་རྩུབ་སྨུག་ཅིང་གནག་པ་དང་། །པགས་འཁུམས་འདར་བརྩེ་རེག་ནན། །ན་ཞིང་ཟུག་པ་བེ+ེམ་བེམ་པོ། །མྱུར་བར་ལྡང་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི། །སྐྲངས་པ་མནན་ན་དམའ་བར་འགྱུར། །སྣུམ་དང་དྲོ་པས་མཉེས་ན་ཞི། ། མཚན་མོ་ཆུང་ཞིང་ཉིན་མོ་ཆེ། །པགས་པ་ཡུངས་ཀར་ལྡེ་གུ་ཡིས། །བསྐུས་ལྟར་ཚ་བ་ཙག་ཙག་བྱེད། །མཁྲིས་པ་རྩ་སེར་དམར་ལ་གནག་།སྤུ་ནི་དམར་སེར་གྱུར་པ་དང་། །མྱུར་དུ་ལྡང་དང་ཞི་མི་འགྱུར། །དང་པོར་དབུས སུ་བྱུང་དང་སྲབ།།སྐོམ་བཅས་ཚ་ཞིང་རིམས་འདེབས་རྔུལ། །མནམ་ཞིང་འདྲུལ་ལ་སྣུམ་མགོ་འཁོར། །བསིལ་བར་འདོད་ཅིང་ཐུར་དུ་འཁྲུ། །དྲི་མནམ་རེག་ན་མི་བཟོད་འཇམ། །བད་ཀན་གཡའ་སྤུ་པགས་པ་དཀར། །མཁྲང་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི་བ་ དང་།།སྣུམ་ཞིང་འཇམ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འཐས། །གཉིད་ཆེ་སློན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །མནན་ན་མི་འབྱིང་ལྡང་དཀའ་ཞིང་། །ཞི་དཀའ་མཚན་མོ་སྐྲངས་ཚབས་ཆེ། །འོད་མ་གཙགས་བུ་སྩོགས་དྲལ་ཡང་། །ཁྲག་མི་འབྱུང་བར་སྤྱིན་བག་འཛག་།དྲོ་དང་ རེག་པ་ལ་མངོན་དགའ།།གཉིས་འབྱུང་གསུམ་པོ་རང་ཇི་བཞིན། །རྒྱུ་དང་མཚན་མ་འདྲེན་མ་ཡིན། །འདུས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན། །མཚོན་ལས་སྩོགས་པས་ནད་གྱུར་ཞིང་། །བཅད་དམ་དབྲལ་ལམ་སྨས་ལ་སྩོགས། །ཁ་བ་མེ་ དང་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་།།བསེ་རྩི་ཀ་པི་ཀ་ཆུ་ཡི། །ཁུ་བ་གྲ་མ་སྩོགས་རེག་པས། །སྐྲང་པ་མཆེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་དམར་བར་སྣང་། །ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །དུག་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དུག་ཅན་ནི། ། ལུས་ལ་སོད་དང་གཅིན་གྱིས་ཕོག་།སྲོག་ཆགས་དུག་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །སོ་དང་མཆེ་བ་སེན་མོས་ཟུག་།གཅིན་རྟུག་ཁུ་བས་སྨོས་པ་དང་། །དྲི་མ་ཅན་གྱི་གོས་ཀྱིས་རེག་།དུག་ཤིང་རླུང་ལ་རག་པ་དང་། དབྱིག་དུག་ཕྱེ་མས་རེག་ལས་བྱུང་། ། མཉེན་ཞིང་གཡོ་ལ་འཕྱང་བ་དང་། །མྱུར་གསོད་ཚ་ཞིང་ན་བར་བྱེད། །འོར་ནད་གསར་བྱུང་བླ་བརྣན་མེད། །གསོ་སླ་གསོ་དཀའ་སྔར་བཤད་ཟིན། །

由于风气紊乱，使得痰、血和胆汁流散到外部脉络中。由于经脉阻塞，停留在皮肤和肉中，出现浮肿病并且肿胀。因此说明这是诸病聚集。
由于各种病因的差别，形成九种形态的本性。病根有两种不同和全部，由伤害和中毒而生。或者分为自发和突发两种。全身肿胀和局部一处两处肿胀。遍布、隆起和结节状，以形状分为三种。
浮肿病的一般病因，是由疾病引起的特殊情况。由于疾病导致饥饿等虚弱，迅速过量饮食而产生。此外还有重物、酸性、油腻、寒凉、盐分、碱性药物、辛辣、热性，以及忧愁、饮水、过度睡眠和醒着，食用泥土、重肉、干肉，消化不良、疲劳、过度行房，步行或骑乘剧烈颠簸。
咳嗽、呼吸不畅、发热腹泻、痔疮、腹部疾病，以及子宫出血、发烧、肿瘤、黄水病、饮食不当，孕妇以及火毒病、白浊病所致。其他由于治疗不当的疾病，若病在胸部则上部肿胀，在水分处则下部肿胀，在中部则极度肿胀。遍布全身则四肢都肿，依附在肢体上则该处肿胀。
其前兆是脉象发热，使肢体感到麻木。风引起的肿胀会游走且粗糙，毛发粗糙呈暗褐色，皮肤收缩颤抖，触摸疼痛，麻木僵硬。迅速发作也迅速缓解，按压肿处会凹陷。用油和热敷按摩则缓解。夜间较小白天较大，皮肤像涂抹了芥子膏一样发热刺痛。
胆病使脉色黄红发黑，毛发呈红黄色，迅速发作不易缓解。最初在中部出现且薄，伴有口渴、发热、发烧、出汗。有异味且腐烂油腻头晕，喜欢清凉、向下泻，有臭味触摸不适但光滑。
痰病使毛发和皮肤发白，坚硬、寒凉、沉重，油腻光滑、稳固粘着。嗜睡、湿润、消化功能减退，按压不凹陷难以消退，难以治愈夜间肿胀严重。即使用针等划开，也不出血只渗出浆液。喜欢温暖和抚摸。
两种病因结合的具有三种病的性质，病因和症状交替出现。聚集性具有一切的本性。由兵器等致病，以及割伤、撕裂、损伤等。寒气、火和海风，漆树、卡皮卡水的汁液、草等接触，会使肿胀蔓延。极其炎热呈红色，大多具有胆病的特征。
由毒产生的毒虫，其身体、牙齿和尿液接触。无毒生物的牙齿、獠牙、指甲刺伤，粪便、尿液、精液污染，以及接触有异味的衣物。接触有毒树木的风，以及矿物毒的粉末而产生。柔软、摇动、下垂，迅速致命、发热疼痛。新发生的浮肿病若无并发症，容易治愈难以治愈前已说过。

།གསོ་སླ་གསོ་དཀའ་སྔར་བཤད་ཟིན། །མེ་དཔལ་ནད་དང་སྣད་པའི་བར། །གནོད་པ་འོར་ནད་མཚུངས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་སྟེ། ། གསུམ་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །དེ་ལ་ནད་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ལྡང་གྱུར་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཚ་བ་ཡིས། །ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད། །དེ་ཡང་ནང་གནས་ནང་དུ་མཆེད། །ཕྱིར གནས་ཕྱིར་མཆེད་གཉི་གར་གནས།།གཉི་གར་མཆེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ནང་ན་གནས་པ་ནི། །གནད་རྣམས་ཚ་གདུང་མྱོས་པར་བྱེད། །བུ་ག་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང་། །སྐོམ་དད་རབ་ཆེ་གཅིན་ནད་སྩོགས། །མི་སྙོམས་པར་ནི་འབྱུང་བ་ དང་།།མེ་དྲོད་མྱུར་ཉམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་མེ་དབལ་ནི། །རླུང་གི་རིམས་དང་ནད་ཐབས་འདྲ། །སྐྲང་ཞིང་འགུལ་ལ་ཟུག་པ་དང་། །ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་བ་སྤུ་བརྩེ། །མཁྲིས་གྱུར་ མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ།།མཁྲིས་རིམས་རྟགས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་དམར། །བད་ཀན་ལས་གཡའ་རེག་ན་འཇམ། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་རིམས་འདར་ན། །མེ་དབལ་སྩོགས་ཀུན་ཡལ་བར་བོར། །རང་གི་ནད་ཚུལ་བསགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྨིན་རྡོལ་རང་ རང་གི།།མེ་དབལ་རྨ་ཡི་མཚན་ཉིད་འཛིན། །རླུང་མཁྲིས་ལ་ནི་རིམས་འདེབས་སློན། །བརྒྱལ་ཞིང་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རུས་ཚིགས་ཆག་སྙམ་མེ་དྲོད་ཉམས། །མུན་ཞུགས་སྙམ་སེམས་ཡི་ག་འཆུས། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་མེ་ མདག་ནི།།འབར་པས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ཚ། །ཕྱོགས་ནི་གང་དང་གང་དུ་མཆེད། །ཁྱབ་པས་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ། །མེ་མདག་ཞི་བ་ལྟར་གནག་པའམ། །སྔོ་བའམ་དམར་བས་ཁྱབ་བྱེད་ལ། །མེས་བསྲེགས་ལྟ་བུར་ཆུ་བུར་འབྱུང་། །མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ ཁྱབ་པར་བྱེད།།གནད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མེ་དབལ་ནི། །དེ་ནས་སྟོབས་རབ་སྐྱེས་པའི་རླུང་། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་དྲན་པ་སྟོར། །གཉིད་ཡར་དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་།སྐྱིགས་བུས་འདེབས་ཤིང་འདི་ལྟ་བུའི། །གནས་སྐབས་དེས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ས་དང་མལ་ཁྲི་སྟན་སྩོགས་ལ། །གང་དུ་འང་བདེ་བ་མི་འཐོབ་ཅིང་། །འགྲེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་། །ལུས་སེམས་ངལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིས། །གཉིད་ཀྱི་རྨོངས་བག་སད་དགའ་བ། །དེ་ནི་མེ་འདྲའི་མེ་དཔལ་ཡིན། །བད་ཀན་གྱིས་ནི བཀག་པའི་རླུང་།།བད་ཀན་དེ་རྡོལ་མང་དུ་ཕྱེ། །ཁྲག་འཕེལ་བ་ཡིས་ཁྲག་བརྟོལ་ཏེ། །པགས་པ་ཆུ་བཤལ་གནས། །གནོད་བྱས་ཐོར་བུ་ཕྲ་ཞིང་རིམ། །ཟླུམ་ཞིང་སྦོམ་ལ་སྲ་བ་ཡི། །མཛེར་པའི་ཕྲེང་བ་ཆགས་བྱེད་ཅིང་། །མདོག་དམར་རབ་ན་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ། ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །ཁ་སྐམ་སྐྱིགས་བུ་སློན་མགོ་འཁོར། །རྨོངས་བག་མདོག་ཉམས་བརྒྱལ་དང་ལུས། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །དེ་ལྟར་མཛེར་པའི་མེ་དབལ་ནི། །བད་ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་ཡིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་ལས་རིམས འདེབས་རེངས།།གཉིད་ཆེ་སློན་བག་ཀླད་པ་ན། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་བྱ་རྨྱང་འདོད། །བླ་ཞིང་མགོ་འཁོར་ཡི་ག་འཆུས། །རྩུབ་ཅིང་དྲོད་ཉམས་རུས་ཆག་སྙམ། །སྐོམ་ཞིང་དབང་པོ་མི་གསལ་ལྕི། །བེ་སྣབས་འཁྲུ་ཞིང་དང་ག་འཁྱིལ། །དེ་ནི་རྩ་སྦུབས་རྣམས་སུ་འགྲོ། ། ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་གནས་ན་ཞུགས། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རབ་མིན། །ཐོར་བུ་སེར་པོ་དམར་པོ་དང་། །དཀར་པོས་ཕྱོགས་ཀུན་གང་བར་བྱེད། །ནོར་བུ་ལྟར་སྣང་གནག་ཅིང་སྣུམ། །དྲི་མ་ཅན་ལ་སྐྲང་ཞིང་ལྕི། །རྣག་པའི་ཟབས་ཆེ་རབ་ཏུ་ཚ། །རེག་ན་འཇིག་ཅིང་རྣག་པ་དང་། ། འདམ་ལྟར་ཤ་ནི་ཞིག་གྱུར་ཅིང་། །རྩ་རྒྱུས་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན། །མི་ཡི་རོ་ལྟར་མནམ་མེ་དཔལ། །དེ་ནི་འདམ་འདྲ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །

已经说明了容易治疗和难以治疗的情况。从火热病到鼻病之间，其危害与瘟疫病相似。这些病分为外在和内在两种，说明存在于三处。如同后者一样难以治疗。
对于这些病，就如同其他疾病一样，由于紊乱的原因而产生，特别是由于热症，迅速在身体中蔓延。其中内在的病在内部蔓延，外在的病向外蔓延，两者兼具的则在内外都蔓延。
其中内在的病会使要害部位感到灼热痛苦，损害身体孔窍，极度口渴，小便疾病等症状不平衡地出现，可从消化力迅速衰退得知。外在症状则与此相反。
其中由风引起的火热病与风性热病和病态相似，肿胀、颤动、疼痛，肢体麻木，汗毛竖立。由胆引起的则迅速蔓延扩散，具有胆热病的症状，极为红肿。由痰引起的则发痒，触摸时柔软。如果由痰引起的热病发抖，火热病等症状都会消失。
如果按照自身的病情积累，则会成熟破溃，各自呈现火热病伤口的特征。风胆型会引发发热，昏厥、热泻、口渴、头晕，感觉骨节断裂，消化力衰退，感觉陷入黑暗，食欲不振。
全身各处如同被燃烧的火炭覆盖般发热。无论向哪个方向蔓延，所波及的肢体部位都会变得像熄灭的火炭一样发黑，或发青，或发红，如同被火烧过一样起水泡。迅速蔓延遍布。
随后出现的要害火热病，会使强大的风生起，肢体疼痛，失去意识，失眠，呼吸急促剧烈，打嗝，会出现这样的状况。无论是地面、床榻、坐垫等，在任何地方都无法获得安适，
爬行时感受痛苦，由于身心疲惫，喜欢从昏睡中醒来，这就是如火般的火热病。由痰阻碍的风，当痰破溃时大量分泌，血液增多而溢出，皮肤如水泡般。
形成危害的小疙瘩细小而有序，圆而粗硬的疖子串联成串，颜色鲜红时会发热。咳嗽、呼吸不畅、热泻，口干、打嗝、发热、头晕，昏迷、面色改变、昏厥，身体四肢疼痛，消化力衰退。
这样的疖子型火热病是由痰和风紊乱所致。痰胆型会引起发热僵硬，嗜睡、发热、头痛，肢体疼痛，想要伸展，昏沉、头晕、食欲不振，粗糙、失温、感觉骨折，口渴、感官不清、沉重。
流鼻涕、腹泻、胃部翻腾，这种病会进入脉道。大多潜伏在未消化物中，不会只在一个部位。零星的黄色、红色和白色遍布各处。
如宝珠般显现，发黑发亮，有异味且肿胀沉重。脓液深重，极其灼热，触摸时会破裂，脓液和肉如泥般腐烂，能清楚看到筋脉。散发如尸体般的臭味的火热病，这被称为泥状火热病。具有一切普遍的特征。

ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ལུས་ཟུངས་ཀུན་ལ་རབ་ཁྱབ་བྱེད། །ཕྱི་ཡི་རྒྱུ་ཡི་སྨས་ལས་འཁྲུགས། །ཁྲག བཅས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ།།མེ་དཔལ་དུ་ནི་རླུང་གིས་བྱེད། །རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་འདྲ་བའི། །འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་སྐྲང་རིམས་འདེབས་ན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ལ་དམར་ཞིང་སྔོ། །ནད་དམིགས་ཐ་དད་ལས་གྱུར་གསུམ། །གཉིས་གྱུར་བླ་བརྣན་མེད་གསོ་སླ། །རྨ་དང་འདུས་པ་ལས་ འབྱུང་དང་།།ཐམས་ཅད་གནད་ནི་ཁྱབ་པ་དང་། །རྩ་དང་ཆུ་བ་ཤ་འདྲུལ་དང་། །མི་རོའི་དྲི་འདྲ་རུལ་གསོ་དཀའ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་མཛེ་ནད་དང་ཤ་བཀྲ་དང་གཟི་གུ་དང་སྲིན་བུའི་ ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།།ཁ་ཟས་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མི་འཕྲོད་བསྟེན། །དམ་པ་སྨོད་དང་སྲོག་གཅོད་དང་། །གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་སྩོགས་བསྟེན་དང་། །སྡིག་པའི་ལས་ནི་འཕྲལ་བྱས་དང་། །སྔོན་ཆད་བྱས་པས་ནད་བསླངས་ནས། །རྩ་ལ་ཐད་ཀར་གྲམ་ ནས་ནི།།ཤ་དང་པགས་པ་ཆུ་སེར་ཁྲག། །གནོད་བྱས་སླ་བར་གྱུར་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །པགས་པའི་མདོག་ནི་མི་སྡུག་བྱེད། །མི་བཟད་དེ་ནི་མཛེ་རུ་བཤད། །གང་ཕྱིར་དུས་ལས་ཡལ་བར་བོར། །དེ་ནི་ལུས་ཀུན་མ་རུངས་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་ ལ་ཞུགས་ནང་དུ་ཁྱབ།།ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རྔུལ་བཅས་རུལ་ཞིང་མནམ་པ་དང་། །སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་མི་བཟད་སྐྱེད། །སྤུ་ལྤགས་ཆུ་བ་རྩ་ཆེན་དང་། །རུས་པ་སྙི་བ་རིམ་བཞིན་ཟ། །དེ་བས་ཤ་བཀྲ་ཕྱི་རོལ་ཏེ། །མཛེ་ལས་གཞན་ནི་ཡིན་པར་བཤད། ། ནད་གཞི་ཐ་དད་འདྲེས་པ་དང་། །འདུས་གྱུར་མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བདུན། །ཀུན་ཀྱང་ཉེས་གསུམ་ལས་བྱུང་ཡང་། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ལས་མིང་འདོགས། །རླུང་གི་མཛེ་ནི་ཐོད་པ་འདྲ། །མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམྦཱ་ར་སྟེ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཟླུམ་གླང་ཤུ། །རླུང་མཁྲིས ལས་སྐྱེས་རི་ཤྱའི་ལྕེ།།བད་རླུང་ལས་བྱུང་པགས་པ་གཅིག། །འབྲུམ་ཕྲན་དང་ནི་ཤ་བཀྲ་དང་། །འབྲས་བྱེར་ཆུ་སེར་ཞིག་པོའོ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བ། །ཤུ་བ་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་དང་། །པདྨ་དཀར་པོ་འབྲུམ་བུར་བཅས། །གཡན་པ་པགས་ པ་མྱགས་པའོ།

具有一切先天性特征，遍布于一切身体组织，由外在因素所扰乱，伴随着血液和胆汁而生。
风在火势中起作用，如豌豆和库兰塔般的疮疱遍布肿胀，若引起发热，极为炎热且呈红蓝色。
病因不同产生三种，两种相合无并发易治，由伤口和积聚而生，以及遍布一切要害处，
血管和体液肉腐烂，如尸臭腐败难医治。
此为《医论》精要之病因所在品第十三。
现在讲解麻风病、白癜风、疥疮和虫病的病因。
饮食行为不当，特别是食用不相宜之物，诽谤圣者和杀生，以及抢夺他人财物等行为，
当下造作恶业，以及往昔所作业力发动后，直接扩散至脉中，损害肉、皮肤、淋巴和血液。
容易受到损害后，随即向外发作，使皮肤变得丑陋，这种难忍之病称为麻风。
因为错过治疗时机，全身将变得糟糕，侵入身体组织遍布体内，一切都会腐烂。
伴有汗液腐烂发臭，产生难忍的微小虫子，依次侵蚀毛发、皮肤、体液、大脉和骨髓。
因此白癜风在表面，说它与麻风不同。
病因不同相混合，复合成七种麻风，虽都由三病素所生，但以偏重者命名。
风性麻风如头盖骨，胆性如优昙钵罗果，痰性如圆形牛疮，风胆所生如鹿舌。
痰风所生皮肤一致，小疱和白癜风，散疱、淋巴和糜烂。
由痰胆所生的，疮疱、百孔疮，白莲花和疱疹，瘙痒和皮肤腐烂。

།འདུས་པ་ལས་གྱུར་འོལ་མ་སེ། །དང་པོའི་གསུམ་དང་ཤུ་བ་དང་། །འོལ་མ་སེ་དང་པདྨ་དཀར། །རི་ཤྱའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །འདི་བདུན་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཡིན། །མཛེ་ནད་སྔར་བྱུང་མཚན་མ་ནི། །ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའམ་རེག་ན་ རྩུབ།།རྔུལ་འབྱུང་མི་འབྱུང་མདོག་མི་སྡུག་།ལུས་ཚ་གཡའ་ཞིང་པགས་ཚོར་མེད། །ཐོར་བུ་ཕྲའུ་མཐོ་བ་དང་། །རྨ་ནི་ལྷག་པར་གཟེར་བ་དང་། །མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་རིང་དུ་གནས། །འཚོབས་པ་དག་ཀྱང་རྩུབ་པར་འགྱུར། ། རྒྱུ་ཆུང་གིས་ཀྱང་ནད་ཆེར་ལྡང་། །བ་སྦུ་བརྩེ་ཞིང་ཁྲག་མདོག་གནག་།ཐོད་པ་ལྟ་བུ་གནག་ཅིང་སྨུག་།རྩུབ་སྲ་ཚོར་བ་ཆུང་ལ་སྲབ། །ཁྱབ་ཅིང་མཐའ་མ་མི་མཉམ་ལ། །བ་སྤུ་ལངས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་གཡའ་བ་ཆུང་། ། མྱུར་དུ་ཁྱབ་བྱེད་ཐོད་པ་འདྲ། །ུ་དུམྦཱ་ར་སྨིན་པ་ལྟར། །པགས་སྤུ་སྨུག་རྩ་དཀར་བས་ཁྱབ། །ཤས་ཆེར་མཐུག་དང་ཤས་ཆེར་འདྲུལ། །ཚ་བའི་ནད་དང་ཁྲག་ཤས་ཆེར། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་འདྲུལ་བར་བྱེད། །འབུ་ཅན་ཨུ་དུམྦཱ་ར་ཡིན། ། བརྟན་ཞིང་འཐས་ལ་ལྕི་ཞིང་འཇམ། །དཀར་དམར་མྱུར་དུ་མི་མཆེད་ལ། །ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་ཤུ་བ་སློན། །གཡའ་ཞིང་རྣག་ཆེ་འབུས་གང་ལ། །མཐའ་མ་འཇམ་ཞིང་སེར་པོར་སྣང་། །གོར་གོར་པོར་གནས་ཟླུམ་པོ་ཡིན། །གཡའ་ཞིང་ཕྲ་ཙག གནག་པ་དང་།།ཆུ་སེར་མང་བ་གླང་ཤུ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་སྲབ་ལ་མཐའ་མ་དམར། །ནང་ན་གནག་ཅིང་མཐོ་བ་དང་། །ཟུག་ཅིང་ཚ་ལ་ན་ཞིང་རྣགས། །འབྲུམ་བུ་རྩུབ་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། །རི་ཤྱའི་ལྕེ་ནི་དབྱིབས་འདྲ་པ། །འབུ་མང་རི་ཤྱའི་ ལྕེ་འདྲར་བཤད།།གླང་པོའི་ལྤགས་འདྲ་རེག་རྩུབ་ལྤགས། །གཅིག་པུར་བཤད་ལ་གཞི་ཆེ་བ། །རྔུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉ་ལྤགས་འདྲ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཐུག་ཐུག་པོ། །རེག་ན་རྩུབ་དང་ལྡན་པ་དང་། །གཡའ་ཞིང་སྲ་ལ་གནག་པ་ཡིན། །ཤ་བཀྲ་ ནང་རྩུབ་ཕྱི་རོལ་འཇམ།།ཕྲུགས་ན་གློག་པ་འབྱུང་བ་དང་། །རེག་ན་འཇམ་ཞིང་སྲབ་པ་ལ། །ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟར་དམར་དཀར། །ཕལ་ཆེར་རོ་སྟོད་དག་ཏུ་འབྱུང་། །རྨེན་བུ་དམར་པོ་གཡའ་དང་ལྡན། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱ། ། རྐང་པ་ལག་པ་གས་པ་དང་། །མི་བཟད་ན་ཞིང་གཡའ་ཚབས་ཆུང་། །རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ།

从复合而成的奥玛色，第一个三种和疥疮，
奥玛色和白莲花，
以及所谓的仙人舌，
这七种是大麻风病。
麻风病先前出现的症状是：
极其柔软或触摸粗糙，
出汗或不出汗，肤色不美，
身体发热发痒且皮肤无感觉，
有细小突起，
伤口特别疼痛，
迅速出现且长期存在，
愈合处也变得粗糙。
小因也会引起大病，
汗毛竖立且血色发黑，
如同头盖骨般黑暗发紫，
粗糙坚硬感觉微弱且薄，
遍布且边缘不平，
汗毛竖立遍布全身，
极其疼痛而微痒，
迅速蔓延如头盖骨。
如同乌东巴拉果成熟时，
皮毛发紫白色脉络遍布，
大部分厚实且大部分腐烂，
热病和血症严重，
迅速成熟且腐烂，
这是有虫的乌东巴拉，
稳固粘稠且沉重柔软，
白红色不会迅速扩散，
互相连接的疥疮湿润，
发痒脓液多虫子多，
边缘柔软呈现黄色，
呈圆形存在的是圆形，
发痒细小发黑，
多有黄水的是象疥，
粗糙且薄边缘发红，
内部发黑且隆起，
疼痛发热疼痛化脓，
粗糙疙瘩遍布，
形状如同仙人舌，
多虫被称为似仙人舌，
如象皮般触感粗糙的皮肤，
单独描述且基础广大，
不出汗且如鱼皮，
密密麻麻的小疙瘩，
具有触感粗糙，
发痒坚硬发黑，
白癜风内粗外滑，
摩擦会出现闪光，
触摸柔软且薄，
如库瓦花般红白相间，
大多出现在上身，
红色腺体伴有瘙痒，
称为遍布性麻风，
手脚开裂，
难以忍受疼痛且微痒，
这称为手脚溃烂。

།ཐོར་བུ་དམར་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། །རིང་དུ་མཆེད་ཅིང་དཱུར་བ་འདྲ། །པགས་པ་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །གཡའ་ཞིང་བརྟན་པར་གནས་པ་དང་། ། ཟླུམ་པོར་བྱུང་བ་ཤུ་བ་ཡིན། །རྩ་བ་སྦོམ་ཞིང་ཚ་བཅས་ན། །དམར་ཞིང་སྨུག་ལ་རྨ་ཁ་མང་། །རྣག་ཅིང་འབུ་མང་ཁ་བརྒྱ་པ། །ཕལ་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །མཐའ་མ་དམར་ཞིང་དབུས་ན་དཀར། །གཡའ་ཚ་ན་དང་བཅས་པ་དང་། ། མཐོ་ཞིང་རི་མོ་བརྟན་པས་ཁྱབ། །པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་། །སྟུག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཁྲག་མང་ལ། །ཕལ་ཆེར་མྱུར་རྡོལ་པད་དཀར་ཡིན། །པགས་པ་སྲབ་པའི་འབྲུམ་བུ་དཀར། །དམར་བས་གང་བ་འབྲུམ་བུ་ཡིན། །གཡའ་བའི་ནད་ནི་གཡའ བ་དང་།།འདྲུལ་ཞིང་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། །འབྲུམ་པ་ཕྲ་ནག་མང་པོ་ནི། །ཕལ་ཆེར་རྐུབ་ལག་གྲུ་མོར་འབྱུང་། །ཐོར་བུ་བཅས་ཤིང་རེག་མི་བཟོད། །གཡའ་ཞིང་དྲོ་ཚ་ན་དང་བཅས། །དམར་ལ་པགས་པ་མྱགས་པ་ཡིན། །འོལ་མ་སེ་ནི་རབ་ ཚ་ན།།སྟོད་ནི་དམར་ཞིང་གནག་པ་སྟེ། །འོལ་མ་སེ་ཡི་འབྲས་བུ་འདྲ། །མཛེ་ཡི་མཚན་མ་ཀུན་དང་ལྡན། །དེ་བས་ཁ་དོག་དུ་མར་འགྱུར། །མཛེ་ནད་ནད་གཞི་ཤས་ཆེ་བ། །ནད་དབྱེ་ཤེས་ལས་བཤད་པ་ཡི། །མཚན་མ་ལས་ཀྱིས་ བསྟན་པ་ཡི།།ནད་ཀུན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་དང་། །གང་ཡང་འཆི་ལྟས་ལས་བཤད་དང་། །རུས་རྐང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་སྤང་། །ཚིལ་ལ་གནས་པ་འཚོ་བ་ཙམ། །མཁྲིས་འདྲེས་ཤ་ཁྲག་གནས་གསོ་དཀའ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་དང་། ། པགས་གནས་ནད་གཅིག་གྱུར་གསོ་སླ། །དེ་ལ་པགས་པར་གནས་པའི་མཛེ། །ཟུག་ཅིང་རྩུབ་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཁྲག་གནས་རྔུལ་འབྱུང་གཉིད་ཆེ་སྐྲང་། །ཤ་ལ་གནས་པ་རྐང་པ་དང་། །ལག་པར་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། །ཚིགས་གནས་ལྷག་པར་ཚིགས་འདྲུལ་སྐེམ། །རྐང་པ་འཇས འགྱུར་ཚིལ་གནས་པ།།ཡན་ལག་ཞིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རུས་པ་རྐང་གནས་སྣ་ཞོམ་ཞིང་། །མིག་དམར་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །རྨ་ལ་འབུ་ཞུགས་ཁུ་བར་གནས། །བུ་དང་ཆུང་མར་བཅས་ལ་འབྱུང་། །ཁྲག་སྩོགས་ ལ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཟི་གུ་མཛེ་དང་གཅིག་ལས་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཤ་བཀྲ་ཆུ་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ནད་གཞི་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འབྱུང་། །རླུང་ལས་རྩུབ་ཅིང་སྨུག་པ་ཡིན། ། མཁྲིས་གྱུར་པདྨའི་འདབ་ལྟར་དམར། །ཚ་ཞིང་བ་སྤུ་འབྱི་བར་བྱེད། །བད་ཀན་ལས་སྐྱ་སྟུག་ཅིང་ལྕི། །གཡའ་བཅས་རིམ་བཞིན་ཁྲག་དང་ནི། །ཤ་དང་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པར་བཤད། །འདི་དག་མདོག་ནི་གཉི་ག་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་གསོ་དཀའ། །སྤུ དཀར་མ་ཡིན་སྲབ་པ་དང་།།ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་གསར་དུ་བྱུང་། །མེས་མ་བསྲེགས་པ་གསོ་བར་སླ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །མདོམས་དང་ལག་མཐིལ་མཆུར་བྱུང་བ། །གསར་དུ་བྱུང་ཡང་གསོ་བར་དཀའ། །ནད་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཟས་དང་ནི། ། མལ་གཅིག་རེག་སྩོགས་ལ་བརྟེན་ལས། །ཐམས་ཅད་འགོ་སྟེ་མིག་ནད་དང་། །མཛེ་ནད་ལྷག་པར་འགོས་པ་ཡིན། །ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་བཤད་ནས། །ད་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་བཤད་བྱ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྲིན་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཕྱི ཡི་དྲི་མས་བད་ཀན་ཁྲག་།བཤང་སྐྱེས་དབྱེ་བས་རྣམ་བཞི་ཡིན། །མིང་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཕྱི་ཡི་ཁྲག་ལས་བྱུང་། །ཚད་དབྱིབས་མདོག་ནི་ཏིལ་འབྲུ་འདྲ། །སྐྲ་དང་གོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཕྲ་ཞིང་རྐང་པ་མང་ལ་མིང་། །ཤིག་དང་སྲོ མ་ཞེས་བྱའོ།

遍布红色斑点，远处蔓延如毒草，皮肤如芝麻花，发痒且持续存在，圆形出现的是疥疮。
根部粗大且发热，呈红褐色且伤口多，有脓且虫多百孔，多数普遍生长。
边缘发红中间白，伴有发痒和发热，隆起且布满稳定纹路，如莲花瓣般绽放，厚重且黄水血液多，多数迅速破溃的是白莲。
皮薄的白色脓包，充满红色的是脓疱。
瘙痒病即发痒，腐烂且特别疼痛，众多细小黑疙瘩，多数生于臀手肘部。
有斑点且触碰难忍，发痒且伴热痛，发红且皮肤糜烂。
乌拉玛色极热痛，上部发红且发黑，如乌拉玛色果实，具备麻风病所有特征，因此呈现多种颜色。
麻风病根据病因严重程度，从病症辨别所述的特征，业力所显现的诸病发展而来，以及从死兆所述和，骨髓精液处所生应避，脂肪处所生仅能活命，胆混合肉血处难治，风和痰所生以及，皮肤所生单一病易治。
其中皮肤所生麻风，刺痛粗糙色不美，血处出汗嗜睡肿胀，肉中所生于脚和，手上生出脓包和，关节处特别关节腐烂消瘦，脚变滑脂肪所生，会使肢体毁坏。
骨髓所生鼻塌陷，眼红声音嘶哑和，伤口生虫精液处，会传染给妻子儿女，血等依次会出现所有特征。
癣疮与麻风同源生，即所谓白癜风和，遍流病。
依靠三种病因而生，风生粗糙且发紫，胆生如莲花瓣般红，发热且使毛发脱落，痰生灰白厚且重，伴痒依次说是依于，血和肉与脂肪。
这些颜色都是双重，那是后者较难治，毛发非白且稀薄，互不混杂新生的，未被火烧易治愈，除此之外难治愈，生于生殖器掌心唇，即使新生也难治。
诸病多数由饮食和，同床触碰等引起，一切会传染眼病和，麻风病特别易传染。
说完白癜风癣疮病，现在讲述虫病，依外内分类，虫病分为两种。
外垢痰血粪生分，四种从名分二十，其中外部血所生，大小形色如芝麻，依附发与衣服上，细小多足名为虱子跳蚤。

།གཉི་གས་ཐོར་བུ་འབྲུམ་བུ་དང་། །གཡན་པ་དག་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །ནང་གི་མཛེ་དང་རྒྱུ་གཅིག་སྟེ། །དེ་ལས་བད་ཀན་ལས་མང་སྐྱེ། །ཟས་མངར་བུ་རམ་འོ་མ་དང་། །ཚ་དང་འབྲས་སར་ཆན་ལ་དགའ། །མི་གཙང་བྱུང་བཅས་བཤང་ ལམ་ནས།།ལོ་མ་འདབ་མ་ལ་སྩོགས་དགའ། །བད་ཀན་མ་ཞུའི་གནས་སུ་འབྱུང་། །སྐྱེས་ནས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། །ལ་ལ་འབྲེང་བ་འདྲ་བ་ཡིན། །ལ་ལ་སྲིན་བུ་ཁོལ་མ་འདྲ། །ཁ་ཅིག་མྱུ་གུ་འབུས་པ་འདྲ། །ཕྲ་ཞིང་རིང་ལ་ཆུང་བ་ དང་།།དཀར་ཞིང་དམར་བར་སྣང་བ་ཡིན། །དེ་ཡི་མིང་ནི་རྣམ་བདུན་ཏེ། །རྒྱུ་མ་ཟད་དང་ལྟོ་ནང་འཁྱིལ། །སྙིང་ཟ་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་དང་། །མི་མངོན་རྒྱུ་དང་འཇག་མ་འདྲ། །དྲི་ཞིམ་ཞེས་བྱ་དེ་རྣམས་ནི། །སྙིང་འཕར་ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ། ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆས། །བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་རིམས་འདེབས་སློན། །སྐོམ་ཞིང་སྦྲིད་པ་ཆམ་པས་འདེབས། །ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཡི་རྩ་ནང་ནས། །ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཕྲ། །ཟླུམ་ཞིང་རྐང་མེད་ཟངས་ལྟར་དམར། །ཕྲ་ཞིང་ལ་ལར་བལྟར མི་སྣང་།།སྐྲ་རྩ་ཟ་ཞིང་སྦུ་འབྱི་བྱེད། །སྦུ་གླིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་འདྲ། །ཞགས་པ་བཅས་དང་ཐོང་ཀ་སྟེ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་མཛེ་ལས་གཅིག་།ཞུ་བའི་གནས་སུ་མི་གཙང་སྐྱེས། །འཕེལ་ནས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། །དེ་ནི་ཆེར་འཕེལ་གྱུར་པ་ན། ། གང་ཚེ་མ་ཞུའི་གནས་སུ་ཞུགས། །དེ་ཚེ་སྒྲེགས་པ་དབུགས་འབྱུང་བ། །ཕྱི་ས་ལྟ་བུར་མནམ་པར་འགྱུར། །ཟླུམ་ཞིང་ལུས་ཕྲ་སྦོམ་པོ་དང་། །སྨུག་དང་སེར་དང་དཀར་དང་གནག་།སྲིན་བུ་དེ་མིང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ཁམ་གྱི་ཟས་དང་དལ་གྱིས་འགྲོ། ། མྱོང་བར་བྱེད་དང་བརྐམ་པ་དང་། །ལུས་ལ་གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེས་འཁྲུ་གཟེར་དང་རྟུག་སྐམ་བྱེད། །སྐེམ་ཞིང་མདོག་ནི་སྐྱ་བ་དང་། །བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ལྕི་གཡའ་གཞང་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་བྱེད། ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་རླུང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

两者会生疮疱和疥疮。与内部麻风病同源，从此多生痰病。喜食甜食、糖、牛奶、盐和米饭。从大便道产生不净，喜欢树叶等。痰病生于未消化处，生后遍布全身。有的如串珠，有的如沸腾的虫，有的如萌芽。细长而小，呈现白色和红色。
其名有七种：肠衰竭、腹内盘绕、心痒、大奇异、隐行、如芦苇、香气。这些会引起心跳、流涎、食不消化、厌食、昏厥、失忆、发热、口渴、打喷嚏、感冒。
在血液循环的脉内，有从血液产生的细小虫，圆形无足呈铜红色，细小有时难以察见。啃食毛发根部并使毛发脱落。疖肿如无花果，有绳索和铜钱，这六种是麻风病之一。
在消化处生不净，增长后向下运行。当其大量增长时，一旦进入未消化处，就会打嗝、呼气如粪便般臭。圆形、身体细粗、褐色、黄色、白色和黑色。
虫子有五种名称：食物、缓行、感受、贪婪、害身。它们会引起腹泻、腹痛、大便干燥、消瘦、面色苍白、毛发竖立、消化力减退、瘙痒、痔疮外露。
此为《医方明鉴》病因品第十四章。下面将讲述风病的病因。

།རླུང་ནི་ཕན་དང་གནོད་བྱེད་ལ། །འདི་ནི་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི། ། ནད་དང་ནད་མེད་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །དེ་ནི་ཀུན་བྱེད་ཀུན་བདག་ཉིད། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་དགུའི་བདག། །འབྱིན་བྱེད་འཛིན་བྱེད་ཁྱབ་འཇུག་གཙོ། །སྡུད་བྱེད་འཆི་བདག་གཤིན་རྗེར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ལྡང་མི་འགྱུར བར།།རྟག་ཏུ་འབད་པ་ཉིད་དུ་གྱིས། །དེ་ཡིས་ཐ་མལ་གཞན་གྱུར་ལས། །ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བཤད། །བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་དེའི་མིང་གནས། །རྒྱུ་བའི་ལམ་ནི་རེ་རེ་ལྔ། །ནད་ཚུལ་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཡིན། །འདིར་ནི་ ནད་ཀྱི་རྣམ་གྱུར་བ།།དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ནད་གཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །གྲངས་མེད་ཀྱང་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡི། །གྲངས་སུ་སྔར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ལུས་ཟུངས་ཟད་བྱེད་བསྟེན་དྲགས་པས། །རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་འགྱུར་ ཏེ།།སྦུ་གུ་སྟོང་པར་རྒྱུ་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འགེངས་བར་བྱེད། །ནད་གཞན་གྱིས་ནི་གང་བ་དེར། །ཁེབས་པས་མཐུ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས། །གཟེར་དང་རྒྱུ་མ་སྒྲ་བཅས་སྦོ། །བཤང་འགགས་རྡེའུ་ནད་ གཞང་འབྲུམ་སྐྱེ།།རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་མཇུག་མདོར་ན། །རོ་སྨད་ཀྱི་ནི་ཕྱོགས་དེ་རུ། །མི་བཟད་གནོད་པ་དེ་དེ་སྐྱེད། །མ་ཞུའི་གནས་ཞུགས་སྐོམ་དད་སློན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གསུད་ནད། །ལྐོག་མ་འགགས་ཤིང་སྒྲེགས་མང་ན། ། ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྣ་བ་སྩོགས་ཞུགས་དབང་པོར་གནོད། །པགས་ཞུགས་གས་ཤིང་རྩུབ་པར་བྱེད། །ཁྲག་ཞུགས་གཉིད་སྟུག་མི་བཟད་ན། །ཚ་ཞིང་དམར་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཐོར་འབྱུང་ཁ་ཟས་སྲ་བར་གནས། །ཡི་ག་འཆུས སྐོམ་མགོ་འཁོར་ན།།ཤ་ཚིལ་ལ་གནས་རྨེན་བུ་དང་། །རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ལུས་རྩུབ་ལ། །ལུས་ལྕི་རབ་ན་རེངས་པ་དང་། །ཁུ་ཚུར་དབྱིག་པས་ཕོག་སྙམ་བྱེད། །རུས་གནས་བརླ་དང་རུས་ཚིགས་ན། །མི་བཟད་གཟེར་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །རྐང་ གནས་རུས་པ་ཁོང་སྟོང་ཞིང་།།གཉིད་མེད་རྟག་ཏུ་ན་བ་ཡིན། །ཁུ་བར་གནས་པ་མྱུར་འབྱུང་ལ། །འགགས་པའམ་མདོག་འགྱུར་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མངལ་གྱི་ཁུ་བར་གནས་དེ་བཞིན། །རྩ་རྣམས་སྟོང་ཞིང་སྦོ་བར་འགྱུར། །ཆུ་བར་གནས་ པ་གཟུགས་འཇས་དང་།།སྒུར་དང་ད་རྒན་ནད་དུ་འགྱུར། །ཚིགས་ལ་གནས་པའི་རླུང་སྐྲང་པ། །རྐྱལ་བ་རླུང་གིས་གང་རེག་འདྲ། །བརྐྱང་དང་བསྐུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིས། །བསྐྱོད་པ་ན་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ། ཟུག་ཆག་སྙམ་སེམས་འགུལ་བ་དང་། །རེངས་དང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། །ཚིགས་འཁུམས་འདར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་རྩ་ཆེན་ཀུན་ལ་གནས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ཡན་ལག་ལ་འཇུག་པས། །ནད་ནི ལུས་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ།།རོ་སྨད་དུ་ནི་འགག་པའི་རླུང་། །གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་སྙིང་གར་གནས། །སྙིང་གའི་སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་ནི། །མགོ་བོ་ཡན་ལག་བཅས་པར་ཟུག་།ལུས་ནི་ཀུན་དུ་ཞུགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་གཞུ་ལྟར་སྒུ་བོར་བྱེད། །དབུགས་ འབྱིན་དཀའ་ཞིང་མིག་རེངས་ཧར།།ལྷོད་ཅིང་འཛུམས་པར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །དེ་ནས་ཕུག་རོན་ལྟ་བུར་འཁུན། །དྲན་པ་མེད་དེ་གཞན་དབང་ཅན། །དེ་ཉིད་ཨ་བ་ཏ་ནར་བཤད། །རླུང་གིས་སྙིང་ནི་བཏང་གྱུར་ན། །སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་བདེ་ལ་ རེག་།སླར་ཞུགས་ན་ནི་ན་བར་བྱེད། །དེ་ནི་མངལ་འཇིག་ལས་བྱུང་དང་། །ཁྲག་ནི་ལྷག་པར་འཛག་གྱུར་དང་། །སྣད་པ་དག་ལས་བྱུང་གྱུར་པ། །ཤིན་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་བར་འགྱུར། །མཇིང་པ་རེངས་པའི་རླུང་ཞུགས་ཤིང་། །གང་ཚེ རྩ་ཆེན་ལ་གནས་པ།།ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་པར་བྱེད། །

气既能有益又能有害，这是各种现象的唯一因，特别是对于身体，是疾病和无病的唯一因。它是一切的作者和一切的本性，具有各种形态的众生之主，是呼气吸气的主宰毗湿奴，是收摄者死主阎罗。
因此应当经常努力使它不失调。由此能了知从正常转变为其他状态的各种疾病。其简略和广说的名称，每一种运行通道都有五种，这是为了了知疾病的方式而说。
此处说明疾病的变化，其分类、病根和特征。虽然数量无限，但之前已说明为八十种。
由于过度消耗身体精华，风会变得紊乱。在空管中运行时，会使其极度充满。在被其他疾病充满处，由于覆盖而变得有力。
进入消化处时，会产生刺痛和肠鸣胀满。大便阻塞、结石病、痔疮生起。在背部、腰部、尾椎，以及下身部位，产生难以忍受的伤害。
进入未消化处会引起口渴，咳嗽、呼吸不畅、哮喘病，喉咙堵塞且打嗝频繁，在脐以上部位产生症状。
进入耳等处会损害感官，进入皮肤会使其开裂粗糙。进入血分会引起沉睡难忍，发热发红且面色不悦。出现疹子，食物难以消化。
食欲不振、口渴、头晕时，位于肉脂处会产生淋巴结，剧烈疼痛且身体粗糙，身体沉重且僵硬，感觉像被拳头棍棒击打。
位于骨处时，大腿和关节会产生难忍的疼痛且体力耗尽。位于脚处时，骨头空虚，失眠且持续疼痛。
位于精液处时会快速射出，或阻塞或颜色改变。同样地，位于子宫精液处时，脉管空虚且肿胀。
位于水道处时会导致身形消瘦，驼背和关节炎。位于关节处的风肿胀，如同皮袋充满风气。
由于伸展和屈曲的动作，活动时会伴随疼痛。遍及所有肢体时，会感觉疼痛断裂，活动、僵硬、麻木，关节收缩和颤抖。
当位于所有大脉且反复紊乱时，由于进入肢体，称为疾病进入身体。
下身阻塞的风，向上行至心处。进入心窍后，会蔓延至头部和肢体。遍及全身时，会使身体如弓般弯曲。
呼吸困难，眼睛僵直瞪大，松弛且微笑，然后如鸽子般呻吟，失去意识且不能自主。这就是所说的中风。
当风离开心脏时，会暂时感到舒适，再次进入时会引起疼痛。这种情况源于胎位损坏，过度失血，或由于打击所致，极难治愈。
当颈部僵硬的风进入且位于大脉时，遍及全身后，会导致肋骨弯曲。

།དེ་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་པར་བྱེད། །ལུས་ནི་གཞུ་ལྟར་ནང་དུ་གུག་།མིག་རེངས་ཤུགས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །གླལ་འབྱུང་སོ་ནི་འཆའ་བ་དང་། །བད་ཀན་སྐྱུགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། ། རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ཅིང་ཚིག་མི་འཐོན། །འགྲམ་པ་རྒྱབ་དང་མགོ་བོ་ན། །འདི་ནི་ནང་དུ་གུག་ཅེས་བྱ། །ཕྱི་ཡི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ། །ལུས་ནི་ཕྱིར་དགྱེད་བྱེད་པ་དང་། །མགོ་བོ་རྒྱབ་ཏུ་འདྲེན་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ལ་བྲང་ནི་ཤིན་ཏུ་འབུར། །གཉའ་བ་བཅོམ་པ་ལྟར་ན་ཞིང་། །སོ་དང་ཁ་ནི མདོག་མི་སྡུག་།རྔུལ་ཞིང་ལུས་ནི་ལྷོད་པར་བྱེད། །ཕྱིར་དགྱེད་གཞུ་རེངས་ཞེས་བྱ་ཞིང་། །དེ་ལ་ཤུགས་དྲག་ཅེས་ཀྱང་བཤད། །གནད་ལ་གནས་པའི་རྨར་ཞུགས་ཏེ། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །རྐང་པ་ནས་ནི་མགོ་བོའི་བར། །ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱེད་པ། །སྐམ ཞིང་ལུས་ནི་སྐྱ་གྱུར་པ།།རྨ་ཡི་ད་རྒན་དེ་སྤང་བྱ། །ལུས་ལ་འཇུག་པའི་རླུང་ཀུན་ནི། །ཤུགས་དང་བྲལ་ནས་བདེ་བར་འགྱུར། །ལྕེ་ནི་བྲུད་དྲགས་སྐམ་ཟོས་གནོད། །འགྲམ་པའི་རྩ་བར་གནས་རླུང་འཁྲུགས། །འགྲམ་པ་གཉིས་ནི་བསྐྱོད་བྱས་ནས། །ཁ་ནི་གདངས་པར་བྱེད་པའམ། །ཡང་ ན་འཛུམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར།།འགྲམ་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེས། །ཟ་དང་སྨྲ་བ་དཀའ་བར་འགྱུར། །སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གནས་རླུང་། །ལྕེ་ནི་ལྡིབས་པར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །ལྕེ་ལྡིབས་དེས་ནི་བཟའ་བཏུང་དང་། །སྨྲ་བ་ལ་སོགས་མི་ནུས་འགྱུར། །མགོ་བོས་ཁུར་ནི་ཁྱེར་པ་ དང་།།དགོད་དྲགས་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། །སྔངས་དང་གཅུས་ཏེ་སྦྲིད་པ་གཏོང་། །གཞུ་སྲ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྔས་ནི་མི་མཉམ་ལ་ཉལ་དང་། །སྲ་བ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དང་། །རླུང་སྐྱེད་པ་ནི་དེ་དང་དེས། །རླུང་འཕེལ་རོ་སྟོད་ལ་ཞུགས་ནས། །གདོང་གི་གཞོགས་ ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱེད།།སྨྲ་བ་དགོད་དང་ལྟ་བའང་ཡོ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་མགོ་འགུལ་ཞིང་། །ཚིག་མི་ཕྱིན་ལ་མིག་རེངས་ཤིང་། །སོ་འགུལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །སྒྲ་མི་ཐོས་ཤིང་སྦྲིད་པ་ཐོགས། །དྲི་མི་ཚོར་ཞིང་དྲན་ཉམས་རྨོངས། །གཉིད་ལོག་པ་ན་དངང་བར་ འགྱུར།།མཆིལ་མ་གཡོན་དུ་འདོར་བ་དང་། །མིག་གཅིག་འཛུམས་པར་འགྱུར་པ་དང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མི་བཟད་ན། །གཞོགས་ཕྱེད་དག་གམ་རོ་སྨད་ན། །ལ་ལས་དེ་གཞོགས་ཕྱེད་ནད་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་གུག་ཅེས་ཟེར། །རླུང་ནི་ཁྲག་ལ་ བརྟེན་གྱུར་ཏེ།།སྤྱི་བོ་འཛིན་པའི་རྩར་ཞུགས་པ། །རྩུབ་ཅིང་ནད་བཅས་མདོག་གནག་བྱེད། །རྩ་འཛིན་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་། །རླུང་གིས་དེ་ལ་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་། །རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམས་བྱས་ནས། །གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་ལ་གནོད། །ཚིགས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་ པར་བྱེད།།དེ་ཡིས་ལུས་ཕྱེད་ཐམས་ཅད་ནི། །ལས་སྦྱོར་མི་ནུས་ཚོར་བ་མེད། །དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད་ཅེས་ཟེར། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་བསྐམས་པར་འཆད། །ལུས་ཀུན་རླུང་ནད་དེ་དང་འདྲ། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །རླུང་ནད་ཉི་ཚེས་གཞོགས་བྱེད་བསྐམས། ། ཤིན་ཏུ་གསེ་དཀའ་ཡིན་པར་བཤད། །གཞན་དང་འདྲེས་པའང་གསོ་དཀའ་ཡིན། །ཟད་བྱེད་རྒྱུ་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །མ་ཞུ་བད་ཀན་ལྡན་པ་ཡིས། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་ལུས་རེངས་པས། །བརྐྱང་བསྐུམ་ཀུན་ལས་ཉམས་འགྱུར་བ། །ཤིང་འདྲ་ཤིང་ལྟར་རེངས་པ་ཡིན། ། ཕྲག་པའི་རྩ་བར་ཞུགས་པའི་རླུང་། །དེར་གནས་རྩ་ནི་འཁུམས་བྱས་ཏེ། །དཔུང་པ་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་བྱེད། །དཔུང་པ་འཇས་པའི་རླུང་ནད་ཡིན། །གང་ཞིག་ལག་མཐིལ་སོར་མོར་འབྲེལ། །ཆུ་བ་རྒྱབ་ཏུ་འཁུམས་བྱེད་ཅིང་། །ལག་ངར་བྱ་བ་ཉམས་བྱེད་པ། །རླུང་དེ་བི་ཤ་ཙེ་རུ བཤད།།གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྐེད་པར་གནས། །



那时会引起打哈欠，身体如弓向内弯曲，眼睛僵硬用力呼吸，打哈欠并且咬牙，会呕吐痰液。肋骨疼痛说不出话，腮部、背部和头部疼痛，这就叫做向内弯曲。与外部相似的是，身体向外伸展，头部向后牵引，这时胸部非常突出。颈部如被压碎般疼痛，牙齿和嘴巴颜色难看。出汗身体松弛，向外伸展称为弓僵，也称为强力。
进入要害处的伤口，被风所动，从脚到头，疾病遍布全身。身体干瘦变灰白，应当避免这种陈旧伤口。所有进入身体的风，失去力量后会变得舒适。舌头过度活动、干燥食物有害，腮部根部的风脉紊乱。两腮活动后，要么张开嘴巴，要么会微笑。腮部受损后，吃饭和说话变得困难。
说话相关脉中的风，会使舌头变得迟钝，舌头迟钝则不能饮食，说话等也变得无力。头部负重，大笑过度多言，惊恐扭曲打喷嚏。拉紧弓弦，枕头不平躺卧，咀嚼坚硬食物，这些都会生风。风增长进入上身后，使面部一侧歪斜。说话、笑声和视线都歪斜。
然后头部摇动，说话不清眼睛僵硬，牙齿摇动声音嘶哑，听不见声音打喷嚏卡住。闻不到气味失忆迷糊，睡觉时会惊恐。口水向左边流，一只眼睛会眯起，如果从腋下以上难以忍受，或者半身或下身疼痛，有人说这是半身病，其他人称为一侧弯曲。
风依附于血，进入头顶持脉，使其粗糙带病变黑。这种持脉不可医治。风使其半边麻痹，使脉和筋腱干枯，伤害任何一侧，使关节连接处松弛。这使得半边身体，无法行动失去知觉。这称为一侧病，其他人称为一侧干枯。全身风病与此相似，依附于所有肢体。
风病单独使一侧干枯，据说极难治愈。与其他病混合也难治愈。应当避免会导致衰竭的病因。不消化伴有痰液，阻塞经络使身体僵硬，伸展屈曲都会丧失，如木般僵硬称为木僵。进入肩部根部的风，使该处脉管收缩，使肩膀无法活动，这是肩膀麻痹的风病。
凡是连接手掌和手指，使上臂向后收缩，使前臂功能丧失的风，称为毗舍遮。当风居于腰部时。

རླུང་དེ་བི་ཤ་ཙེ་རུ བཤད།།གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྐེད་པར་གནས། །བརླ་ཡི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས། །དེ་ཚེ་མི་དེ་འཐེང་པོར་འགྱུར། །བརླ་གཉིས་ལ་ཞུགས་འཕྱེ་བོར་འགྱུར། །གང་ཞིག་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ན། །ལུས་འདར་འཐེང་པོ་ལྟར་འགྲོ་བ། །ཚིགས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྲན་མའི་འཐེང་པོར་བཤད། །ཁ་ཟས་དྲོ་གྲང་ སྐམ་རློན་འདྲེས།།ལྕི་དང་སྣུམ་ཆེས་བསྟེན་པ་དང་། །ཞུ་དང་མ་ཞུ་མི་བདེས་བསྐྱོད། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་པས། །མ་ཞུ་ཤིན་ཏུ་སྩོགས་འགྱུར་ཏེ། །གལ་ཏེ་བརླ་ནང་ཞུགས་འགྱུར་ན། །བད་ཀན་ཚིལ་དང་རླུང་བཅས་པ། །ནད་གཞན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ནི། །བརླ་རུས་ནང་དུ་གང་བྱས་ཏེ། །བད་ཀན་ གྱིས་ཏེ་རེངས་གྱུར་ལ།།དེ་ཚེ་དེ་ཡིས་བརླ་རེངས་བྱེད། །འདེགས་མི་ནུས་གྲང་ཚོར་བ་མེད། །གཞན་གྱི་ཡིན་སྙམ་སེམས་ཤིང་ལྕི། །མི་བཟད་པར་ནི་འགྲོ་བ་ཉམས། །སེམས་ཁོང་ཆུད་ཅིང་ཡན་ལག་ན། །སྙོམ་སློན་རིམས་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །རྐང་པ་སྒྱིད་ཞན་འདེགས་པ་དཀའ། །བེམ་བེ+ེམ་པོར་འདུག་ལྡན་པ་ ཡིན།།དེ་ནི་བླ་རེངས་ནད་ཅེས་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ཞེས་ཟེར། །རླུང་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲང་། །པུས་མོའི་སྟེང་བྱུང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་ལྟར་སྦོམ་གྱུར་པ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་འདྲ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །རྐང་པ་ན་ཞིང་མི་མཉམ་ འདོར།།ངལ་བ་ལས་ནི་གང་ཆེ་རླུང་། །ལོང་མོར་གནས་ཏེ་ནད་སྐྱེད་པ། །དེ་ནི་རླུང་ནད་ཚེར་མར་བཤད། །རྟིང་བ་སོར་མོར་འབྲེལ་པ་ཡི། །ཆུ་བར་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་གང་། །བརླ་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ། །གཟུགས་འཁུམས་ཞེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། །བི་ཤ་ཙི་ དང་གཟུགས་འཁུམས་བཤད།།མི་བཟད་ན་བ་ཁ་ལིར་བཤད། །གང་གི་རྐང་པ་བརྩི་འགྱུར་ཞིང་། །བེམ་བེམ་པོར་ནི་གྱུར་པ་དག་།བད་ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་པ། །རྐང་པ་བརྩེ་བར་དེ་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རླུང་། །རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཚ་ བྱེད་ཅིང་།།ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་ཚེ་ཚ། །དེ་ནི་རྐང་ཚ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅཝ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ།

风被说为毗舍遮。当风住于腰部时，进入大腿肌肉内，此时此人成为跛者。进入两腿则成为瘸子。
当其开始行走时，身体颤抖如跛者而行，关节连接处松弛，此即称为豌豆跛。
饮食冷热干湿混杂，过重过油而食用，消化未消化不适而动，日卧夜不眠，
未消化极为积聚，若进入大腿内，痰饮脂肪与风俱，压制其他疾病，充满大腿骨内，
因痰饮而僵硬，此时彼致大腿僵硬，不能抬起无冷感，似为他人所有而觉沉重，
难忍行走受损，心神迷乱肢体痛，昏沉发热食欲失，腿脚疲软难抬起，
呈现僵硬状态，此即称为大腿僵硬病，他人称为富人风。
由风与血所生之肿，膝上生起病情重，如狼头般粗大，称为似狼头。
腿脚疼痛不平行走，因疲劳而风增大，住于踝部生病，此即称为风病刺。
脚跟与脚趾相连之肌肉，风损害其中，从大腿进入者，称为身躯萎缩。
已说毗舍遮与身躯萎缩，难忍疼痛称为卡利。凡腿脚麻木，
而成僵硬者，由痰饮风乱所致，说彼为腿脚麻木。胆汁与血俱之风，
使两腿发热，尤其行走时发热，此即称为脚热。
此为《医方八支精华》中第十五品病根之处。
此后当说垢病之病根。

།ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་ཟས། །ཚ་བ་དང་ ནི་མི་འཕྲོད་པ།།བསྟེན་དང་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་དང་། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་དང་། །ཉལ་པོ་དྲགས་དང་སྐྱིད་པར་གནས། །འཆགས་པའི་སྤྱོད་པ་མ་བསྟེན་དང་། །སྣད་དང་སྦྱང་བ་མ་བྱས་བས། །མི་ཡི་ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་འགྱུར་ཞིང་། །རླུང་སྐྱེད་ཟོས་པས་རླུང་ནད་ནི། ། འཕེལ་བས་འཁྲུགས་ཏེ་ལམ་གཞན་ཞུགས། །དེ་བཞིན་ཁྲག་ཀྱང་ལམ་འགགས་ལ། །དང་པོར་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་དང་། །འཐེང་ནད་སྟོབས་འཇིག་རླུང་ཁྲག་འདྲེས། །མིང་དུ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །དེ་ཡང་དང་པོར་རྐང་པར་རྒྱུ། །མཆོག་ཏུ་བཞོན སོགས་མཆོངས་ལས་བྱུང་།།དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་ཉིད་ནི། །མཛེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མར་མཚུངས། །དེ་བཞིན་ལུས་ཉམས་ཡན་ལག་ལྷོད། །པུས་མོ་བྱིན་པ་བརླ་རྐེད་པ། །ལག་པ་རྐང་པའི་ཚིགས་རྣམས་སུ། །གཡའ་ཞིང་འགུལ་དང་ན་བ་དང་། །ཆག་སྙམ་ སེམས་ཤིང་ཚོར་མེད་ལྕི།།ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྡང་བ་དང་། །སླར་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་གནས། །ལན་འགའ་ལག་པ་དག་ཏུ་གནས། །བྱི་བའི་དུག་ནི་ལྡང་བ་ལྟར། །ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །ཐོག་མར་པགས་པ་ཁྲག་ ལ་གནས།།བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བླ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ལུས་ཟུངས་ཀུན། །ཁྱབ་སྟེ་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ། །རྟོགས་སླ་པགས་གཡའ་ལ་སོགས་ལྡན། །ཟངས་ལྟར་དམར་དང་སྔོ་བ་དང་། །བྱ་རྨྱང་བཅས་ཤིང་རབ་དྲོ་ཚ། །རྟོགས་དཀའ་སྔར་ བས་ལྷག་པར་ན།།སྐྲང་ཞིང་མཁྲང་ལ་ཚོས་པར་བྱེད། །གཞང་དང་ཚིགས་དང་རུས་པ་རྐང་། །བཅད་སྙམ་སེམས་ཤིང་ནང་དུ་རྒྱུ། །ཤུགས་དང་ལྡན་ཚེ་སྒུར་པོ་དང་། །ཞ་བོ་འཐེང་པོར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །ལུས་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་གྱུར་ན། ། གཟེར་འགུལ་ཟུག་པའི་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །སྐྲང་བ་རྩུབ་ཅིང་གནག་པ་དང་། །སྔོ་ཞིང་འཕེལ་ཞིང་འབྲི་བར་འགྱུར། །རྩ་ཆེན་སོར་མོའི་ཚིགས་རྣམས་ནི། །འཁུམས་ཤིང་ལུས་བཅུམ་བཞིན་དུ་ན། །གྲང་ལ་མི་དགའ་རེག་ན་བདེ། །རེངས་ཤིང་འདར་ལ་ཚོར་བ་མེད། །ཁྲག་ཤས་ཆེ སྐྲང་རབ་ཏུ་ཟུག་།དམར་ཞིང་ཚ་བ་ཙེག་ཙེག་བྱེད། །སྣུམ་དང་རྩུབ་བས་ཞི་མི་འགྱུར། །གཡའ་དང་འདྲུལ་བར་ལྡན་པ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་ཚ་ཞིང་རྨོངས་བག་དང་། །རྔུལ་ཞིང་བརྒྱལ་མྱོས་སྐོམ་དད་ཆེ། །རེག་མི་བཟོད་ཅིང་ན་ལ་དམར། །སྐྲང་ཞིང་སྨིན་ལ་ཤིན་ཏུ བྲོ།།བད་ཀན་གྱིས་འགུལ་མི་ཤེས་ལྕི། །ཚོར་མེད་སྣུམ་ཞིང་གྲང་བ་དང་། །གཡའ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ན་བ་ཡིན། །འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་ཡིན། །ནད་གཅིག་ལས་བྱུང་གསར་གསོ་སླ། །ནད་གཉིས་ལས་བྱུང་འཚོ་བ་ཙམ། །འདུས་པ་ལས་བྱུང་ཆུ་སེར་འཛག་།རེངས་ དང་ཐོར་བུ་འབྱང་བ་སྤང་།།རླུང་ནི་ཡན་ལག་ཚིགས་གནས་པ། །ཁྲག་གི་ལམ་ལ་མྱུར་གནོད་བྱེད། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་གྱུར་པའི། །ནད་ཀྱིས་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། །ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན་རླུང་ལས། །སྲོག་རྩུབ་དྲག་ཤུལ་སྨྱུང་བ་དང་། །འགྲངས་དྲགས་ སྣད་དང་ལམ་གྱིས་དུབ།།ཤུགས་བཀག་ནན་གྱིས་བརྩིར་བ་ཡིས། །འཁྲུགས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཉེ་བར་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །ཆམ་པ་ཉམ་ཐག་སྐོམ་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་སོགས་ནད་མ་བསྐྱེད། །སྟོད་རྒྱུ་སྦྲིད་པ་སྒྲེགས་པ་དང་། ། སྐྱུགས་པ་གཉིད་ནི་བཀག་པ་དང་། །ཁུར་ལྕི་འདེགས་དང་དྲག་ཏུ་ངུ་། །དགོད་དྲགས་སོགས་ཀྱིས་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། །མགུལ་པ་འགགས་ཤིང་སེམས་ཉམས་ལ། །ཆམ་འདེབས་སློན་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །མགུལ་པར་ལྦ་བ་སོགས་སྐྱེད་ཅིང་། །ནམ་འཚོང་ཡན་ཆད་བརྟེན ནད་སྐྱེད།།ཁྱབ་བྱེད་འགྲོ་དང་འདུག་དྲགས་དང་། །

引起血液混乱的食物、热性和不适宜的食物、不当饮食和错误的行为、白天睡觉晚上失眠、过度房事和安逸生活、不进行适度运动、不进行清洁和净化，
这些会使人的血液混乱，食用引起风的食物会使风病增长而混乱进入其他通道，同样血液也会阻塞通道，最初会造成伤害。
这被称为富人的风病、跛足病、力量破坏的风血混合病。
它最初在脚部游走，主要由骑马等跳跃运动引起。其将要出现的症状与麻风病将要出现的症状相似。
同样身体虚弱、肢体松弛，膝盖、小腿、大腿、腰部、手脚关节处发痒、震动和疼痛，感觉像断裂一样，麻木沉重。
反复发作又平息，位于两脚根部，有时位于手部，像鼠毒发作一样遍布全身。
最初在皮肤和血液中，这种情况容易诊断。然后逐渐遍布全身组织，这种情况难以诊断。
容易诊断时伴有皮肤发痒等症状，呈铜色发红和发青，伴有瘙痒且发热。难以诊断时比之前更痛，肿胀坚硬发紫。
肛门、关节和骨骼感觉像断裂一样，向内游走。当病情严重时会导致驼背、瘫痪、跛行，遍布全身。
如果风的成分较大，则疼痛、震动、刺痛较重，肿胀粗糙发黑，发青且时增时减。
大脉和手指关节收缩，身体萎缩般疼痛，不喜寒冷，触摸舒适，僵硬、颤抖、麻木。
血分较大时，肿胀剧痛，发红发热刺痛，不论用油或粗糙物都不能平息，伴有瘙痒和腐烂。
胆病时发热昏沉，出汗、晕厥、醉态、口渴严重，触摸难忍，疼痛发红，肿胀成熟极其臭味。
痰病时不能活动沉重，麻木油腻发冷，发痒略微疼痛。混合症状则交替出现。
由单一病因引起的新发病容易治愈，由两种病因引起的仅能维持生命，由三种病因引起的会渗出浆液，僵硬和零星溃烂应当避免。
风位于肢节关节处，迅速损害血液通道。这两者相互混合的疾病会夺走生命。
具有五种本性的风由于粗暴、剧烈、饥饿、过饱、清洁、路途疲劳、抑制冲动、用力挤压而混乱，对眼睛等造成损害，
引起感冒、疲惫、口渴、咳嗽、呼吸不畅等疾病。上行风引起打喷嚏、打嗝、呕吐、失眠、搬重物、剧烈哭泣、过度大笑等导致疾病混乱，
喉咙堵塞、神志不清、感冒、流涎、食欲不振，在喉部生疮等，从肩部以上引起疾病。遍行风由于过度行走和站立，

ཁྱབ་བྱེད་འགྲོ་དང་འདུག་དྲགས་དང་། །རྩེད་མོ་དྲགས་དང་མི་བཟོད་སྤྱོད། །ཁ་ཟས་མི་མཐུན་རྩུབ་འཇིགས་དགའ། །ཡི་མུག་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར། །ཁུ་བ་སྟོབས་དང་སྤྲོ་བ་ཉམས། །སྐྲང་དང་སེམས་གཡེངས་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཟུག་པ་དང་། ། སྤུ་བརྩེ་ཡན་ལག་ཚོར་བ་མེད། །མཛེ་དང་མེད་དབལ་གཞན་ཡང་ནི། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །མཉམ་གནས་འདུ་བ་མ་སྙོམས་དང་། །གྲང་དང་འདྲེན་མའི་ཟས་ཟོས་དང་། །དུས་མིན་གཉིད་ལོག་མཚན་མོ་ནི། །གཉིད་མ་ལོག་ལ་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས། །གཟེར དང་སྐྲན་དང་ཕོ་ནད་སོགས།།ཞུ་དང་མ་ཞུར་གནས་ནད་སྐྱེད། །ཐུར་སེལ་ཟས་ནི་རྩུབ་དང་ལྕི། །ཤུགས་བཀག་པ་དང་མི་སྲུན་བཞོན། །ཁྱོགས་དང་བཞོན་དང་སྟན་གནས་དང་། །འགྲོ་བ་བསྟེན་ནི་དྲགས་པ་ཡིས། །འཁྲུགས་ནས་གསོ་བར་དཀའ་བའི་ནད། །ཞུ་བའི་གནས་ལ་ བརྟེན་པ་སྐྱེད།།གཅིན་དང་ཁུ་ཆུའི་ནད་གཞང་འབྲུམ། །གཞང་འབྱུང་ལ་སོགས་མང་པོ་སྐྱེད། །རླུང་ཀུན་མ་ཞུར་ལྡན་པ་ནི། །སྙོམ་དང་འགུལ་མི་ཤེས་ཁོང་ལྕི། །སྣུམ་དང་སྒྱིད་ཞན་ཡི་ག་འཆུས། །གྲང་སྐྲན་མེ་དྲོད་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །ཚ་དང་རྩུབ་པ་མངོན་འདོད་ ཅིང་།།དེ་ཟོས་བདེ་འགྱུར་ལས་ཤེས་བྱ། །མ་ཞུ་བ་དང་མི་ལྡན་པ། །སྙོམ་སོགས་གོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ནས་རླུང་གིས་འདྲེས་པ་ཡི། །དབྱེ་བ་མང་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །མཁྲིས་པས་འདྲེས་རྟགས་ཚ་བ་དང་། །སྐོམ་གཟེར་མགོ་འཁོར་མུན་འཐིབས་བྱེད། །ཚ་དྲོ་སྐྱུར་དང་ ལན་ཚྭ་བྲོ།།ཚ་ཞིང་གྲང་བ་འདོད་པ་ཡིན། །བསིལ་ཞིང་ཁོང་ལྕི་གཟེར་བ་དང་། །ཚ་བ་སོགས་ཟོས་སྨྱུང་བ་དང་། །རྩོལ་དང་རྩུབ་པས་ལྷག་པར་བདེ། །དྲོད་འདོད་བད་ཀན་ལྡན་པ་ཡིན། །ཁྲག་བཅས་ཚ་ཞིང་ན་དང་བཅས། །པགས་པའི་ཤ་ནད་ཤིན་ཏུ་ཟུག་།སྐྲང་པ་ མདོག་དམར་འགྱུར་བ་དང་།།ཐིག་ལེ་དམར་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཤ་དང་འདྲེས་པ་མཁྲང་བ་དང་། །མདོག་འགྱུར་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་། །སྤུ་བརྩེ་ལུས་ལ་གྲོག་མ་ནི། །རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར། །ཚིལ་དང་འདྲེས་པ་གསོ་དཀའ་དང་། །གཡོ་ཞིང་སྣུམ་ལ་ འཇམ་གྲང་བར།།ལུས་ལ་སྐྲང་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཡིན། །རུས་པ་དང་ལྡན་རེག་ན་ཚ། །བཙིར་ན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། །ཁབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཙགས་སྙམ་བྱེད། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན། །རྐང་དང་ལྡན་ལ་ལུས་སྒུ་ཞིང་། །གླལ་ མང་དཀྲིས་པ་སྙམ་དུ་སེམས།།རབ་ཏུ་ན་ལ་ལག་གཉིས་ཀྱིས། །བཙིར་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཁུ་བ་དང་འདྲིས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །ཡང་ན་མི་འབྱུང་འབྲས་བུ་མེད། །ཟས་འདྲེས་ཁོང་པར་མ་ཞུ་ན། །ཞུ་ནས་ནད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར། །གཅིན་དང་རླུང་འདྲེས་ལྒང་པ་སྦོ། ། གཅིན་ནི་འགགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །བཤང་འདྲེས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགག་།རང་གི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་གཅོད། །སྣུམ་ཟོས་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་འགྱུར། །ཟས་ཟོས་ལྟོ་ནི་སྦོས་པ་དང་། །ཟས་ཀྱིས་བཤང་བ་ཕུལ་ནས་ནི། །ན་ཞིང་སྐོམ་པོ་རྙོག་ཅན་འབྱུང་། །རླུང་ནི ལུས་ཟུངས་ཀུན་དང་འདྲེས།།བརླ་དང་ཆུ་སོ་རྒྱབ་ཏུ་ན། །རླུང་ནི་ལོག་སོང་མི་བདེ་ཞིང་། །སྙིང་ནི་རབ་ཏུ་ན་བར་བྱེད། །སྲོག་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་གྱུར་འཁྲུགས། །མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་དང་ལུས་ཚ་འགྱུར། །ལེགས་པར་མ་ཞུ་སློན་པར་བྱེད། །སྟོད་རྒྱུ་མགོ་འཁོར་སོགས་ པ་དང་།།ནང་དུ་ཚ་ཞིང་སྟོབས་ཟད་འགྱུར། །ཁྱབ་བྱེད་རྨོངས་བག་ལུས་ཀུན་ནི། །ཚ་ཞིང་ངལ་ལ་ལུས་སྤྱོད་འགགས། །ལུས་ཚ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན། །མཉམ་གནས་དྲོད་ཀྱིས་གནོད་རྡུལ་ཆེ། །མི་དགའ་སྐོམ་དང་ཚ་བཅས་འགྱུར། །ཐུར་དུ་སེལ་བས་དྲི་མ་ནི། །ཁ་ དོག་སེར་པོར་འབྱུང་བ་དང་།།

过度行走和站立，过度游戏和不能忍受的行为，不适当的饮食和喜好粗暴恐怖，以及忧郁等会导致紊乱。精液力量和兴致减退，浮肿和心散乱，发烧，四肢疼痛，毛孔和四肢失去知觉。
麻风病和其他疾病也会引起遍布全身的疾病。平衡的体液失调，寒冷和混杂的饮食，不当时间睡眠，夜晚不眠等会导致紊乱。疼痛、肿瘤和胃病等，会引起消化和不消化的疾病。
下行风因粗重的食物，抑制冲动，骑乘不驯服的坐骑，乘轿、骑乘、坐垫和过度行走等而紊乱，会引起难以治愈的消化系统疾病。引起小便病、精液病、痔疮、肛门脱垂等多种疾病。
所有风与不消化相关时，会出现昏沉、不能活动、腹部沉重、油腻、懒惰、食欲不振，寒性肿瘤使体温下降，渴望温热和粗糙的东西，食用这些会感到舒适，由此可知。
不消化和无关的症状，昏沉等相反。然后应知风与其他相混合的多种分类。与胆相混时的症状有发热、口渴、疼痛、头晕、昏暗。喜欢温热、酸和咸味，发热且渴望寒凉。
凉而腹重、疼痛，食用热性食物后饥饿，运动和粗糙更感舒适，渴望温暖是与痰相关的症状。与血相关时发热伴疼痛，皮肉病极痛，肿胀呈红色，出现红色斑点。
与肉相混时坚硬，颜色改变出现小疙瘩，毛孔感觉如蚂蚁在身上爬行。与脂肪相混难治愈，流动而油腻柔软寒凉，身体浮肿食欲不振，这是富人的风病。
与骨相关时触摸发热，按压感到舒适，感觉如被针刺，肢体疼痛。与筋相关时身体佝偻，打哈欠多感觉被缠绕，剧痛时用双手按压会感到舒适。
与精液相混时过度排出，或不排出无果实。与食物相混时腹中不消化，消化后病情会好转。与小便相混时膀胱胀满，小便阻塞。与大便相混时向下排出阻塞，在自己的位置完全阻断。
食用油腻快速消化，进食后腹部胀满，食物使大便增多后，疼痛且混浊的口渴出现。风与所有身体组织相混，大腿、牙齿和背部疼痛。风逆行不适，心脏剧痛。
与生命风和胆相混时紊乱，头晕昏厥身体发热。消化不良会引起呕吐，上行风导致头晕等，内热且力竭。遍行风使迷惑，全身发热疲惫行动阻碍。
身体发热伴有病症。平衡风受热损害尘垢大，不悦口渴伴发热。下行风使污物呈黄色排出。

།ཁ་ དོག་སེར་པོར་འབྱུང་བ་དང་།།ཟླ་མཚན་ཆེར་འཕེལ་མོ་མཚན་དང་། །ཕོ་མཚན་རྐུབ་ཏུ་ཚ་བར་འགྱུར། །སྲོག་ནི་བད་ཀན་འདྲེས་གྱུར་པ། །ལུས་ལྷོད་སྐོམ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །མཆིལ་མང་སྒྲེགས་པ་སྦྲིད་མང་སློན། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་ཐོགས་ པ་ཡིན།།སྟོད་རྒྱུ་ལུས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ཚིག་ཐོགས་སྐད་འགགས་ཡི་ག་འཆུས། །སྟོབས་དང་ཁ་དོག་ཉམས་པར་བྱེད། །ཁྱབ་བྱེད་རུས་ཚིགས་རེངས་པ་དང་། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྕི་བ་དང་། །འགྲོས་ནི་ཤིན་ཏུ་འཁྱོར་བ་ཡིན། །མཉམ་གནས་ཡན་ལག་གྲང་ བྱེད་ཅིང་།།རྔུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་དྲོད་ཆུང་འགྱུར། །ཐུར་སེལ་བཤང་དང་གཅི་བ་ནི། །བད་ཀན་བཅས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་རླུང་ནི་གཞན་འབྲེལ་བ། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་། །ཕན་ཚུན་རིམ་བཞིན་འདྲེས་གྱུར་པ། ། ཀུན་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེ། །ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །སྲོག་དང་སྟོད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་དཀའ་བ་དང་། །ཆམ་འདེབས་མགོ་བོ་ན་བར་བྱེད། །སྙིང་ན་ཁ་ནི་སྐམ་པར་འགྱུར། །སྟོད་རྒྱུའི་རླུང་ནི་སྲོག་དང་འདྲེས། །མདོག་དང གཟི་མདངས་སྟོབས་ཟད་བྱེད།།ཕྱོགས་འདིས་འགྲེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨན་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་པར་བྱ། །རླུང་ནི་གནས་དང་འཕེལ་དང་འབྲི། །ལས་རྣམས་ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ནི། །འཁྲུགས་པས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ཡིན། །མཁྲིས་ པ་ལ་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང་།།འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདྲེན་མ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་སོགས་ལས་འདྲེས་དེ་བཞིན། །འདྲེན་མ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན། །རབ་དང་རབ་མཆོག་བརྟགས་པ་ཡིས། །འདྲེས་པ་གྲངས་མེད་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། །རིམ་གྱིས་ བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལས།།རྟོགས་དཀའ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ཡང་བརྟག་།མ་ཡེངས་པས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཁྱད་པར་སྲོག་ནི་འཚོ་བ་ཡིན། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད། །དེ་གཉིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཚེ་དང་སྟོབས་ནི་ཟད་པར་འགྱུར། །རླུང་ནི་འདྲེས་པ་ མ་ཤེས་པའམ།།ཤེས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་ལོན་པ་ནི། །འབད་ཀྱང་གསོ་དཀའ་ཡིན་པའམ། །གསོ་བའི་ཐབས་ནི་མེད་པ་ཡིན། །འདྲེས་ནད་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །ཁོང་འབྲས་མཆེར་པ་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་མེ་དྲོད་ཉམས་ལ་སོགས། །བླ་བརྣན་དེ་ལས་འབྱུང་བར་ འགྱུར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཏེ་གནས་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རིམས་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། ། རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ།

颜色呈现黄色，月经增多，女阴和男阴、肛门发热。生命之风与痰互混，身体松软，口渴且食欲不振。
唾液多，打嗝，频繁打喷嚏。呼吸吸气受阻。上行风使身体沉重，言语迟钝，声音嘶哑，食欲不振。
使体力和肤色衰退。遍行风使骨节僵硬，四肢沉重，行走极不稳定。平衡风使四肢发冷，不出汗且体温低。
下行风使大小便带有痰液排出。如是风与其他相关者，称为二十二种。同样，生命风等诸风，相互依次混合，
所有这些紊乱者，称为二十种。生命风与上行风一起紊乱，呼吸困难，感冒，头痛，心痛且口干。
上行风与生命风混合，使肤色、光泽和体力耗竭。以此类推其余混合，医者应当善加运用。
应当详细观察风的住处、增长和减退以及作用。生命风等五种，因紊乱而相互混合。
与胆汁等十二种混合，成为复合病。与胆汁等混合同样，复合病有多种。
通过详细观察，混合成无数种。这些通过自身特征，以及逐渐好转的过程，
难以辨识，应当反复观察，专注地了解。特别是生命风维系生命，上行风称为力量。
这两者受损害时，寿命和体力将耗竭。风的混合若不了解，或虽知晓但已过一年，
即使努力也难以治愈，或无法治疗。若放任混合病不治，将引发腹内肿瘤、脾病、心病、
瘤、消化力衰退等严重疾病。
这是从《医论八支精华概要》中，病根处所第十六章。
这是从《医论八支精华概要》中，病根处所第三处圆满。
现在开始解说热病的治疗。具慧子等大仙人们如是说道。

།གང་ཕྱིར་མ་ཞུ་གནས་མ་ཞུ། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་མེ་དྲོད་ཉམས། །རིམ་གྱིས་ཉེས་པ་སྐྱེད་བྱེད་པས། །སྔོན་ཚུལ་བྱུང་དང་རིམས་སོགས་ལའང་། །དེ་ཕྱིར་སྨྱུང་བ་བྱ་དགོས་ལ། །སྟོབས ནི་འབད་པས་བསྲུང་བར་བྱ།།སྟོབས་ནི་ནད་མེད་པ་ཡི་གནས། །བྱ་བའི་རིམས་ནི་ནད་མེད་དོན། །སྨྱུང་བྱས་ནད་ནི་ཉམ་སྨད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་དང་ཁོང་ཡང་འགྱུར། །བདེ་ཞིང་བཀྲེས་སྐོམ་ཡི་ག་འབྱེ། །ཟས་འཇུ་སྟོབས་དང་མདངས་སྐྱེད་འགྱུར། །དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་བད་ ཀན་ནད།།བསླངས་དང་གཡོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །དང་གར་འཁྱིལ་བཅས་མཆིལ་མ་མང་། །ཟས་ལ་མི་དགའ་ལུད་པ་གསུང་། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་འདེབས་པ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་ཞུར་འགྱུར། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་འོས་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱས་ན་ ནི།།དབུགས་མི་བདེ་དང་ཚད་འཁྲུ་རྨོངས། །སྙིང་ནད་མི་བཟད་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །པོ་སོན་པི་པི་ལིང་བཅས་པ། །དུག་མོ་ཉུང་ངམ་ཤིང་མངར་ནི། །ཆུ་དྲོན་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚར་ལྡན་པ་བླུད། །ཀར་ཀ་ཏ་འམ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་སྦའི་ལོ་མའི་ ཆུའམ།།འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ནི་སྐྱོ་མའམ། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུའམ་ཆང་སྦྱར་བཏུང་། །ཉམས་སྟོབས་དུས་ཀྱི་དབྱེ་ཤེས་པས། །ཆོ་གའི་གནས་ལས་བཤད་པ་ཡི། །སྐྱུག་སྨན་དག་ནི་རབ་ཏུ་བཏང་། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དག་།བྱས་པར་གྱུར་ཏམ་མ་བྱས་ཀྱང་། །རིམས་ ནད་ཅན་ལ་རྣམ་སྦྱང་བྱ།།ནད་ནི་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྨིན་དང་ཞི་བར་བྱ་ཕྱིར་བྱ། །ཐལ་བས་གཡོགས་པའི་མེ་བཞིན་དུ། །མ་ཞུས་ཁེབས་ཟས་འཇུ་མི་འགྱུར། །དེ་བས་ཉེས་པ་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར། །རིམས་དང་ལྡན་ལ་སྨྱུང་བ་བྱ། །རླུང་དང་ བད་ཀན་རིམས་སྐོམ་དང་།།ཆུ་ཚན་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་བཏུང་། །དེས་ནི་བད་ཀན་ཞུ་གྱུར་ནས། །སྐོམ་དད་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་བུ་གའི་རྒྱུན། །འཇམ་པར་བྱས་ནས་སྦྱོང་བར་བྱེད། །ཞེན་པའི་རླུང་མཁྲིས་རྔུལ་དང་ནི། །བཤང་གཅི་བདེ་བར་འབྱིན་ པར་བྱེད།།གཉིད་རྨོངས་ཡི་ག་འཆུས་པ་སེལ། །སྲོག་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཆུ་གྲང་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །ནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་[(]འཕལ་[,]འཕེལ[)]བྱེད་ཡིན། །ཆུ་ཚན་ཡོན་ཏན་དེ་འདྲ་ཡང་། །གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པས་ལྡན་རིམས་དང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ ཚ།།ཀུན་ཚ་རྨོངས་བག་ཚད་པར་འཁྲུ། །ཆང་དུབ་ལས་བྱུང་སོ་ག་དང་། །གཅོང་སྐེམས་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་མི་བླུད། །དེ་ལ་གླ་སྒང་ཙནྡན་དང་། །བཅའ་སྒ་པར་པ་ཏ་དང་ནི། །པུ་ཤེལ་ཙི་དང་བ་ལེ་ཀ་། བསྐོལ་ཆུ་བསྒྲངས་བླུད་རིམས་སྐོམ་སེལ། །མཁྲིས་པ་མེད་པར་ཚ་མི་ འབྱུང་།།ཚ་བ་མེད་པར་རིམས་ཡོད་མིན། །དེ་བས་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་སྤང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བས་ལྷག་པར་སྤང་། །ཁྲུས་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལྷག་མའང་སྤང་བར་བྱ། །མ་ཞུ་གཟེར་འཇོམས་སྨན་ལྟ་བུར། །མ་ཞུ་རིམས་ནི་མི་བཟད་ལ། །སྨན་བཏུང་མི་ བྱ་དེ་ཡིས་ནི།།ལྷག་པར་མ་ཞུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ལྟོ་བ་མ་ཞུས་ཁྱབ་པ་ལ། །འོ་མ་སྦྲུལ་ལ་བླུད་དང་མཚུངས། །རླུང་དང་བད་ཀན་བདག་ཉིད་དེར། །ལྐོག་ནད་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །བྱིན་པ་ཚིགས་རུས་གཟེར་གྱུར་ལ། །རྔུལ་འབྱུང་བ་ནི་རབ་བསྔགས་ཏེ། །རྔུལ་ དང་བཤང་གཅི་འཕྱེན་བདེར་འབྱུང་།།མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཟས་འཇུ་བྱེད། །སྣུམ་འཐུང་ཆོ་གར་བཤད་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱ། །སྨྱང་དང་དུགས་བྱ་དུས་དང་ནི། །ནས་ཐུག་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་རྣམས། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྨིན་བྱེད་པ། །རིམ་མམ་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་སྦྱིན། ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ཟད་བྱེད་དང་། །གློ་བུར་བ་དང་རིམས་རྙིང་ལ། །

因为不消化而停滞不化，阻碍通道热量减退，逐渐产生过失，对于前述病症和热病等，因此需要禁食，并且应当努力保护体力。
体力是无病之所依，治疗热病是为了无病。禁食使病势减弱，生热力并使腹部轻松，舒适且饥渴开胃，食物消化生气力与光泽。
对此大多是痰病，升起和搅动，以及凝聚伴随多痰，不喜食物且咳嗽，刚吃完就发热病，尤其会变成不消化。
适合用吐药者赞用吐药，若用其他方法，则会引起呼吸不适、热泻、昏迷，心病难忍热病发作。
婆索尼胡椒等，毒茛或甘草，以温水加蜂蜜，或者加入岩盐服用。
可用蟹或苦瓜，楝树叶或葫芦叶的汁，或炒米汤，或甘蔗汁或酒调服。
了知体力和时宜，如治疗仪轨所说，应当善加服用吐药，关于吐药的配方，无论是否已经使用，对热病患者都要净化。
为了使病动摇，成熟和平息而做。如同被灰覆盖的火，被不消化覆盖的食物不能消化。因此为使过失成熟，对有热病者要禁食。
对风痰热病口渴，温水少量少量饮用。由此使痰消化，迅速消除口渴，生热力并使通道，柔软后得以净化。
黏着的风胆汗液，大小便顺利排出，消除昏睡和食欲不振，能够维持生命。
冷水则与此相反，会使病群增长。温水虽有如是功德，但对单纯胆病热病，胆分大和一面发热，遍热昏沉热泻，
酒疲劳所致、春季、消瘦、血胆病者不可饮。对此用藜芦、檀香，荜茇、胡黄连，水晶和巴列嘎，煮水冷却饮用能除热渴。
无胆不会发热，无热不会有热病，因此应避免损害胆，胆分大者更应避免。
沐浴、按摩、涂敷，以及过度禁食都应避免。如同消化疼痛药一样，不消化热病难忍时，不可服药，因为这会更加增长不消化。
腹部遍布不消化时，如同给蛇喝牛奶。对于风痰性质的，喉病感冒呼吸不适，小腿关节骨痛时，出汗最为赞叹。
汗液大小便排出顺利，生热力并助消化。如油疗法中所说，一切都应实行。禁食与热敷时宜，以及大麦汤和胡黄连汁等，能使污垢成熟，应按次第或情况给予。
对于单纯风病、新发病和陈旧热病。

རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ཟད་བྱེད་དང་། །གློ་བུར་བ་དང་རིམས་རྙིང་ལ། །སྨྱུང་བ་མི་བྱ་དེ་ལ་ནི། །ཉམས་མི་སྨད་པའི་ཞི་བྱ་ཕན། །དེ་ལ་མ་ཞུའི་རིམས་ལྡན་ཚུལ། །ཉམས་སྨད་མི་བྱར་ཤེས་པར་བྱ། །གསོ་བའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཤེས་ལས། །བརྟགས་ཏེ་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་ཡིན། །སྨྱུང བྱས་མཚན་མར་ལྡན་པ་ནི།།དེ་ལ་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་བླུད། །རང་གིས་སྨན་དང་ཇི་བཞིན་བསྐོལ། །དང་པོར་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་སྦྱིན། །ཞག་དྲུག་བར་དུའམ་གང་ཚེ་རིམས། །རྩེ་ཞིལ་གྱུར་པའི་བར་དུ་སྦྱིན། །དེ་ཡིས་ཤིང་གིས་མེ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡི་མེ་དྲོད་འཕེལ་ བར་བྱེད།།དང་པོ་འབྲས་ཡོས་ཐུག་འཇུ་སླ། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་དང་བཅས། །འུ་སུ་རྒྱ་མཚར་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐྱུར་འདོད་སེའུ་འབྲུ་བཅས་བ་བཏུང་། །འཁྲུ་བའམ་མཁྲིས་པ་མང་བ་ལ། །སྦྲང་རྩི་བཅའ་སྒ་བཏབ་བསྒྲངས་བླུད། །ཆུ་སོ་རྩིབ་ལོགས་གླད་པ་གཟེར། །གཟེ་ མ་བྱ་ཀྲི་བསྐོལ་བ་བླུད།།རིམས་འཁྲུར་ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། །བལ་བིལ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །ུཏྤལ་འུ་སུ་བསྐོལ་རིམས་འཁྲུར། །ཐུག་སྐྱུར་སྨིན་དང་དྲོད་བསྐྱེད་ཡིན། །སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །གཟེར་ཅན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ། །བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་ནས་ཐུག་ནི། །རྩ་ བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པ་སྦྱིན།།རྟུག་པ་འགགས་ལ་ནད་བཅས་པ། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །བཏབ་པའི་ནས་ཐུག་མར་དང་བརྔོས། །དྲི་མ་ནད་ནི་བདེ་འབྱུང་བྱེད། །ལྟོ་བར་རྟུག་འགགས་ནད་བཅས་ལ། །དབྱི་མོ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །རྒུན་འབྲུམ་དོང་ག་སྐྱུ་རུ་ར། །ཁོང་པ་བཅད་པ་སྙམ་ བྱེད་ལ།།རྒྱ་ཤུགད་ཏྲིག་ས་ལ་བར། །ཀྲྀཥྞ་པཎི་བིལ་བ་བླུད། །རྔུལ་མེད་གཉིད་མེད་སྐོམ་པས་ཉེན། །ཁར་དོང་གྲ་སྐྱུ་རུ་རའོ།

对于单纯的风病、突发性疾病和久病，
不要禁食，对于这些病症，
不要减弱体力，应当采用温和的治疗方法。
对于伴有消化不良发热的病症，
应当知道不要减弱体力。
了解两种治疗方法后，
观察后再决定是否禁食。
对于禁食后出现症状的病人，
应当给予容易消化的汤等食物。
按照药方煮制，
首先给予容易消化的汤等。
持续六天或者直到，
发热消退为止继续给予。
这就像木柴助长火势一样，
能增强病人的消化之火。
首先给予容易消化的炒米汤，
加入荜茇、长胡椒，
以及乌梭和海盐，
若想要酸味可加入酸枣饮用。
对于腹泻或胆汁过多者，
给予加入荜茇的蜂蜜水。
对于牙痛、肋痛、头痛，
给予煮过的芝麻和葛根。
对于发热性腹泻，用黑叶草、
木苹果、荜茇和，
青莲花、乌梭煮水，用于发热性腹泻。
酸汤有助于消化和产生热量。
对于打嗝、咳嗽、呼吸不畅，
疼痛者用小五根，
对于痰病患者，则给予，
大五根汤。
对于大便秘结伴有病症者，
加入长胡椒和诃子，
的大麦汤和酥油一起煮，
能使排便顺畅病症减轻。
对于腹部大便秘结伴有病症者，
用茯苓、长胡椒根、
葡萄、冬瓜、诃子。
对于感觉腹部堵塞者，
用枣子、三棱、沙罗树、
黑叶草、木苹果服用。
对于无汗、失眠、口渴者，
用枣核和诃子。

།རྒྱ་ཤུག་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཙནྡན་ནི། །སྐོམ་དང་སློན་དང་བཅས་པ་བླུད། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་རིམས་འཇོམས་ཡིན། ། དེ་དག་ཐུག་པའི་སྨན་ཡིན་ཏེ། །ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་སོགས་པའང་སྦྱར། །ཆང་ལས་བྱུང་དང་ཆང་རྒྱུན་བསྟེན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་གནས་ཞུགས་ནས། །དེ་གཉིས་ཤས་ཆེའམ་སོ་གའམ། །སྐོམ་དང་སློན་དང་ཚད་པས་ཉེན། །ཁྲག་ནི་སྟོད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་མི་བླུད་ཀྱི། ། འབྲས་ཕྱེའི་སྐྱོ་མ་རིམས་འཇོམས་པའི། །འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁར་དཀར་བཅས་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ནས་སྐྱོ་མ་ཞུ་ནས་ནི། །བཀྲེས་ན་ནས་ཐུག་འབྲས་བརྔོས་པའི། །འབྲས་ཆན་དག་ནི་བཟའ་བྱ་ཞིང་། །ཤ་ཁུ་སླ་བའི་ཁུ་བ་འམ། །མུངྒ་འུར པའི་ཁུ་བཅས་བཟའ།།དེ་ལྟར་ཞག་དྲུག་འདི་བཟླས་ཏེ། །ཉམས་སྟོབས་ནད་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས། །སྨིན་པའི་ནད་ནི་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨིན་པའམ་ཡང་ན་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་བསྔགས། །མཁྲིས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཁ་བ་ སྟེ།།བད་ཀན་ལ་ནི་ཚ་བ་བླུད། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཀྱང་། །བསྐ་བ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རིམས་གསར་དྲི་མ་འགགས་བྱེད་པས། །བསྐ་བས་མི་བཟད་རིམས་སྐྱེད་ཅིང་། །དང་ག་འཁྱིལ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ཡང་སྐྱེད། ། ལ་ལ་ཞག་བདུན་ནས་སྨན་གཏོང་། །གཞན་དག་ཞག་ནི་བཅུ་ལོན་ནས། །ཁ་ཅིག་ཟས་ཡང་ཟོས་ནས་གཏོང་། །མ་ཞུ་ཤས་ཆེ་ལ་མི་གཏང་། །གང་ཕྱིར་མི་བཟད་རིམས་ཉེན་ལ། །ནད་ཀྱི་ཤུགས་ནི་འབྱུང་འགྱུར་བ། །མ་སྨིན་པ་ལ་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ནི་སླར་འཕེལ་བྱེད་པ འམ།།ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སོགས་པ་ཡིས། །སྙོམ་དང་རྨོངས་བག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གང་ཚེ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ལུས་ཡང་། །དྲི་མ་ལ་སོགས་གཡོས་གྱུར་བ། །རིམས་བཏབ་ཡུན་རིང་མ་ལོན་ཡང་། །དེ་ཚེ་སྨན་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །གླ་སྒང་པར་པ་ཏར་བཅས་པའམ། །བཅའ་སྒའམ་ ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ།།བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་བླུད། །པ་ཏ་པུ་ཤེལ་པ་ལ་ཀ་།བླུད་པའམ་དེ་བཞིན་དུ་ནིམ་པ། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་དོ་གྲ་རྣམས། །འདི་ནི་ཅི་རིགས་པར་བླུད་བྱ། །ནན་སྨིན་བྱེད་པའི་སྨན་ཁུ་བ། །རིམས་དང་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །ཁས་རོ་མི་ཚོར་མ་ཞུ་ འཇོམས།།དུག་མོ་ཉུང་དང་པ་ཏོ་ལའི། །ལོ་མ་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོལ་གླ་སྒང་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏ་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོལ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀིར་ཏིག་ཏ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དཀར། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་ སྦྲང་།།ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་བྱས་པ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་རྟག་རིམས་སོགས། །ལྔ་པོ་ཞི་བར་བྱེད་པར་འདོད། །རླུང་གི་རིམས་ལ་བྱི་ཚེར་བ། །བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཕན། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་བཅའ་སྒའམ། །རྩ་བ་ལྔ་བ་ཆུང་ངུ་ཕན། ། མཁྲིས་རིམས་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །དེ་བཞིན་གླ་སྒང་པར་པ་ཏ། །བྱི་ཚེར་རྩ་མཁྲིས་བཅས་པ་ཕན། །བད་ཀན་དུག་མོ་ཉུང་སོགས་སྡེ། །ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་གླ་སྒང་། །བཅའ་སྒ་བྱི་ཚེར་བསྐོལ་བ་ཕན། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཨ་རུ་ར། །དོང་ག་གླ སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ།།བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་བཤང་འགགས་པས། །ན་བ་སྨིན་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་རིམས་ལ་ནི། །རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་།སེང་ཕྲོམ་ཏང་པལ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་བ་ལ་ཀེ་། པདྨ་གེ་སར་ཤུག་པ་དང་། །པད་རྩ་ཙནྡན་ ཨུཪྴིར།།བ་རུ་ཤ་ཀ་ཨུཏྤལ་སྔོ། །རྒུན་སོགས་སྐྱོ་མའམ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པ། །

将红枣、葡萄、香草、甘松、檀香，
连同水和盐一起服用。
加入蜂蜜可以治疗热病。
这些是汤药，
还可以配合肉汤、肉汁等。
饮用酒精和持续饮酒，
痰和胆汁进入其位置后，
这两者较重或在夏季，
或因渴、盐和热而危险。
血液会向上涌，
对此不要服用汤药，
而是用米粉粥治疗热病，
果汁加蜂蜜
和白糖一起服用。
然后粥消化后，
如果饿了就吃大麦汤和煮熟的
米饭，
以及肉汤、清汤或
绿豆汤一起食用。
这样持续六天，
保护体力和疾病。
然后通过禁食等方法，
使剩余的成熟疾病
成熟或平息，
推荐使用药汤配方。
对胆病最适合苦味，
对痰病则服用热药。
虽能去除痰和胆，
但不推荐涩味，
因为会阻碍新发热病的污浊，
涩味会引起难忍的热病，
并引起胃部绞痛和食欲不振，
还会引起打嗝和呼吸不畅。
有人七天后服药，
其他人十天后服药，
有些人吃了清淡食物后服药，
消化不良严重者不要服用。
因为对难忍的热病危险，
病势会发作，
对未成熟的病用药，
会使热病复发，
或因病情加重，
产生昏迷和迷糊。
当热病顶峰过去身体轻快，
污浊等开始活动时，
即使热病发作时间不长，
这时也要服药。
甘松和巴巴达或
荜茇或者蒺藜
煮沸后冷却的汤液服用。
服用巴达、普谢勒、巴拉卡，
或者同样的楝树，
香草、甘松、多格这些
应该根据情况服用。
使病情成熟的药汤，
能治疗热病、口渴、食欲不振，
味觉丧失和消化不良。
苦瓜和波托拉
叶子以及普切谢勒，
波托拉、甘松、香草和
巴达以及普切谢勒，
波托拉、楝树、三果，
葡萄、甘松、苦瓜，
基尔提克塔、香草和
荜茇以及白檀香，
香草、甘松、庵摩勒、蜂蜜，
以半偈颂完成的
这五种配方据说能平息
五种持续性热病等。
对风热病，蒺藜、
荜茇、香草、甘松有效。
或者胡椒根、
香草和荜茇，
或小五根方有效。
胆热病用甘松、苦瓜、
普切谢勒配合蜂蜜。
同样甘松、巴巴达、
蒺藜配合胆草有效。
痰病用苦瓜等类，
或者婆沙迦、甘松、
荜茇、蒺藜煮水有效。
胡椒根、诃子、
冬果、甘松、普切谢勒，
对痰风混合导致大便阻塞者，
能使病成熟并产生暖意。
对风胆引起的热病，
用葡萄、甘草、马度迦、
升麻、当归、香草和
甘松、庵摩勒、婆拉克、
莲花蕊、杜松和
莲根、檀香、乌尸罗、
婆楼沙迦、青莲，
用葡萄等煮粥或煮沸后冷却。

རྒུན་སོགས་སྐྱོ་མའམ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པ། །མེ་ཏོག་ཛཱ་ཏིའི་དྲིས་བསྒོས་ཏེ། །ཁ་ར་འབྲས་ཡོས་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །རླུང་མཁྲིས་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །ཆང་ནད་སློན་བརྒྱལ་ཚ་མགོ་འཁོར། །ངལ་དང་སྟོད་ཀྱི་ཁྲག་མཁྲིས་ནད། །སྐོམ་ དང་མིག་སེར་དག་ཀྱང་སེལ།།པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་སྣོད་སར་པ། །གཙང་མདག་ཏུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །བཙིར་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར། །ཁུ་བ་དེས་ནི་རིམས་ཚད་སེལ། །བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་ཤུ་དག་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པ་ཏ་དང་། །དོང་ག་དུག་མོ་ཉུང་བསྐོལ་ཕན། །ཡང་ ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བ་ཡི།།ཁུ་བར་པི་པི་ལིང་གི་ནི། །ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཕན། །བྱ་ཀྲི་བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ། །པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མར་བཅས། །བད་ཀན་རླུང་རིམས་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ཆམ་པ་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །གླ་སྒང་འུ་སུ་ཨ་རུ་ར། །བཅའ་སྒ་ སྐྲ་ལོ་པུ་ཏི་ཀ་།ཤུ་དགག་བྲ་ཀད་ཕལ། །ཐང་ཤིང་ཤིང་ཀུན་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །རླུང་དང་བད་རིམས་མཆིལ་མ་མང་། །ལྟོ་དང་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན། །ལྐོག་ནད་ཁ་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རྣམས་སེལ། །དོང་ག་སོགས་ཏེ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བད་ཀན་མཁྲིས འགྱུར་རིམས་འཇོམས་སོ།

葡萄等果汁或煮沸后冷却，
以豆蔻花香熏制，
加入糖、炒米和蜂蜜调制。
能够降伏风胆热病，
酒病、昏厥、发热头晕，
疲劳和上部血胆疾病，
并能消除口渴和黄眼病。
将普次谢（一种矿物）磨碎放入新容器中，
用清水煮沸，
将榨取的汁液与酥油调和。
此汁液能消除热病，
对于痰风混合病，白芷、
普次谢、巴达（一种药材）、
冬瓜和毒母（一种药材）煮沸有效。
或者煮沸独活，
在其汁液中加入
胡椒粉服用即有效。
煮沸鸡骨草、姜黄和独活，
配以胡椒粉，
能降伏痰风热病、呼吸不畅、
咳嗽、感冒和疼痛。
甘松、茴香、诃子、
姜黄、发丝、布德卡（一种药材）、
白芷、肉豆蔻、
桂皮、阿魏与蜂蜜，
能治疗风痰热病、多痰、
腹部、心口、肋部疼痛、
喉病、口部肿胀、
咳嗽和呼吸不畅等症。
冬瓜等配以蜂蜜，
能降伏痰胆变化热病。

།དེ་བཞིན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ནི། །བ་ཤ་ཀ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་པ་ཏོ་ལ། །བོང་ང་དཀར་པོ་ནིམ་པ་དང་། །མུར་བ་བྱི་ཚེར་བ་ཡང་ཕན། །འདུས་པའི་རིམས་ལ་བྱ་ཀྲི་དང་། ། ཐང་ཤིང་སྐྱེར་པ་གླ་སྒང་དང་། །པ་ཏོ་ལོ་མ་ནིམ་པའི་ཤུན། །འབྲས་གསུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཡང་ཕན། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་རིམས། །ལུད་དབུགས་མི་བདེ་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།དོང་གྲ་པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཕན། །རྒུན་འབྲུམ་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་།བ་རུ ཤ་ཀ་ཀྱི་ལྕེ་བ།།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཏང་པལ་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །ཁུ་བ་དེ་ནི་དེས་འཐུངས་ན། །རིམས་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ཛཱ་ཏི་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་ར། །བྱི་ཚེར་བ་བསྐོལ་དེ་འདྲར་ཕན། །བཤང་འགགས་ རྒུན་འབྲུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ།།ཀྱི་ལྕེ་བུ་རམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སྨན་ཞུ་ནས་ནི་ཐུག་པ་སོགས། །སྤྱད་བྱ་བད་ཀན་ཅན་གྱིས་མིན། །བད་ཀན་གྱིས་བརླན་ལུས་ལ་ནི། །རྔུལ་ལ་ཆར་བབ་འཕེལ་བ་ལྟར། །ཐུག་པ་ཡིས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡང་། །ཡུ་ཤ་ རྒྱ་སྲན་ཙ་ན་ཀ་།སྲན་མ་སོགས་བྱས་ཡང་བ་དང་། །རྩུབ་ཅིང་རོ་ཁ་ལྡན་ཡིད་འོང་། །ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་གཡོས་ལེགས་སྦྱིན། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་སོགས་འབྲུ་རྙིང་། །དྲུག་ཅུ་པ་ཡང་རིམས་ལ་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་དེ་བཞིན་ནས། །ཕུབ་མ་མེད་བྱས་ཆག་ཚེའི་ཆན། །ནད་དང ལུས་ཟུངས་སོགས་སྟོབས་ལས།།རིམས་སེལ་སྨན་ཁུར་བཙོས་འབྲས་ཆན། །ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་བཙགས་ནས་ནི། །ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །མུངྒ་སོགས་དང་ཀུ་ལངྠའི། །ཡུ་ཤ་ཡང་བས་རིམས་ནད་འཇོམས། །ཚོད་མ་ཀ་ར་བེ་ལ་དང་། །ཀར་ཀོ་ ཏ་དང་ལ་ཕུག་གཞོན།།པར་པ་ཏ་དང་བ་ཤ་ཀ་།ནིམ་པའི་མེ་ཏོག་པ་ཏོ་ལའི། །འབྲས་བུ་དང་ནི་ལོ་མ་ལས། །ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ཚོད་མ་བསྔགས། །ཤིན་ཏུ་ཡང་བའི་ཤ་དང་ནི། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པ་རུ་ཤ། །གྣི་མནྠ་རྒུན་འབྲུམ་ དང་།།སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེ་འབྲུ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །འུ་སུ་ཟིར་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །ཕལ་ཆེར་ཁར་སྦྲང་རྩི་ཆེར། །ལྡན་པའི་གཡོས་བྱས་མ་བྱས་པ། །མི་སྐྱུར་དར་བ་བསྐོལ་བ་དང་། །ཡི་གར་འོང་ཞིང་སླ་བ་དང་། །ལེགས་པར་བསྐོལ་བའི་ཚོད་མ་ཕན། ། དེ་ནི་བཏུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱིན། །ཆུ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །གོམས་པར་གྱུར་པའི་དབང་ལས་ནི། །ཆང་ཡང་བླུད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །རིམས་དང་བཅས་པའམ་རིམས་བྲལ་ལ། །དགོངས་ཀ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་སྦྱིན། །དེ་ཚེ་བད་ཀན་མེ་དྲོད་འཕེལ། །ཁོང་པའི མེ་དྲོད་སྟོབས་དང་ལྡན།།ཡང་ན་ཡུལ་གོམས་དབང་ལས་ནི། །ཅི་རིགས་སུ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་སྔར་ཟོས་ན། །ཟས་མ་ཞུ་བར་གཟིར་བར་འགྱུར། །སྨན་བསྐོལ་ཁུ་བ་ཕན་ཟས་ཀྱིས། །ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱ། །བད་ཀན་བྲི་ནས་རླུང་མཁྲིས་ ནི།།ཤས་ཆེའི་རིམས་ལ་ཞུན་མར་སྦྱིན། །ནད་སྨིན་པ་ལ་བདུད་རྩི་ཡིན། །གཞན་དུ་དེ་ནི་དུག་དང་མཚུངས། །ཞག་བཅུ་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །རིམས་གྱིས་བླ་བརྣན་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་རིམས། །བད་ཀན་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་བྱ། །ལུས་དང་ལུས་ ཟུངས་སྟོབས་ཞན་པས།།རིམས་རྙིང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པས་རིམས་སྐྱེད་བྱེད། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །སྐྱུགས་སྨན་དུགས་དང་དུས་དང་ཆུ། །བསྐོལ་དང་ཁ་ཟས་སྤངས་པ་ཡིས། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་གྲོགས་གྱུར་པས། །གང་ཞིག་སྟོབས་ ཆེན་གྱུར་པ་ལ།།དེ་ཡི་ཞི་བྱེད་ཞུན་མར་ཏེ། །ཁང་པ་འབར་ལ་ཆུ་བླུགས་མཚུངས། །

同样普切谢尔以及，婆沙迦和普谢尔则，狗舌和三果，独活以及巴托拉，白附子宁波和，没药蒺藜也有效。对于合并的热病，比亚格日和，檀香木柴胡格朗和，巴托罗叶宁波皮，三果普切谢尔也有效。风和痰较重的热病，咳喘不适肋侧痛，冬瓜普什卡拉根和，独活坎达卡日有效。葡萄马度迦花，婆卢沙迦狗舌，普谢尔则和普切谢尔，三果和唐巴拉一起，煎煮后冷却，饮用其汁液，能够祛除一切热病。肉豆蔻格朗诃子，蒺藜煎煮同样有效。大便闭结时葡萄普切谢尔，狗舌糖蜜三果。药物消化后汤等，可服用但痰者不宜。痰湿的身体，如同汗上降雨增长，汤会生痰，因此从一开始，汤汁豌豆扎那迦，豌豆等制成轻淡，粗糙带苦味悦意，开胃消化良好。稻谷草芽等陈谷，六十日稻对热病有效。痰重者同样大麦，去壳制成碎米饭。根据病情体质等状况，热病治疗药汁煮饭，过滤二次或三次，根据情况服用。绿豆等和古兰塔，汤汁轻淡能治热病。蔬菜卡拉贝拉和，卡尔科塔和嫩萝卜，巴尔巴塔和婆沙迦，宁波花和巴托拉，果实以及叶子，精心烹制的蔬菜值得称赞。极为轻淡的肉和，干燥地带动物肉汤，坎达卡日巴卢沙，格尼曼塔葡萄和，诃子和胡椒和，辣椒和生姜和，葱姜和盐一起，大多加入较多蜂蜜，烹制或生食，不酸的酸奶煮沸和，可口易消化和，精心煮制的蔬菜有效。这也可作为饮品服用。开水冷却和，根据习惯，也可饮用酒。无论有热病或无热病，傍晚应食用轻淡食物。此时痰和消化力增长，腹部消化力强健。或者根据地方习惯，可根据情况服用。消化力弱时若先食用，食物未消化会引起不适。药物煎煮汁液有益食物，应当禁食十天。痰减少后风胆，较重的热病可服用酥油。对于成熟的病是甘露，否则如同毒药。即使过了十天，热病会加重复发。对此禁食等热病，应持续到痰消尽为止。身体和体质虚弱，会导致热病久延。消化力粗暴会引发热病。对于消化力粗暴者，呕吐药热敷时间和水，煮沸和饮食戒除，风的体性成为助缘，对于某些力量强大者，其平息方法是酥油，如同向燃烧的房屋浇水。

།ཁང་པ་འབར་ལ་ཆུ་བླུགས་མཚུངས། །རླུང་མཁྲིས་སེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་ནི། །སྦྱོར་བའི་དབང་ལས་གྱུར་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་རང་གི་སྨན་དང་ནི། །ཇི་བཞིན་བསྐོལ་བ་དེ་ལ་སྦྱིན། །རིམས་དྲོ་མི་མཐུན་པས་སེལ་ལ། ། བསིལ་བས་མཁྲིས་པའང་སེལ་བར་བྱེད། །སྣུམ་པས་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མར། །མཚུངས་ཀྱང་སྦྱོར་དང་གཡོས་པས་སེལ། །སྔར་གྱི་སྨན་ཁུ་མར་བཅས་པ། །ཐམས་ཅད་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་གཏང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནིམ་པའི་ཤུན། །ཤིང་མངར་བྲི་ཧ་ཏི གཉིས་དང་།།སྲན་ཆུང་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་ལ། །མར་ལྡན་རིམས་དང་ལུད་པ་འཇོམས། །པི་པི་ལིང་དང་ཏིག་ཏ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཐལ་ཏྲེས། །ཏ་མ་ལ་ཀ་སྐྱུ་རུ་ར་བིལ་བ། །གླ་སྒང་ཙནྡན་ཀྱི་ལྕེ་པུ་ཤེལ་ཙེ། ། རྒུན་འབྲུམ་བོང་ང་ས་ལ་པརྞི་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རིམས་ཀྱི་ནད་དང་ནི། །མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་ཧ་ལི་ས་ཀ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་མི་བཟད་ཚ་བ་དང་། །སྙོམ་པའི་ནད་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། །མགོ་ནད་སློན་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད། །དུར་བྱིད་མ་གཏོགས སེང་ཕྲོམ་སོགས་བསྐོལ་མར།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་པུ་ཙེ་ཤེལ་དུག་མར། །ཀྱི་ལྕེ་བར་བསྐོལ་སྨན་མར་གང་ཡིན་ཕན། །བྱེ་དང་ག་དང་དབྱི་མོང་ཁ་རུ་ཚ། །པ་ཏ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་ ཐལ་བ།།འདི་རྣམས་ཆ་ནི་སྲང་རེར་བྱས་པ་དང་། །མར་དང་འོ་མ་ཆ་ནི་མཉམ་བྱས་པ། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བས་བད་ཀན་རིམས་རྙིང་འཇོམས། །སླེ་ཏྲེས་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དང་། །བ་ཤ་ཀ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་བ་ལ་དང་། །བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་རིམས་ ནད་འཇོམས།།མར་ཞུ་ནས་ནི་ཤ་འཇམ་ཁུ། །ཁ་ཟས་བཅས་པ་བཟའ་བར་བྱ། །དེས་ནི་སྟོབས་རབ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟད་བྱེད་ཡིན། །ཀ་ར་བེ+ེ་ལ་སོགས་ཁུ་དང་། །མུངྒ་བད་ཀན་མཁྲིས་འཇོམས་པས། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་རིམས་ལ། །གཟེར་ དང་བཤང་བ་འགགས་པ་ནི།།སྐྱེད་ཅིང་རིམས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྔགས་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནི། །རིམས་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །སྦྱང་འོས་ལ་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །དེ་ལ་སྐྱུགས་སྨན་སྔར་བཤད་པ། །མ་ཞུ་བར་ནི་གནས་ནད་ལ། ། སྟོབས་ཅན་སྟོབས་ནི་བསྲུངས་ཏེ་བཏང་། །སྨིན་ཞིང་ནད་ནི་ལྷོད་གྱུར་པའམ། །ཆང་དང་དུག་ལས་བྱུང་རིམས་ལ། །ཤ་མ་དུར་བྱེད་འབྲས་བུ་གསུམ། །པི་པི་ལིང་དང་གེ་སར་དང་། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་སོགས་སྨན། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྦྱིན། །རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ རུ་རའི་ཁུ་བ།། རུ་ར་ནི་རྒུན་ཆུར་བཅས། །དོང་གའོ་མར་བཅས་པའམ། །རྒུན་ཆུ་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །འབྲས་བུ་གསུམ་མམ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །འོ་མ་རིམས་དང་ལྡན་པས་བཏུང་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་རིམ་བཞིན་ བླུད།།རིམ་གྱིས་དི་མ་གློངས་གཡོས་ཚེ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དགག་མི་བྱ། །ནད་ནི་ཁོང་པར་གནས་སྙེག་ནས། །སྨིན་ཀྱང་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །སྨིན་ནས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །མ་སྨིན་བཀག་པའི་ཉེས་པ་ནི། །ནད་བཅོས་ ཐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན།།གང་ཞིག་རྨོངས་པས་མ་སྨིན་པའི། །རིམས་ལ་ནད་འབྱིན་སྨན་གཏོང་བ། །དེ་ནི་སྦྲུལ་ནག་གཉིད་ལོག་ལ། །ལག་པའི་རྩེ་མོས་རེག་དང་མཚུངས། །རིམས་ཟད་པ་ལ་སློན་སྨན་དང་། །བཀྲུ་སྨན་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་འོ་མ་དག་གི་ ནི།།མས་གཏོང་བས་ནི་ནད་བསལ་བྱ། །འོ་མ་ལ་གོམས་བད་ཀན་ཟད། །ལུས་ཚ་སྐོམ་དད་གཉིས་ཡོད་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པ་ནི། །ཚད་པར་འཁྲུ་ཡང་འོ་མ་པན། །

如同向燃烧的房屋浇水一般，对于治疗风胆病最为殊胜。由于药物配伍的作用，因此应当依照各自的药物，煎煮后服用。
热病用相反的方法来治疗，用凉性的药物来治疗胆病。油性药物治疗风病，酥油治疗痰病，虽然相似但通过配伍和烹煮来治疗。
之前提到的药汤加入酥油，所有这些都要根据病症来使用。三果、楝树皮、甘草、两种补骨脂和小豆与牛奶一起煎煮，加入酥油可以治疗热病和咳嗽。
胡椒、龙胆草、野胡萝卜、刺天茄、补骨脂、水晶灰、蒺藜、多香木、诃子、木榴、甘松、檀香、牛舌草、水晶盐、葡萄、驴蒜、沙拉巴尼，用这些煎煮的酥油可以治疗热病、消化不良、哈利萨卡病、食欲不振、剧烈发热、昏迷病、肋痛、头痛等症状，能迅速消除。
除了大黄以外，用升麻等煎煮的酥油，对风引起的热病特别有效。对胆热病，用补骨脂、水晶、毒药和牛舌草煎煮的药油都有效果。
茅香、姜黄、独活、岩盐、巴达、三辛香、枳椇、辣椒和炒麦子灰，这些各取一两，与等量的酥油和牛奶，煎煮一升，可以治疗陈旧的痰热病。
蒺藜汁液调制成糊状，加入婆沙迦、三果、葡萄和婆罗，煎煮成药油可以治疗热病。
酥油融化后，应该与嫩肉汤一起食用。这样能够增强体力，并且能够彻底消除疾病。
糖和苦瓜等的汁液，以及绿豆能治疗痰病和胆病，但对于以风为主的热病，会引起疼痛和便秘，并且会使热病加重，因此不推荐使用。
如果按照上述方法治疗后热病仍未痊愈，对于适合清除的病症应当进行清除。对于之前提到的催吐药，在消化不良的病症中，要在保护体力的情况下使用强效药物。
对于已经成熟且病情缓和的热病，或由酒精和毒物引起的热病，应给予沙玛、大黄、三果、胡椒、莲蕊，或者三辛香等药物，加入白糖和蜂蜜服用。
葡萄和诃子的汁液，诃子加葡萄酒，或者冬瓜加牛奶，或者加入葡萄酒服用。三果或牛舌草，应该和牛奶一起服用。在使用泻药时，也要依次服用稀粥等食物。
当污浊逐渐被搅动时，不要经常阻止。疾病潜伏在体内，即使成熟也会产生危害。如果病情特别严重，应该等到成熟后再切除。未成熟就阻止的过失，在治病方法中已经说明。
如果有人因为愚昧而对未成熟的热病使用排病药物，这就如同用手指去触摸熟睡的黑蛇一样危险。
对于已经消退的热病，催吐药和泻药都不适合，应该用牛奶灌肠来治疗。习惯饮用牛奶的人痰消退，身体发热和口渴并存时，即使受到风和胆病影响而出现热泻，牛奶仍然有效。

རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པ་ནི། །ཚད་པར་འཁྲུ་ཡང་འོ་མ་པན། །དེ་ལུས་སྨྱུང་བས་གདུངས་པ་དག་།མེས་ཚིག་པ་ཡི་ནགས་ལ་ནི། །ཆར་ཆུ་ འབབ་པས་སྐྱེད་པ་ལྟར།།རིམས་ནི་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་བས་འོ་མ་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ། །དྲོ་བའམ་བསྒྲངས་པ་བཞོས་མ་ཐག་།དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་ཏེ་སྦྱིན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རིམས་ཅན་གསོད། །འོ་མ་བཅའ་སྒ་འབྲ་གོར་བཅས། །རྒུན་འབྲུམ་ཁ་ར་མར་ ལྡན་པར།།བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །སྐོམ་དད་ལུས་ཚ་རིམས་འཇོམས་བྱེད། །དེ་བཞིན་པ་ལ་རྒུན་ཤིང་མངར། །ཙནྡན་ཐལ་ཏྲེས་པི་པི་ལིང་། །འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་ཆུ་བསྐོལ་བའམ། །པི་པི་ལིང་དང་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ཀྱིས་བཏབ་ པས་འཐུངས་ན་ནི།།ཀླད་གཟེར་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་གཟེར་རིམས་རྙིང་ལས་ཐར། །རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་དེ་དང་འདྲ། །ེ་རཎྜ་རྩ་བསྐོལ་བའམ། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་བསྐོལ་བའམ། །བཞོས་མ་ཐག་གི་འོ་མ་འཐུངས། །རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཕྱི་ས་ འགགས།།ཁྲག་བཅས་སྦྱིན་བག་ཚད་འཁྲུ་དང་། །སྐོམ་དད་གཟེར་བཅས་འཁྲུ་ལས་ཐར། །བཅའ་སྒ་བ་ལ་བྱ་ཀྲི་དང་། །གཟེ་མ་བུ་རམ་འོ་མར་བཙོས། །བསྐོལ་འཐུངས་སྐྲངས་བཤང་གཅིན་དང་འཕྱེན། །འགགས་དང་རིམས་དང་ལུད་པ་ འཇོམས།།བྲི་ཥྩི་བལ་བིལ་བ་དང་། །བར་ཤ་བྷུ་དང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །རིམས་ཀྱི་སྐྲངས་ནད་སེལ་བ་ཡིན། །ཤིང་ཤ་པ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །འོ་མ་དག་ཏུ་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །ནད་སྨིན་ཞུ་བའི་གནད་སོང་ལ། །མས་གཏོང་དྲག་པོས་མེ་ སྟོབས་སྐྱེད།།རིམས་བྲལ་སེམས་དགའ་ཡི་ག་འབྱེད། །མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །བཀྲུ་སྨན་མཁྲིས་པའམ་བད་མཁྲིས་འདྲེས། །མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་སེལ། །འཇམ་རྩིས་ནད་ནི་སུམ་ཆར་དག་།ཞུ་བའི་ནད་ལ་བརྟེན་པ་སེལ། །འོ་མས་བད་ ཀན་མཁྲིས་པ་དག་།མཇུག་ཏོ་རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་ན། །མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་རྟུག་འགགས་པ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་སྦྱར་བར་བྱ། །ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་དོང་ག་དང་། །སྠི་ར་བ་ལ་པོ་སོན་ཆ། །གཟེ་མ་པུ་ཤེལ་བ་ལ་ཀ་།འོ་མའམ་ཆུར་ནི་བསྐོལ་བ་དག་། འོ་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་པོ་སོན་ཆ། །པི་པི་ལིང་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི་བཏང་ན་རིམས་འཇོམས་སོ།

对于受到风和胆病困扰的人，即使是热性腹泻，牛奶也有益处。对于那些被饥饿折磨的身体，就像大火烧过的森林，
降下雨水能使其复苏一样，能迅速消除热病。因此，应调配牛奶煮沸，温热或冷却的新鲜挤出的牛奶，要懂得时机分别给予。若不遵此法，会致热病患者死亡。
牛奶配以姜黄、葛根，加入葡萄、糖和黄油，煮沸后冷却加入蜂蜜，能止渴、退热、消除热病。同样，用巴拉（一种药材）、甘蔗、檀香、菖蒲、胡椒，
以四倍于牛奶的水煮沸，或与胡椒一同煮沸，热病患者饮用后，能治愈头痛、咳嗽、呼吸不畅，肋部疼痛和陈旧性热病。五根药煮沸效果相同。
蓖麻根煮水，或与幼嫩木苹果同煮，或饮用刚挤的牛奶，能治愈风性热病导致的便秘，伴有血液的腹泻、热性腹泻，以及口渴、疼痛性腹泻。
姜黄、巴拉、毕力迦、小茴香、糖与牛奶煮沸饮用，能治疗水肿、大小便闭塞、呕吐、热病和咳嗽。
毗黎势（药名）、木苹果和婆沙布（药名）煮水能消除热病引起的水肿。
以沙波树心材与牛奶同煮，能迅速消除热病。当病情成熟消化时，通过强力灌肠能增强消化之火，
除热病、令心情愉悦、开胃，能迅速促进恢复。泻药能清除胆病或胆痰混合，进入胆病部位的病症。温和的灌肠能清除三分之一的病症，
能清除已消化的病症。牛奶能清除痰和胆，对于尾椎、背部和腰部疼痛，火力强盛而便秘者，应当配制温和的灌肠剂。
楝树叶、菩陀罗叶、补骨脂、诃子、悉昙罗、巴拉、婆萨迦、小茴香、补骨脂、巴拉迦，用牛奶或水煮，
留下剩余的牛奶，加入甘松、甘草、婆萨迦、胡椒、牛蒡，以及酥油和蜂蜜混合，用作灌肠剂，能消除热病。

།པརྞི་བཞི་དང་ཤིང་མངར་དང་། །པོ་སོན་ཆ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །དོང་ག་རྣམས་ནི་བསྐོལ་བ་རུ། །ཤིང མངར་ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་།།པྲི་ཡངྐུ་དང་པོ་སོན་ཆ། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལ། །བུ་རམ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །འཇམ་རྩིས་རིམས་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཛི་བནྟི་དང་པོ་སོན་ཆ། །མེ་ད་ཤིང་མངར་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་དྡྷི་ར་སྣ་དང་། །བལ་དང་ནི་བིལ་བ་ དང་།།ཤུ་ཏི་དང་ནི་ཉེ་ཤིང་རྣམས། །མར་དང་ཏིལ་མར་འོ་མ་དང་། །ཆུ་དང་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །སྣུམ་ནི་ནད་དང་རྗེས་མཐུན་པའི། །འཇམ་རྩི་རིམས་ལ་གཏང་བར་བྱ། །གང་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས། །རིམས་སེལ་བར་ནི་བཤད་པ་ཡི། །འཇམ་ རྩི་དག་ཀྱང་གཏང་བར་བྱ།།སྣ་ཡི་བཀྲུ་སྨན་རིམས་རྙིང་ལ། །བཏང་ན་ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་ཅིང་། །མགོ་ནི་ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་ཆེ། །སེལ་ཞིང་དབང་པོ་གསལ་བྱེད་ལ། །སྣུམ་གྱི་སྣ་སྨན་མགོ་སྟོང་སྙམ། །ལུས་ཚ་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །དུད་བརྔུབ་མཁུར་ བཀང་མཁུར་བ་སྦོ།།ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །ཆམ་པ་ཁས་རོ་མི་ཚོར་དང་། །མགོ་ནད་ལྐོག་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཡི་ག་འཆུས་ལ་ཁ་ལུང་གི། །གེ་སར་མར་དང་རྒྱ་མ་ཚར་བཅས། །ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ་རུ་ར། །ཁ་རའི་ལྡེ་གུ་མཁུར་བར་བཅད། །རིམས་ རྙིང་པགས་པ་ལ་བརྟེན་ལ།།རེག་ན་ཇི་ལྟར་བདེ་འགྱུར་བའི། །སྨན་བསིལ་དྲོ་བ་ལ་སྦྱར་བའི། །བསྐུ་བྱུག་ཆུ་བླུགས་ལ་སོགས་བྱ། །མིག་སྨན་དུད་པའི་སྦྱོར་བའང་བྱ། །གློ་བུར་བྱུང་ལ་དེ་དེ་བཞིན། །ཚལ་ལན་སྟོང་བཀྲུས་པ་ཡི། །མར་གྱིས་བསྐུ་བ་སྤྱད་པར་བྱ། ། མདོ་གནས་ལས་བཤད་སྨན་གྱི་སྡེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་བསྐ་བ་དང་། །དྲུར་བ་ལ་སོགས་རླུང་མཁྲིས་འཇོམས། །སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་བཤད། །ནུས་པ་བསིལ་ཞིང་རེག་ན་གྲང་། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་། །ཏིལ་མར་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་བ། ། བསྐུས་ན་འཕྲལ་དུ་ཚ་རིམས་སེལ། །མགོ་དང་ལུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ནི། །ཅུང་ཟད་རྩིང་བར་བཏགས་པས་བསྐུ། །དེ་བསྐོལ་ཆུ་ནི་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ། །སྐྱུར་རྩབས་ཆུ་དང་འོ་མ་ཚ། །མར་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་སྦྱར། །བིལ་རྐང་ཁ་ལུང་ཨ་མྲ དང་།།སེའུ་འབྲུ་སེང་ཕྲོམ་བིད་རི། །རྒྱ་ཤུག་ལོ་མ་ལས་བྱུང་བའམ། །ལུང་ཏང་གི་ནི་དབུ་བ་ཡིས། །ལུས་བསྐུས་ཚ་ན་རྨོངས་བག་དང་། །སློན་དང་སྐོམ་དད་ཞི་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ནད་གསོའི་ཐབས་སུ་བཤད། །མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་རིམ་པ་སྟེ། །བསྟེན་པར་ བྱས་ན་མྱུར་དུ་ནི།།ཚ་དང་བཅས་པའི་རིམས་སེལ་འགྱུར། །ནུས་པ་དྲོ་ཞིང་རེག་ན་དྲོ། །རྒྱ་སྤོས་གུར་གུམ་ཨ་ཀ་རུ། །རུ་རྟ་རྡོ་དྲེག་སྟོ་ནེ་ཡ། །ས་ར་ལ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་ར་སྣ་དང་། །གུ་གུལ་ཤུ་དག་ལྕ་བ་དང་། །སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་ཙ་རོང་དང་། ། ཙནྡན་སིབ་དང་བྱིའུ་རུག་པ། །ཤི་ཀྲུ་སྤང་སྤོས་བྱ་མ་ཀ་།ཡུངས་ཀར་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཨེར་ཎྜ་གཉིས་དང་། །བ་རུ་ར་དང་རོ་ཧི་ཤ་།ཏ་མ་ལ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །པུ་ཏི་ཀ་དང་ས་ལ་ཀི་།འུ་སུ་ཨ་ཟ་མོ་ཏ་དང་། །ཤུ་ཏི་མ་ཤ་ཀུ ལངྠ།།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་པྲ་ཀི་རྱ། ན་ཀུ་ལ་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲའི་བསིལ་བའི་སྨན། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ནི། །ཆང་དང་སྐྱུར་རྩབས་ལ་སོགས་སྦྱར། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་གྲང་རིམས་སྦྱར། །དེ་དྲོ་འཇམ་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པས་བྱུག་པར་བྱ།།ཅུང་ཟད་དྲོ་བས་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང་བར་ཡང་བྱ་བ་ཡིན། །ཚྭ་དང་བ་གཅིན་ཞོ་ག་ཆུ། །འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །དོང་ག་ལ་སོགས་སྡེ་ཡིས་ཀྱང་། །བཏུང་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པར་བྱ། །

四种巴尼和甘草和，波松茶与普谢则，冬瓜等药煮沸后，甘草沙陀布巴和，
布里扬库和波松茶，伽蓝制成药膏后，加糖醍醐及蜂蜜，温和药剂能除热，
吉瓦提和波松茶，美达甘草及胡椒，白芷提拉鼻药和，羊毛及毕里瓦和，
生姜以及邻树等，酥油芝麻油牛奶，水和研磨一同煮，油性对应病症的，
温和药剂用于热，凡是仪轨圆满中，所说能除热病的，温和药剂也当用，
鼻疗药剂用于久热，服用能开胃口且，头重痰多时服用，能除且令诸根明，
油性鼻药头空感，身热胆病能消除，吸烟含漱鼓腮等，依照病症而配制，
感冒口中无味觉，头痛喉病能消除，食欲不振时用于，柯龙花蕊酥油及盐，
或者葡萄訶黎勒，糖浆调制用漱口，久热依附于皮肤，
触摸时依舒适度，药物冷热来配制，涂抹灌注等处理，眼药熏香配制法，
突发热病亦如是，百次清洗所得的，酥油涂抹来使用，
经典所说药物类，甘酸涩味等诸药，能胜风胆诸病症，催吐等类已宣说，
性质清凉触之冷，煮沸制成药膏和，芝麻油奶同煮后，涂抹即除热病症，
头部及身体也，稍粗研磨来涂抹，其煮之水来灌注，沐浴之时也当用，
醋水以及热牛奶，酥油等物同样用，毕里柯龙芒果和，
色乌布森彭布德，柏树叶所出之物，或以龙胆之泡沫，身涂热昏沉疲惫，
疲劳及渴得平息，凡是疗病方便说，除胆病之次第中，
若能依止速能除，伴随热病之热症，性质温热触之暖，
白檀郁金阿伽嚧，茜草石灰斯多尼，娑罗罗松树木和，鳄鱼指甲罗斯那，
安息香白芷茜草，姜黄二种及扎荣，旃檀悉甫鸟茹巴，
希格香草比玛嘎，芥子十根药物和，列特二种诃子和，罗希夏玛拉叶和，
布帝嘎及萨拉基，乌苏阿匝莫塔和，生姜玛夏库兰塔，
吉札嘎及布拉基，那库拉二种以及，其他相同清凉药，
煮沸制成药膏后，酒醋等物来调配，芝麻油煮寒热用，温和涂抹来使用，
细细研磨来涂敷，稍微温热来灌注，沐浴之时也当用，
盐和牛尿酸奶水，单独使用亦如是，冬瓜等类药物群，饮用涂抹来使用。

།བཏུང་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པར་བྱ། །བདུག་པ་ཨ་ཀ་རུ་ལས་བྱུང་། །འོག་ནས་ བཤད་པའི་རིམས་ལ་སྦྱར།།དུགས་ནི་མེས་བྱས་མེས་མ་བྱས། །དུགས་ཀྱི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་བསྟེན། །ཁང་སྦྲུམ་ས་ཕུག་ཏུ་ཉལ་ཞིང་། །ལ་བ་དྲེའུ་རྔོག་རེའུ་སྣམ་བགོ། །དུ་བ་མེད་པའི་མདག་མས་གང་། །ཞུགས་ཤིང་དག་ནི་བསྟེན་པ་དང་། །ཆང་ནི་ཚ་བ་གསུམ་ བཅས།།དང་། །དར་བ་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ། །འབྲུ་དང་ཀོ་ཏྲ་བ་དག་ཀྱང་། །འདར་བའི་རིམས་ཅན་དེ་ལ་སྦྱིན། །གྲང་བའི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ། །ཆུང་མ་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། །རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བཞག་པ་དང་། །ལང་ཚོས་རྒྱགས་ཤིང་ཆང་གིས་མྱོས། །བུད་མེད་ཀྱིས་དེ་འཁྱུད་པར་བྱ། ། གྲང་དང་བྲལ་བར་ཤེས་ནས་ནི། །དེ་ནས་དེ་སླར་བསལ་བར་བྱ། །ནད་གཅིག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །འགྲིབ་པའམ་ལྡང་བར་གྱུར་པའམ། །མཉམ་གནས་ནད་ནི་བད་ཀན་གྱི། །གནས་ཀྱི་རིམ་པས་བསལ་བར་བྱ། །འདུས་པའི་རིམས་ཀྱི་མཐའ་མར་ནི། །གང གི་རྣ་པའི་རྩ་བ་རུ།།མི་བཟད་སྐྲང་པ་བྱུང་གྱུར་ན། །འགའ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་གཏར་གས་དབྱུང་བ་དང་། །ཞུན་མར་བླུད་པས་མྱུར་བསལ་ཏེ། །བད་མཁྲིས་སེལ་བའི་སྨན་བསྐུ་དང་། །སྣ་སྨན་མཁུར་བ་བཀང་བས་གསོ། །གང་གི་རིམས་ནི་བསིལ་དྲོད་ དང་།།སྣུམ་རྩུབ་སོགས་ཀྱིས་ཞི་མི་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཞེན་པ་དེ་རིམས་བཞིན། །ལག་ངར་ལས་ཁྲག་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཆོ་ག་འདི་ནི་མི་བཟད་པའི། །རིམས་ལའང་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་བྱ། །རླུང་སོགས་རིམ་གྱིས་ཆ་ཕྱེ་ལ། །ཕྱིས་བཤད་གང་ཡིན་དག་ཀྱང་ བྱ།།པ་ཏོ་ལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་ཨ་རུར། །གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ལྔ་བསྐོལ་བ། །མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཨ་རུར། །སླེ་ཏྲེས་པི་པི་ལིང་སོ་སོར། །ཆོ་ག་དེ་དང་སྦྱར་བའམ། །གོ་བྱེ་བུ་རམ་བཅས་ པ་སྦྱིན།།རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཉིན་ཞག་ལ། །ཉམས་སྨད་པའམ་ཉམས་བརྟ་བྱ། །ནང་པར་ཏིལ་མར་སྒོག་སྐྱ་བཅས། །བཟའ་འམ་ཡང་ན་མར་རྙིང་ངམ། །དེ་བཞིན་ཞོ་དང་འོ་མ་སྦྱིན། །ཞུན་མར་སྲང་དྲུག་པ་དང་ནི། །དགེ་བ་ཆེན་པོའམ་བའི་རྣམ་ལྔ། ། ཏིག་ཏའང་དུགས་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱིན། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་། །།གྣི་མནྠ་བསྐོལ་བ་རུ། །ཞོ་དང་བསྐོལ་བའི་མར་དག་ཏུ། །སེང་ཕྲོམ་ཤུན་ལྤགས་ལྡེ་གུ་བཏབ། །མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་པའི་མཆོག་།འབྲུ་ཆང་དང་ནི་ཆང་རྙིང་རྣོ། །རྨ་བྱ གོང་མོ་སྲེག་ཁྱིམ་བྱ།།རླན་ཅན་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པ། །ཟས་བཅས་དག་ནི་ཅི་འདོད་པར། །བསྟེན་ལ་དེ་བཞིན་གཉིད་ལོག་པའམ། །ཡང་ན་སླར་ནི་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག། །ཡང་ན་ཞུན་མར་ཚད་ཆེན་པོ། །བླུད་དེ་སླར་ཡང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་། ཛ་གནྡྷ་ནི་ལི་ནི། །དུར་བྱིད་ དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ།།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཚེ་སྣུམ་དང་དུགས། །ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ལྡོང་རོས་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་མིག་སྨན་གཞུག། །ཤིང་ཀུན་སྟག་ཚིལ་ཆ་མཉམ་བྱ། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་བྱ། །དེ་བཞིན་མར་རྙིང་སེང་གེའི་ ཚིལ།།རྒྱམ་ཚ་དག་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་། །པ་ལ་ཀ་ས་ནིམ་པའི་ལོ།

应当饮用、涂敷、涂抹。熏香用沉香制成。按照下述次第使用。
热敷分为火热敷和非火热敷。应当服用热敷药和食物。应在暖房或山洞中休息。
穿着羊毛、骡毛、马毛和毛毯。用无烟的炭火取暖。
应当使用火炉，饮用含有三种辛香料的酒。
应当给予发抖的病人酸奶、豆类、豆蔻、谷物和豆荚。
对于寒性发热病人，应让胸部丰满、佩戴装饰、青春靓丽、醉酒的女子拥抱。
当知道寒气消除后，应当让其离开。
若是单一疾病增长、减退或者稳定的，应当按照痰病的次第来治疗。
如果在复合性发热病的末期，耳根处出现难忍的肿胀，有些人会痊愈。
应当放血治疗，服用熔化的酥油快速消除。涂抹祛除痰胆的药物，使用鼻药和漱口药治疗。
如果发热不能被冷热、油粗等方法平息，肢体僵硬的，应当迅速从前臂放血。
这个方法对于难治的发热病也要根据病症来使用。按照风等的次第分析，之后还要做后面所说的治疗。
使用假酸橙、胡黄连、藏菖蒲、甘草、诃子，煮二味或三味或五味，能够降伏难治的发热。
三果和诃子、独活、胡椒各自按照这个方法配制，或者加入牛膝、糖一起服用。
在发热病发作的日子里，应当减少活动或者观察病情。早晨服用芝麻油配大蒜，或者陈酥油，
同样可以服用酸奶和牛奶。熔化的酥油六两和大善巧或牛的五种产品，苦胆草也要热敷并煮服。
三果、枣子和格尼曼塔煮在酸奶和煮沸的酥油中，加入白芷皮的糊状物。
这是降伏难治发热的最佳方法。谷物酒和陈酿烈酒，孔雀、野鸡、家鸡的肉能生热。
可以随意食用这些食物，同样可以睡眠，或者再次催吐。
或者服用大量熔化的酥油后再次催吐。
茉莉、莲花、土大黄和胡黄连，在发热发作时，要充分进行油疗和热敷后服用。
丁香、岩盐、胡椒配合芝麻油作为眼药使用。
等量的阿魏和虎脂配合岩盐作为鼻药。
同样，陈酥油、狮子脂配合岩盐使用。帕拉卡萨和楝树叶。

།ཤུ་དག་རུ་རྟ་ཨ་རུ་ར། །ཡུངས་ཀར་ནས་བཅས་མར་སྦྱར་བའི། །བདུག་པའམ་བྱི་ལའི་རྟུག་པས་བདུག། །གུ་གུལ་ཤུ་དག་བྱ་མ་ཀ། །སརྫ་ར་ས་ནིམ་པ་དང་། །རྐ་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །ཐང་ ཤིང་བཅས་པའི་སྤོས་སྦྱར་བ།།འདི་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི། །བདུག་པ་ཡིན་ཏེ་རིམས་ཀུན་སེལ། །སྤོས་བདུག་སྣ་སྨན་གཏང་བྱ་བ། །སེམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བར་གང་བཤད་དང་། །འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ནད་ ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད།།མཆོག་ཏུ་ཕལ་ཆེར་མི་བཟད་རིམས། །དེ་ནི་གློ་བུར་འོང་རྗེས་འབྲེལ། །མི་བཟད་རིམས་ཞིར་མ་གྱུར་ན། །རང་གི་གཏར་ག་ཇི་བཞིན་གདབ། །དངས་མ་ལ་གནས་ཐམས་ཅད་ལ། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་དང་སྨྱུང་བ་བྱ། །ཁྲག་ ལ་གནས་པ་སྨན་ཆུ་བླུགས།།བསྐུ་དང་བྱུག་དང་གཏར་ག་བྱ། །ཤར་གནས་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་བྱ། །ཚིལ་གནས་ཚིལ་ནི་དབྲི་བར་བྱ། །རུས་པར་གནས་ལ་རླུང་ཞི་བའི། །བསྐུ་དང་དུགས་དང་མཉེ་བ་བྱ། །རིམས་དེར་རླུང་ནད་ཞི་བྱ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འཇམ་རྩི་བྱ། ། མ་འདྲེས་རླུང་དང་མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུས་གནོད་འགྱུར་རིམས་ལ་ནི། །ཞུན་མར་བླུད་ཅིང་ཙནྡན་བྱུག་།སྨན་ཆུ་བླུགས་ཤིང་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །རང་གི་དཔྱད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད། །གཏར་ག་ལ་སོགས་དག་གིས་གསོ། །གདོན་བྱུང་འབྱུང་པོའི་རིག་པར་བཤད། ། གཏོར་མ་སྔགས་ལ་སོགས་པས་གསོ། །སྨན་དྲི་ལས་བྱུང་མཁྲིས་པ་ནི། །ཞི་བྱ་དུག་སྐྱེས་དུག་གིས་གསོ། །འདོད་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིད་འཐད་དང་། །ནད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞི་འགྱུར་བ། །ཕན་དང་མི་ཕན་ལ་མཁས་པས། །ཁྲོས་སོགས་ལས་བྱུང་རིམས་བསལ་བྱ། །ཁྲོས་བྱུང་འདོད་པས་ཞི་བར་འགྱུར། ། འདོད་བྱུང་ཁྲོས་པས་ཞི་བར་འགྱུར། །མྱ་ངན་འཇིགས་བྱུང་དེ་གཉིས་ཀྱིས། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་བྱུང་ཅིག་ཤོས། །དམོད་པ་མངོན་སྤྱོད་སྔགས་ལས་བྱུང་། །འཕགས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་པས་ཞི། །རིམས་དེ་ཐོག་མར་མ་འདྲེས་ལ། །དེ་འོག་དྲི་མས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །དེ་བས་ནད་དང་རྗེས་མཐུན པར།།དེ་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་སྦྱར། །རླུང་སྩོགས་རྒྱུ་ལ་མ་བརྟེན་པར། །རིམས་ནི་རྗེས་འབྲེལ་གནས་མི་བྱེད། །རིམས་ཀྱི་དུས་དྲན་བྱུང་དེ་ལ། །ཡིད་འཕྲོག་ཡུལ་གྱིས་བརྗེད་པར་བྱ། །སྙིང་རྗེས་བརླན་ཞིང་སེམས་དག་པ། །རིམས་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ། ཉམས་སྟོབས་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བར། །རྩོལ་དང་ཁྲུས་དང་ཉལ་པོ་དང་། །ཟས་ལྕི་མ་གོམས་ཚ་བྱེད་དང་། །གང་གཞན་རིམས་སྐྱེད་བྱེད་པ་སྤངས། །རིམས་བྲལ་གྱུར་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཟས་ཀུན་བསྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། །རིམས་ནི་མྱུར་དུ་ལྡོག་བྱེད་ནས། ། ཉམ་ཆུང་མི་ནི་མྱུར་གསོད་བྱེད། །གང་ཕྱིར་མྱུར་དུ་གསོད་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ། །གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། །སྨན་དཔྱད་དེ་དང་དེ་དག་བྱ། །སྨན་དང་ནོར་བུ་སྔགས་དང་བཅས་པ་དང་། །དམ་པ་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་དཀོན་མཆོག་མཆོད། ། ཡིད་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་བསྟེན་པས། །ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་མ་རུངས་རིམས་ཀྱང་འཇོམས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

白芷、茜草、诃子，芥子、大麦和酥油调配的熏香，或用猫粪熏。
安息香、白芷、马鞭草，萨尔扎拉萨、楝树和，诃子及檀香调配的熏香。这是他人无法胜过的熏香，能祛除一切热病。
熏香、鼻药等疗法，以及心意所转之说法，依靠圣者的药物，能祛除一切热病。
尤其是大多数难忍的热病，它是突然到来并相续。若难忍热病未平息，则应如法放血。
对于住于精华之处者，当用催吐药并禁食。对于住于血分者，灌注药液，涂敷、擦拭并放血。
对于住于肉分者用猛烈泻药。对于住于脂肪者当减脂。对于住于骨分者，用安抚风的涂敷、热敷和按摩。
对于该热病应平息风病，特别要进行温和灌肠。
对于未混合的风病、火毒和痘疮所致的热病，应饮用酥油、涂抹檀香，灌注药液并给予肉汤。
如前所说的自身疗法，以放血等方法治疗。
若因鬼神所致，则如仪轨所说，以食子、咒语等治疗。
因药物气味所生的胆病，应以平息法治疗，因毒所生者以毒治疗。
根据所欲目标如何适意，以及疾病如何得以平息，通晓利弊者，应祛除因愤怒等所生的热病。
因愤怒所生者以欲望得以平息，因欲望所生者以愤怒得以平息。因忧愁恐惧所生者以这两者，因恐惧和忧愁所生者以另一者。
咒诅、降伏咒所生者，依靠圣者义理得以平息。
该热病最初未混合，之后为污浊遍及。因此应随顺疾病，对此配以饮食等。
若不依靠风等因，热病相续不能安住。对于想起热病发作时间者，应以迷人境界使之忘却。
具悲湿润且心清净者，能降伏一切热病。
直至气力完全恢复之前，应断除劳作、沐浴、交媾，重食、不习惯、生热，及其他引发热病之事。
即使脱离热病，也不应立即服用一切食物，因为热病会迅速复发，迅速夺取虚弱者的性命。
由于会迅速致死，因此特别要在不同阶段，施用相应的药物疗法。
以药物、宝石及咒语，供养圣者上师、婆罗门和三宝，依止令意生喜之境，即能降伏毗湿奴所作的恶性热病。
此为《医论八支心要》中治疗篇第一章。下面将讲述治疗血胆病的章节。

། ཁྲག་མཁྲིས་བདེ་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་། །སྟོབས་ལྡན་སྟོད་འབྱུང་ཤུགས་དལ་ལ། །ཉེས་གཅིག་ལས་བྱུང་གསར་དུ་བཏབ། །བླ་བརྣན་མེད་པ་གསོ་བར་བྱ། །ཁྲག་གང་ནད་གཞི་གཉིས་ལ་སྐྱེས། །ཞི་ཞིང་ཞི་ཞིང་སླར་ལྡང་དང་། །ལམ་ནས་ལམ་གཞན་འགྲོ་བ གང་།།ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་གསོ་བ་ཙམ། །ཤས་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ཉེས་གསུམ་ལམ་གཉིས་ལས་བྱུང་སྤང་། །ནད་གཞི་ཟས་དང་གནས་དང་ནི། །ནད་ཀྱི་གྲོགས་དང་སྟོབས་དག་དང་། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོགས། །ཤེས་བྱ་དང་པོར་སྨྱུང་ བའམ་བརྟ།།དེ་བཞིན་སྦྱང་དང་ཞི་བྱ་བས། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱ། །བརྟ་བ་ལས་བྱུང་སྟོབས་ལྡན་པ། །ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་བྱུང་བ། །གྱེན་འབྱུང་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བས་གསོ། །ཐུར་འབྱུང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་གསོ་རྗོ། །སྨྱུང་བ་བརྟ་བྱ་ལ་ལྟོས་བྱ། །སྟོད་ དུ་འབྱུང་བ་ཁ་བ་དང་།།བསྐ་བའི་སྨན་ཁུ་སྨྱུང་བ་དང་། །ཡན་ལག་དྲུག་སྨན་བཅའ་སྒ་མེད། །འཐུངས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་ལ། །སྨན་ཁུ་མངར་བས་བརྟ་བར་བྱ། །སྟོང་འབྱུང་དང་པོར་སྐྱོ་མ་བླུད། །སྨད་འབྱུང་དང་ པོར་ཐུག་པ་བླུད།།སྟོབས་ལྡན་ཟ་ནུས་མ་དག་ཁྲག་།བྱུང་ཡང་མི་དགག་ག་དེས་ནད་སྐྱེད། །དེ་ནི་གཞན་དུ་མེ་ལྟ་བུར། །མྱུར་གསོད་བྱེད་པས་གཅད་པར་བྱ། །དུར་བྱིད་པྲི་ཡང་ཆུ་བསྐོལ་དང་། །ལྡེ་གུ་ཁ་རར་བཅས་པ་དག། །ཆོ་ག་བཞིན་ དུ་དེ་ལ་ནི།།ཞོ་གཉིས་ཙམ་དུ་བལྡག་པར་བྱ། །དུར་བྱིད་པྲི་ཡང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །སྦྲུས་པ་འདུས་བྱུང་སྟོད་དུ་བྱུང་། །ཁྲག་རིམས་འོར་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུར་བྱིད་ཁ་རར་མཉམ། །པི་པི་ལིང་ནི་བཞི་ཆར་བཅས། ། སྐྱུག་སྨན་ཕྱིར་ནི་པོ་སོན་ཆ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་སྐྱོ་མའམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པོ་སོན་ཆ། །ཆུར་བཅས་པའམ་ཤིང་མངར་ཆུ། །འོ་མའམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུད། །སྦྱངས་པའི་རྗེས་ལ་ཆོ་ག་ནི། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་ཇི་བཞིན་དུ། །བླུད་ཅིང་སྟོབས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །སྐྱོ་མ རིམས་སྐབས་བཤད་རྒུན་སོགས།།ཡང་ན་མཁྲིས་འཇོམས་འབྲས་བུར་སྦྱར། །སྦྲང་རྩི་འབྲ་གོ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ཀ་རའི་ཆུ། །སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་སྐྱོམ་ནི། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེ་ནི་མར་བཅས་སྦྱིན། །མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་སྐྱུར་ལ་དགའ། །སེ་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར་སྐྱུར་བ། །པདྨ་ ཨུཏྤལ་གེ་སར་དང་།།ཀྲིཥྞ་པ་རྞི་པྲི་ཡདྐུ། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་སེང་ཕྲོམ་དཀར། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དམར། །བྱི་ཚེར་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག། །བ་ལ་ཀ་དང་བིལ་བའི་རྐང་། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་བཤད་ཐུག་པ་བླུད། །རྩ་མཁྲིས་གླ་སྒང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །སྲན་ཆུང་ཀྲྀཥྞ་ པ་རྞིར་སྦྱར།།མུངྒ་གནྡྷ་བི་ད་རི། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་བལ་མར། །ཚིག་རྐང་གཅིག་གིས་བཤད་པ་བླུད། །ནུས་པ་བསིལ་བ་དེ་རྣམས་ནི། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་དག་དང་། །ཆུར་ནི་སོ་སོར་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཁུ་བར་ནས་ཐུག་སྦྱར་བ་བསྒྲངས། །ཁར་སྦྲང་རྩིར་ སྦྱར་བ་བླུད།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཤ་ཁུ་དང་། །ཅུང་ཟད་སྐྱུར་དང་སྐྱུར་མིན་པ། །མར་བརྔོས་ཁར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཤེས་པ་རུ། །ཡང་དང་བསིལ་བར་གང་བཤད་པའི། །གྲ་མ་གང་བུ་ཅན་འབྲུ་དང་། །ཚོད་མ་ཁྲག་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྔར་བཤད་ པ་ཡི་ཆུ་དག་གམ།།རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་ཏེ། །བསྒྲངས་པའམ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ་ནི། །འབྲས་བུ་མཉེས་པའི་ཆུ་བླུད་བྱ། །བཤང་འགགས་རྒྱ་སྣེའུ་རི་བོང་ཤ། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་སྲེག་པའི་ཤ། །ུ་དུམ་བཱ་རའི་ཁུ་བ་ནི། །བསྐོལ་བ་བླུད་ན་བསྔགས་པ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་བླག་ཤ་རྨ་བྱའི་ཤ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ། །

血胆病在安适时出现。有力者上行缓慢。从单一病因新发。无复发者可治愈。
血胀病基于两种病因而生。平息后又复发，从一道转向他道。向下流动者可治。
大量流出且火力衰退。三病因两通道所生应断除。病基、饮食、居处及病友、力量、地域、时节等状况，应先知而后禁食或观察。
如是清净与平息，以此治疗血与胆。观察所生有力者，多种病基所生者，向上流动以下泻药治疗。向下流动以催吐药治疗。
禁食观察应相应。向上流动者以苦味和涩味药汤、禁食及六味药（无姜黄）服用则得平息。
向下流动的血胆病，以甜味药汤观察。上行者先饮稀粥，下行者先饮汤。
有力能食未净血流出也不止，否则生病。此如火般迅速致命故应止血。
杜尔比德、比央与开水及糊状糖浆等，如法服用约二两。
杜尔比德、比央、三果、糖、蜂蜜、必必林，和合而成治上行血、血热病、胸病。
同样杜尔比德与糖等量，必必林四分之一。为催吐加波松子，糖蜜配稀粥或糖蜜波松子配水，或甘草水、牛奶或甘蔗汁饮用。
清净后依法饮用稀汤等，并护持体力。稀粥如发热篇所说葡萄等，或配制胆平果。
蜂蜜、青稞、葡萄、帕卢夏卡、糖水，五精华饮料，炒米粉配酥油给予。
火力小喜酸味，芝麻、庵摩罗、酸味物、莲花、乌巴拉、花蕊、黑叶、必扬古、布谢则、白升麻、姜黄及赤檀香、蒺藜、达塔卡花、巴拉卡、木苹果茎，半偈所说煮汤饮用。
根胆病以伽蓝、布谢则、小豆、黑叶配制。蒙嘎、甘达、比达日、哈热努卡、巴拉酥油，一句所说饮用。
具清凉功效者，以旱地动物肉，分别用水煮汤，配炒青稞煮汤，冷却后加糖蜜饮用。
如是肉汤及稍带酸味或无酸味，炒酥油加糖给予。
关于饮食方式，所说轻淡清凉的谷物及蔬菜对血病有益。
如前所说之水或五小根煮后冷却，或蜜水或果汁饮用。
大便阻塞以印度槐、兔肉，风分大者以烤肉，乌顿巴拉汤煮后饮用为佳。
同样鹿肉、孔雀肉、尼亚格若达及家鸡肉。

དེ་བཞིན་བླག་ཤ་རྨ་བྱའི་ཤ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནི་ནད་གཞི་ནི། །གང་ཅིའང་རུང་བ་དེ་སྤང་བྱ། །བ་ཤ་ཀའི་ཁུ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ས་ནག་དང་ནི་སྐྱེར་ཁཎྜ། །སེང་ཕྲོམ་དང་ནི་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །འཐུངས་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས། ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་ཡི་ནི། །ཁུ་བ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་། །བཅས་པར་འཐུངས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །བ་ཤ་ཀ་ནི་འབའ་ཞིག་དང་། །བསྐོལ་བས་ཁྲག་ནི་མྱུར་སེལ་ཏེ། །དེ་ནི་འདི་ཡི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །པ་ཏོ་ལ་དང་མ་ལ་ཏི། །ནིམ་པ་ཤུག་པ་ཙནྡན་གཉིས། །སེང ཕྲོམ་བ་ཤ་ཏན་ཏུ་ལི།།ས་ནག་མ་ད་ཡན་ཏི་ཀ་།ཉེ་ཤིང་དང་ནི་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ཤིང་མངར་རྣམས། །བསྐོལ་བ་གསུམ་པོ་ཁ་ར་དང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་ཀུན་བསྐོལ་བ་ནི། །ལེགས་བསྒྲངས་ ཀ་ར་བཏབ་པ་ཕན།།ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་པའམ། །ལྕི་བ་རྟ་སྦངས་བཙིར་ཁུ་འཐུང་། །ཁྲག་ནད་མདུད་པ་ཅན་འདྲར་འབྱུང་། །ཕུག་རོན་རྟུག་པ་སྦྲང་རྩི་ཕན། །ཁྲག་ནི་ཤས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །སྐོམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཁྲག་དང་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ་ར་ཡི་ནི། ། མཆིན་པ་མཁྲིས་བཅས་རློན་པ་བཟའ། །ཙནྡན་གླ་སྒང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །འབྲས་ཡོས་མུངྒ་པི་པི་ལིང་། །ནས་ནི་བ་ལའི་ཆུར་སྦངས་པ། །ཁུ་བ་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཙནྡན་པདྨ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཁུ་བར་བོང་པ་བསྲེགས་བཅུག་ལ། །རབ་བསྒྲངས་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཁྲག ནི་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་སེལ།།བུ་རམ་ཤིང་ནི་ཆུ་མང་སྦངས། །རྫ་བུམ་གསར་པར་དེ་བཞག་ནས། །མཚན་མོ་ཕྱི་རོལ་དབེན་པར་གཞག་།ནང་པར་ཆུ་ནི་བཙགས་ནས་སུ། །སྦྲང་རྩི་བཏབ་ནས་པདྨ་ནི། །ཁ་ཕྱེའི་ཕྲེང་རྒྱན་ཆུ་དེ་འདྲ། །གང་ཡང་ མཁྲིས་པའི་རིམས་སྐབས་བཤད།།སྨན་ཁུ་དེ་ཡང་བླུད་པར་བྱ། །སྨན་ཁུ་སྣ་ཚོགས་འདི་ཡིས་ནི། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པས་བད་ཀན་ཟད། །གལ་ཏེ་ཁྲག་མཁྲིས་མ་ཞི་ན། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེར་ཕན་པའི། །ར་ཡི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ བླུད།།དེ་བཞིན་བ་ཡི་འོ་མ་ནི། །ལྔ་འགྱུར་ཆུ་བསྐོལ་གདུས་པ་བླུད། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་བསྐོལ་བའང་རུང་། །རྒུན་འབྲུམ་བཅའ་སྒ་ཛི་བ་ཀ། །བ་ལ་གཟེ་མ་ཟངས་རྩི་བ། །རེ་རེ་འོ་མར་བསྐོལ་བའམ། །འོ་མ་ཁར་མར་ བསྐོལ་ཕན།།གཟེ་མ་ཉེའུ་ཤིང་བསྐོལ་བའམ། །དེ་བཞིན་འདབ་བཞི་འོ་མར་བསྐོལ། །ཁྲག་ནི་ནད་བཅས་མྱུར་དུ་སེལ། །མཆོག་ཏུ་མཚན་ནས་འབྱུང་ལ་ཕན། །རྐུབ་ལས་བྱུང་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །མོ་ཙ་ར་ས་བླུད་ན་ཕན། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་མྱུ་ གུའམ།།འདབ་མ་གཞོན་པའམ་བཅའ་སྒ་དང་། །ུཪྴི་ར་དང་ཨུཏྤལ་ཕན། །ཁྲག་གི་ཚད་འཁྲུ་གཞང་འབྲུམ་གྱི། །གསོ་བ་དག་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་བྱ། །སྨན་ཁུ་འོ་མ་འཐུངས་ནས་ནི། །བཟའ་བའང་འོ་མ་ཉིད་དང་བཟའ། །སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་འདི་ དག་ཉིད།།བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བླུད་བར་བྱ། །བ་ཤ་ཀ་རྩ་རྩེར་བཅས་བརྡུངས། །ཆུ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་ནང་དུ་ནི། །བསྐོལ་ཏེ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་གྱུར་པ། །དེ་དང་མར་ནི་བཙོ་བར་བྱ། །དེ་ཡི་མེ་ཏོག་ནང་བཅུག་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །མཁྲིས་ སྐྲན་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ།།ལུད་པ་སྙིང་ནད་མིག་སེར་དང་། །རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་མེ་དབལ་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །པ་ལ་ཤ་ཡི་མྱུ་གུའི་ཁུར། །དེ་བཅུག་མར་ནི་བསྐོལ་བ་དག། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ཁྲག་ནད་སེལ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ཡང་ དེ་བཞིན་ནོ།

同样地，应当避免食用羊肉、孔雀肉、尼拘律树和家鸡肉等任何会引起血胆病的食物。
将婆沙迦汁、毕梨勇求、黑土、醋粟、森波龙和蜂蜜调和后饮用，能够制服血病和胆病。
或者饮用婆沙迦汁与糖和蜂蜜调和的药液，同样有效。
单独用婆沙迦煎煮，能迅速消除血病，这是最佳的药物。
波托罗、茉莉花、楝树、柏树、红白檀香、森波龙、婆沙迦、檀都利、黑土、玛达扬提迦、尼兴、塔勒斯、两种拉曼耶和甘草等药材煎煮三次，加入糖和蜂蜜，能制服血胆病。
煎煮诃子和乌钦树，过滤后加糖服用有效。
或者加入蜂蜜和酥油，或者饮用牛粪和马粪的汁液。
对于结块状的血病，鸽子粪便和蜂蜜有效。
如果出血量较大，应食用干渴的生物的血液和蜂蜜，或者生羊肝和胆。
檀香、伽蓝香、布谢则、炒米、绿豆、胡椒，以及用婆罗水浸泡的大麦，这些药汁能消除血胆病。
将檀香、莲花、布谢则的汁液中加入燃烧的驴粪，充分过滤后加入糖和蜂蜜，能消除大量出血。
将甘蔗在大量水中浸泡，放入新陶罐中，夜晚置于户外僻静处，清晨过滤水，加入蜂蜜，如同盛开的莲花串般的这种水，以及在胆病发热时所说的药汁，都应服用。
这些各种药汁能增强消化之火，消耗痰湿。
如果血胆病未平息，对于其中风力较大的情况，应服用煮沸的羊奶。
同样，将牛奶用五倍水煮至浓缩后服用。
小五根汤与蜂蜜和糖煮制也可以。
葡萄、姜、吉婆迦、婆罗、杰玛、铜芝巴，各自用奶煮制，或者用奶和糖煮制都有效。
杰玛和尼乌兴煮制，或者同样用四叶草和奶煮制，能迅速消除带病的血，尤其对夜间出血有效。
特别是对于肛门出血，服用莫札汁有效。
尼拘律树的嫩芽或嫩叶、姜、都尔西拉和乌特帕罗都有效。
血热泻和痔疮的治疗方法也应在此运用。
服用药汁和奶后，食物也应与奶一起食用。
这些药汁配方也可用于煮制酥油服用。
将婆沙迦根和梢捣碎，放入八倍水中煮至剩八分之一，用此液煮制酥油。
加入其花后过滤，与蜂蜜一起服用，能制服血胆病、胆结、发热、呼吸困难、咳嗽、心病、黄疸、视力模糊、头晕、火病和声音嘶哑。
用波罗沙树嫩芽汁煮制的酥油，加入蜂蜜服用能消除血病。
狗舌草也是如此。

།ཁྲག་ནི་སྤྱི་བག་བད་ཀན་བཅས། །མདུད་པར་ཆགས་ནད་མགུལ་བར་བྱུང་། །ུཏྤལ་སྡོང་བུ་བསྲེགས་ཐལ་བ། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བལྡག། །པདྨ་ཨུཏྤལ་གེ་སར་དང་། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་མ་དུ་ཀ། །རེ་རེའི་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་བྱ། །ཁྲག་ནི་བཤང་ བའི་ལམ་ལས་ནི།།འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །འཇམ་རྩི་བཏང་བ་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྣ་ནས་ནད་ཅན་ཁྲག་བྱུང་ན། །སྣ་སྨན་བཏང་ཞིང་བླུགས་པར་བྱ། །སྔར་བཤད་སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་དང་། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུགས། །འོ་མ་སོགས་ཆུ་ཁ་རར་བཅས། །ཡང་ན་ཆུ་ནི་འབའ་ ཞིག་ཕན།།སེ་འབྲུའི་མེ་ཏོག་ཁུ་བ་འམ། ། མྲའི་རུས་པ་དཱུར་བ་ཕན། །བསིལ་སྨན་སྡེ་ཚན་གཏོགས་པ་དག། །བསྐུ་དང་བྱུག་ལ་སོགས་ལས་སྦྱར། །མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་བཤད་པ་གང་། །ཕྱི་ནང་ལས་བཏུང་སྨན་དེ་དང་། །གློ་རྡོལ་བར་ནི་གང་ཕན་ པ།།དེ་ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པར་ཕན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ལུད་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུད་པ་མ་འདྲེས་རླུང་ལས་བྱུང་། །དང་པོར་སྣུམ་གྱིས་གསོ་ བྱ་ཞིང་།།ཤ་ཁུ་ཐུག་པ་ཡུ་ཤ་སོགས། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་སྣུམ་པ་དང་། །དུད་བདུགས་ལྡེ་གུ་བསྐུ་དང་དུགས། །ཆུ་བླུགས་ལུས་བཅིང་དག་གིས་གསོ། །བཤང་རླུང་འགགས་ལ་འཇམ་རྩིས་གསོ། །མཁྲིས་བཅས་ཞུན་མར་འོ་མ་ནི། །ཟས་ཀྱི་ སྔོན་བཏང་བད་ཀན་བཅས།།སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ། །སླེ་ཏྲེས་ཀ་ཎྚ་ཀ་རི་གཉིས། །རེ་རེ་སྲང་སུམ་ཅུའི་ཁུ་བར། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ། །རླུང་གི་ལུད་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཀྵ་ར་ར་སྣ་ཤུ་དག་དང་། །ཤིང་ཀུན་པ་ཏ་ཤིང་ མངར་དང་།།འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་མར་བྲེ་གང་། །ཚ་བ་ལྔ་དང་བཅས་པ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །འཐུངས་རྗེས་ཐུག་པ་བླུད་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཅས་སྙིང་། །རྩིབ་ལོགས་ཕོ་བའི་སྐྲན་ནད་སེལ། །ར་སྣ་ཉེའུ་ཤིང་རྩ་བ་བཅུ། ། སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཚད་དུ་བྱ། །རྒྱ་སྲན་རྒྱ་ཤུག་ནས་དག་ནི། །ར་ཤ་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་དང་། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་བསྐོལ། །དེ་དང་མར་ནི་བྲེ་བཞི་བསྐོལ། །འོ་མ་མར་མཉམ་ཛི་བནྟི། །ལ་སོགས་སྲང་ཆར་བྱས་ཏེ་བརྟག། །རླུང་གི་ནད་ལ་བླུད པ་དང་།།སྣར་བཏང་འཇམ་རྩིའི་མས་གཏོང་སྦྱར། །ལུད་པ་རྣམ་ལྔ་མགོ་འདར་དང་། །མོ་མཚན་ཆུ་སོན་བ་དང་། །ལུད་ཀུན་ལུས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད། །མཆིན་བཅས་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་སེལ། །བི་ད་རི་སོགས་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ལྡེ་གུ་ མར་བསྐོལ་ལུད་པ་འཇོམས།།ཤིང་མངར་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན། །བྱི་དང་ག་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཤུག་པ་ཁ་རུ་ཚ་མར་བསྐོལ། །ཡང་ན་དེ་ཕྱེ་མར་དང་སྦྲུས། །ལྡེ་གུ་བྱིན་ལ་ར་ཡི་ནི། །འོ་མ་བླུད་ན་ལུད་པ་སེལ། །དོང་གར་སྣ་བྱི་དང་ག། །ཤིང་ཀུན་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། ། བར་གྱི་ཀྵ་ར་དེའི་ཕྱེ་མའམ། །མར་དང་རན་ཙམ་བླུད་གྱུར་ན། །རླུང་གྱུར་བད་ཀན་བཅས་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་དང་སྐྱིགས་བུ་དང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་སེལ་བར་བྱེད། །བྱི་ཚེར་བ་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །ཟུར་བ་རྒུན་འབྲུམ་ཁ་ར་དཀར། །ཀར་ཀ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་ནི། །ཏིལ་མར་དང་ནི་ལྡེ གུར་སྦྱར།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ། །བྱི་ཚར་གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་། །བར་གྱི་ཟུར་པ་ཀར་ཀ་ཏི། །བུ་རམ་རྙིང་དང་ཏིལ་མར་དང་། །ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བལྡག་པར་བྱ། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་དེ་བཞིན། །ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་དེ་བཞིན་ནོ།

血液与总体及粘液，结成病块生于喉，乌巴拉茎烧成灰，与酥油蜂蜜一同舔。莲花乌巴拉花蕊及，必样姑与玛杜嘎，各自配制亦如是。血液从大便道中，流出之时尤其是，推荐服用温和剂。病人鼻中出血时，应当施用鼻药灌。如前所说药汁方，牛奶糖浆树汁灌。牛奶等水加糖或，单用清水亦有效。芝麻花之汁液或，人骨杜尔瓦有效。凉药类中所属者，涂抹擦拭等应用。治疗胆热病所说，内外饮用诸药方，以及治疗肺破裂，亦可治疗血胆病。
此为《医论八支精华》医疗篇第二章。
今当宣说咳嗽治疗品。单一风性咳嗽者，首先应以油脂治，肉汤羹汤鱼汤等，制风药煎油腻及，熏蒸膏药涂敷熨，灌水束身等治疗。便风阻塞温和治。带胆油脂及牛奶，饭前服用带粘液，油性泻药服可治。独行菜根卡达嘎，各三十两之汁中，酥油三十二两煎，能除风咳生暖力。碱性药物升麻根，阿魏巴达甘草及，乌苏二两酥油升，配以五辛药及上，十根药汁中熬煎。饮后若饮羹汤者，咳嗽气喘并心病，肋痛腹部瘤疾除。升麻小树十根药，剂量应取十二两。豌豆杜松大麦等，羊肉五十两剂量，水五百一十二煎。此与酥油四升煎。牛奶等量吉瓦德，等药各称一两量。风病之时饮用及，鼻用温和灌肠配。五种咳嗽头颤及，女阴水肿病症等，一切咳嗽身偏疾，带肝上部风病除。毕达日等类药煎，膏油熬煎除咳嗽。甘草阿湿瓦嘎种，必当嘎与酸枣糖，杜松石盐酥油煎。或者其粉酥油拌，制成膏剂羊乳饮，如是服用除咳嗽。冬虫夏草必当嘎，阿魏岩盐胡椒及，中间碱性其粉末，或与酥油适量饮。风性带有粘液咳，气喘呃逆及消化，力弱之症能治愈。蒺藜根与草果及，酸果葡萄白糖配，蟹爪花之妹妹及，芝麻油中制膏剂，能除风性之咳嗽。蒺藜伽蓝胡椒及，中间酸果蟹爪花，陈糖芝麻油调制，成膏应当细细舔。草果胡椒亦如是，蟹爪花妹亦同然。

།ཆུ་དྲོན་དག་དང་པི་པི་ལིང་། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་བཅས་པ་བླུད། ། བཅའ་སྒ་ཀ་ར་ཞོ་ག་ཆུའམ། །པི་པི་ལིང་ཕྱེ་ཞོར་བཏབ་བླུད། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཆང་ངམ་ཞོ། །ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ལྡེ་གུ། །མར་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའང་ཕན། །ལུད་པ་ཆམ་བཅས་དུད་པ་ནི། །སྣུམ་བཅས་ཆོ་གས་བདུག་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་དུད་བརྔུབ། ། འོ་མ་ཤ་ཁུ་བཅས་པ་བཟའ། །གྲོང་ཆུ་རླན་ཅན་སྲོག་ཆགས་ཤ་།སཱ་ལུ་ནས་གྲོ་དྲུག་ཅུ་པའམ། །མ་ཤ་ཨང་མ་ཀུབ་ཏ་ཡི། །ཡུ་ཤ་དག་དང་ཟོས་ན་ཕན། །ལ་ལ་ཕུད་དང་པི་པི་ལིང་། །བྱིལ་རྐང་དོང་གཙི་ཏྲ་ཀ་།ར་སྣ་ཟིར་པ་ལ་ཤ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ཟུར་པ་དང་། །མ་ནུ་བསྐོལ བར་སྣུམ་སྐྱུར་དང་།།ལན་ཚྭར་བཅས་ཐུག་རླུང་གྱུར་བླུད། །རྐེད་པ་ལྟོ་སྙིང་རྩིབ་ལོགས་ན། །དབུགས་མི་བདེ་དང་སྐྱིགས་བུ་སེལ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་ནི། །ཚ་བ་ལྔ་དང་བུ་རམ་བཅས། །ཏིལ་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པ་བླུད། །ཡང་ན་འོ་ཐུག་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །ཉ་དང་ཁྱིམ་ བྱ་ཕག་རྒོད་ཤ་།མར་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའང་ཕན། །ཚོད་མ་རྒྱ་སྣེའུ་པ་ཡ་སི། །ནི་ཤན་ན་ག་ལུད་པ་འཇོམས། །ཀ་ཎྜ་ཀ་རིའི་ལོ་འབྲས་དང་། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་སྐམ་པོའང་ཕན། །ཏིལ་མར་སོགས་སྣུམ་འོ་མ་དང་། །བུ་རམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུའི་ཟས། །ཞོ་ག་ཆུ་ཞོ་རང་སྐྱུར ཆང་།།འབྲས་བུ་སྐྱུར་ཆུ་བླུད་པ་ཕན། །མཁྲིས་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་བཅས། །ཞུན་མར་གྱིས་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཕན། །དེ་བཞིན་པོ་སོན་ཆ་ཏང་པལ། །མ་དུ་ཀ་ནི་བསྐོལ་ཆུས་སམ། །ཤིང་མངར་པོ་སོན་ཆའི་ལྡེ་གུ། །བི་ད་བུ་རམ་ཤིང་ཁུར་སྦྱར། །མཁྲིས་ལུད་བད་ཀན་ཤས་ཆུང་ལ། ། དུར་བྱིད་མངར་བའི་སྨན་སྦྱར་གཏང་། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་ཁ་བའི་སྨན། །སྐྱུག་སྨན་ཕྱིར་ནི་གཏང་བར་བྱ། །ནད་སྦྱངས་ནས་ནི་ཐུག་པ་སོགས། །བསིལ་དང་མངར་དང་སྣུམ་པ་སྤྱད། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་ཁ་བ་དང་། །རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་གྲང་ཐུག་བླུད། །མཁྲིས་གྱུར་ཁ་ར་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒུན འབྲུམ་ཨུཏྤལ་ཙནྡན་དཀར།།སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །བད་ཀན་བཅས་ལན་ལེ་ཤམ། །གླ་སྒང་དང་ནི་བཅས་པ་སྦྱིན། །རླུང་ཅན་ལ་ནི་མར་བཅས་ཕན། །རྒུན་འབྲུམ་ལྔ་བཅུ་པི་པི་ལིང་། །སུམ་ཅུ་ཁ་ར་སྲང་གཅིག་སྦྱར། །སྦྲང་རྩིའམ་བ་ཡི་ལྕི་བའམ། །བེའུ་ གཞོན་ལྕི་ཁུར་ལྡེ་གུར་སྦྱར།།ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ཚ་བ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུམ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །མ་ནུ་འབྲས་ཡོས་གླ་སྒང་དང་། །ཟུར་པ་དཀར་དང་ར་སྣ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བ་རུ་ར། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་སྦྱར། །ལྡེ་གུས་སྙིང་ནད་ལུད་པ་སེལ། །མངར་བའི་སྨན་དང་སྲོག་ཆགས་ ནི།།སྐམ་སའི་ཤ་དང་ནས་དང་ནི། །ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་མུངྒ་སོགས། །ཡུ་ཤ་དང་ནི་ཚོད་མ་དང་། །ཁ་བ་ཚད་ལྡན་སྦྱར་ལྡེ་གུ། །ཁ་བ་དང་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་ནད་ལ་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆུང་ས+འ་ལུ་དང་། །དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་ཤ་ཁུ་ཕན། །བཏུང་བར་ ཁ་རའམ་རྒུན་ཆུའམ།།བུ་རམ་ཤིང་ཁུའམ་འོ་མ་བླུད། །མཁྲིས་པའི་ལུད་པར་ར་མཉེ་བ། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་མེད་གཉིས། །བ་ཙ་ཀ་དང་ལི་དོང་གྲ། །ཤ་ཁུ་དང་ནི་འོ་མའམ། །ཐུག་པའམ་ཡུ་ཤར་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །རྩ་ཡི་རྩ་བ་ལྔར་བཤད་དང་། །ཆུར་ བསྐོལ་བ་ཡི་ཁུ་བ་དང་།།དེ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩི་ཁར་ར་བཅས་པ་བླུད། །ཡང་ན་དེ་ཡིས་ཐུག་པ་བསྐོལ། །ལེགས་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཟུར་པ་དང་ནི་བ་ལེ་ཀ་།ཁ་ར་བཅའ་སྒ་བྲི་ཧ་ཏི། །བཏགས་པའི་ཁུ་བ་རས་ཀྱིས་བཙགས། ། མར་དང་བསྲེས་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ཁ་ར་དང་ནི་ཛི་བ་ཀ་།མུངྒ་མ་ཤ་པརྞི་དང་། །

用温水和胡椒，
加入甘草后服用。
甘草、白糖、酸奶清水或，
胡椒粉加入酸奶服用。
杜松子与酒或酸奶，
酸奶清水调和服用。
或者胡椒膏，
炒酥油加盐也有效。
咳痰伴有咳嗽者，
用含油方法熏制，
打嗝、呼吸不适吸烟，
食用牛奶和肉汤。
村水、湿润动物肉，
稻米、大麦、六十日稻或，
豆类、豆蔻，
汤羹食用有效。
萝卜和胡椒，
蛇床子、冬葵子、茴香，
葛根、茴香、波罗树，
黑叶草、祖巴和，
曼陀罗煮成油酸和，
加盐熬汤风病服用。
腰部、腹心、肋部痛，
呼吸不适和打嗝消除。
十根汤中，
五辛和糖蜜，
加芝麻熬汤服用。
或者牛奶汤加盐。
鱼和家禽野猪肉，
酥油和盐也有效。
蔬菜、芦苇、豆类，
尼善那嘎消除咳痰。
枸杞叶果和，
嫩萝卜干也有效。
芝麻油等油、牛奶和，
糖蜜、甘蔗汁食物。
酸奶清水、酸奶、自然发酵酒，
果实酸水服用有效。
胆汁咳痰伴痰湿，
熔化酥油催吐有效。
同样波森查当巴勒，
马度卡煮水或，
甘草波森查膏，
维达糖蜜甘蔗汁调和。
胆咳痰湿较少者，
杜蕾甘味药调服。
痰湿较重苦味药，
催吐后服用。
病清后汤羹等，
凉、甜、油性食用。
痰湿较重苦味和，
粗糙配合冷汤服。
胆病白糖、诃子，
葡萄、莲花、白檀，
蜂蜜调和膏剂给。
伴有痰湿列衫，
伽蓝香和一起给。
风病者加酥油有效。
葡萄五十胡椒，
三十白糖一两调，
蜂蜜或牛粪或，
幼犊粪汁调膏。
肉桂、香附、三辛，
葡萄、胡椒根，
曼陀罗、炒米、伽蓝香和，
白祖巴和葛根和，
诃子和毕力勒，
白糖蜂蜜酥油调。
膏剂除心病咳痰。
甘味药和动物，
干地肉和大麦和，
荞麦和野荞绿豆等，
汤羹和蔬菜和，
适量苦味调和膏。
苦味和蜂蜜一起，
痰湿较重病有效。
痰湿较少稻米和，
六十日稻饭肉汤效。
饮用白糖或葡萄汁或，
糖蜜甘蔗汁或牛奶服。
胆汁咳痰按摩，
两种卜力哈提、两种无，
巴札卡和利冬加，
肉汤和牛奶或，
汤羹或汤调服。
葡萄和胡椒，
所说五种根，
水煮汁和，
与牛奶煮后冷却。
蜂蜜白糖一起服。
或者用其煮汤。
充分煮沸加蜂蜜给。
祖巴和巴列卡，
白糖甘草卜力哈提，
研磨汁液用布过滤。
与酥油混合服用。
白糖和吉瓦卡，
绿豆玛夏帕尼和，

ཁ་ར་དང་ནི་ཛི་བ་ཀ་།མུངྒ་མ་ཤ་པརྞི་དང་། །བྱི་ཚེར་བ་ནི་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །མར་དང་འོ་མ་བརྒྱད་འགྱུར་བསྐོལ། །དེ་བཏུང་བཟའ་དང་བལྡག་པ་དང་། །སྦྱར་བས་མཁྲིས་པའི་ལུད་པ་སེལ། །འདི་དག་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་འམ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། ། བད་ཀན་ལུད་ཅན་གྱིས་དང་པོར། །ཐང་ཤིང་བསྲེགས་ནས་གཟགས་པའི་སྣུམ། །བ་ཤ་ཀ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས། །ཐལ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བཏང་། །སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྟེང་དང་། །འོག་དང་སྤྱི་བོར་ཅི་རིགས་པར། །ཉམས་སྟོབས་ལྡན་བཀྲུ་སྨན་རྣོ་གཏང་། །ཐུག་པ་སོགས་ཀྱང་འདི་ལ བླུད།།ནས་དང་མུངྒ་རྒྱ་སྲན་ཟས། །རྩུབ་དྲོན་ལེ་ཤམ་གྱིས་ཚ། །ཀ་ས་མརྡ་བརྡ་ཀ་།བྱ་ཀྲི་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐམ་ས་ཁུང་གནས་ཤ་ཁུ་སྣུམ། །ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་བིལ་བའི་སྣུམ། །སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །སྐོམ་ན་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཆུ། །ཆུ་ཚན་ཆང་ མང་སྦྲང་ཆུ་བླུད།།དོང་ག་མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། །པ་ཏོལ་ཡི་རྩ་བར་བཅས། །ནུབ་གཅིག་ཆུར་སྦངས་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །ཟས་དུས་གསུམ་མམ་ནང་པར་བླུད། །པི་པི་ལིང་དང་དེ་རྩ་བ། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་བ་རུ་ར། །རྨ་བྱ་ཁྱིམ་བྱའི་མཇུག་སྒྲོ་ནི། །སྣག་ཚར་བྱས་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །བི་ཤ་གླ་སྒང་པི་ པི་ལིང་།།དུར་བྱིད་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྟེ། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་ལྡེ་གུ། །གསུམ་པོ་བད་ཀན་ལུད་པ་སེལ། །སྦྲང་རྩི་ན་ལེ་ཤམ་སྦྱར་བལྡག་། ཀ་རུ་སྦྲང་རྩི་ཉིད་ཀྱིས། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བརྟ་ཀ་།བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བ་དང་། །ཀ་ས་མརྡ་རྟ་སྤངས་བཙིར། །ཁུ་བ་བྱེ་རུ་གནས་པོའི་ཁུ། །སྦྲང་ རྩི་སོ་སོར་སྦྱར་བ་ལྡག་།ཐང་ཤིང་ཟུར་པར་སྣ་དང་། །བྱི་ཚེར་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།གླ་སྒང་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །ཁ་ར་ཨ་རུ་སྐྱུ་རུ་ར། །འབྲས་ཡོས་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་པགས་པ་རྣམས། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ། །གསུམ་པོ་རླུང་འདྲེས་བད་ཀན་སེལ། །སེའུ་འབྲུ་སྲང་གཉིས བུ་རམ་ནི།།སྲང་བརྒྱད་ཚ་བ་གསུམ་སྲང་རེས། །སྐད་སྙན་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཆམ་སེལ། །བུ་རམ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་དང་པི་པི་ལིང་། །སེའུ་འབྲུ་རིམ་གྱིས་སྲང་གཉིས་དང་། །ཞོ་རེ་སྲང་ཕྱེད་དུ་སྦྱར། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། ། རིམས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་ཨ་རུ་ར། །སོགས་དང་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་ལ་ལ་ཕུད། །གླ་སྒང་མ་ནུ་བི་ཤལ། །པི་པི་ལིང་བཅས་པ་གཅིན་ནམ། །ཆུར་བསྐོལ་བ་གཅིན་ལུད་པ་སེལ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཏིལ་མར་བརྔོས། །ལྡེ་གུ ཞོ་གཉིས་ཁ་རར་བཅས།།རྒྱ་སྲན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་སྦྱར། །བླུད་ན་བད་ཀན་ལུད་པ་འཇོམས། །རྩ་བ་བཅུ་ཁུ་བྲེ་བཞི་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་མ་ནུ་དང་། །ཟུར་པ་བིལ་བ་བྱེའུ་རུག་པ། །ཤིང་ཀུན་ཚ་གསུམ་ཞོ་གཉིས་བསྐོལ། །བླུད་པའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་བཏུང་། །དེ་ཀུན་ བད་ཀན་རླུང་ནད་འཇོམས།།ནིར་གུན་ཐི་ལོ་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །མར་བསྐོལ་ལུད་པ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །བྱི་དང་ག་ཡི་ཁུ་བའི་ནང་། །ཚ་བ་གསུམ་བཅུག་མར་བསྐོལ་ཕན། །བ་སྤྲུ་བ་གཉིས་བྱིའུ་རུག་པ། །ཀ་ས་མར་ད་སླེ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏོ་ལ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །ཕ་ནིད་ཛ་ གའི་ཁུ་བ་ནི།།འོ་མ་མར་དང་བཅས་པ་ལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ལེགས་བསྐོལ་འཐུངས། །ལུད་པའི་རིམས་དྲག་ཟད་བྱེད་དང་། །གཞང་འབྲུམ་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ལོ་མར་བཅས་པ་ཡིན། །ཁུ་བ་བྲེ་བཞིའི་ཚད་ལ་ནི། །མར་བྲེ་གང་ དང་བ་ལ་དང་།།ཚ་བ་གསུམ་དང་བྱི་དང་ག་།ཤུ་དག་དང་ནི་སེའུ་འབྲུ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །

卡拉和吉瓦卡、绿豆、马沙帕尼和刺蒺藜制成糊剂，加入八倍的酥油和牛奶煮沸。饮用、食用和舔食这个配方可以消除胆病引起的咳痰。这些可以制成粉末糊剂，或者煮成汤液服用。
对于痰咳患者，首先用烧过的桦木过滤的油，加入婆沙卡和炒麦的灰粉服用。用含油的泻药从上、下和头顶适当地进行，根据体力使用猛烈的泻药。还可以服用汤等。
以大麦、绿豆和豌豆为食，粗糙温热的纳勒善，卡萨玛尔达、巴尔达卡、比亚克利亚巴克沙拉和胡椒一起服用。干燥地洞中的肉汤油，芝麻和芥子、木苹果油调配的汤要服用。口渴时服用十根药煮水，温水、多量酒和蜂蜜。
冬瓜、牛奶根和帕托拉根，在水中浸泡一夜加入蜂蜜，在三餐或早晨服用。
胡椒及其根、荜茇和诃子，孔雀和家鸡的尾羽制成墨和炒麦灰，毗沙、甘松和胡椒，土茯苓用蜂蜜调制，这半偈颂完成的三种糊剂能消除痰咳。用蜂蜜调和纳勒善舔食。
用糖和蜂蜜，坎达卡里、巴尔塔卡、布林加拉加的汁液，和卡萨玛尔达、马粪榨汁，汁液和珊瑚树的汁液，分别用蜂蜜调制舔食。
桦木、祖尔巴、鼻和刺蒺藜、卡尔卡塔辛吉、甘松、荜茇、胡椒、糖、诃子、余甘子，炒米、白糖和余甘子皮，用蜂蜜和芝麻油调制的三种糊剂能消除风痰混合。
二两茴香子，八两糖，三味辛香各一两，能使声音悦耳、生热、开胃，消除咳嗽、呼吸不适和感冒。
糖、亚巴克沙拉、纳勒善和胡椒，茴香子依次二两和半两调制，能消除咳嗽和呼吸不适。
如发热章节所述的诃子等和卡尔卡塔辛吉煮成汤液服用。或者土茯苓、萝卜、甘松、牛奶、毗沙、胡椒等用尿或水煮，能消除尿和咳痰。
胡椒用芝麻油炒，糊剂二钱加糖，用豌豆煮汤调制，服用能降伏痰咳。
十根药汤四升和一升酥油，以及牛奶、祖尔巴、木苹果、苦苣、阿魏、三辛各二钱煮沸。服用后喝汤，这些都能降伏痰和风病。
尼尔贡提洛煮汤，用酥油煮是消除咳痰的方法。在比当加的汁液中，加入三辛煮酥油有效。
两种巴普、苦苣、卡萨玛尔达、列特列和帕托拉、布利哈提、法尼达扎加的汁液，加入牛奶和酥油，与三辛充分煮沸饮用。能消除剧烈的咳嗽发热，没有痔疮病的危险。
坎达卡里的根、果实和叶子的汁液四升量，一升酥油和巴拉，三辛和比当加、白芷以及茴香子，岩盐和炒麦灰。

ཤུ་དག་དང་ནི་སེའུ་འབྲུ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་མ་ནུ་དང་། །བྲི་ཤི་བ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། ། རུ་ར་དང་ཡབ་ཏི། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །དབྱི་མོང་བྱི་ཚེར་བར་ཤ་བུ། ། སྟར་བུ་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི། །ཏ་མ་ལ་གི་ག་བྲའི་རྩ། །ར་སྣ་གཟེ་མའི་ལྡེ་གུ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་དེས་ལུད་ཀུན་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ལའང་ཕན། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་སྨན་མར་འདི། །བད་ཀན་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །བྱ་ཀྲི་སྲང་བརྒྱད་བརྡུངས་ཆུ་སྲང་། །ཉིས སྟོང་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་ནང་བསྐོལ།།བཙགས་པར་ཚ་བ་གསུམ་ར་སྣ། །སླེ་ཏྲེས་ཀྲུ་ཏྲུག་ཕྱེ་མ་དང་། །ཀ་རྐ་ཏ་སྲིང་ག་བྲའི་རྩ། །གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད། །ཞུན་མར་སྲང་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །ཀར་དཀར་པོ་སྲང་བཞི་བཅུ། ། སླར་ཡང་དེ་ནི་བསྐོལ་བྱ་བ། །གཟར་བུ་ལ་ཆགས་བསྒྲངས་ནས་ནི། །པི་པི་ལིང་དང་སྨིག་རྐང་དང་། །སྦྲང་རྩི་རྙིང་པ་དག་ལས་ནི། །སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་གཞུག་པར་བྱ། །ལྡེ་གུ་འདིས་ནི་སྙིང་ནད་སྐྲན། །གཞང་འབྲུམ་ལུད་དབུགས་མི་བདེ་སེལ། །བད་ཀན་ཞི་བདུད་པ བརྔུབ།།ཤས་ཆེར་སྦྱངས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ། །ལྡོང་རོས་བ་བླ་ཤིང་མངར་དང་། །སྤང་སྤོས་གླ་སྒང་ཨི་གུ་དའི། །ཤུན་ལྤགས་དུ་བ་ལུད་འཇོམས་པའི། །ཆོགས་དུད་པ་བརྔུབས་ནས་ནི། །མཆིལ་མང་མཐར་ནི་བུ་རམ་བཅས། །འོ་མ་འཐུངས་པའི་དུད་རྔུབས་དེས། །རླུང་ དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི།།ལུད་པ་རྙིང་པའང་མྱུར་སེལ། །བད་ཀན་ལུད་པ་མུན་ཞུགས་སྙམ། །གལ་ཏེ་མཁྲིས་པ་རྗེས་འབྲེལ་ལ། །དེར་ནི་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་དུ། །མཁྲིས་པའི་ལུད་གསོའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །རླུང་ནི་བད་ཀན་འབྲེལ་པ་ལ། །བད་ཀན་ བསལ་བའི་བྱ་བ་བྱ།།མཁྲིས་པ་དང་འབྲེལ་རླུང་བད་ཀན། །ལུད་པར་མཁྲིས་པ་བསལ་བར་བྱ། །རླུང་དང་བད་ཀན་བདག་ཉིད་སྐམ། །གཤེར་ལ་སྣུམ་དང་རྩུབ་ཆོས་བྱ། །ལུད་པ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བ། །མཁྲིས་པར་བཅས་པ་ཁ་བས་གསོ། །གློ་ནད་ འགྲམས་ལ་འཕྲལ་དུ་ནི།།རྒྱ་སྐྱེགས་སྦྲང་རྩིའི་འོ་མ་བླུད། །ཞུ་ནས་ས+འ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ནི། །འོ་མ་ཁ་རར་བཅས་པ་བཟའ། །རྩིབ་ལོགས་ཆུ་སོན་བཅས་ཏེ། །མཁྲིས་དྲོད་ཤས་ཆུང་ཆང་སྦྱར་བཏུང་། །བཤང་འཁྲུ་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །བ་ཏ་དུག་མོ་ ཉུང་བཅས་བཏུང་།།རྒྱ་སྐྱེགས་ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཀ་ར་དཀར། །སྨིག་རྐང་ཁ་ར་མཉམ་འོ་མར། །བསྐོལ་བ་མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་བླུད། །བུ་རམ་ཤིང་དང་པདྨའི་ཚིགས། །པདྨ་གེ་སར་ཙནྡན་དམར། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། ། གློ་འགྲམས་འབྱོར་བར་བྱ་ཕྱིར་བླུད། །ནས་རྗེན་ཕྱེ་ནི་འོ་མ་རུ། །བཙོས་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་འོ་མ་ཕྱེའི། །སྐྱོམ་རིམས་ཚད་ལྡན་ལ་བླུད། །ལུད་པ་ཅན་ལ་སྨན་མངར་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཞུན་མར་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་བསྐོལ་བསྒྲངས། །སྦྲང་རྩི ན་ལེ་ཤམ་བཏབ་བླུད།།ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་མར་བཏབ་བླུད། །ཡང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཆོ་གས། །པི་པི་ལིང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ལུད་པ་རུས་ཚིགས་གཟེར་བ་ལ། །རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་།སྨིག་རྐང་བ་ལ་པི་པི་ལིང་། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་པ་སྦྱིན།།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་ཞོ་རེ་དང་། །པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་ཁ་ར། །རྒུན་འབྲུམ་འབྲ་གོ་མ་དུ་ཀ་།སྲང་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ནས་ནི། །སྦྲང་རྩིས་རི་ལུར་བྱས་པ་ཡིས། །རོ་ཙ་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སློན་བྲོ། །བརྒྱལ་མྱོས་སྐྱིགས་བུ་མགོ་འཁོར་དང་། ། གློ་རྡོལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །

苍术和小茴香，黑盐和炒青稞灰，胡椒根和诃子和曼陀罗，毗黎诃和毗黎诃提，如拉和雅布提，土茯苓和葡萄和姜黄和刺蒺藜和巴夏布，星布和卡尔卡塔辛基，多摩罗和嘎布拉根，拉纳和泽玛的膏药，煮沸的酥油可治疗所有咳嗽，以及呃逆和呼吸不畅也有效。这个甘达卡利药油，能够祛除痰病。
八两鸟粪捣碎，在二千四百八十两水中煮沸。过滤后加入三辛香、拉纳、列特雷、土茯苓粉末，卡尔卡塔辛基、嘎布拉根、甘松、胡椒根、刺蒺藜各半两。十六两熟酥油和四十两白糖。再次煮沸，待其凝固后，各加入八两胡椒、香附和陈蜜。
此膏药可治疗心病、瘤、痔疮、咳嗽和呼吸困难。平息痰病，吸入烟气。多数情况下吸入净化的烟气。龙脑香、白芷、甘草和高山香、甘松、伊古达树皮的烟气可以止咳。
吸入烟气后，多吐唾液，最后服用糖蜜。饮用牛奶后吸入烟气，可以快速祛除风和痰偏重的陈年咳嗽。痰性咳嗽如入暗。如果伴有胆病，则应根据具体情况，采用治疗胆性咳嗽的配方。
对于风与痰相关的病症，应进行祛痰治疗。对于胆病相关的风痰咳嗽，应祛除胆病。风和痰性质干燥，对于湿性应用油性和粗糙疗法。痰性咳嗽伴有胆病者，用寒性治疗。
对于扩散性肺病，立即服用红花配蜂蜜的牛奶。消化后食用大米饭配牛奶和糖。肋部有水肿时，胆热较轻者可饮用配制的酒。腹泻时饮用甘松、白芨、瓦塔和毒母草。
红花、熟酥油、蜂蜜和维持生命类药物、白糖、香附、糖在牛奶中煮沸，对于火力强的人服用。甘蔗和莲节，莲花花蕊和红檀香，在牛奶中煮沸加入蜂蜜，为了治疗扩散性肺病而服用。
生青稞粉在牛奶中煮熟，配以酥油，或者糖、蜂蜜、牛奶、粉的饮品按比例服用。对于有咳嗽者，应服用甘味药和煮沸的熟酥油。或者甘蔗煮水冷却后加入蜂蜜和诺勒香服用。
或者诃子粉在牛奶中煮沸加入酥油服用。或者按照精华提取法，也可以服用胡椒。对于咳嗽伴有骨节疼痛者，葡萄、甘草、马都卡，香附、巴拉、胡椒配以熟酥油和蜂蜜服用。
三种香料各一两，半两胡椒和糖，葡萄、阿魏、马都卡各一两细磨后，用蜂蜜制成丸剂，能增进食欲并治疗血胆病、咳嗽、呼吸困难、呕吐、呃逆、头晕和肺穿孔、声音嘶哑等。

གློ་རྡོལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །མཆིལ་མ་ལུས་སྐེམ་རླུང་འཁྱིལ་དང་། །མཆིལ་མར་ཁྲག་འབྱུང་རྩིབ་ལོགས་ན། །སྙིང་ནད་སྐོམ་དང་རིམས་ནད་འཇོམས། །བར་ཤ་བུ་དང་ཁ་ར་དཀར། །ས+འ་ལུ་རྩ་སྣར་བཏགས་པའི་ཕྱེ། །རྒུན་ཆུ་འོ་མ་མར་དུ་བསྐོལ། །མཆིལ་མ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ་བླུད། །ཤིང མངར་དང་ནི་མ་དུ་ཀ་།ཏན་དུ་ལི་ཡ་འོར་བཙོས་ཕན། །ཁྲག་ནི་གང་ཚེ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་བཅོས་པ་ཡི་སྨན་བསྟེན་བྱ། །རླུང་འཁྱིལ་པ་ལ་ར་ཚིལ་ནི། །ཆང་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐེམས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་གློ་འགྲམས་དང་། །གཉིད་ཆུང་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ། །འོ་མ་བསྐོལ་བའི་སྤྲིས་མར ཆགས།།ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་སྦྱིན། །ཀ་ར་དཀར་དང་ནས་དང་གྲོ། །འཚོ་བྱེད་ཟངས་རྩི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཡང་ན་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་བླུད། །གློ་འགྲམས་ཉམ་ཆུང་རིད་ལ་སྦྱིན། །ཤ་ཟའི་ཤ་ཡི་ཁུ་བ་ནི། །མར་དང་བརྔོས་པའི་པི་པི་ལིང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་དེ་ལ་བླུད། །ཤ་དང་ཁྲག་ནི་ འཕེལ་བྱེད་ཡིན།།ུ་དུམྦཱ་ར་ནྱ་གྲོ་དྷ། ། ཤྭཏྠ་དང་བླག་ཤ་དང་། །ས+འ་ལའི་ཤིང་དང་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཏ་ལའི་རྩེ་མོ་འཛམ་བུའི་ཤུན། །པི་པི་ལིང་དང་ཤུག་པར་བཅས། ། ཤྭ་ཀ་ནར་བཅས་པ་ནི། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི། །མར་དང་འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་ནི། །གློ་ འགྲམས་ཁུ་བ་ཉམས་སྟོབས་དང་།།དབང་པོའི་ནུས་པ་ཟད་ལ་སྦྱིན། །རླུང་མཁྲིས་ཀྱིས་ཉོན་ཡན་ལག་ཞིག་།ན་ལ་མར་དེས་བསྐུས་པ་བསྔགས། །རླུང་ནད་ཀྱིས་ནི་ཉེན་པ་ལ། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་ཏིལ་མར་བསྐུ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཞུན་མར་ནི། །སྙིང་དང་ རྩིབ་ལོགས་ན་ལ་བླུད།།ཡང་ན་རླུང་ནད་འཇོམས་པ་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་གང་ཡིན་བྱ། །ཤིང་མངར་ནཱ་ག་པ་ལ་གཉིས། །འོ་མ་དང་མཉམ་མར་བསྐོལ་བར། །པ་ཡ་སྱེ་དང་པི་པི་ལིང་། །སྨིག་རྐང་ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བས་ནི། །གློ་འགྲམས་པ་ཡི་ནད་ལ་ཕན། །འཚོ་བྱེད་ སྡེ་ཚན་བཅའ་སྒ་དང་།།ཉེའུ་ཤིང་བ་དང་ར་མཉེ་བ། །བ་སྤུ་བ་གཉིས་པ་ལ་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །རི་དི་ཟུར་པ་ཀ་མ་ལ། །ཤྲིང་ག་ད་ཀ་ཀ་ཡ་སྱ། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། །རྒུན་འབྲུམ་སྟར་གའི་འབྲས་བུ་སོགས། །མངར་ཤིང་སྣུམ་ལ་སྟོབས་སྐྱེད་པ། །ཞོ་ནི་ གཉིས་གཉིས་བཏགས་ལྡེ་གུ།།དེ་ནང་ཞུན་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ། །འོ་མ་ར་ཤ་སྐྱུ་རུ་ར། །བི་ད་རི་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བར་ཤའི་ཁུ་བར་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །བྲེ་ཕྱེད་ཁར་སྲང་ལྔ་བཅུ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་སུག་སྨེལ་དང་། །ཤིང་ཚ་གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། །ན་ ག་གེ་སར་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད།།ཕྱེ་མར་བཏགས་ཏེ་བཅུག་ནས་ནི། །འཇུ་སྟོབས་རྗེས་མཐུན་ཚད་དུ་བླུད། །འདི་ནི་བདུད་རྩིའི་སྨན་མར་ཏེ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདུད་རྩི་ཡིན། །བདུད་རྩི་འདི་ནི་ཟོས་ནས་སུ། །འོ་མ་ཤ་ཁུ་ལྡན་ཟོས་ན། །ཁུ་ཆུ་ཉམས་དང་གློ་འགྲམས་དང་། །ཉམས་སྟོབས་ ཟད་པའི་གསོ་བ་ཡིན།།བུད་མེད་ལ་གདུ་ལུས་སྐེམ་དང་། །མདོག་སྐད་ཉམས་ལ་གཏང་བར་བྱ། །ལུད་པ་དང་ནི་སྐྱིགས་བུ་རིམས། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ལུས་ཆ་དང་། །སྐོམ་དད་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་སློན་དང་བརྒྱལ། །མངལ་ནད་གཅིན་ནད་འཇོམས་བྱེད་ ཡིན།།གཟེ་མ་བཙོད་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །བ་ལ་ཏང་པལ་བུ་ཏི་ཀ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དཱུར་བའི་རྩ། །ཐལ་ཏྲེས་སྟིར་པ་ལ་ཤ་།དེ་རྣམས་སྲང་རེ་བསྐོལ་བ་ཡི། །འོ་མ་སྨན་ཁུའི་བཞི་འགྱུར་ལ། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་ཛི་བཎྚི། །མེ་ད་གཉིས་དང་ཟངས་རྩི་བ། །ཛི་བ་ཀ་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་། །རི་དི་ རྒུན་འབྲུམ་ཤ་ཁ་ར།།སྲ་བ་དང་ནི་པདྨའི་རྩ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །

咳嗽声音嘶哑，唾液身体干燥和气郁结，唾液带血肋骨痛，心病口渴和热病消除。巴夏布和白糖，稻米根尖研磨成粉，葡萄酒牛奶和酥油煮沸，用于治疗咯血时服用。
甘草和马度卡，坦都利亚煮沸有效。当血液剧烈流出时，应当服用治疗此症的药物。对于气郁结，应给予山羊脂肪，用酒煮沸并加入岩盐。
对于干燥虚弱咳嗽分散，睡眠少火热大的症状，用煮沸牛奶制成的酥油，加入白糖蜂蜜和酥油服用。白糖大麦和小麦，阿育吠陀铜精和蜂蜜，或者用牛奶煮沸后服用，用于治疗咳嗽分散虚弱消瘦。
罗刹肉的汤汁，与酥油和煮熟的胡椒，加入蜂蜜后服用，能增长肉和血。乌杜姆巴罗、尼亚格罗陀，阿湿波陀和布拉克夏，稻米树和普里扬古，棕榈树梢和蒲桃皮，胡椒和柏树，以及湿婆迦，用牛奶煮沸后制成的酥油与米饭食用。
用于治疗咳嗽分散、体液衰退、体力和感官能力耗竭。对于风胆引起的肢体疼痛，推荐用此酥油涂抹。对于受风病困扰者，应涂抹用止风药煮沸的芝麻油。阿育吠陀类酥油，用于治疗心脏和肋骨疼痛。
或者进行止风和清除血胆的治疗。甘草和那伽巴拉二味，与等量牛奶和酥油煮沸，加入帕雅斯耶和胡椒，芦苇茎煮沸，能治疗咳嗽分散的病症。阿育吠陀类白芥子和，小茴香和拉曼耶巴，巴普巴二味帕拉和，伽布拉根茎卡斯拉培乌，
利地祖尔帕卡玛拉，希林伽达卡卡雅斯耶，五小根和，葡萄干和诃子果实等，甘味滋润能增长体力的，每味二两研磨成膏。其中加入一升酥油煮沸，牛奶山羊肉余甘子，比达利和甘蔗，与肉汤一起，煮沸后冷却加入蜂蜜，半升白糖五十两。
诃梨勒和豆蔻以及，肉桂甘达巴德拉和，龙花各半两，研磨成粉后加入，根据消化能力适量服用。这是甘露药酥，是人类的甘露。服用这甘露后，配合牛奶肉汤食用，能治疗体液衰退和咳嗽分散，以及体力耗竭。
对妇女虚弱身体消瘦，容貌声音衰退者施用。能治疗咳痰和呃逆发热，呼吸不适和身体疼痛，口渴血胆并能生子，能治疗昏厥和晕倒，能消除子宫病和小便病。
姜黄茜草和普谢尔泽，巴拉当帕尔布提卡，黑叶草和百喜草根，蓟草斯提尔帕拉夏，各一两煮沸的，牛奶药汁四倍量，卡斯拉培乌吉万提，两种美达和铜精巴，吉瓦卡和小茴香，利地葡萄干夏卡拉，
萨拉巴和莲花根，用一升酥油煮沸。

སྲ་བ་དང་ནི་པདྨའི་རྩ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །རླུང་མཁྲིས་སྙིང་འཛག་གཟེར་ནད་སེལ། །གཅིན་སྲི་བ་དང་གཅིན་སྙི་བ། །གཞང་འབྲུམ་ལུད་པ་ལུས་སྐེམ་དང་། །ཟད་བྱེད་རིམས་ནི་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །གཞུ་འདྲེན་བུད་མེད་ཆང་དང་ ལམ།།ཁུར་དུབ་སྟོབས་དང་ཤ་ཟད་སྐྱེད། །ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱད་རྒུན་འབྲུམ་ནི། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བར་མར་བཙོས་ལ། །པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་ལྡེ་གུ། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་ནས་ནི། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་རེ་རེ་ཞིང་། །སྲང་བརྒྱད་དང་ནི་བསྲེས་པ་ལ། །ནས་ཕྱེ་ མཉམ་སྦྱོར་ཟོས་པ་ཡིས།།དེ་ནི་གློ་འགྲམས་ཟད་བྱེད་དང་། །ཁྲག་གི་སྐྲན་ལ་ཕན་པ་ཡིན། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བི་ད་རི། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་འཚོ་བྱེད་ཀྱི། །སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར། །བ་དང་ར་ཡི་འོ་མ་ལས། །བྲེ་ནི་རེ་རེ་བཙོ་བར་བྱ། །བསྐོལ་བཙགས་ཁར་སྦྲང་རྩི་ནི། ། བྲེ་རེ་དེར་ནི་གཞུག་པར་བྱ། །དེ་ནི་ཟད་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལུད་པ་དང་། །ལུས་སྐེམ་པ་ནི་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །རྒས་སྲ་ཚེ་ནི་རིང་བ་དང་། །ཤ་དང་ཁུ་ཆུ་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེས་མར་བལྡག་བྱ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བས་བཏུང་བར་བྱ། ། བལྡགས་པས་མཁྲིས་པ་ཞི་བྱེད་ཀྱིས། །ཉུང་བས་རླུང་ནི་འཇོམས་མི་ནུས། །འཐུངས་ན་རླུང་ནི་གནོན་བྱེད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད། །སྐེམས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པས། །སྨན་མར་བཤད་པ་འདི་དག་ཉིད། །སྨིག་རྐང་འབྲས་ཡོས་པི་པི་ལིང་། །ཕྱེ་མ་ལྡེ གུར་བྱས་ལ་སྦྱིན།།ཞུན་མར་བུ་རམ་སྦྲང་རྩིའི་ཆ། །བཅུག་སྟེ་བྱིན་ལ་འོ་མ་བླུད། །རོ་ཙ་བརྩོན་དང་ལུས་རྒྱས་སྟོབས། །འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །བུམ་ཤ་ཤུན་ལྤགས་ས་བོན་བསལ། །སྲང་བརྒྱད་རླངས་པར་བཙོས་ནས་ནི། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་ནང་གཞུག་དཀྲུགས། ། སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲར་གྱུར་པ་དང་། །ཧྭགས་ནི་སྲང་བརྒྱད་པི་པི་ལིང་། །བཅའ་སྒ་ཟིར་སྲང་གཉིས་དང་། །དྲི་སྣ་གསུམ་དང་འུ་སུ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་། །སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་ཚད་བཅུག་ལ། །ཕབ་སྟེ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་མར་གྱི་ཕྱེད་བཅུག་ལ། ། གཟར་བུས་དཀྲུགས་ཏེ་བཞག་གྱུར་པ། །ལུད་པ་སྐྱིགས་བུ་ཡི་ག་འཆུས། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །གློ་འགྲམས་ཟད་བྱེད་འཇོམས་པར་བྱེད། །གློ་འགྲམས་པ་ནི་འབྱོར་བྱེད་ཅིང་། །བློ་དང་དྲན་པ་སྟོབས་རབ་སྐྱེད། །ཀུ་སྨན་ད་ཡི་བཅུད ཀྱིས་ལེན།།ཡིད་དུ་འོང་བ་དམ་པ་འདི། །ཐ་སྐར་བུ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ཡིན། །ནཱ་ག་པ་ལའི་རྩ་བ་ནི། །ཞོ་གཅིག་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་སྲང་གཅིག་།འོ་མར་བཅས་པ་ཟླ་གཅིག་བཏུང་། །འོ་མ་སྤྱད་ཅིང་ཟས་མི་བཟའ། །སྦྱོར་འདིས་ཚེ་ནི་འཕེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྟོབས་ སྐྱེད་ཁ་དོག་བཟང་བྱེད་མཆོག་།མན་དུ་ཀ་པརྞི་ཤིང་མངར། །བཅའ་སྒའི་སྦྱོར་བའང་འདི་ཡིན་ནོ།

将坚硬物和莲茎，用一升油煎煮，能治疗风胆心漏疼痛病。小便不利和小便频繁，痔疮咳嗽身体消瘦，以及能治疗消耗热病。弓箭手、女人、饮酒和行路，负重疲劳会消耗体力和肉体。
甘草八两、葡萄一升煮沸后加入酥油，胡椒八两制成糊状，煮一升后冷却，加入各八两砂糖和蜂蜜，与等量大麦粉混合服用，这能治疗咳喘、消耗病，对血瘤有益。
诃子、薇达利、甘蔗汁、养生类药物煮汁与酥油，牛奶和羊奶各一升煮制。过滤后加入各一升砂糖和蜂蜜。这能治疗消耗病、健忘症，血病、胆病、咳嗽，以及消除身体消瘦，延年益寿，增长肉体、精液和体力。
胆病重者应舔服酥油，风病重者应饮用。舔服能平息胆病，但量少则不能降伏风病。饮用能制服风病，使体内暖气聚集。
对于消瘦和身体虚弱者，应服用上述药油，将茴香、炒米、胡椒磨成粉末制成糊状服用。加入熔化的酥油、糖蜜、蜂蜜，服用后饮牛奶。这能迅速增强性欲、精进、身体丰满和力量。
去除冬瓜肉、皮和种子，取八两蒸煮后，放入一升熔化的酥油搅拌。待其呈蜂蜜色时，加入八两生姜、胡椒，白豆蔻和茴香各两两，三种香料、乌苏草和诃子各半两。冷却后加入等量蜂蜜和酥油，用勺搅拌后存放。这能治疗咳嗽、呃逆、食欲不振，呼吸不畅、血胆病，咳喘和消耗病。能治愈咳喘，增强智慧、记忆和体力。
这是最上等的悦意冬瓜精华，是两位阿湿婆尼医师所说。
那伽巴拉根一两，从一钱逐渐增加到一两，加入牛奶服用一个月。期间只饮用牛奶不食其他。这种配方能增长寿命，是增强体力、改善肤色的最佳方法。曼度迦帕尼、甘草、白豆蔻的配方也是如此。

།ནཱ་ག་པ་ལ་སྲང་བརྒྱ་ནི། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས། །ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས། །སྨན་ཁུ་དེ་དང་ཆ་མཉམ་པའི། །འོ་མ་མར་དང་བསྐོལ་བར་བྱ། །བ་ལ་ཨ་ཏི བ་ལ་དང་།།ཤིང་མངར་པུརྞ་རྣ་བ་དང་། །སྟག་ཚེར་བ་དང་ཏང་པལ་དང་། །པི་ལ་ཡ་དང་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཁ་ར་དཀར། །ཉེ་ཤིང་མེད་རྣམ་གཉིས་དང་། །གཟེ་མ་རམ་ཉེ་བ་གཉིས་དང་། །པ་ཡ་སྱ་དང་ཟི་ར་གཉིས། །པདྨའི་རྩ་བ་སྡོང་བུ་དང་། །འབྲ་གོ་སྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། །ཀེ་ཤེ་རུ་ཀ་ སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད།།ནཱ་ག་པ་ལའི་སྨན་མར་འདིས། །ཁྲག་མཁྲིས་གློ་རྡོལ་ཟད་བྱེད་དང་། །སྐོམ་དད་མགོ་འཁོར་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྟོབས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་།མདོག་སྡུག་མདངས་བཟང་ཚེ་འཕེལ་ཞིང་། །སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་འཇིག་པར་བྱེད། །ཟླ་བ་དྲུག་གི་བར་བསྟེན་ ན།།རྒན་པོའང་གཞོན་ནུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཆོ་ག་འདིས་ནི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་བྲི་བ་སྐྱེད་འཇུ་བྱེད། །གཅོང་ཆེན་བཤད་པའང་གློ་རྡོལ་བསྔགས། །འཁྲུ་ན་གཅོད་པར་བྱེད་པར་ཕན། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །ཤང་ཀ་པུཏྤ་ཟུར་པ་དང་། །པ་ལ་ཧ་སྟི་པི་པི་ལིང་། ། པ་ མརྒ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས།།ག་བྲ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །མ་ནུ་སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། །ནས་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དག་། རུ་ར་ནི་སྲང་བརྒྱ་དག་།ཆུ་སྲང་དྲུག་བརྒྱ་བཞི་བཅུས་བསྐོལ། །ནས་ཆོས་པ་དང་སྨན་ཁུ་དེ། །བཙགས་ལ་ཨ་རུ་ར་བརྒྱ་དེར། །བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་བཅུག་ལ་བསྐོལ། །མར་དང་ཏིལ་ མར་པི་པི་ལིང་།།ཕྱེ་མ་སྲང་ནི་བརྒྱད་པོ་དག། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩིར་གཞུག་།རྟག་ཏུ་ཨ་རུ་ར་གཉིས་བཅས། །ལྡེ་གུ་བཅུད་ལེན་འདི་ཟོས་ན། །འདིས་ནི་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་མེད། །ཚེ་རིང་མདོག་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ལུད་ལྔ་ཟད་བྱེད་དབུགས་མི་བདེ། ། སྐྱིགས་བུར་བཅས་པའི་མི་བཟད་རིམས། །གཅིན་སྙི་བ་ཡི་ནད་དང་ནི། །གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་དང་སྙིང་ནད་དང་། །ཆམ་པ་ཡི་ག་འཆུས་པ་སེལ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་མཆོག་དཔལ་ཡོན་ཅན། །འདི་ནི་དྲང་སྲོང་རྀ་ཥིས་བཤད། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བ་ལ་དང་། །མུར་བ་སེར་པོ་རྣམ གཉིས་དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །པ་ཐ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ། པ་མརྒ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །སླེ་ཏྲེས་དན་ཏི་བོང་ང་དཀར། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དུར་བྱིད་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་རྩ་ལོ་མར་བཅས། །པ་ཡ་སྱ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །སྤང་སྤོས་བི་ཟ་ཀའི་སྙིང་པོ། །མེ་ཏོག་བཅས་ དང་རྐང་མར་དང་།།གོ་བྱེ་བྱི་དང་ག་ཏ་དང་། །ཉེའུ་ཤིང་བུ་ཏི་ཀ་རཉྫ། །དོང་ག་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། །ས་ཧ་ར་ཛ་ཤི་ཀྲུ་དང་། །ནིམ་པའི་ཤུན་ལྤགས་བུ་རམ་ཤིང་། །ཕྲ་མོའི་ཁུ་བ་སྲང་རེ་དང་། ། རུ་ར་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དང་། །ནས་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དྲུག། །ཆུ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་ནང་དུ་ བསྐོལ།།ནས་ཚོས་པ་དང་ཕོག་ནས་ནི། །བཙགས་ནས་ཨ་རུ་ར་བཅས་དེར། །བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་བརྒྱད་གཞུག་།ཏིལ་མར་ཞུན་མར་སྐྱུ་རུའི་ཁུ། །བྲེ་རེ་བཅུག་ནས་དེ་རྗེས་ཡང་། །མེ་ཆུང་ལ་ནི་བཙོས་ནས་སུ། །གཟར་བུར་ཆགས་ནས་ཐབ་ལས་དབབ། །བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་བྲེ་དོ་ དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་ཕུལ་གང་གཞུག་།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་ཕྱེར་བཏགས་པ། །སྲང་གསུམ་བཅུག་ནས་དེ་འོག་ཏུ། །རྫ་སྣོད་རྙིང་བཅུག་འབྲུ་ནང་དུ། །བཅུག་སྟེ་ཟླ་བ་གཅིག་གཞག་བྱ། །དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཟའ། །གནས་འཇོག་གིས་བཤད་བཅུད་ལེན་འདི། །སྔོན་ལས་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་ཆེ། ། ནད་མེད་ཀྱིས་བཟའ་དགག་པ་མེད། །དུས་ཀུན་དུ་ཡང་བསྔགས་པ་ཡིན། །རྒྱམ་ཚ་བཅའ་སྒ་སྲང་རེ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །ད་ཏྲིག་སེའུ་འབྲུ་ཨརྫ་ཀ་།དེ་དག་སྲང་ནི་བཞི་བཞི་དང་། །

那伽巴拉一百两，水五百一十二两，煮至剩余四分之一。将此药汁与等量的牛奶和酥油一起煮。
巴拉、阿提巴拉、甘草、布尔那尔那巴、虎刺、当巴拉、比拉雅、蛙头、夏甘达、白砒、两种尼兴、两种泽玛染涅、巴雅斯雅、两种孜然、莲根茎、阿布果、僧伽塔卡、克协如卡各半两。
此那伽巴拉药油能治血胆病、肺痨、消渴、头晕，是增长体力的最佳之品。能使肤色美丽、容光焕发、延年益寿，消除白发皱纹。
若服用六个月，老人也会变得年轻。此法能生暖、增进消化力、补充衰减的胃火。对大病所说的肺痨有特效，对腹泻也有疗效。
十根药方：蛙头、香卡普特巴、祖尔巴、巴拉哈斯提、胡椒、巴玛尔嘎、苦马蕾、嘎布拉、胡椒根、玛努各二两。
大麦六十四两，诃子一百两，水六百四十两煮。将大麦煮熟后的药汁过滤，加入一百颗诃子和一百两糖煮。
酥油、芝麻油、胡椒粉各八两，煮好后冷却，加入蜂蜜。常服用此药膏配两颗诃子。
服用此精华药膏能消除白发皱纹，延年益寿，增进肤色体力。能治五种咳嗽、呼吸不畅、打嗝、难治之热病、糖尿病、痔疮、肿瘤、心病、感冒、食欲不振。
此最胜精华具吉祥功德，是仙人所说。
十根药方：巴拉、两种黄穆尔巴、两种胡椒、巴塔、夏甘达、巴玛尔嘎、蛙头、列特、丹提、白附子。
幼比尔瓦、杜尔吉、赤特拉卡根叶、巴雅斯雅、毒母茸、香草、比匝卡精华及花、刚玛、果比耶比、嘎塔、涅乌兴、布提卡然匝。
冬嘎、索玛拉匝、萨哈拉匝、希克如、楝树皮、甘蔗、细小汁液各一两。
诃子一千一百颗，大麦二百五十六两，水八倍煮。大麦熟后过滤，加入诃子和陈年糖八两。
加入各一升的芝麻油、酥油、酸果汁，然后用小火煮，成勺状后从炉中取下。
冷却后加入二升蜂蜜和一捧胡椒。加入三两研磨成粉的三种香料。
之后放入陈旧的瓦器中，置于谷物中存放一月。然后如前所述服用。
此乃住处尊者所说的精华，较前者功德更大。健康者服用无禁忌，任何时候都值得称赞。
岩盐、荜茇各一两，黑盐二两，达特力、小豆蔻、阿尔匝卡各四两。

ད་ཏྲིག་སེའུ་འབྲུ་ཨརྫ་ཀ་།དེ་དག་སྲང་ནི་བཞི་བཞི་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་གཅིག་གོ་སྙོད་གཉིས། །འུ་སུའི་འབྲས་བུ་སྲང་བཞི་དང་། །ཚད་འདི་ལས་ནི ཕྱེ་མར་བྱས།།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་བཏབ་སྟེ་སྦྱིན། །དེས་ནི་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད། །རྩིབ་ལོགས་ན་དང་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་སེལ་བྱེད། །འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་གོ་སྙོད་དང་། །ལ་ལ་ཕུད་ལ་ཞོ་བཞི་ བཞི།།སེ་འབྲུ་དང་ནི་ད་ཏྲིག་དག། །དེ་ཡི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་བྱ། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་གཅིག་དང་། །བཅའ་སྒ་ཞོ་གཉིས་བིལ་བའི་རྐང་། །སྲང་ལྔ་དང་ནི་སྦྱར་བ་ལ། །ཁ་ར་སྲང་ནི་བཅུ་དྲུག་གཞུག་།རོ་དྲུག་པ་འདི་བཟའ་བ་དང་། །བཏུང་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱིན། ། གཅོང་ཆེན་ལས་བཤད་ཆོ་ག་གང་། །གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་གློ་རྡོལ་ཕན། །གློ་རྡོལ་ནད་ནི་བྱང་གྱུར་ནས། །བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་མགོ་བོ་བྲང་། །ན་བའི་ལུད་པ་ཅན་གང་ཡིན། །དེ་ལ་དུད་པ་འདི་བརྔུབ་བྱ། །མེ་ད་གཉིས་དང་བ་ལ་གཉིས། །ཤིང་མངར་གསོ་མའི་ཤུན ལྤགས་ནི།།ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་རེང་བུར་ནི། །བྱས་ཏེ་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱ། །དེ་རྗེས་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་བཏུང་། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་བ་ལ་ཤ་། ཟ་གནྡྷ་ཅུ་གང་དང་། །དོང་གྲ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །དེ་རྗེས་ཁ་ར་བུ་རམ་དང་། །བུ་རམ་ཤང་ཁུ་བཏུང་བར་བླུད། །ལྡོང་རོས་དང་ ནི་ནྱ་གྲོ་དྷའི།།མྱུ་གུ་རློན་པ་ཆ་སྙོམས་བཏགས། །ཞུན་མར་དང་སྦྱར་དུད་པ་བརྔུབ། །དེ་འོག་སྲེག་པའི་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །གློ་རྡོལ་ལས་བྱུང་བླུད་པ་ལ། །ཐོག་མར་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ནད་གཞི་མངལ་སྣུམ་བཅས་པའི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བར་བྱ། །དོང་ག་དང་ནི་དུར་ བྱིད་གཉིས།།རྒུན་འབྲུའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། །བི་ད་རི་ཡི་ཁུ་བར་སྦྱར། །ཞུན་མར་ལ་བཙོས་ཅི་རིགས་སྦྱིན། །ལུས་ཟད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ལུས་ཟུངས་རྣམས། །ཟད་པའི་ཟད་བྱད་ལུང་པ་ཅན། །མར་དང་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི། ། འོ་མ་བ་ལ་གཉིས་བསྐོལ་བླུད། །བི་ད་རི་འམ་ཀ་ཏམ་པ། །ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་དང་འོ་མ་གཅིན་ནད་ནི། །མདོག་འགྱུར་བྲེ་བར་བྱེད་ལ་བླུད། །ཕོ་མཚན་རྐུབ་དང་ཆུ་སོ་དང་། །བརླ་དབྲག་མཇུག་ཏོ་སྐྲང་ཞིང་ན། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཡང་བ་འམ། ། ཏིལ་མར་བསྲེས་པའི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་དང་ནི། །བྱིའུ་སོགས་དང་ནི་ཁུང་ན་གནས། །དེ་བཞིན་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ། །ཤ་ཟའི་ཤ་ཡང་རིམ་བཞིན་སྦྱིན། །དྲོ་བས་བད་ཀན་འཇིག་བྱེད་ལ། །རྩ་སྦུབས་རྣམས་ནི་དག་བྱེད་ཅིང་། །དངས་མ ལེགས་པར་རྒྱུ་བྱེད་བས།།ལུས་ནི་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །དབྱི་མོ་བར་གྱི་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྩ་བ་བཅུ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།རྒྱ་སྲན་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །པ་ཏ་རྒྱ་ཤུག་ནས་ཆུར་བསྐོལ། །ལི་དོང་གྲ་དང་བྱི་ཚེར་བ། །ཟུར་པ་མ་ནུ་པི་པི་ལིང་། །ཀརྐ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་ བཏགས།།མཉམ་པའི་ཞུན་མར་དག་དང་བསྐོལ། །བསྐོལ་བའི་མར་འདི་ཀྵར་གཉིས། །ལན་ཚྭ་ལྔ་ནི་བཏགས་ཏེ་གཞུག་།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ནི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པས་ཉེན་པ་སེལ། །ཀ་ས་མར་ད་ཨ་རུ་ར། །གླ་སྒང་པ་ཏ་ཀད་པ་ལ། ། དོང་གྲ་པི་པི་ལིང་ཏང་པལ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ཚད་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །མར་ནི་བྲེ་གང་འོ་མ་དང་། །རྒུན་ཆུ་བྲེ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཟད་བྱེད་རིམས་དང་མཆིན་པའི་ནད། །ལུད་པ་ཀུན་སེལ་དགེ་བ་ཡིན། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བ་ཤ་ཀ་།སླེ་ཏྲེས་རྩ་བ་འབྲས་བུ དང་།།མྱུ་གུ་ལོ་མར་བཅས་པ་རྣམས། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དུ་བཙོས། །ལུད་པའི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །

达特里克、小豆、阿尔扎卡，这些各重四两，一份那勒善，两份戈涅，乌苏果实四两，按此量研成粉末。放入饮食中服用。这能开胃，生热力，增长气力。治疗胁痛、呼吸不畅、咳痰咳嗽等病。乌苏二钱、戈涅和拉拉普德各四钱，小豆和达特里克各加倍。岩盐一两，荜茇二钱，毕勒瓦根五两，调和后加入十六两糖。
此六味药可食用，如前所述饮用。大病中所说的仪轨，依情况可治疗肺痈。肺痈病痊愈后，痰病生起，头部胸部疼痛，有咳痰者，应吸此烟。两种美达、两种巴拉、甘草、索玛树皮，制成药丸，做成香烟吸入。
之后饮用长寿药酥油。用龙脑香和巴拉夏、扎甘达、楚冈和东果，也如此做。之后用糖、糖蜜和糖蜜汁饮用。龙脑香和尼亚格若达嫩芽等量研磨，与酥油调和做烟吸入。之后饮用烤肉汤。对肺痈引起的呕吐，首先生热力和气力，对有润滑的病根，施用温和泻药。
东果和杜比德二味，与葡萄汁调和，以及森普龙煮汁，与毕达利汁调和。用酥油煎煮适量服用。对身体虚弱者调配。对胆、痰、身体精华等衰竭的衰竭病患者，用酥油和蟹爪、芭拉二味煮牛奶服用。
毕达利或卡当巴，以及棕榈果实煮制的酥油和牛奶，对小便病色变化和尿频者服用。阳具、肛门、尿道、大腿根部、尾椎肿痛者，用精炼酥油或芝麻油调和做灌肠。
干地动物肉以及鸟类等和洞穴栖息者，以及用武力觅食者，食肉动物肉也依次给予。温热能破坏痰，能清净脉管，使精华良好运行，使身体丰满。
毕摩瓦的三果、十根药和吉札卡、豆类、必必令根、巴达、酸枣用麦芽水煎。利东果和比策瓦、祖巴、玛努、必必令、蟹爪等研磨，等量酥油煎煮。此煎煮酥油加入两种碱和五种盐研磨。适量饮用能除衰竭和咳嗽的危害。
卡萨玛尔达、诃子、格桑、巴达、嘎巴拉、东果、必必令、当巴拉、布则谢，各二钱，酥油一升，在牛奶和葡萄汁四升中煎煮。能除衰竭、发热、肝病和一切咳嗽，是良药。
干达卡日、巴夏卡、谢赤根、果实和嫩芽、叶子等煎汁炼成酥油。能除咳嗽发热和食欲不振等病。

།ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་ཉིས་འགྱུར་རམ། །ཚ་གསུམ་ལྡན་པར་བསྐོལ་བའང་ཕན། །ཡ་ བཀྵ་ར་མར་དང་སྦྱར།།ཟས་ཟོས་པ་ཡི་འོག་ཏུ་བླུད། །པི་པི་ལིང་དང་བུ་རམ་བསྐོལ། །ར་ཡི་འོ་མ་མར་བཅས་ཕན། །འདི་ནི་མེ་དྲོད་སྦྱར་ཕྱིར་ཏེ། །ཟད་བྱེད་ལུས་ཅན་གྱིས་མར་བཏུང་། །ནད་ཀྱིས་འགགས་པའི་མིད་པ་བྲང་། །རྩ་སྦུབས་རྣམས་ནི་དག་པར་བྱེད། །ནས་ནི་བྲེ་ གང་བཙོས་པ་རུ།།རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཉི་ཤུ་བཙོ། །ཚོས་ནས་དེ་ཕྱུང་མཉེས་ནས་དེར། །བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་དྲུག་དང་། །པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །ལྡོང་རོས་ཞོ་གཉིས་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཞོ་གཅིག་ཚད་ནི་བཅུག་ནས་ནི། །སླར་ཡང་བསྐོལ་བའི་ལྡེ་གུ་དེས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སེལ་བྱེད། ། རེག་འཇམ་སྒྲོ་རྩ་བསྲེགས་ནས་ནི། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་སྦྱར། །ཡང་ན་རྨ་བྱའི་རྐང་པ་བསྲེགས། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་། །དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ེ་རཎྜ་ཡི་ཐལ་བ་ནི། །ཏིལ་མར་ཚ་གསུམ བུ་རམ་བཅས།།ལྡེ་གུའམ་བྱེའུ་རུག་ཨེ་རཎྜའི། །ལོ་མའི་ཐལ་བ་དེ་བཞིན་བྱ། །ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ནི། །བུ་རམ་རྙིང་པ་མར་སྦྱར་ཕན། །ཤུག་པ་ཚ་གསུམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྱི་དང་ག་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །བ་ལ་ར་སྣའི་ཕྱེ་མ་ཀུན། །དེ་དང་མཉམ་པའི་ཁ་རར་སྦྱར། ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར། །ལྡེ་གུ་ལུད་པ་སེལ་བྱེད་མཆོག་།དེ་བཞིན་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས། ། རུ་ར་དང་བཅའ་སྒ་ནི། །བུ་རམ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡི། །རི་ལུ་ཁར་ནི་བཞག་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཀུན་སེལ། །ཡང་ན་བ རུ་ར་འབའ་ཞིག་།ལུད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེང་ཕྲོམ་ཨ་མྲ་ཁ་ར་དང་། །བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་མར་དང་བརྔོས། །ཐུག་པ་ཟན་དྲོན་ནང་དུ་བཏབ། །སློན་བྲོ་སྐོམ་དང་ལུད་པ་དང་། །མ་ཞུ་ཚད་འཁྲུ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །མུངྒའི་ཁུ་བར ལེགས་གཡོས་པ།།སྐྱུ་རུ་ར་སེར་སེའུ་འབྲུར་བཅས། །ལུད་པ་ཀུན་གྱི་སྨན་གྱུར་ཡིན། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་འོ་མའམ། །མཆུ་ཡིས་ཟས་ཚོལ་ཁྲོན་རྐོ་དང་། །ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ནི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱིན། །གློ་རྡོལ་གྱིས་དུད་བརྔུབས་ལ་གང་། །བཏུང་བར་བཅས་པ་ བསྟེན་པ་ཡང་།།ཟད་བྱེད་ལུད་པར་དེ་གཏང་བྱ། །གང་ཡང་གཅོང་ཆེན་སྐབས་སུ་བཤད། །སྟོབས་སྐྱེད་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། །རྩ་རྒྱུན་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྨན། །རྣམ་གྲངས་ཟད་བྱེད་ལུད་ཅན་ལ། །སྟོབས་སྐྱེད་ཐམས་ཅད་ བསྔགས་པ་ཡིན།།གང་ཕྱིར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི། །ཟད་བྱེད་ལུད་པ་མི་བཟད་པས། །དེ་ཕྱིར་ནད་སྟོབས་ཇི་བཞིན་དུ། །འདུས་པའི་ནད་ལ་ཕན་པས་གསོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

能治疗误食的诸病。将芝麻汁二倍量，
或与三种辛香物同煮亦有益。将药石与酥油调和，
在进食后服用。胡椒与糖煮，
与羊奶及酥油有益。此为助益消化之火，
消瘦者应饮用酥油。能治疗疾病所阻碍的咽喉。
能清净脉管。将一升大麦煮熟，
加入二十颗胜利果同煮。煮熟后取出揉捏，
加入陈旧糖六两，
胡椒二两，
没药二钱，酸枣糖
一钱量。加入后，
再次煮成糊状，此药
能治咳嗽及呼吸不畅。
将柔软的羽毛茎烧后，
与酥油、蜂蜜、糖调和。或者烧孔雀脚，
与酥油、蜂蜜调和的
糊状物食用能治疗咳嗽及
呼吸不适。
蓖麻灰
与芝麻油、三辛香、糖一起
制成糊状，或以蓖麻
叶灰同样处理。
三种辛香粉
与陈糖、酥油调和有益。
柏木、三辛香、三果、
毕达嘎、檀香及
婆罗、罗斯那粉末皆
与等量糖调和。
或与蜂蜜、酥油调和，
此糊状物最能治咳嗽。
同样，诺黎勤粉
与酥油、蜂蜜、糖一起。
诃子与荜茇
与糖一起
制成丸剂置于口中，
能治一切咳嗽及呼吸不适。
或者单独服用诃子
能治咳嗽。
将白芷、芒果、糖
制成的糊状物与酥油炒熟，
放入热汤或热粥中。
能治疗食欲不振、口渴、咳嗽、
消化不良及热泻。
以刺柏汁煮，
以绿豆汁充分烹煮，
加入黄色余甘子及乌梅，
是一切咳嗽的良药。
应给予消瘦咳嗽者
服用能平息风的药煮成的牛奶，或
以嘴觅食、掘井及
居住在洞穴中的动物肉汤。
对于肺部破损者不宜闻烟，
饮用及服用的一切
对于消瘦性咳嗽都应避免。
凡是在重大疾病章节中所说的
能生气力、生消化之火及
能通畅脉络的药物
对于消瘦性咳嗽者，
一切增强体力的药物都是殊胜的。
因为由诸病聚集而生的
消瘦性咳嗽难以忍受，
因此应依据病情强弱，
以对治诸病的方法医治。
此为《医论八支精华》中
医疗篇第三章。
下面讲解治疗呃逆与呼吸不适的章节。

།གང་ཕྱིར་སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ། །རྒྱུ་སོགས་མཚུངས་པས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གསོ་བའང་གཅིག་སྟེ་དེས་ཉེན་ལ། །ཐོག་མར་དུགས་ཀྱི་ཉེར་དཔྱད་བྱ། །སྣུམ་དང་ལན་ཚྭ་ཏིལ་མར་བྱུག་། དེ་ཡིས་བད་ཀན་བུ་གར་འགགས། །ཤིན་ཏུ་ཞེན་པ་ཞུ་ནས་ནི། །ཁོང་པར་གནས་པ་ལེགས་པར་འབྱིན། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྲང་མཉེན་གྱུར་ཅིང་། །རླུང་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་རྒྱུ། །འཇམ་ཞིང་རླན་གྱུར་ཟས་སྣུམ་དང་། །རླན་ཅན་ཤར་བཅས་སྦྱིན་པ་འམ། །ཡང་ན་ཞོ་ཡི སྤྲིས་མ་སྦྱིན།།དེ་ནས་དེ་ལ་རློན་འཇམ་བཏང་། །མཆོག་ཏུ་ལུད་པ་རྙིང་ནད་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ལ་སྐྱུག་སྨན་སྦྱིན། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །སྦྱར་བའམ་རླུང་ལ་ཕན་པ་གཏང་། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་གནོད་བྱས་པ། །གསལ་ན་བདེ་བ་ཐོབ་འགྱུར་ལ། །བུ་ག་ རྣམ་པར་དག་གྱུར་ནས།།རླུང་ནི་གནོད་པ་མེད་པར་རྒྱུ། །ལྟོ་སྦོས་རྟུག་འགགས་མུན་འཐིབས་བྱེད། །མ་དུ་ལུང་ག་སྟར་བུ་དང་། །ཤིདྐུན་པི་ལུ་ཁ་རུ་ཚ། །ལྡན་ཟས་བྱིན་ན་བདེ་བར་འབྱུང་། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱུར། །ཅུང་ཟད་དྲོ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །འདི་ དག་བད་ཀན་གྱིས་ལམ་བཀག་།སྲོག་གི་རླུང་ནི་འཁྲུགས་ལས་བྱུང་། །དེ་བས་དེ་ལམ་བསལ་བྱའི་ཕྱིར། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་སྦྱང་བྱས་ཕན། །ཇི་ལྟར་འབག་པར་གྱུར་པའི་ཆུ། །ཤིན་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འཕེལ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རླུང་ནི་འཁྱིལ་གྱུར་པའི། །དེ་ལམ་ལེགས་པར སྦྱང་བར་བྱ།།སྦྱང་བ་བྱས་ཀྱང་མ་དག་པའི། །ཞེན་པའི་དྲི་མ་དུ་བས་བསལ། །ཡུང་བའི་ལོ་མ་ཨེ་རཎྜའི། །རྩ་བ་རྒྱ་སྐྱེགས་ལྡོང་རོས་དང་། །ཐང་ཤིང་བ་ལ་སྤང་སྤོས་བཅས། །བཏགས་ཏེ་རེང་བུ་ཉིད་དུ་བྱ། །དེ་ནི་མར་བསྐུས་དུད་པ་རྔུབ། །ཡང་ན་མར་སྦྲུས་ནས་ བསྲེགས་རྔུབ།།སྤྲ་ཚིལ་སྲ་རྩི་པོག་དག་གམ། ། ཀ་རུ་བཟང་མར་སྦྱར་རྔུབ། །དེ་བཞིན་ཙནྡན་གླང་རྭ་འམ། །སྤུ་འམ་རྒྱུས་པའི་དུད་པ་རྔུབ། །བཙོད་དང་གོ་དཀུ་རང་ག་།དགེ་བ་ལྤགས་མགར་ཡིའམ། །ཡང་ན་གུ་གུལ་ལྡོང་རོས་སམ། །ཡང་ན་སཱ་ལའི་ཐང་ ཆུ་ཉིད།།མོ་རྩ་གུ་གུལ་ཨ་ག་རུ། །ཤུག་པ་མར་དང་བཅས་དུད་རྔུབ། །དུགས་བྱར་མི་རུང་བཏང་སྙོམས་གཞག་།བྲང་དང་མིད་པ་ཞོམ་པ་ལ། །བཤོལ་དུ་མེད་ན་འཇམ་དུགས་བྱ། །ཁ་ར་དཀར་པོའི་འོ་མས་སམ། །དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཀྱིས་དུགས་ བྱ་ཞིང་།།དཀྲི་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་དུགས། །དུགས་ཀྱི་ལེའུར་བཤད་དུགས་བྱ། །མ་ཞུར་དེ་གསོའི་ཆོ་ག་སྤྱད། །སྦྱོར་དྲགས་རླུང་ཤས་ཆེར་གྱུར་ན། །རླུང་ནད་བསལ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །ཤ་ཁུ་སྣུམ་སོགས་རབ་ཚ་སྦྱིན། །བསྐུ་བ་དག་གིས་ཞི་བར་བྱ། །བད་ཀན་མ་སློང་ དུགས་མི་བྱ།།ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྦྱང་བྱས་པས། །རླུང་གི་གནས་རྙེད་གནས་རྣམས་ནི། །སྐམ་པར་བྱས་ནས་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད། །དེ་བས་སྨན་ཁུ་སྣུམ་དང་ནི། །ལྡེ་གུ་སྩོགས་ཀྱིས་དེ་ཞིར་བྱ། །སྐེམ་ཞིང་གློ་རྡོལ་ཚད་འཁྲུ་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་ཚ་བ་ལས་བྱུང་བའི། ། སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ། །མངར་སྣུམ་བསིལ་སྩོགས་དག་གིས་གསོ། །ཀུ་ལངྠ་དང་རྩ་བ་བཅུ། །བསྐོལ་བའི་སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ཕན། །ཤི་ཀྲུ་པར་ཏ་ཀ་དང་ནི། །ཀ་ས་མར་ད་བ་ཤ་ཀ་།ལ་ཕུག་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་། །ནིམ་པའི་མྱུ་གུ་ལས་བྱུང་དང་། །ཁ་ལུང བྲི་ཧ་ཏི་ཁུ་ཕན།།ཀཎྜ་ཀ་རི་བྱི་ཚེར་བ། །བིལ་བའི་རྐང་དང་གཟེ་མ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཀུ་ལངྠ། །ཆུར་བསྐོལ་བ་ཡི་ཡུ་ཤ་བྱ། །ཡང་ན་ར་སྣ་རྩ་ཆུང་ལྔ། །མུངྒ་ཙི་ཏྲ་ཀར་བཅས་བླུད། །ཙི་ཏྲ་གོ་སྙོད་ཁ་རུ་ཚ། །ཀར་ཀཏ་སྲིང་ཐུག་པ་ཕན། ། ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་སྦྱར་བའི། །ཐུག་པ་བླུད་ན་ལུད་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ནད་སེལ། །

因为呃逆和呼吸不适，由于原因等相同的缘故，治疗方法也是一样的，对于受此病痛折磨的人，首先要进行热敷疗法。
涂抹油和盐以及芝麻油，由此能使堵塞气管的痰液，极其粘稠的痰液融化后，将体内的痰液完全排出。
气管通道变得柔软，风气按照正常规律运行。给予柔软滋润的油腻食物，以及含水分的肉汤，或者给予酸奶的精华。然后给予柔软的泻药。
对于陈旧的咳嗽病和声音嘶哑，最好给予催吐药。岩盐、蜂蜜、胡椒调配，或者给予对风气有益的药物。
如果是痰液造成的损害，清除后就会获得安乐，气管完全清净后，风气就会毫无障碍地运行。
腹胀、大便阻塞、昏沉，马度龙嘎、达布和希德昆、毕路、诃梨勒等药物配合食用就会安乐。
含有岩盐的酸性果实，稍微温热的泻药要服用。这些是由于痰液阻塞通道，生命之气紊乱而产生的。
因此为了清除其通道，从上下两个方向净化有益。就像被污染的水，极其旋转而增长一样，同样风气也会旋转，要好好净化其通道。
即使进行了净化，仍未清净的粘稠污垢要用烟熏来清除。芜菁叶、蓖麻根、红花、龙脑香和檀香、婆罗、香附子等，研磨后制成香丸。
涂抹酥油后吸入其烟，或者用酥油浸润后燃烧吸入。獐脂、树脂、树皮等，或者用糖和精酥油调配后吸入。
同样也可吸入旃檀香、象牙或毛发、筋的烟。茜草、果古、让嘎、吉祥皮、铁匠皮，或者安息香、龙脑香，或者沙罗树的汁液。
没药、安息香、沉香、柏木与酥油一起熏烟吸入。不适合热敷的要保持平和。对于胸部和喉咙受损的，如果不能推迟就要进行温和热敷。
用白糖和牛奶，或者用温和的热度进行热敷，要包裹进行热敷，按照热敷章节所说的方法进行热敷。
消化不良要采用治疗消化不良的方法。如果过度净化导致风气过重，就要采用祛除风病的方法。给予肉汤、油等温热之物，用涂抹等方法使其平息。
不要引动痰液就不要热敷。对体弱者进行净化，风气找到住处后，使这些部位干燥就会夺走生命。
因此要用药汁、油和软膏等使其平息。对于消瘦、肺部破损、热性腹泻和血胆引起的热病所导致的呃逆和呼吸不适，要用甘油清凉等方法治疗。
古兰达和十种根药，煮熟的干地肉汤有益。希格如、巴达嘎和嘎萨玛达、婆沙嘎、萝卜叶的汁液和楝树芽的汁液，以及卡龙、比哈帝的汁液有益。
刺柏、蒺藜、木苹果茎、结实、独活、卡尔卡达新吉、吉达嘎和古兰达，用水煮成汤。或者给予罗斯那、五小根、绿豆和吉达嘎。
吉达嘎、果昔、诃梨勒、卡尔卡达新吉汤有益。或者用十种根药配制的汤液服用能祛除咳嗽、呃逆和呼吸不适的疾病。

སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ནད་སེལ། །རྩ་བ་བཅུ་པར་སྣ་དང་། །ཟུར་པ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། །བིལ་བ་གཉིས་དང་མ་ནུ་དང་། །ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་པི་པི་ལིང་། །ལྕ་བ་སླེ་ཏྲེས་བཅའ་སྒ་ནི། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ཞུ ནས།།དེ་ཉིད་དང་བཙོས་ཐུག་པ་བླུད། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་དང་གྲོ། །ནས་དང་མུངྒ་རྒྱ་སྲན་ཟོས། །ལུད་པ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཡང་ན་ཨརྒའི་མྱུ་གུ་ཡི། །འོ་མ་དང་སྦྲུས་ནས་ཀྱི་ཟན། །སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་རྩ་བཅུ་སོགས། ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་སྦྱར་བ་བླུད། །ཟས་ནི་ཀྵ་ར་ཤིང་ཀུན་མར། །ཁ་རུ་ཚ་དང་སེའུ་སྦྱར་ཟ། །མ་ནུ་ཟུར་པ་ཚ་བ་གསུམ། །སྟར་བུ་བ་ལུང་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་སྐོམ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཁུ་བའམ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་བསྐོལ་ཁུའམ། །ཆང་གི དངས་མ་བླུད་པར་བྱ།།པི་པི་ལིང་དང་དེའི་རྩ་བ། །མ་རུ་ར་དང་བྱི་དང་ག།ཙི་ཏྲ་ཀ་རྣམས་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །མར་སྣོད་བསྐུས་ཏེ་བསྐམས་པ་རུ། །སྣོད་དུ་དར་བ་ཟླ་གཅིག་གཞག་།དེ་འབུངས་མེ་ཡི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །བ་ཏ་མུར་པ་ཐང་ ཤིང་དང་།།ས་ར་ལ་དང་ཆང་དངས་མ། །ནུབ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ལན་ཚྭ་བཏབ། །དེ་ལས་ཁྱེར་གང་བླུད་པར་བྱ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་བཅའ་སྒའི་ཕྱེའམ། །ཡ་བཀྵ་ར་ན་ལེ་ཤམ། །བཅས་ཕྱེ་ཆུ་ཚན་བླུགས་པ་བན། །བ་སྤྲི་ཀ་ནི་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །བཏགས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་བསྲེས་ བླུད།།སབ་ཏ་པརྞིའི་ཁུ་བའམ། །ཤྲི་ཤ་ཡི་ནི་མེ་ཏོག་ནི། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་འདྲེས་གྱུར་པའི། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཅུ་གང་པི་པི་ལིང་དང་ནི། །འབྲས་དང་བཅའ་སྒ་མར་དག་ལས། །ཁུ་བ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ སལ།།རླུང་དང་ལྡན་ལ་རེག་འཇམ་ཤ་།རི་བོང་ཤ་དང་པི་པི་ལིང་། །མར་དང་ཤ་སྤྱ་ཀ་ཡི་ཁྲག་།ལྕམ་པའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །མར་དང་འོ་མར་སྦྱར་བ་དང་། །འབྲས་ཆན་ཟོས་ལ་འོ་མ་བླུད། །རླུང་མཁྲིས་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་སེལ། །ར་ཡི་འོ་མ་བཞི་འགྱུར་ གྱིས།།ཆུ་བསྐོལ་བུ་རམ་དོང་གྲ་བཏབ། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཤིང་མངར་དང་། །བུ་རམ་ལྕ་བརྟ་སྦངས་ཁུ། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཟོས་གྱུར་ན། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །རྟ་དང་གླང་པོ་བ་ལང་ཕག་།རྔ་མོང་བོང་བུ་ལུག་དང་ར། །གང་ཡང་རུང་བའི་རྟུག་བཙིར་ ཁུ།།སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བལྡགས་ན་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་བཏུང་བ་བླུད། །རྐང་བཞི་པ་ཡི་ལྤགས་རུས་སྤུ། །རྨིག་པ་བསྲེགས་ལ་སྣག་ཚར་བྱས། །ཡ་ཤྭ་གནྡྷའི་ལྡེ་གུ་ནི། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བད་ཀན་ཤས། །ཆེ་བའི་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །ཟུར་པ་མ་ ནུ་སྐྱུ་རུ་རའམ།།མ་ནུ་པི་པི་ལིང་བཅས་ཕན། །ཡུག་སྣམ་པི་པི་ལིང་བཅས་པའམ། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བའམ། །བིལ་བའི་རྐང་ཁུ་སྐྱུ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཨ་རུ་རའམ། །ཚ་བ་གཉིས་དང་ཁ་རུ་ཚ། །རྒྱ་ཤུག་ འབྲས་ཡོས་སྦྲང་རྩི་དང་།།རྒུན་འབྲུ་པི་པི་ལིང་དོང་གྲ། །བུ་རམ་རྒུན་འབྲུ་ཡུང་ར་སྣ། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །ཏིལ་མར་དང་ནི་སྦྱར་བ་ཕན། །ལྡེ་གུ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཡང་། །ཤ་ཁུ་ཆུ་དྲོན་ཚ་སྩོགས་བཏུང་། །ཛི་བན་ཏི་དང་གླ་སྒང་དང་། །བྱེའུ་རུག་པ་དང་ཤིང་ཚ་དང་། ། སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་མ་ནུ་དང་། །ལྕ་བ་ཏ་མ་མ་ལི་ཀ་། རུ་ར་དང་ག་བྲའི་རྩ། །དོང་ག་དང་ནི་བ་ལ་ཀ་།ཟུར་པ་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་།ནཱ་ག་གེ་སར་པི་པི་ལིང་། །ཙ་རོང་ཅི་རིགས་སྦྱར་ནས་ནི། །ཕྱེ་མ་ཉིས་འགྱུར་ཁ་རར་བཅས། །རྩིབ་ལོགས་ནད་རིམས་ལུད་པ་སེལ། ། སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་འཇོམས་མཆོག་།དོང་ག་བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ། །

治疗呃逆和呼吸不适的疾病。十种根药和鼻子，以及祖巴嘎札根，
两种毕尔瓦和玛努，以及卡尔卡塔桑和胡椒，
茶叶、列特雷斯和甲茶，煮成汤汁饮用后，
再用其煮成汤饮用。大米六十种和小麦，
大麦和绿豆、豌豆食用。咳嗽、心病、肋骨痛，
呃逆和呼吸不适都能治愈。或者用阿尔嘎芽，
与牛奶混合的大麦粥，加入蜂蜜和十种根药等，
煮成汤汁调配饮用。食物是碱性木昆油，
加入岩盐和芝麻食用。玛努、祖巴和三种辛香料，
星布、巴龙混合服用。呃逆、呼吸不适、口渴，
可用十种根药煮成汤，或者用糖煮成汤，
或者用酒的清液饮用。胡椒和其根，
没药和必当嘎，枳椒等调制成糊状。
涂抹在油器上晒干，放入容器中发酵一个月，
饮用后能生火力，能治咳嗽和呼吸不适。瓦塔、穆尔巴、糖，
萨拉拉和酒的清液，放置一夜加入盐，
取一勺量饮用。嘎札根和甲茶粉或者，
亚巴克萨拉和纳列善，粉末加入热水调制。
巴斯普里卡煮水，研磨成糊状混合饮用。
萨普塔帕尔尼汤液或者，希利沙的花，
与胡椒和蜂蜜调配。痰和胆混合引起的，
呃逆和呼吸不适能治愈。楚冈、胡椒以及，
大米和甲茶、油等的，汤液能治胆引起的病。
对于风病患者宜食用柔软肉，兔肉和胡椒，
油和沙普亚卡的血，占巴汤液三种辛香料，
与油和牛奶调配，食用大米粥后饮牛奶。
能治风胆混合引起的病。用四倍量的山羊奶，
煮水加入糖和冬瓜，胡椒根、甘草和，
糖、茶叶等浸泡液，蜂蜜油调配食用，
能治呃逆和呼吸不适。马、象、牛、猪，
骆驼、驴、羊和山羊，任何一种的粪汁，
与蜂蜜调配舔食有益。痰重者饮用饮品。
四足动物的皮骨毛，蹄子烧成墨汁，
亚输甘陀糊状物，与蜂蜜调配能治痰，
重的呼吸不适。祖巴、玛努、庵摩罗或者，
玛努、胡椒有益。毛毯加胡椒或者，
迦比他的汤液或者，毕尔瓦茎汤庵摩罗，
胡椒和岩盐一起，油和蜂蜜诃子或者，
两种辛香料和岩盐，杜松子炒米蜂蜜和，
葡萄、胡椒、冬瓜，糖、葡萄、芜荑，
胡椒和纳列善，芝麻油调配有益。
糊状药和药粉也，用肉汤温水盐等饮。
吉瓦提和甘松，小茴香和桂皮，
两种姜和玛努，茶叶、塔玛玛利卡，
诃子、必当嘎、嘎札根，冬瓜和巴拉卡，
祖巴、卡尔卡塔桑的，那嘎格萨尔和胡椒，
扎荣适量调配，药粉加入双倍糖。
能治肋骨病、热病、咳嗽，呃逆和呼吸不适最佳。
冬瓜和糖等量。

སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་འཇོམས་མཆོག་།དོང་ག་བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ། །བཟའ་བའམ་སྣ་ནས་བཏང་སྨན་བྱ། །ཡང་ན་སྒག་སྐྱའམ་ཀུན་དོང་ངམ། །གྲི་ཛ་ན་ཡི་རྩ་བས་བྱ། །ཙནྡན་གྱི་ནི་ཁུ་བ་དང་། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་སྣར་བླུགས་བྱ། །སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་ནུ་ཞོར་སྦྱར། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ དང་སྦྱར་བླུགས།།རྒྱམ་ཚ་ཞུན་མར་དང་བཅས་པ། །ནུ་ཞོ་མར་དང་བསྐོལ་བའམ། །མངར་བའི་སྨན་དང་ལྡེ་གུར་བྱས། །དེ་བཏུང་བའམ་སྣ་ནས་གཏད། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ནི། །གྲང་དྲོ་རེས་ཀྱིས་བླུགས་པའམ། །དེ་བཞིན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ནི། །སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་སྦྱར་ བླུགས།།པི་པི་ལིང་དང་ཁ་རུ་ཚ། །ཡ་བཀྵ་ར་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཤིང་ཀུན་ཙོ་ར་བྱེའུ་རུག་པ། །མར་དང་ཞོག་ཆུར་སྦྱར་ཞིང་། །རྩ་བཅུའི་ཁུ་བར་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད་པར་བྱ། །ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་ཨ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་ དང་པུ་ཙེ་ཤེལ།།རུ་རྟ་མ་ནུ་བུ་ཏི་ཀ་།ཙིཏྲ་ཀ་དང་པ་ལ་ཤ།།ཟུར་པ་ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཛི་བན་ཏི་དང་བིལ་བའི་རྐང་། །ཤུ་དག་བལ་བུའི་ལོ་མ་རྣམས། །དེ་དག་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བསྐོལ། །ཤིང་ཀུན་ཞོ་ཕྱེད་མར་བྲེ་གང་། །བསྐོལ་བ་དེ་ནི་འཐུངས་གྱུར་ན། ། རྐང་ལག་ལ་ནི་ཞེན་པའི་རླུང་། །གཞང་འབྲུམ་དང་ནི་ཕོ་བའི་ནད། །སྐྱིགས་བུ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞུན་མར་ཆ་ཕྱེད་བཅས་པ་ཡི། །ཡ་བཀྵ་རྒྱམ་ཚ་སྦྱིན། །ཐང་ལ་འབར་གྱིའམ་དུག་གི་མར། །ཞོ་ཅན་ཧ་པུ་ཤའི་མར་བླུད། །ཆུ གྲང་གློ་བུར་བླུགས་པ་དང་།།སྔངས་དང་སྤྲུགས་དང་འཇིགས་པ་དང་། །དགའ་དང་ཕྲག་དོག་དབུགས་བསྡམས་དང་། །གནོད་པའི་འབུ་ཡི་སོས་བཏབ་དང་། །གང་ཡང་བད་ཀན་རླུང་འཇོམས་སྨན། །དྲོ་ཞིང་རླུང་ནི་བདེ་རྒྱུ་བསྟེན། །གང་ཡང་ཕལ་ཆེར་རླུང་གི་ནད། ། ལྷག་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་སྤྱད། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བརྟ་བྱས་པས། །ཚབས་ཆུང་གསོ་བར་སླ་བ་ཡིན། །ལྷག་པར་ཉམས་སྨད་པ་ཡིས་ནི། །ཞི་བའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །དེ་བས་ཞི་བ་བརྟ་བའི་ཐབས། །མང་པོ་དེ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ། །ལུད་པ་དབུགས མི་བདེ་གཅོང་སློན།།སྐྱིགས་བུའི་སྨན་ནི་ཕན་ཚུན་འདྲེ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

治疗打嗝和呼吸不适的最佳方法：将洞嘎和糖等量
服用或制成鼻药。或者用白蒜、昆冬或
格日扎那的根部制成。用檀香木的汁液和
妇女乳汁滴入鼻中。将蜜蜂粪便与乳汁调和
与红花汁液混合后滴入。将岩盐与熔化的酥油
与乳汁和酥油一起煮沸，或
与甜药制成糊状。饮用或从鼻中注入。
将糖和蜂蜜混合，轮流使用冷热滴入，或
同样将牛奶煮沸，将药粉与酥油混合滴入。
胡椒、岩盐、
药碱、独活和
阿魏、草果、酸浆，与酥油和土豆水混合，
在十种根药的汁液中煮沸后服用。或者用长寿药煮成的汁液
加入蜂蜜后服用。铁杰瓦提、诃子、
胡椒和水晶、
茜草、玛努、布提卡、
吉特拉卡和帕拉夏、
祖巴和两种盐、
吉万提和木苹果茎、
白芷和棉花叶，
这些各取二两煮沸。
阿魏半两，酥油一升，
煮沸后饮用，可治疗
四肢粘滞的风病、
痔疮和胃病、
打嗝、心病、肋痛，
能快速消除。将熔化的酥油半份
与药碱、岩盐一起服用。
或用塘拉巴尔吉或毒酥油，
含乳的哈普夏酥油服用。突然灌入冷水，
惊吓、摇晃、恐惧、
欢喜、嫉妒、屏息、
被有害虫咬伤，以及
任何克制痰和风的药物。服用温热且风气通畅的药物。
任何大多数风病，
尤其要用能克制的药物。
对所有病症都要采取温和疗法，
轻微的病症容易治愈。
特别是体弱的人，
不能用猛烈的方法治疗。
因此要采用温和疗法，
对此要多加运用。
咳嗽、呼吸困难、慢性病、
打嗝的药物相互交替使用。
这是《医论八支精华》中
治疗篇第四章。接下来将讲解治疗重大慢性病的方法章节。

།སྟོབས་ལྡན་ནད་ནི་མང་གྱུར་ལ། ། སྣུམ་ཆོས་དུགས་བྱས་སྦྱང་བ་ནི། །སྣུམ་མེད་མ་ཡིན་ཉམ་སྨོད་མིན། །སྟེང་འོག་གི་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །འོ་མ་པོ་སོན་ཆང་བཅས་པའམ། །ཤ་ཁུ་མངར་དང་ལྡན་པའམ། །ཞུན་མར་བཏབ་པའི་ནས་ཐུག་ནི། །སྐྱུག་སྨན་བསྐོལ་བས་སློན་དུ་གཞུག་།ཤམ་དུར་བྱིད་དོང གྲར་བཅས།།ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་མར་དང་ནི། །བཅས་པའི་འོ་མ་འམ་སྐྱོ་མའམ། །རྒུན་འབྲུ་ཏང་པ་ལ་བི་ད་རི། །ཡང་ན་ཤ་ཁུར་ལྡན་པ་ཡི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བར་བྱ། །ལྟོ་སྦྱང་པ་ལ་བརྟ་བ་དང་། །དྲོད་སྐྱེད་ཆོ་ག་སྤྱད་པར་བྱ། །ཟས་སྐོམ་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། ། རླུང་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་ཡང་བ་སྦྱིན། །ས+འ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་དང་གྲོ། །ནས་དང་མུངྒ་ལོ་གཅིག་ལོན། །ར་ཡི་འོ་མ་མར་དང་ཤ། །ཤ་ཟའི་ཤ་ནི་ཟད་བྱེད་འཇོམས། །བྱ་རོག་འུག་པ་སྤྱང་ཀི་གཟིག་།བ་ལང་རྟ་དང་ནེ་ལེ་སྦྲུལ། །བྱ་རྒོད་རྔ་མོ་བོང་བུ་ཁྲའི། །ཤ་ནི་སྒྱུ་ཡིས་བྱིན་ན་ཕན། ། ཤེས་ན་དེ་ལས་སྨོད་པས་ན། །སློན་ཞིང་མདངས་དང་སྟོབས་མི་འགྱུར། །བད་མཁྲིས་རི་དྭགས་ལ་སོགས་ཤ་།རླུང་ལ་མཐུ་རྩལ་གཟན་ཚོལ་ཤ་།ཚོ་ཁུར་སྦྱར་ཞིང་ཕན་པ་དང་། །ཤ་ཁུ་སོགས་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཡུངས་མར་དག་དང་བརྔོས་པའམ། ། ཡང་ན་ཅི་རིགས་མར་དང་བརྔོས། །ཁུ་བར་ལྡན་ཞིང་མཉེན་ལ་སྣུམ། །སྤོད་ལ་སོགས་དང་ལེགས་གཡོས་སྦྱིན། །དེ་བཞིན་ལ་ཕུག་རྒྱ་སྲན་ལས། །གཡོས་པའི་ཡུ་ཤར་སྦྱར་བར་བྱ། །པི་པི་ལིང་བཅས་ནས་དང་བཅས། །རྒྱ་སྲན་བཅས་ཤིང་དོང་གྲར་བཅས། །སེའུ་འབྲུ་སྐྱུ རུ་ར་དང་བཅས།།ར་ཤའི་ཁུ་བ་སྣུམ་བཅས་བླུད། །དེས་ནི་ཆམ་པ་ལ་སོགས་པ། །གནོད་པ་དྲུག་ནི་སེལ་བར་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་སོགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ། །ཆང་རྙིང་རྩ་སྦུབས་སྦྱོང་བྱེད་པ། །ངོམས་པ་ཉིད་དུ་བླུད་པར་བྱ། །རྒུན་ཆང་ཆང་རྙིང་ཆང་དངས་བླུད། །རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ ལྔར་བསྐོལ་བའམ།།ཏམ་ལ་ཀ་ཆུར་བསྐོལ་བའམ། །པརྞི་བཞི་དང་བསྐོལ་བའམ། །འུ་སུ་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་དང་ཁ་ཟས་གཙང་བ་དག་།འབད་པས་བཙོས་པ་རྗེས་མཐུན་ཡིན། །རྩ་བ་བཅུ་དང་འོ་མ་འམ། །ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་བཙོ་བར་བྱ། །བ་ལ་བཏབ་པའི་ མར་སྦྱར་བའམ།།ཤ་ཟའི་ཤ་ཁུར་བཙོས་པ་སྦྱིན། །འོ་མ་བཅུ་འགྱུར་དག་དང་ནི། །མར་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའང་ཕན། །ཛི་བན་ཏི་དང་ཤིང་མངར་དང་། །རྒུན་འབྲུ་དུག་མོ་ཉུང་འབྲས་བུ། །མ་ནུ་ཟུར་པ་པི་པི་ལིང་། །བྱ་ཀྲི་གཟེ་མ་བ་ལ་དང་། །ཏ་མ་ལ་ཀི་ཨུཏྤལ་ སྔོ།།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་བྱི་ཚེར་བ། །ལྡེ་གུར་བྱས་དང་མར་བསྐོལ་བ། །གཅོང་ཆེན་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །འབྲ་གོ་རྒུན་འབྲུམ་མ་དུ་ཀ་།པ་རུ་ཤ་དང་པི་པི་ལིང་། །མར་དང་བསྐོལ་བས་སྐད་འགགས་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་འཇོམས། །རྩ་བཅུ་འོ་མར་ བསྐོལ་བ་ལས།།བྱུང་བའི་མར་གསར་གང་ཡིན་དེ། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །སྐད་འགགས་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །མགོ་བྲང་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་འཇོམས་ཤིང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་སེལ། །རྩ་བ་ལྔ་བ་ལྔར་བསྐོལ་བའི། །འོ་མ་ལས་ བྱུང་མར་གང་ཡིན།།རྩ་བ་ལྔ་པ་ལྔ་ཡི་ནི། །ཁུ་བ་འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་ལ། །བསྐོལ་བ་ཡི་ནི་མར་འདི་ཡིས། །ཟང་བྱེད་ཀྱི་ནི་སྟོབས་བདུན་འཇོམས། །ཡ་བཀྵ་ར་ཚ་བ་ལྔ། །སྲང་དྲུག་དང་ནི་བཙོས་པའི་མར། །བྲེ་གང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་བྱས། །དེ་ཡིས་བུ་ག་དག་ བྱེད་ཅིང་།།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་མཆེར་པ་དང་། །ཕོ་ནད་སྐྱ་རྦབ་ཆམ་པ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དྲོད་ཉམས། །སྐྲང་དང་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་འཇོམས། །ར་སྣ་བ་ལ་གཟེ་མ་དང་། །ཏི་ར་བ་ར་ཤ་ཁུའི་ཆུར། །ཛི་བན་ཏི་དང་པི་པི་ལིང་། །འོ་བཅས་གཅོང་ཆེན་ འཇོམས་པའི་མཆོག་།

对于强大的众多疾病，应当施以油性疗法、热敷疗法和清洗疗法，不能无油，不能虚弱，应当上下清洗。
用牛奶、豆汤、酒，或者肉汤加甜味，或者加入酥油的青稞粥，用催吐药煮后服用。
加入沙没、冬瓜子、东格拉、糖、蜂蜜、酥油的牛奶或稀粥，或者葡萄、唐巴拉、毕达利，或者加入肉汤的温和泻药应当服用。
清洗腹部后应当按摩，并进行生热疗法。
应当给予可口的饮食，能够降伏风，且易于消化。
六十日成熟的稻米和小麦，大麦和一年陈的绿豆，山羊奶、酥油和肉，食肉动物的肉能够降伏消瘦。
乌鸦、猫头鹰、狼、豹、牛、马、尼勒蛇、秃鹫、骡子、驴子、鹰的肉，如果巧妙地给予则有益。
如果不懂则会因此虚弱，服用后不会获得光泽和力量。
胆病用鹿等肉，风病用有力量的猛兽肉，配以肉汤有益，也可配以其他肉汤。
用芥子油烹煮，或者适当地用酥油烹煮，要有汤汁、柔软、油润，配以香料等充分烹调后给予。
同样，萝卜和豆类，烹煮成汤后调配。
加入胡椒、大麦、豆类、冬瓜子、酸果、罗刹肉汤和油脂服用。
这样能够消除感冒等六种危害。
特别是对胆病等，应当饱饮陈酒以清洗脉道。
应当饮用葡萄酒、陈酒、澄清酒。
用小五根煮成，或者用当拉嘎水煮成，或者用四帕尼煮成，或者用乌苏、荜茇煮成后服用。
这些与清净的食物，精心烹调后食用最为相宜。
十根药或牛奶，或在肉汤中煮。
加入巴拉的酥油调配，或用食肉动物的肉汤煮后给予。
牛奶十倍量与酥油煮沸，加入蜂蜜也有益。
吉万提、甘草、葡萄、毒母、宁果、玛努、祖巴、胡椒、雅格日、泽玛、巴拉、当玛拉基、青莲花、狗舌、蒺藜制成药丸，与酥油煮沸，是消除重病的殊胜之法。
木瓜、葡萄、玛度嘎、帕卢夏和胡椒，与酥油煮沸能够降伏声音嘶哑、咳嗽、呼吸不畅和发热。
十根药用牛奶煮沸，所得新鲜酥油，加入胡椒和蜂蜜，是消除声音嘶哑的殊胜之法。
能够降伏头部、胸部、肋部疼痛，消除咳嗽、呼吸不畅和发热。
五根药用五倍量牛奶煮沸所得的酥油，五根药的汤汁用四倍量牛奶煮沸，这个酥油能够降伏七种消瘦的力量。
雅巴克夏拉和五辛香各六两，与一升酥油和等量牛奶煮制，这能够清净孔窍，消除瘤、水肿、脾病、胃病、白浊、感冒、咳嗽、呼吸不畅、失温、浮肿和上部风病。
拉纳、巴拉、泽玛、提拉和巴拉的肉汤水，加入吉万提、胡椒和牛奶，是消除重病的最胜之法。

འོ་བཅས་གཅོང་ཆེན་ འཇོམས་པའི་མཆོག་། ཤྭ་གནྡྷ་འོ་མར་བསྐོལ། །ལས་བྱུང་མར་འོ་ཁ་རར་བཅས། །སྤྱི་ཡི་ཤ་ནི་སྲང་བརྒྱ་དག་།ཆུ་བྲེ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ན་བསྐོལ། །དེ་ཡི་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ། །འཚོ་བྱེད་བཅུ་ནི་སྲང་རེ་གཞུག་།ཞུན་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །ཤ་ཡི་སྨན་མར་འདི བླུད་པའམ།།ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་ཅི་རིགས་སྦྱིན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ནད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐད་འགགས། །སྐེམ་ཞིང་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་པ་འཇོམས། །སུག་སྨེལ་ཏི་མུས་འབྲས་གསུམ། །ས་ནག་ཚ་བ་གསུམ་ཙི་ཏྲ། །ས་ར་ནིམ་པ་སེང་ལྡེང་དང་། ། སཱ་ལའི་འབྲས་བུ་ལས་བྱུང་དང་། །གོ་བྱེ་དང་ནི་བྱི་དང་ག་།སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་ཚད་དུ་བྱས། །ཆུ་ནི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་བྱས་པར། །བཅུ་དྲུག་ཆར་གནས་བར་དུ་བསྐོལ། །སླར་ཡང་དེ་དང་མར་བྲེ་གང་། །བསྐོལ་བ་འདིར་ནི་ཅུ་གང་ནི། །སྲང་དྲུག་ཁར་སྲང་སུམ་ཅུ་བཅུག་། སྦྲང་རྩི་སྲང་ནི་དྲུག་ཅུ་གཞུག་།དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་སྲང་རེ་གཞུག་།གཟར་བུས་དཀྲུགས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས། །སྔ་དྲོ་ཟོས་ལ་འོ་མ་བཏུང་། །བཅུད་ལེན་བསྡམས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཡིད་གཞུངས་མིག་རྣོ་ཚེ་རིང་ལ། །དྲོད་སྐྱེད་སྐྲན་དང་གཅོང་ཆེན་ནད། །སྐྱ་རྦབ་དང་ནི་མཚན་བར་རྡོལ། ། མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །གང་ཡང་ཞུན་མར་བུ་རམ་བཅས། །གློ་རྡོལ་ལ་བཤད་ཟང་བྱེད་སྦྱར། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་པི་པི་ལིང་། །ཅུ་གང་ཁ་ར་རིམ་ཉིས་འགྱུར། །ཕྱེ་མར་བྱས་བཟའ་འམ་སྦྲང་རྩི་དང་། །མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུར་ཟོས། །སྐད་འགགས་ལུད་པ དབུགས་མི་བདེ།།ཟད་བྱེད་རྩིབ་ལོགས་བད་ཀན་འཇོམས། །འདི་ཡི་སྐད་འགགས་ལ་ཁྱད་པར། །སྣ་སྨན་དུད་པ་རྔུབ་སྩོགས་བྱ། །དེ་ལའང་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ། །ཀས་མར་ད་བརྡ་ཀ་།བྲིངྒ་ར་ཛའི་ཁུ་བ་མར། །བསྐོལ་བའམ་ཨརྡ་ག་ལ་བསྐོལ། །དྲོ་འཇམ་ཟོས་རྗེས་ལ་བླུད་ན། ། ཡུད་པ་ལུ་དང་སྐད་འགགས་སེལ། །རྒྱ་ཤུག་ལོ་མའི་ལྡེ་གུ་ནི། །མར་བརྔོས་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའམ། །ཤིང་མངར་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །བྱི་དང་ག་དང་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཧ་ནས་པརྞིའི་རྩ་བ་རྣམས། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་སྣར་བླུགས་བྱ། །འབྲས་ཆན་མར་དང་བུ་རམ་བཅས། ། ཟོས་ན་དེ་རྗེས་ཆུ་ཚན་བཏུང་། །འོ་ཐུག་སྣུམ་ཅན་བླུད་པ་དང་། །སྣུམ་གྱི་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་འོ་མའི་ཤིང་། །ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བའི་ཞུན་མར་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་ཏེ་དེ་རྗེས་ནི། །འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་བླུད། །ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ་འོ་ཐུག་།ཞུན མར་བཅས་པ་བླུད་པའམ།།བ་ལ་དྲི་བཟང་བི་ད་རི། །ཤིང་མངར་ཀྵི་ཏ་བི་ད་རི། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་བསྐོལ་བའི་མར། །སྐད་འགགས་སྣ་སྨན་བླ་མེད་ཡིན། །པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ཤིང་མངར། །པི་པི་ལིང་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །བ་ལ་འོ་མ་མར་བསྐོལ་ཏེ། །སྐད་འགགས་པ་ཡི་སྣ་སྨན་ མཆོག་།མངར་བའི་སྡེ་ཚན་ཕྱེ་མ་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཚ་བ་དང་། །ཟས་རྩུབ་བ་གཅིན་བླུད་པར་བྱ། །ཀད་ཕ་ལ་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །ཚ་གསུམ་ཏིལ་མར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །ཡ་བཀྵ་ར་ཚ་བ་གསུམ། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་དབྱི་མོང་དང་། ། རུ་ར་དང སྦྲང་རྩིར་སྦྱར།།ནས་ཐུག་ཏིལ་མར་ཞུན་མར་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུར་སྦྱར། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །བཟའ་བའམ་སྐྱུག་སྨན་རྣོན་པོ་བསྟེན། །ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིར་བསྲེས། །མངར་བའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །འོ་མ་འཐུང་བས་སྐང་གསང་ནི། །ཆེན་ པོར་སྨྲས་པའི་འགགས་ནད་སེལ།།ཡི་ག་འཆུས་ལ་སྣ་ཚོགས་ཟས། །ཕན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །ཕྱི་དང་ནང་ནི་སྦྱང་བ་དང་། །སེམས་དགའ་ཡིད་དང་མཐུན་སྨན་སྦྱིན། །

这是治疗重大疾病的殊胜方法。将白术与牛奶煮沸，加入黄油和糖。将一百两普通肉，在三十二升水中煮沸。等到剩下八分之一时，加入十种补药各一两，以及一升熟酥油一起煮沸。这种肉制药油可以服用，或者与肉汤调和适量服用。能够治疗风病、胆病所引起的疾病，咳嗽、呼吸不畅、声音嘶哑、消瘦和肋部疼痛。
取姜黄、胡椒、三果（诃子、余甘子、胡椒）、黑土、三种辛香料、枳实、印度楝树、紫檀、娑罗果实、牛膝、毕达格，各八两。加入十六倍的水，煮至剩十六分之一。再加入一升酥油煮沸，加入六两姜黄和三十两糖，六十两蜂蜜，三种香料各一两。用勺子搅拌成糊状。早晨服用后饮用牛奶。这是无需节制的滋补品。能使人聪慧、目光锐利、长寿，增加体温，迅速治愈肿瘤、重大疾病、白癜风和夜间流汗。
另外，用熟酥油和糖制成的药物，用于治疗肺部破损。配以桂皮、姜黄、胡椒，姜黄和糖的量要加倍。可以制成粉末服用，或者与蜂蜜、酥油调和成糊状服用。能治疗声音嘶哑、咳嗽、呼吸困难、消耗性疾病、肋部疾病和痰病。
对于这种声音嘶哑的特殊治疗，要使用鼻药和吸入药烟等方法。对于由风引起的病症，用迦斯玛达、达瓦达卡、布林加拉加的汁液与酥油煮沸，或者与阿达伽拉煮沸。温和服用后能快速治愈咳嗽和声音嘶哑。
杜松叶制成的糊状物，可以用酥油炒熟后加盐，或者用甘草、胡椒、毕达格、葡萄干、哈那斯帕尼的根部，用芝麻油煮沸后滴鼻。食用加入酥油和糖的米饭，之后饮用热水。服用油性粥，并进行油性热敷治疗。
对于胆病引起的症状，用乳木制成的糊状物，煮沸成熟酥油，加入蜂蜜，之后饮用煮沸后冷却的牛奶。服用甘草、马度卡粥加入熟酥油，或者用巴拉、香料、维达利、甘草、克西塔维达利加盐煮成的酥油，是治疗声音嘶哑的最佳鼻药。
白莲、甘草、胡椒、布利哈提、巴拉与牛奶和酥油一起煮沸，是治疗声音嘶哑的最佳鼻药。甘味类药物的粉末与蜂蜜、酥油调和成糊状服用。对于痰病引起的症状，服用辛热药物和粗糙食物，以及牛尿。
迦达帕拉、诃子、三种辛香料与芝麻油、蜂蜜调和。亚瓦克沙拉、三种辛香料、苦胆、独活、诃子与蜂蜜调和。大麦粥配以芝麻油、熟酥油，以及胡椒、诃子调和。生姜和胡椒可以食用，或者服用强效催吐药。
糖和蜂蜜混合，与甘味药物一起煮沸。饮用牛奶能治愈所说的重大声音嘶哑病。对于食欲不振，给予各种食物与有益的药物调配。进行体内外净化，给予令人愉悦且适合的药物。

སེམས་དགའ་ཡིད་དང་མཐུན་སྨན་སྦྱིན། །དུས་གཉིས་སུ་ནི་སོ་ཤིང་དག་།བཅའ་ཞིང་ཁ་ནི་སྦྱང་བྱ་ཞིང་། །བསྐ་བས་ཁ་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དུད་པ་རྔུབ། །ད་ལིས་ཀྱི་ནི་རི་ལུ་དང་། །ཁ་ར་ག་བུར་བཅས་པ་སྦྱིན། །འབྲས་ཁུ་ཟླ་བའི་ཟེར་ལྟར་དཀར། །བཟའ་བ་ཡི་ག་འབྱེད་པའི་མཆོག་།དེ་ལས་རླུང་འགྱུར་ཡི་ག་འཆུས། །ཧ་རེ་ཎུ་དང་པི་པི་ལིང་། །བྱི་དང་ག་དང་ར་སྣ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་དོང གྲ་དང་།།སུག་སྨེལ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། །ཤིང་ཀུན་བཅས་པ་མར་རམ་ནི། །ཆང་གི་དངས་མར་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་། །ཤུ་ངག་ཆུས་ནི་སློན་དུ་གཞུག་།མཁྲིས་གྱུར་བུ་རམ་ཆུས་སློན་གཞུག་།ཁ་ར་དང་ནི་ཞུན་མར་རམ། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་པ་སྦྱིན།།བད་ཀན་ནིམ་པའི་ཆུས་སློན་གཞུག་།ལ་ལ་ཕུད་དང་དོང་གྲའི་ཆུ། །སྦྲང་རྩིའམ་ཆང་རྙིང་རྣོ་སྦྱར་བ། །བུ་རམ་སྦྲང་རྩི་ཆང་བཅས་བླུད། །ཧ་རེ་ཎུ་སོགས་ཕྱེ་མ་ནི། །སྔར་བཤད་ཆུ་ཚན་སྦྱར་བ་བླུད། །སུག་སྨེལ་དང་ནི་ཤིང་ཚ་དང་། །ནཱ་ག་པུས་པ་ན་ལེ་ཤམ། ། པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས། །རིམ་བཞིན་ཆ་རེས་བསྐྱེད་ཕྱེ་མ། །ཁ་ར་དག་དང་མཉམ་སྦྱར་བས། །མཆིལ་མང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་དང་མགུལ་ནད་འཇོམས། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ད་ཏྲིག་དང་། །སྟར་བུ་བཅའ་སྒ་སེའུ་འབྲུ དང་།།རྒྱ་ཤུག་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བྱས། །ཁ་ར་སྲང་བཞི་འུ་སུ་དང་། །གོ་སྙོད་ཤིང་ཚ་ཁ་རུ་ཚ། །ཞོ་རེ་པི་པི་ལིང་འབྲུ་བརྒྱ། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་ཉིས་བརྒྱ་དག་།ཕྱེར་བཏགས་ཡི་ག་འབྱེད་པའི་མཆོག་།ཡིད་འོང་ཕྱིས་འགགས་པ་དང་། །ལུད་པ་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན། །མཆེར་ པ་གཞང་འབྲུམ་ཕོ་ནད་སེལ།།བལ་བུའི་ལོ་མན་ལེ་ཤམ། །དོང་གྲ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་དང་པོའི་ཕྱེད། །པི་པི་ལིང་གི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི། །ཁ་རར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་དེ། །དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །ལུད་པ་ལུ་དང་ དབུགས་མི་བདེ།།ཡི་ག་འཆུས་དང་སློན་བྲོ་དང་། །མཆེར་པ་སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་།སྐྱ་རྦབ་ཚད་འཁྲུ་རིམས་ནད་འཇོམས། །རླུང་འཁྱིལ་བ་ནི་བདེ་རྒྱུ་བྱེད། །སུག་སྨེལ་ཤིང་ཚ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བྱས་པ་དང་། །ནཱ་ག་གེ་སར་སྲང་ཕྱེད་དང་། །གནྡྷ་ བྷ་དྲ་སྲང་ཕྱེད་གཞུག་།ཕྱེ་བཏགས་བུ་རམ་རྙིང་པ་ནི། །སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་ནི་བསྐོལ། །སྦྲུས་ཏེ་ཞོ་གཉིས་ཚད་རི་ལུ། །བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དང་མཉམ། །རྒ་སླེ་ཏྲེས་ཀྵ་རའི་ཆུར། །ནས་དང་ནུབ་གཅིག་སྤངས་ནས་ནི། །ཆུ་དང་ཟན་ནི་སྦྲུས་ནས་སུ། ། བྱིན་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་ལྡན་སློན་གཞུག་།དེ་བཞིན་སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་།བསྲེགས་པ་ཁ་དང་ཚ་སྦྱར་སྦྱིན། །ཟས་ནི་སྐམ་ཞིང་རབ་ཡང་དང་། །ཙ་ན་ཀ་སོགས་ཁུ་བ་བླུད། །བད་ཀན་གྱིས་རབ་མཆིལ་མ་མང་། །རླུང་གིས་མཆིལ་མང་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ནི་བད་ཀན་མཆིལ མར་བཤད།།སྣུམ་དང་དྲོ་བས་དེ་བསལ་བྱ། །རིམས་འདི་ཆམ་པ་དག་དང་ནི། །སློན་པའི་ནད་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །མཆོག་ཏུ་ཆམ་པར་བསྐུ་བ་དང་། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟན། །མགོ་དང་ལྐོག་མ་རྩིབ་ལོགས་སུ། །འབྲས་ཁུར་སྣུམ་བཅས་དུགས་བྱ་ཞིང་། ། ལན་ཚྭ་སྐྱུར་དང་ཁ་དང་ཚ། །ཤ་ཁུ་སྣུམ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན། །མགོ་བོ་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་གཟེར། །ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །ཆུ་དང་རླན་ཅན་གནས་པའི་ཤ་།ལེགས་སྦྱར་དཀྲི་བའི་དུགས་བྱ་ཞིང་། །དེ་ནས་སྣུམ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་བསྔགས། །ནད་གཞི འདྲེས་བར་གྱུར་པ་ལ།།རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་དང་། །ཙནྡན་མར་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།

给予令心意愉悦的药物。每日两次嚼用齿木，清洁口腔，用涩味漱口，
吸入相应的熏烟。给予达里的丸剂，以及白糖和樟脑。
粥汤如月光般洁白，是开胃的最佳食物。由此风变动而失去食欲。
诃子、胡椒、必哩频迦、荜茇、辣椒、岩盐、冬瓜、豆蔻、姜黄根、
炒麦的灰烬和阿魏，与酥油或酒的精华调和饮用。
风病者先用柏木水浸泡。胆病者用糖水浸泡。
白糖和酥油或岩盐加蜂蜜给予。
痰病者用楝树水浸泡。拉拉布特和冬瓜水，
加蜂蜜或陈酒调和。给予糖、蜂蜜和酒。
诃子等粉末，如前所述与温水调和饮用。
豆蔻、桂皮、龙花、诺勒香、胡椒、姜黄，
依次各增一份研成粉末。与等量白糖调和，
能治疗唾液过多、食欲不振、心痛、肋痛、咳嗽、
呼吸不畅和喉病。拉拉布特、达特里克、
星布、姜黄、小豆蔻和枸杞各二两，
白糖四两，乌苏、高梨、桂皮、岩盐各一两，
胡椒一百粒，诺勒香二百粒，
研磨成粉是开胃的最佳药物。
能治疗悦意后阻塞、咳嗽、心痛、肋痛、
脾病、痔疮和胃病。
槲寄生叶、诺勒香、冬瓜和胡椒，
依次各增一份。桂皮、豆蔻为初量的一半，
胡椒为八倍。与白糖调和的粉末，
能生热、开胃、治疗咳嗽、哮喘、呼吸不畅、
食欲不振、恶心、脾病、心病、肋痛、
癫痫、热泻、热病。使风气顺畅运行。
豆蔻、桂皮、布谢则各二两，
龙花、甘达巴德拉各半两。
研磨成粉，与陈糖二十五两煮沸，
调制成二两大小的丸剂。功效与前相同。
在嘎列、特列克沙的碱水中，
除一晚外，与大麦和食物调和给予，使体力充沛。
同样，干燥地区动物的肉，
烧烤后加盐和辛味给予。食物应干燥且轻便，
给予豌豆等的汤汁。
痰多者唾液过多，风引起唾液增多，
这被称为痰性唾液。应用油性和温热去除。
此法也适用于感冒和湿病。
特别是对感冒，教导涂擦、
油疗和热敷法。头部、喉部和肋部，
用含油的粥汤热敷，
给予含盐、酸、辛、热的肉汤和油。
头痛、心痛、肋痛，应根据病因治疗。
用水和湿润的肉类，精心包裹热敷，
然后推荐四油配方。对于病因混合的情况，
用丁香、甘草、姜黄、檀香调油膏涂抹。

རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་དང་། །ཙནྡན་མར་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།པ་ལ་ར་སྣ་ཏིལ་མར་དང་། །ཤིང་མངར་ཨུཏྤལ་མར་དེ་བཞིན། །བ་སྤྲུ་བ་དང་ཤི་ཀྲུ་དང་། །བ་ལ་ར་མཉེ་བིད་རི། །སྣ་སྨན་དུད་པ་རྔུབ་པ་དང་། །ཟས་ཟོས་འོག་ཏུ་སྣུམ་བསྟེན་ཞིང་། ། ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་བསྐུ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་འཇམ་རྩིའི་ལས་རབ་བསྔགས། །ཡང་ན་རྔབས་རྭ་ལ་སོགས་པས། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་ནད་ཁྲག་དབྱུང་། །ཤུག་པ་ཙནྡན་པུ་ཤེལ་ཙེ། །མར་བཅས་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བའམ། །དཱུར་བ་ཤིང་མངར་བཙོད་དང་ནི། །ནཱ་ག་གེ་སར་མར་སྦྱར བསྐུ།།ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་བསྐོལ་ཏིལ་མར། །ལན་བརྒྱ་བཀྲུས་པའི་མར་གྱིས་ནི། །བསྐུ་བའམ་འོ་མ་ཤིང་མངར་ཆུས། །བླུགས་པར་གྱུར་པའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཕལ་ཆེར་མེ་དྲོད་ཉམས་པའི་ཕྱིར། །མ་ཞུ་བེ་སྣབས་བཅས་འཁྲུ་ན། །དེ་ལ་ཕོ་བའི་ཚད་འཁྲུ་བའི། །སྐབས་སུ་ བཤད་པའི་སྨན་བསྟེན་ཕན།།ཟད་བྱེད་ལྡན་པའི་བཤང་བ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡི་ལུས་ཟུངས་ཀུན་ཟད་པས། །དེ་སྟོབས་བཤད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས། །རིག་པས་ཤ་རྣམས་ཁོ་ན་སྦྱིན། །སྐོམ་དུ་རྒུན་ཆང་བླུད་པར་བྱ། །ཤུགས་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིས། ། གཅོང་ཆེན་གྱིས་ནི་གླགས་མི་རྙེད། །ཆང་དང་ཆང་དངས་རྒུན་ཆང་དང་། །ཆང་རྙིང་བུ་རམ་སྦྲང་ཆང་དང་། །ཅི་རིགས་པར་ནི་བླུད་པ་དང་། །ཤ་ནི་སྦྱིན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །བུ་གའི་རྒྱུན་འགགས་དག་ཕྱིར་དང་། །སྟོབས་དང་མདངས་ནི་རྒྱས་བྱའི་ཕྱིར། །སྣུམ་དང་འོ་མ་ཆུས་གང བའི།།སྣོད་དུ་ལུས་ནི་འབྱིང་བར་བྱ། །ཕྱུང་ནས་བསྲེས་པའི་སྣུམ་གྱིས་ནི། །བསྐུ་ཞིང་ལག་པས་བདེ་བར་མཉེ། །བདེ་བར་འདུག་པར་གྱུར་པ་ལ། །དལ་གྱིས་ལྡེ་གུས་དྲིལ་བར་བྱ། །ཛི་བན་ཏི་དང་དཱུར་བ་དང་། །བཙོད་དང་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ། པ་མརྒ་བ་སྤྲུ་བ། ། ཨག་ནི་མན་ཏི་ཤིང་མངར་དང་། །བ་ལ་ཡུངས་ཀར་བིད་རི། །རུ་རྟ་འབྲས་དང་ཟར་མ་དང་། །མོན་སྲན་གྲེའུ་གཉིས་ཏིལ་དང་ཕབས། །ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བཏགས་ནས་ནི། །ནས་ཀྱི་ཕྱེ་ནི་སུམ་འགྱུར་དང་། །ཞོ་དང་སྦྲང་རྩི་ལྷན་ཅིག་སྦྱར། །འདི་དག་གིས་ནི་དྲིལ་ཕྱིས བྱ།།ཤ་རྒྱས་མདོག་བཟང་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །ཡུངས་ཀར་སེར་པོའི་ལྡེ་གུ་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་དང་སྦྱར་བ། །ཁྲུས་ཀྱི་སྨན་གྱིས་ཁྲུས་བྱ་ཞིང་། །དུས་ཚིགས་བདེ་བའི་ཆུས་ཁྲུས་བྱ། །དྲི་དང་ཕྲེང་བ་སོགས་པས་བརྒྱན། །བཀྲ་མི་ཤིས་པ་འཇིགས་པ་བསྟན། །མཛའ་ བཤེས་བལྟ་ཞིང་གླུ་དང་ནི།།རོལ་མོ་མཉན་ཞིང་དགའ་སྟོན་བྱ། །འཇམ་རྩི་འོ་མ་ཞུན་མར་དང་། །ཤ་དང་ཆང་བསྟེན་ཚུལ་ལ་གནས། །ལྷ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་དང་། །མཆོད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སློན་པའི་ནད་དང་སྙིང་ནད་དང་སྐོམ་དད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

用檀香木、甘草、白檀香、酥油调制的药膏涂抹。
巴拉、香草、芝麻油和甘草、乌巴拉油亦然。
巴布鲁瓦和希库以及巴拉按摩比德利。
吸入鼻药烟熏，饭后服用油脂，
用芝麻油涂抹，同样推荐使用温和的药膏。
或者用角罐等工具，根据病症放出病血。
用柏木、檀香、布谢泽配合酥油制成的药膏涂抹，
或者用草茎、甘草、蓝靛和那嘎格萨尔配合酥油涂抹。
用尼亚格若达等煮制的芝麻油，用百炼酥油
涂抹，或者用牛奶、甘草水灌注也是值得推荐的。
大多因消化能力减弱，不消化伴有鼻涕腹泻时，
对此应服用治疗胃热泻的章节中所说的药物。
对于有消耗性腹泻的病人，应当处处保护，
因为他的身体精华都已耗尽，他靠所说的力量而维持。
明智地只给予肉类，饮用葡萄酒。
因为阻止了病势，重病就无机可乘。
酒、澄清酒、葡萄酒和陈酒、糖酒、蜂蜜酒，
根据情况饮用，并且一定要给予肉类。
为了疏通孔窍，为了增长力量和光泽，
应当在盛满油和牛奶水的容器中浸泡身体。
取出后用调配的油涂抹，用手轻柔按摩。
当感到舒适时，要慢慢地用药膏揉搓。
吉万提、草茎、蓝靛、阿瓦甘达和
帕玛嘎、巴布鲁瓦、阿格尼曼提、甘草和
巴拉、芥子、比德利、茜草、大米、豌豆和
绿豆、两种豆类、芝麻和酵母，将这些全部研磨后，
加入三倍的大麦粉，配合酸奶和蜂蜜。
用这些进行按摩，能使肉增长、肤色好、增强力量。
用黄芥子药膏和长寿药类配合，
用沐浴药物沐浴，用应季舒适的水沐浴。
用香料、花环等装饰，避免不吉利和恐怖的显现。
看望亲朋好友，聆听歌曲和
音乐，举行欢宴。
遵循温和疗法、牛奶、酥油和
肉类、饮酒的方法。
应当勤修依靠神灵的仪轨和供养事业。
这是《医论八支精华》中治疗的篇章第五章。
下面讲解治疗呕吐病、心脏病和口渴的章节。

།སློན་ནད་ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་བའི། །གནས་འཁྲུགས་ལས་བྱུང་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རླུང་མ་གཏོགས་ལ་དང་པོར་ནི། །སྨྱུང་བྱས་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ཕན། ། སྟོབས་ལྡན་རྒྱུན་ཏུ་སློན་གྱུར་ཅིང་། །ནད་མང་འགྱུར་ལ་གཏང་བར་བྱ། །དེ་འོག་རིམ་གྱིས་བཀྲུ་སྨན་ནི། །ཡིད་འོང་ཆང་རྒུན་ཆུ་སོགས་སམ། །འོ་མས་བཏང་གྱུར་དེ་མོད་ལ། །གྱེན་འབྱུང་ནད་ནི་ཐུར་དུ་འབྱུང་། །ཞི་བའི་སྨན་ནི་རྩུབ་པ་སྟེ། །ཉམ་ཆུང་བ་ཡང་དེ ཉིད་བྱ།།ཟས་ནི་སྐམ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་། །གོམས་ཤིང་ཡང་བ་བསྔགས་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་སྨྱུང་བ་ཡུ་ཤ་དང་། །ཤ་ཁུ་འབའ་ཆ་སྐམ་པ་ལ། །ཚོད་མ་ལྡེ་གུ་བཟའ་བ་དང་། །བཏུང་བ་དྲི་བཟངས་པ་ན་ཀ་།རོ་དྲུག་ཟས་སྐོམ་སྣ་ཚོགས་དང་། །འབྲས་བུ་འཁྲུས་དང་མཉེ་བ་ དང་།།དྲི་ཞིམ་འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སྐྱེས། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཆུ་གྲང་གིས་ནི་གདོང་བཀྲུ་བྱ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད། །རྒྱམ་ཚ་མར་བཅས་དྲོ་བའམ། །ཚ་གསུམ་ལན་ཚྭ་གསུམ་སྦྱར་བས། །ལུད་པ་དང་ནི་སྙིང་འཛག་ དང་།།བཅས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །འུ་སུ་ཞོ་དང་མར་བསྐོལ་བའམ། །ཆུ་དང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་པ། །ཁྲོན་གྱི་ཟས་ཚོལ་ཤ་ཁུ་ནི། །འབྲས་སྐྱུར་རྒྱམ་ཚ་མར་ཤས་ཆེ། །ཁ་ཟས་སྣུམ་པོ་བཅའ་སྒ་དང་། །ཞོ་དང་སེ་འབྲུར་སྦྱར་བའམ། ། རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་དྲོ་འཇམ་ཕན། །འདིར་ནི་བཀྲུ་སྨན་ལན་ཚྭ་དང་། །སྣུམ་དང་དྲོ་བར་བཅས་པ་ཕན། །མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བཀྲུ་སྨན་ཕྱིར། །རྒུན་འབྲུམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་དང་། །དུར་བྱིང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏབ། །ཞུན་མར་སེང་ཕྲོམ་སྦྱར་བ་གཏང་། །འཕེལ་ཏེ་བད་ཀན་གནས ཁྱབ་པའི།།མཁྲིས་པར་མངར་དང་ཁབ་ཡིས། །གྱེན་དུ་དྲངས་ལ་དག་གྱུར་ནས། །འབྲས་ཡོས་ཁར་བཅས་པ་ལས། །སྐྱོ་མའམ་ནས་ཐུག་བླུད་པར་བྱ། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུག་བ་ཡི་ཆན། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་མུངྒའི་ཁུ། །སོ་ཕག་བསྲེགས་ཏེ་ཆུ་ནང་གསུར། །ཤིན་ཏུ་བསྒྲངས་ པའི་ཆུ་བླུད་པའམ།།མུངྒ་འུ་སུ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །པི་པི་ལིང་དང་ནུབ་གཅིག་སྦངས། །ཡང་ན་རྒུན་ཆུ་བུ་རམ་ཤིང་། །སླེ་ཏྲེས་ཆུ་མང་འོ་མ་བླུད། །འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ལོ་མ་དང་། །ུ་ཤིར་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །བཏབ་སྟེ་བླུགས་ན་ སློན་པ་དང་།།རིམས་དང་ཚད་འཁྲུ་བརྒྱལ་བ་དང་། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་མི་བཟད་སེལ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་ཙནྡན་བཅས། །མུངྒ་བ་ལའི་ཆུ་བླུད་ཕན། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཁར་དཀར། །འབྲས་ཡོས་སྤྲ་ཚིལ་པི་པི་ལིང་། །དངུལ་རྡོ་སྦྲང་རྩིའམ་ཨ་རུ་ར། །རྒུན་འབྲུའམ་རྒྱ་ཤུག་དང་ སྦྱར་ཕན།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནིམ་པ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་པོ་སོན་ཆ། །ཡུངས་ཀར་ཆུ་དྲོན་གྱིས་སློན་བྱ། །ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྨྱུང་བ་བྱ། །དོང་གལ་སྩོགས་ཁུ་བ་བསྐོལ། །བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད། །ནས་ཀྱི་སྐྱོ་མ་སློན་འཇོམས་པའི། །སྨན་མང་དང་ནི་ སྦྱར་བ་བླུད།།བད་ཀན་འཇོམས་ཟས་ཡི་གར་འོང་། །བཏུང་བ་ཟིན་ཐིག་བུ་སྲིན། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་སྐྱུར་རྩི་ཆེ། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་སློན་ནད་སེལ། །ཀ་པིད་ཏ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ཕྱི་ཚོར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། ། མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ཡིས། །མི་སྡུག་ཡུལ་མཐོང་ལས་བྱུང་སེལ། །སྲིན་བུ་ལས་བྱུང་སྲིན་བུ་ཡི། །སྨན་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོ། །ལྷག་མ་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་ཞི་འགྱུར་བའི་དཔྱད་ཀྱིས་གསོ། །སློན་པའི་སྐབས་སུ་རླུང་གི་ནད་རྣམས་ནི། །ལུས་ཟུངས་ཟད་པས ངེས་པར་ལྡང་གྱུར་ཏེ།།

大多数呕吐病是由于消化不良，
扰乱病位而产生，因此，
除了风病之外，首先
应当禁食并服用催吐药方为宜。
对于体力强健且经常呕吐，
病情多变者应当施用。
之后逐渐使用泻药，
可用美味的葡萄酒等，
或用牛奶服用，立即
向上发的病会向下发。
平和的药物要粗糙，
虚弱者也要如此。
食物要干燥且可口，
习惯且清淡为佳。
同样禁食肉汤和
肉汁、干粮，
蔬菜、调味品食用，
饮用芳香的潘那迦。
六味饮食各种类，
果实、沐浴和按摩，
芳香的果实鲜花生，
饮食受用，
进食之后立即
用冷水洗脸。
风引起的呕吐病，
岩盐配合热黄油，或
三辛三盐调配，
能够祛除痰液和心漏
等症。胡椒汁、姜和
乌苏、酸奶与熬制的酥油，或
水和牛奶等量，
井水煮肉汁
米、醋、岩盐多放油。
油腻食物配姜和
酸奶与胡椒，或
加岩盐温和有益。
这里泻药加盐和
油及温热有益。
胆病所致泻药为
葡萄、糖蔗汁和
杜鹃花配制的泻药。
熔化酥油配郁金服用。
增长遍及痰位的
胆病用甘味和针
向上引导清净后，
用炒米配碱
煮粥或大麦粥饮用。
优质稻米六十日稻粥，
干地肉汁绿豆汁，
砖块烧制放入水中熏，
饮用极冷的水，或
绿豆、乌苏、水晶盐，
胡椒浸泡一夜。
或者葡萄酒、甘蔗，
白蒿、水煎牛奶饮。
蒲桃、芒果叶和
优质尼拘陀树芽，
煎煮冷却加蜂蜜
注入能治呕吐和
热病、热泻、昏厥和
难忍的口渴。
訶子汁配檀香，
绿豆、婆罗果汁饮有益。
枣子、脂肪、白糖，
炒米、獐脂、胡椒，
云母、蜂蜜或訶子，
葡萄或枣子配合有益。
痰病所致用楝树和
胡椒与婆罗果等分，
芥子温水浸泡。
虚弱者要禁食。
冬葵等汁煎煮，
冷却加蜂蜜饮用。
大麦粥配制多种
治呕吐药饮用。
克服痰病的可口食物，
饮用辛香调味料。
龙脑香和胡椒，
诃子味道酸，
木橘汁和
蜂蜜能除呕吐病。
木橘和三辛，
外皮配蜂蜜服用。
以相应的行为
能除不悦境所生病。
虫所致者以
所说虫药治疗。
其余病根据具体
病情用相应方法治疗。
在呕吐病时风病等，
由于身体精华耗尽必定会升起。

ལུས་ཟུངས་ཟད་པས ངེས་པར་ལྡང་གྱུར་ཏེ།།དེ་བས་འདིར་ནི་སྐྱུག་སྨན་སྦྱོར་དྲགས་པའི། །སྐབས་བཤད་བཅད་དང་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །བུ་རམ་ཞུན་མར་ཤ་ཁུ་དགེ་བ་ཆེ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་དང་། །འོ་ཐུག་དང་ནི་ཕན་པའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །རྒྱུན་དུ་སློན་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་བྱ། །སྙིང་ནད་རླུང་གྱུར་ ཏིལ་མར་ནི།།སྐྱུར་རྩབ་དང་བ་ཞོ་ག་ཆུ། །ལྡན་པ་ཚ་ཅན་དྲོ་འཇམ་བླུད། །དེས་ནི་ལྟོ་སྦོས་སྐྲན་ཡང་འཇོམས། །ཏིལ་མར་ལན་ཚྭར་བཅས་དང་སྐྱུར། །བ་གཅིན་བསྐོལ་བའང་དེ་དང་མཚུངས། །བིལ་བ་ར་སྣ་རྒྱ་ཤུག་ནས། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་བ་སྤུ་བ། །རྒྱ་སྲན་རྩ་བ་ལྔ་པ་ རྣམས།།བསྐོལ་བའི་ཆུ་དེར་ཏིལ་མར་ནི། །བསྐོལ་བ་དེ་ནི་སྣར་བཏང་དང་། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩིར་གཏང་བར་བྱ། །བཅའ་སྒ་རྒྱམ་ཚ་བྱིའུ་རུག་པ། །སླེ་ཏྲེས་ཤིང་ཀུན་མ་ནུ་དང་། ། རུ་ར་དང་མར་བསྐོལ་བ། །སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་སྐྲན་འཇོམས། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་སྲང་ གཉིས་དང་།། རུ་ར་ནི་ལྔ་བཅུ་དང་། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ་རྩིབ་ལོགས། །སྙིང་ནད་སྐྲན་དབུགས་མི་བདེ་སེལ། །སེ་འབྲུ་བཅའ་སྒ་ཁ་རུ་ཚ། །ཤིང་ཀུན་སྟར་བུ་ཕྱེ་མར་སྦྱར། །རླུང་ནད་གཞན་དབང་ཅན་སྙིང་ནད། །དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ མཆོག་ཡིན།།མ་ནུ་ཟུར་པ་བཅའ་སྒ་དང་། །སྐྱུར་རྩི་ཆེ་རྩ་ཨ་རུ་རའི། །ལྡེ་གུ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ལྡན་པ་འཐུངས། །བཅད་སྙམ་སེམས་པའི་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །རྒྱམ་ཚལ་ལ་ཕུད་ཀྵ་ར། །ཤུ་དག་གོ་སྙོད་བཅའ་སྒ་དང་། །ཐང་ཤིང་སྒྱུར་རྩི་ཆེན་ པོ་དང་།།ཟུར་པ་མ་ནུ་པ་ལ་ཤ་།བསྐོལ་ཁུ་འཇམ་འཐུངས་ཡོན་ཏན་མཚུངས། །ཚ་ལྔ་ཟུར་པ་ཨ་རུ་ར། །བུ་རམ་མ་ནུ་སྐྱུར་རྩི་ཆེ། །ཆང་བཏགས་ལྡེ་གུ་མར་ཏིལ་མར། །བརྔོས་ཏེ་རྒྱམ་ཚར་ལྡན་འཐུངས་ན། །སྙིང་ནད་རྩིབ་ལོགས་མོ་མཚན་ཟུག་།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་ ནད་རྣམ་སེལ།།འདི་ལ་སྣུམ་གྱི་དུགས་ཕན་ཞིང་། །སྨན་མར་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་ཕན། །སྐོམ་ལ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔའམ། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། །ཆང་གི་དངས་མ་ཞོ་ག་ཆུ། །འབྲས་བུའི་རང་སྐྱུར་བླུད་པར་བྱ། །བྱ་རྨྱང་རེངས་གཟེར་མ་ཞུར་བཅས། ། སྙིང་ལ་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་ལ། །བྱ་བ་འདི་བྱ་སྙིང་འཛག་ཅིང་། །འཕར་དང་གཅིན་སྙི་བཅས་པ་ལ། །སྲེག་པ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྨ་བྱ་དང་། །དགོ་བ་ཁྱིམ་བྱ་སྣུམ་མང་ཕན། །སྙིང་ནད་ཅན་ལ་བ་ལའི་མར། །ཡང་ན་སྐྱིད་དེ་བའི་མར་བླུད། །ཤིང་མངར་ལན་བརྒྱར་བཙོས་པའམ། ། དེ་བཞིན་སྣུམ་ཆེན་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ར་སྣ་འཚོ་བྱེད་ཛི་བ་ནི་ཏི། །བ་ལ་བྱ་ཀྲི་བ་སྤྲུ་བ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཏིར་དང་། །ཤུ་དག་ཚ་བ་གསུམ་དང་ནི། །སྣུམ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བསྐོལ་བར་བྱ། །ཞོ་ནི་བཞི་ཆ་དེ་བཞིན་སྐྱུར། །ཇི་སྙེད་པ་ལས་སྦྱར་བ་བསྟེན། །ཚིམ་བྱེད་བརྟས་བྱེད སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་།།རླུང་གི་སྙིང་ནད་འཇོམས་པ་ཡིན། །སྙིང་ནད་དྲོད་ཆེ་འཕར་བ་དང་། །རླུང་ལས་གྱུར་བའི་སྙིང་ནད་ལ། །འོ་མ་ཞོ་དང་བུ་རམ་མར། །ཆུ་དང་རླན་ཅན་ཤ་ངག་ཕན། །འདི་མ་གཏོགས་པའི་སྙིང་གི་ནད། །བཞི་པོ་དག་ལ་སྤང་བར་བྱ། །རླུང་ཅན་ རེངས་དང་བེ+ེའུ་སྣབས་ཅན།།ཚོར་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་སྤང་། །བད་ཀན་འདྲེས་གྱུར་དེ་ལ་ནི། །རྩུབ་དྲོད་བཤད་པའི་བྱ་བ་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་རྒུན་ཆུ་བུ་རམ་ཆུ། །ཁ་རུ་སྦྲང་རྩི་པ་རུ་ཤར། །ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཡིད་འོང་བས། །སྦྱངས་ལ་མཁྲིས་སེལ་རིམ་པ་བྱ། །གློ་ རྡོལ་རིམས་ཀྱི་མཁྲིས་སྐབས་བཤད།།ཕྱི་ནང་གི་ནི་སྦྱང་བ་བྱ། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་ཤིང་མངར་བཏགས། །ཁ་རར་བཅས་པའི་ཆུ་བླུད་བྱ། །ར་སྣ་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །འཚོ་བྱེད་ཨུཏྤལ་ཟངས་རྩི་བ། །

由于身体精华耗尽必定起身，因此在此处说明呕吐药过量的情况，应当进行切断和稳固的仪轨。糖浆、酥油、肉汤大有益处。
三辛香和养生药酥油以及牛奶粥和有益的药膏，应当经常使其平息。
心病成为风病时，芝麻油、酸味、牛奶、乳清、热性温和的饮品。这也能降伏腹胀和瘤。
芝麻油加盐和酸味，牛尿煮沸也与此相同。
木苹果、辛香、圆柏、大黄和巴布瓦、豆根五种，煮沸的水中加入芝麻油煮沸，这个可以滴鼻、饮用和作为软膏使用。
荜茇、岩盐、鸟喙、独活、阿魏、曼陀罗、诃子和酥油煮沸，能降伏心病、肋痛和瘤。
岩盐二两和诃子五十颗，酥油一升煮沸，能消除肋痛、心病、瘤和呼吸不适。
芝麻、荜茇、岩盐、阿魏、星宿制成粉末，是治疗风病、他缘心病、呼吸不适的最佳药物。
曼陀罗、祖尔巴、荜茇、酸味、大根、诃子的药膏加入硝石和甜酸咸味饮用，能降伏如割断般的疼痛。
岩盐、拉普、硝石、白芷、果实、荜茇、大黄、大酸味、祖尔巴、曼陀罗、巴拉夏煮汤温饮，功效相同。
五辛香、祖尔巴、诃子、糖、曼陀罗、大酸味，用酒研磨成药膏，加入酥油和芝麻油，炒熟加入岩盐饮用，能消除心病、肋痛、女阴痛、瘤和水肿病。
对此油性热敷有益，药用酥油的配方有益。口渴时用小五根或荜茇煮水，或酒的清液、乳清、果实的自然酸味饮用。
对于僵硬疼痛、消化不良以及心脏受风气损害者，应当这样做。对于心脏渗漏、跳动和尿频者，烧灼、鹤、孔雀、鸽子、家鸡等油脂多的有益。
对心病患者，巴拉酥油或者牛酥油饮用。甘草煮百次或者同样大油极为有益。
辛香、养生、吉瓦尼提、巴拉、比亚克里、巴布瓦、嘎布拉根、提尔、白芷、三辛香和大油煮沸。酸奶四分之一同样酸味，依据数量配制服用。能满足、增强、生力，是降伏风性心病的药物。
心病发热跳动和由风引起的心病，牛奶、酸奶、糖、酥油、水和湿润的肉类有益。除此之外的四种心病都应当避免。
风性、僵硬和咳嗽痰多者、无感觉及其余者也应避免。对于掺杂痰湿者，应当进行粗糙温热所说的治疗。
胆病变成葡萄酒、糖水、岩盐、蜂蜜、帕卢夏混合的悦意泻药清净后，应当进行去胆的次第。
肺穿孔发热胆的章节所说，应当进行内外清净。水晶和甘草研磨加入岩盐的水饮用。
辛香、葡萄、养生、乌巴拉、铜草。

ར་སྣ་ཁར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །འཚོ་བྱེད་ཨུཏྤལ་ཟངས་རྩི་བ། །བ་ལ་འབྲ་གོ་ར་མཉེ་བ། །མེ་ད་གཉིས་དང་མ་ཧེའུ་མར། །འོ་མར་ བཅས་པ་བསྐོལ་བ་ནི།།མཁྲིས་གྱུར་སྙིང་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཤིང་མངར་བ་སྤྲུ་པུཎྜ་རཱི། །པདྨའི་རྩ་བ་ཀ་ཤེ་རུ། །བཅའ་སྒ་བ་ལར་བཅས་དེ་དང་། །འོ་མར་བཅས་དང་བཅའ་སྒར་བསྐོལ། །བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་དང་། །མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བསྡུས་པའང་ བསྔགས།།ཏིལ་མར་ཤིང་མངར་བཅས་བསྐོལ་ཞིང་། །སྦྲང་རྩི་བཏབ་པའི་འཇམ་རྩིའང་ཕན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དུགས་བྱས་ལ། །ནིམ་པ་ཤུ་དག་ཆུ་ཡིས་སློན། །རྒྱ་སྲན་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚོའི་ཆུ། །ཆང་རྣོ་བླུད་ཅིང་ནས་ཟན་སྦྱིན། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་ལན་ཚྭ་གཉིས། །དོང་ གྲ་སུག་སྨེལ་ལ་ལ་ཕུད།།ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་པི་པི་ལིང་། །ཕྱེ་མ་དྲོ་འཇམ་ཆུ་བླུད་པའམ། །འབྲས་བུའི་ཆུའམ་རང་སྐྱུར་རམ། །རྒྱ་སྲན་བ་གཅིན་ཆང་རྙིང་བླུད། །མ་ནུ་བཅའ་སྒ་ཨ་རུ་ར། །ཟུར་པ་ར་སྣ་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་པའམ། །དེ་བཞིན་ བཅའ་སྒ་ཨ་རུ་ར།།བོང་ང་དཀར་པོ་ཡུང་བ་དང་། །ཀད་པ་ལ་ནི་བསྐོལ་བའམ། །རོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཨ་ཤྭད་ཐ། །སེང་ལྡེང་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། །རྫུ་ན་དང་པ་ལ་ཤ་།ནྱ་གྲོ་དྷ་བསྐོལ་ཚ་བ་གསུམ། །དུར་བྱིད་ཕྱེ་མར་བཅས་ལྡེ་གུ། །ཟོས་ཏེ་ཆུ་ཚན་རྗེས་འཐུངས་ན། །བད་ཀན་ སྙིང་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན།།བད་ཀན་སྐྲན་སྐབས་བཤད་མར་དང་། །ཀྵ་ར་སྣ་ཚོགས་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་བྲག་ཞུན་བཅུད་ལེན་དང་། །ཚངས་པའི་བཅུད་ལེན་སྐྱུ་རུ་རའི། །ལྡེ་གུའམ་རི་བྱིས་བཤད་པའམ། །བདུད་རྩིའི་མར་ནི་འདི་སྦྱར་བྱ། །གང་ཞིག་ཟན་ཟོས་གཟེར་གྱིས་ འདེབས།།ཟས་ཞུ་གྱུར་ནས་ཞི་གྱུར་པ། །དེ་ལ་རུ་རྟ་བྱི་དང་ག་།ལན་ཚྭ་གཉིས་དང་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ཐང་ཤིང་བོང་དཀར་པོར་བཅས། །ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་དྲོ་སྦྱར་བླུད། །གང་ཞིག་ཞུ་ནས་ཆེར་གཟེར་བ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ནི། །འབྲས་བུ་དང་ ནི་དེ་བཞིན་དུ།།རྩ་བའི་བཀྲུ་སྨན་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ནི་ལམ་འགགས་པ། །མ་ཞུའི་གནས་སུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་སྨྱུང་དང་སྨིན་པ་དང་། །སྦྱང་བས་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱ། །འབུ་འཇོམས་པ་ཡི་སྨན་ཀུན་གྱིས། །འབུ་ཡི་སྙིང་ནད་གསོ་བར་བྱ། །སྐོམ་དད་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས།།ཆོ་ག་ཕལ་ཆེར་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཀུན་ལ་ཕྱི་ནང་བསིལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཞི་དང་སྦྱང་བར་བྱ། །ཆར་ཆུ་གྲང་མོ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ས་ཆུའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་བསྔགས། །བོང་བ་རྫ་སྐྱོགས་བྱེ་མའམ། །གཤག་མ་བསྲེག་བཅུག་དངས་ མར་བཅས།།བསྐོལ་ཏེ་ཁ་རར་བཅས་པའམ། །དཱུར་བ་ལ་སྩོགས་རྩ་བ་ལྔ། །བསྐོལ་ཏེ་ཁ་ར་བཏབ་པའམ། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེར་སྦྱར་སྐྱོ་མའང་བསྔགས། །ནས་རྗེན་ཆག་ཚེ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་ར་བཏབ་པ་གྲང་མོའང་ཕན། །དེ་བཞིན་ནས་ཐུག་སཱ་ལུ་དང་། །ཀོ་ཏྲ་པ་ནི་རྙིང་ པ་ནི།།འོ་མ་བསིལ་ཞིང་ནུས་བསིལ་བའི། །སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་ཁ་ཟས་ནི། །ནད་པ་ཆུ་གྲང་གིས་བཀྲུས་ནས། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་སྦྱིན་པ་བསྔགས། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ལན་ཚྭ་སྐྱུར། །མེད་ཅིང་མར་དང་བརྔོས་པ་ཡང་། །དེ་བཞིན་མུངྒ་སྩོགས་ཁུ་བ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཁུ་ བར་བཅས།།སྣ་སྨན་འོ་མ་མར་བསིལ་སྨན། །བསྐོལ་བའམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་ཕན། །སྐོམ་སེལ་མཁུར་བ་བཀང་ནས་ནི། །མདོག་ནས་ལས་བཤད་བྱས་པའང་ཕན། །ཚ་རིམས་བཤད་པའི་ལྡེ་གུ་སོགས། །རྩོལ་བ་ཆུང་ཞིང་སེམས་དགའ་དང་། །ཆུ་བོ་མཚོ་ནི་ཆེན་པོ་སྩོགས། ། དྲན་པ་དང་ནི་མཐོང་བ་ཕན། །སྐོམ་དད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལས། །ཞོ་ནི་བུ་རམ་བཅས་པ་བསྔགས། །ཤ་ཁུས་ཉམས་བརྟས་བིད་རི། །སྩོགས་ཏེ་བསྐོལ་ནས་བསྒྲངས་པ་ཕན། །

将葡萄、乌特巴拉、铜草、婆罗、小麦、罗摩涅、两种美达和水牛油，加入牛奶煎煮，可以治疗胆病引起的心病。
甘草、婆萨普、莲花根、迦舍路、荜茇、婆罗等，加入牛奶和荜茇煎煮，冷却后加入蜂蜜，以及甘味类药物的浓缩液也很好。
芝麻油加甘草煎煮，加入蜂蜜的软膏也有效。
对于痰病引起的心病，用楝树、白芷浸泡水。
豆汤、盐水、烈酒服用，并给予炒麦饭。
白芷、阿魏、两种盐、冬瓜、苏合香、拉拉普、炒麦灰、胡椒粉用温水服用，
或用果汤、自然发酵的酸液，或豆汤、牛尿、陈酒服用。
摩奴、荜茇、诃子、祖尔巴、罗斯纳、胡椒、白芷煎煮服用，
或者同样用荜茇、诃子、白洋葱、姜黄和脑髓煎煮，
或用罗希塔卡、阿湿波他、檀香、乌杜姆巴拉、祖纳、帕拉夏、尼亚格若陀煎煮，加入三辛香和杜尔比德粉末制成糊状，
食用后饮用热水，可以治疗痰性心病。
对于痰性瘤，应服用前面所说的酥油和各种碱性药物。
或者服用岩蜜精华、梵天精华、余甘子糊剂，或如前所述的药物，或配制这种甘露酥油。
有人吃饭后疼痛发作，待食物消化后才会平息，
对此应服用茯苓、毕达嘎、两种盐、升麻、檀香、白洋葱等粉末，用温开水调服。
如果消化后剧痛，应给予油性泻药，
即用果类和根类泻药。
大多数情况下，风阻塞通道，会在未消化处引起腹泻。
对此应通过禁食、消化和清除来使其通畅。
用所有杀虫药物来治疗虫引起的心病。
解渴、平息风和胆，这些方法大多受到推崇。
对所有病症都要进行内外降温，同样要平息和清除。
雨水、冷水加蜂蜜，具有地水性质的药物值得推荐。
土块、陶碗、沙子或木屑烧热后加入净化酥油，
煎煮后加糖，或者杜尔瓦等五种根药，
煎煮加糖，或用大米炒面调制的稀粥也很好。
生大麦碎粒加蜂蜜和糖，冷服也有效。
同样，大麦粥、稻米和陈旧的科特拉帕尼，
牛奶要凉，与清凉药物一起煮的食物，
病人用冷水洗浴后，建议服用糖和蜂蜜。
干燥地区的肉汤不加盐和酸味，加酥油烹调，
同样绿豆等的汤，以及生命维持类药物的汤，
鼻药、牛奶、酥油、清凉药物煎煮，或甘蔗汁有效。
解渴时含满口水，从颜色方面所说的方法也有效。
热病中所说的糊剂等，少做运动，保持愉悦心情，
想象或观看大河大海等，都有帮助。
对于风引起的口渴，推荐加糖的酸奶。
肉汤增强体力，毕达利等煎煮后冷却有效。

སྩོགས་ཏེ་བསྐོལ་ནས་བསྒྲངས་པ་ཕན། །མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་སྨིན། །ཁུ་བར་ཁ་ར་བཏབ་པ་ཕན། །ཡང་ན་དེ་བསྐོལ་བསྒྲངས པའམ།།ཤ་རི་བསྩོགས་སྡེ་ཚན་ཆུ། །སྡེ་ཚན་དེ་འདྲ་བསྐོལ་ཁུ་བ། །བསྒྲངས་བ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །མངར་བའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་བསྐོལ་དེ་བཞིན། །བི་ཛ་བུར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ལྕང་མ་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལོ་མ། །ཀུ་ཤ་འཇག་མའི་རྩ་བ་དང་། །ཤིང་ མངར་ཆུ་ནི་བསྐོལ་བའང་ཕན།།རིམས་ལ་ཕན་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་སྩོགས། །སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་ཆུ་བླུད་ཕན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནིམ་པ་ནི། །ཆུ་མཆོག་བསྐོལ་བས་སློན་དུ་གཞུག་།བིལ་བ་འུ་སུ་ཚ་བ་ལྔ། །འཇག་མ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་བསྐོལ་བླུད། །ཡང་ན་སྐྱེར་བ་ཆུ་བསྐོལ་ལ། ། ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད། །མུངྒའི་ཁུ་བ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་ཚ་གསུམ་བཅས། །ནས་ཟན་མཁུར་བཀང་རྣོན་པོ་དང་། །སྣ་སྨན་ལྡེ་གུ་རྣོན་པོའང་བསྟེན། །ཉེས་ཀུན་མ་ཞུ་དེས་འཇོམས་པས། །དེ་བཞིན་སློན་གྱི་བྱ་བའང་བསྔགས། །གོ་བྱེ་ཤུ་དག་ཆ་བ་གསུམ། ། འབྲས་བུ་སྐྱུར་པའམ་ཆུ་ཚན་ནམ། །ཞོ་ག་ཆུ་དང་བཏུང་བ་བསྔགས། །ཟས་ཀྱི་ཉེས་འབྱུང་དུས་ཤེས་པས། །ཐུག་སླའམ་སྐྱོ་མ་བསིལ་བ་བླུད། །ངལ་བས་སྐོམ་ལ་ཤ་ཁུའམ། །སྐྱོ་མ་ཁ་རར་བཅས་པ་བླུད། །ཚ་བས་བསྐོལ་ལ་ཁ་རར་བཅས། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག ཕྱེ་སྐྱོ་བླུད།།ལུས་ཀུན་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་དང་། །རང་སྐྱུར་བཅས་པས་བསྐུ་བར་བྱ། །ཆུ་བསིལ་ཁྲུས་ལས་སྐོམ་གྱུར་ཆང་། །ཆུར་བསྲེས་པའམ་བུར་ཆུ་བླུད། །ཆང་ནི་ཆུ་ཕྱེད་བཅས་པ་བླུད། །ལན་ཚྭ་སྐྱུར་དང་བཅས་ཁྲུས་བྱ། །སྣུམ་བཅས་མེ་དྲོད་རབ་རྣོ་ལ། །རང་ བཞིན་བསིལ་བའི་ཆུ་བླུད་བྱ།།སྣུམ་མ་ཞུ་ལ་ཆུ་ཚན་བླུད། །ཞུ་ལས་སྐོམ་ལ་ཐུག་པ་བླུད། །ཟས་སྣུམ་ཟོས་པས་སྐོམ་དད་འགྱུར། །ཁ་བ་དང་མཉམ་བུ་རམ་ཆུ། །བུ་རམ་སོགས་ཟས་ཟོས་ལ་སྐོམ། །ཆུ་དྲོན་བླུད་ལ་དེ་སློན་བྱ། །གཅོང་ཆེན་ལས་བྱུང་གཅོང་ལ་ ཕན།།ཐམས་ཅད་ཉམས་ནི་བརྟ་བ་ཕན། །སྐེམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་ཁོང་རྩུབ་ལ། །ཤ་ཁུའམ་ར་ཡི་འོ་མ་བླུད། །སྟོད་རྒྱུའི་རླུང་ལ་འོ་མ་དང་། །ཟད་བྱེད་ལུད་པའི་སྨན་བསྐོལ་བླུད། །ནད་རྐྱེན་ལས་གྱུར་འུ་སུ་ནི། །འབྲས་བསྐོལ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ནད་དམིགས་ལ་ནི་ བལྟས་ནས་ནི།།བཏུང་བའི་བྱ་བ་ཀུན་ཀྱང་བསྔགས། །སྐོམ་ཞིང་སྔར་གྱི་ནད་ཀྱིས་གཟིར། །ཆུ་དང་འཕྲད་པར་མ་གྱུར་ན། །འཆི་བའམ་ཡུན་རིང་བ་ཡི་ནད། །རྙེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གོམས་པའི་ཟས་སྐོམ་སྨན་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྐོམ་དད་ མྱུར་བསལ་བྱ།།དེ་བསལ་ནད་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་། །གསོ་བ་ཉིད་དུ་ནུས་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཆང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

等煮沸后冷却有效。对于胆病，乌昙婆罗果成熟后，
加入砂糖的汁液有效。或者将其煮沸冷却，
或者将沙利等煮成汤水。
将类似的汤料煮沸后的汁液，
冷却后加入砂糖和蜂蜜。
甜味药物类别和
含乳汁的树木煮沸同样有效。
柠檬、葡萄以及
柳树、尼拘律树的叶子，
吉祥草、芦苇的根和
甘草水煮沸也有效。
对于热病有效的药物如葡萄等，
五精华的水服用有效。
对于痰病，楝树
上等水煮沸后应该服用。
木苹果、乌苏、五辛香，
芦苇、枳实煮沸服用。
或者将酸枣水煮沸，
加入砂糖蜂蜜后服用。
绿豆汁、苦瓜，
楝树叶加三辛香，
大麦饭填满口腔，辛辣的
鼻药和辛辣的药膏也要使用。
能够降伏所有病因和消化不良，
因此也推荐这样的服用方法。
藿香、白芷、三辛香，
配合酸果或温水或
酸奶水饮用为佳。
知道饮食引起的病症时机，
应服用稀粥或冷汤。
因疲劳而口渴时，应服用肉汤或
加入砂糖的汤。
因热而煮沸加入砂糖，
大麦和枣粉汤服用。
全身涂抹芝麻药膏和
自然发酵的酸味物。
冷水沐浴后口渴时饮用酒，
或加水或糖水。
酒要加入一半的水服用。
用盐和酸味物沐浴。
对于油腻且火力强盛者，
应饮用天然凉水。
油未消化时饮用温水，
消化后口渴时饮用汤。
食用油腻食物会引起口渴，
应同时服用糖水。
食用糖等食物后口渴，
饮用温水后再服用。
对重病引起的重症有效。
一切虚弱都应该补强。
对于消瘦、体弱、内部粗糙者，
应服用肉汤或山羊奶。
对于上行风，应服用牛奶和
消耗病咳嗽药煮沸。
因病缘而生的乌苏，
煮米加入砂糖蜂蜜。
观察病因后，
推荐所有饮用方法。
口渴且被先前的疾病折磨，
如果得不到水，
会死亡或长期
患病，因此
应用习惯的饮食药物
迅速消除其口渴。
消除口渴后其他
疾病也能治愈。
医疗篇第六章。接下来将讲解治疗酒病的章节。

།ཉེས་པ་གང་ཞིག་ཤས་ཆེར་མཐོང་། ། དེ་ནི་དང་པོར་གསོ་བར་བྱ། །ཡང་ན་ཆང་ནད་ནད་གཞི་མཚུངས། །བད་ཀན་གནས་ཀྱི་རིམ་པས་གསོ། །མཁྲིས་པ་རླུང་གི་མཐར་ཐུག་པར། །ཆང་ནད་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཡིན། །དམན་དང་ལོག་པ་དྲག་འཐུངས་ལས། །ནད་ནི་གང་ཞིག་སྐྱེས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཆ་མཉམ འཐུངས་པ་ཡིས།།ཆང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཆང་དང་དུག་ནི་མཚུངས་པ་ལས། །དུག་ནི་རྣོ་སྩོགས་ཡོན་ཏན་གྱི། །ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ན། །དུག་གཞན་ལ་ནི་ལྟོས་པ་ཡིན། །རྣོ་ཚེ་ལྷག་པར་འཐུངས་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བ་དག་གིས་ནི། །ཆང་གིས་ཟས་ ཀྱི་རོ་བསྲུལ་ཞིང་།།འཇུ་ཉེར་བ་ཚ་བྲོ་གང་ཡིན། །མྱོས་དང་སྐོམ་རྨོངས་ནང་དུ་ཚ། །རིམས་དང་མགོ་འཁོར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཆང་གིས་བསླངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནི། །རླུང་རྒྱུའི་བུ་ག་བཀག་གྱུར་པས། །མགོ་དང་རུས་པ་ཚིགས་རྣམས་སུ། །མི་བཟད་པར་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། སྦྱོར་བ་རྗེས་མཐུན་གྱུར་པ་ཡི། །ཆང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་སེལ་འགྱུར། །ཆང་ནད་མ་ཞུ་ཞུ་གྱུར་ན། །ཟས་འདོད་ལུས་ནི་ཡང་བར་འགྱུར། །བ་ཚ་རོ་ནི་སྐྱུར་དང་ཕྲད། །མངར་བ་ཉིད་དུ་མྱུར་དུ་འགྱུར། །ནད་ནི་འཇུ་བར་བྱེད་ནུས་པས། །སྐྱུར་བ་ཀུན་ལས་ཆང་མཆོག་ཡིན། །སྔར བཤད་རྣོ་དང་དྲོ་སྩོགས་དང་།།དེ་བཞིན་དྲོད་སྐྱེད་སྩོགས་ཡོན་ཏན། །དེ་ཉིད་གོམས་པའི་དབང་གིས་ནི། །འདི་ཡིས་ལུས་ཟུངས་མཉམ་བྱེད་མཆོག་།ཞག་བདུན་ནམ་ཞིག་ཞག་བརྒྱད་པར། །ཆང་ནད་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱ། །དུས་འདི་ཙམ་གྱིས་ལམ་ལོག་པར། །གནས་པའི་ ཆང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར།།སྨན་ནི་བྱས་གྱུར་ནས་ཆད་ནད། །དེ་ཕན་ཆང་ནི་རྗེས་འབྲེལ་པའི། །ནད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྨན། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །སྒྱུར་རྩི་ཆེན་པོད་ཏྲིག་དང་། །རྒྱ་ཤུག་སེ་འབྲུ་གོ་སྙོད་དང་། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ ཧ་པུ་ཤ་།ཟི་ར་ཚ་གསུམ་ལན་ཚྭ་གསུམ། །སྒེའུ་གཤེར་ཕྱེ་ཆང་སྦྱར་བ་བླུད། །སྲེག་ཤ་ལྡུམ་རྔད་བཅས་པ་དང་། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ།

对于明显可见的任何过失，应当首先治疗。
或者酒病与病根相似，
应按照痰病位置的次第治疗。
胆病和风病最终，大多会引发酒病。
由于饮酒不足、错误和过量，而引发的任何疾病，
通过适量饮酒，即可以酒本身平息。
酒与毒相似，但由于毒的锐利等功效，
其力量极大，故需依赖其他毒物。
过量饮用辛辣、热性和酸性之物，
酒会腐蚀食物的味道，容易消化，咸味和热味。
会引起醉酒、口渴、迷乱、内热、发烧和头晕。
由酒引起的疾病会阻塞风行的孔道，
在头部、骨骼和关节处，引起难以忍受的疼痛。
通过相应的配伍，以酒本身可以消除这些症状。
酒病未消化时若已消化，会产生食欲，身体变轻。
咸味与酸味相遇，会迅速变成甜味。
由于能够消化疾病，酒是所有酸性物中最好的。
如前所述的辛辣、温热等，以及同样能生热等功效，
由于习惯的力量，这是调节身体组织的最佳方法。
七天或八天后，应当进行酒病药物配伍。
经过这段时间，错乱的酒病就会平息。
用药之后，若病情减轻，
对于与酒相关的任何疾病，应根据病症给予相应的药物。
其中对于风气偏重者，应服用大秘方、
枣树、芝麻、戈涅、
拉拉普、哈布夏、
孜然、三辛香、三种盐、
给予配制有葫芦粉的酒。
应食用烤肉和蔬菜，以及含油的食物。

།སྣུམ་ཞིང་དྲོ་སྐྱུར་ལན་ཚྭར་བཅས། །ཤ་ཚོན་ཁུ་བ་བླུད་པའམ། ། མྲ་ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་གཏུབས། །གཡོས་སྦྱར་བ་ཡི དྲུག་པའམ།།གྲོ་དང་མ་ཤ་ལས་བྱས་པ། །རྙིང་ཞིང་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། །སྒེ་གཤེར་བཅས་བའི་ཁུ་བ་ནི། །ཚ་དང་ཤ་སོགས་ནང་བཅུག་པའམ། །ཆང་ནི་དྲི་ཞིམ་བསིལ་བ་དང་། །ལེགས་ལངས་དངས་ཤིང་ཚར་བཅས་ཕན། །སེ་འབྲུའམ་རྩ་བ་ཆུང་ལྔ་བསྐོལ། ། བཅའ་སྒ་འུ་སུ་བསྐོལ་བའམ། །ཞོག་ཆུའམ་ཚ་ཆུའམ། །རང་སྐྱུར་དངས་མ་བླུད་པར་བྱ། །ལུས་བསྐུ་དྲིལ་དང་བཀྲུ་བ་དང་། །གོས་ནི་དྲོ་ཞིང་མཐུག་པ་དང་། ། ཀ་རུ་ཡི་དུད་པས་བདུག་།གུར་གུམ་ཨ་ཀ་རུ་ཡིས་བྱུག་།ཆུང་མ་ནུ་མ་རོ་སྨད་མཛེས། །ལང་ཚོར ལྡན་ཞིང་ཡན་ལག་དྲོ།།དགའ་བས་འཁྱུད་པར་བྱེད་པ་དང་། །བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་གྱུར་པའང་ཕན། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་ཆུ་མང་བའི། །སྦྲང་རྩི་ཁར་དང་ལྡན་པའི། །སེ་འབྲུ་འབྲ་གོའི་ཁུ་བ་དང་། །བྷ་བྱ་རྒུན་འབྲུམ་པ་རུ་ཤའི། །ཁུ་བསྒྲངས་ཕྱེ་དང་ཁར་རར་བཅས། ། བཏུང་བའང་དེ་འདྲ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ཁུ་བ་ཆང་བསྲེས་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པའི་ཚན་དང་། །རི་བོང་གོང་སྲེག་གཙོད་ཀྱི་ཤ་།ཙ་ན་མུངྒ་སྐྱུ་རུ་ར། །སེ་འབྲུ་པ་ཏོ་ལ་གཡོས་སྦྱིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་འདྲེས་ལས་གྱུར་པ། །ཚ་དང སྐོམ་དང་ལྡན་པ་ཡི།།ཆང་ངམ་ཆུ་གྲང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བའམ་རྒུན་ཆུ་མང་བླུད་ལ། །སློན་གཞུག་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནི། །སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་རིམ་པས་ཕན། །དེ་ཡིས་མེ་དྲོད་འབར་གྱུར་པས། །ཟས་དང་ཉེས་ལྷག་སྨིན་པར་བྱེད། །ལུད་པ་མཆིལ་མ་ཁྲག་བཅས་འབྱུང་། ། རྩིབ་ལོགས་ནུ་མར་གཟེར་བ་དང་། །ཚ་དང་བཅས་པའི་སྐོམ་དད་དང་། །སྙིང་དང་བྲང་ནི་ན་བ་ལ། །སླེ་ཏྲེས་ག་དུར་བསྐོལ་བའམ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་བསྐོལ་ཁུ། །བཅའ་སྒར་བཅས་པ་བླུད་བྱ་ཞིང་། །གོང་མ་སྲེག་གི་ཤ་སྦྱིན་བྱ། །མཁྲིས་པ་རླུང་ནི་རྒྱས་གྱུར་པས། ། ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་སྐོམ་གྱུར་ན། །རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བྱེད་པའི། །རྒུན་ཆུ་བསྒྲངས་པ་བླུད་པར་བྱ། །ཞུ་ནས་ར་ཤའི་ཁུ་བ་ནི། །མངར་དང་སྐྱུར་བའི་སྨན་སྦྱར་སྦྱིན། །སྐོམ་ན་ཆུ་མང་བསྲེས་པ་ཡི། །ཆང་བླུད་ར་རོར་མི་འགྱུར་བསྲུང་། །གླ་སྒང་སེ་འབྲུ་འབྲས་ཡོས་ཆུའམ། །ཡང ན་འདབ་མ་བཞི་བསྐོལ་བའམ།།ུཏྤལ་པ་ཏོ་ལ་སོགས་སམ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་བསིལ་བ་བླུད། །ཆང་མང་འཐུངས་པས་ཆུ་ཡི་ཁམས། །འབྲི་ཞིང་མེ་ཤས་རྒྱས་པར་འགྱུར། །གྲེ་བ་རྐན་མཆུ་སྐམ་འགྱུར་ཞིང་། །ལྕེ་ནི་འབྱིན་ཅིང་གཅོང་བྱེད་ལ། །མཚན་མོ་རླུང་གིས་ བསིལ་བྱས་པའི།།ཆུ་ནི་ཡོག་ཚད་བླུད་པར་བྱ། །རྒྱ་ཤུག་སེ་འབྲུ་ད་ཏྲིག་དང་། །ཙུག་ཏྲལ་ཆུ་བའི་ཁུ་བ། །སྐྱུར་བ་ལྔ་ཡིས་ཁར་བསྐུས་ན། །འཕྲལ་དུ་སྐོམ་དད་སེལ་བར་བྱེད། །ཆང་འཐུངས་དྲོད་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །འདྲེས་པས་པགས་པ་ཁྱབ་གྱུར་པས། ། མི་བཟད་ཚ་བ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །དེར་ནི་རབ་བསིལ་ཆོ་ག་བྱ། །མ་ཞུ་ཤ་ཁུས་ཚིམ་བྱས་ལ། །རོ་ཧི་ནི་ལས་གཏར་ག་གདབ། །སློན་དང་སྨྱུང་བ་དག་གིས་ཀྱང་། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་སྐུག་སྨན་དང་། །སྨྱུང་བ་བཅའ་སྒ་སྟི་ར་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བ་ལ་ཀ་།གང་ཡང་རུང་བའི ཆུ་བླུད་བསལ།།མ་ཞུ་མེད་ཅིང་བཀྲེས་དུས་སུ། །སྦྲང་རྩི་མང་པོ་བླུད་པར་བྱ། །ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཆང་རྙིང་དག་གམ་རྒུན་ཆང་ངམ། །རྩུབ་པའི་སྐྱོ་མར་སྦྱར་བ་ནི། །དོང་གྲལ་ལ་ཕུད་བཅས་བླུད། །ནས་དང་གྲོ་ཟན་ཉུང་ཤས་ལ། །རྒྱ་སྲན་ཡུ་ཤ་ཉུང་ ཟད་བཅས།།ཆུ་ཚན་ཁ་དང་ཚ་བར་བཅས། །མར་ནི་ཉུང་ཟད་བཅས་པ་སྦྱིན། །ལ་ཕུག་སྐམ་པོར་ཤའི་ཁུ། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །སྟར་བུད་ཏྲིག་པ་ཏོ་ལ། །

油腻温热带咸酸的肉汤饮用，或者
切碎的芒果，
烹调的六种，或者用麦子和豆子制成的，
陈旧而可口的，以及带有酸味的汤汁，
放入盐和肉等的，或者香醇清凉的酒，
充分发酵澄清带有气味的有益，
煮小豆或五种小根，
煮姜黄和茴香，或者
酸水或盐水，或者
自然发酵的澄清液体饮用。
身体涂抹按摩和沐浴，
衣服要暖和厚实，
用沉香熏烟熏，
用藏红花和沉香涂抹，
妻子乳房和下身美丽，
年轻且四肢温暖，
以欢喜心拥抱，
得到照顾也有益。
胆汁偏多水分多的，
蜂蜜和糖混合的，
小豆和豌豆的汁液，
以及波罗蜜、葡萄、木瓜的
澄清汁液加粉和糖，
这样的饮品要饮用。
或者煮甜味类药物，
汁液混合酒加蜂蜜。
六十日成熟的稻米饭和
兔肉、野牛肉，
豌豆、绿豆、余甘子，
小豆和苦瓜煮熟给予。
由痰和胆混合产生的，
伴有发热和口渴的，
用酒或冷水、甘蔗
汁液或葡萄汁多饮，
对于混合病症，
稀粥等依次有益。
由此消化之火旺盛，
使食物和病邪得以消化。
咳痰、唾液带血排出，
肋骨和乳房疼痛，
伴有发热的口渴，
心脏和胸部疼痛时，
煮荜拨和伽陀或者
煮苦瓜的汤汁，
加入姜黄饮用，
并给予野牛肉。
胆汁和风增盛，
极度口渴时，
使风气顺畅流通的
凉葡萄汁饮用。
消化后的羊肉汤
加入甜味和酸味药物给予。
口渴时加入较多水的
酒饮用，注意不要醉酒。
甘松、小豆、炒米水或者
煮四种叶子，或者
乌巴拉、苦瓜等，
或者自然清凉的饮用。
饮酒过多使水界
减少而火大增盛。
喉咙、上颚、嘴唇干燥，
舌头伸出且虚弱时，
夜晚被风吹凉的
水适量饮用。
枣子、小豆、达底利迦和
楝树汁液，
用五种酸味涂抹嘴唇，
能立即消除口渴。
饮酒后的热与血胆
混合遍布皮肤，
产生难忍的发热，
此时应进行清凉疗法。
未消化时用肉汤滋养，
从罗希尼脉放血。
通过稀粥和禁食，
痰较多时用催吐药，
禁食时用姜黄、悉底拉和
刺柏、波罗蜜
任何一种的水饮用以消除。
无消化不良且饥饿时，
多饮用蜂蜜。
糖、蜂蜜和
陈酒或葡萄酒，
或粗糙的稀粥调配
加入冬瓜饮用。
大麦和麦饭少量，
加入豌豆汤少许，
热水加盐和辣味，
加入少许酥油给予。
萝卜干和肉汤，
干燥地带生物的肉汤，
星宿、辣椒、苦瓜。

སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །སྟར་བུད་ཏྲིག་པ་ཏོ་ལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་སེ་འབྲུར་སྦྱར། །བཅའ་སྒ་ན་ལེ་ཤམ་མང་བཏབ། །རྗེན་རྔད་ གཏུབས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་།།སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་ཁུ་བས་སྐྱུར། །བརྔོས་ཤིང་ཁུ་བ་མེད་པ་དང་། །ཀ་ར་མར་དང་ཀ་རི་ར། །ལ་སོགས་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང་། །ལན་ཚྭ་བརྒྱད་པོ་ལེགས་བྲོ་དང་། །གཏུབས་ཤིང་བེ་རེག་ལྟར་བཙོས་པ། །མེ་དྲོད་ཚོད་ལས་ཤ་སྦྱིན་ཞིང་། །སྦྲང་ ཆང་ནད་མེད་གྱུར་པ་བླུད།།ཁ་ར་དང་ནི་ཁ་རུ་ཚ། །གོ་སྙོད་ད་ཏྲིག་སྟར་བུ་དང་། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ན་ལེ་ཤམ། །ཆ་ཕྱེད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་བཤད། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ཆང་ནད་སེལ། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྦྱོང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །རྩུབ་དང་དྲོ་བས་མཉེ་ཞིང་དྲིལ། །ཁྲུས་དང་ཁ་ ཟས་སྨྱུང་བྱས་དང་།།འདོད་བཅས་བུད་མེད་ལྷན་ཅིག་གནས། །མཚན་ཉིད་མ་ལོག་རིག་པས་བསྟེན། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི། །ཆང་ནད་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད། །ནད་གཞི་སོ་སོའི་ཤས་ཆེ་ལས། །ལས་རྣམས་གང་དག་བསྟན་པ་འདི། །འདི་ནི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པ།།ལྷག་མ་བཅུ་ལའང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཤིང་ཚ་ནཱ་ག་པུཏྤ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །གོ་སྙོད་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། །འུ་སུ་སུག་སྨེལ་མ་དུ་ཀ་།ཐང་ཤིང་ཀར་དཀར་དང་བཅས། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་བཏབ། །ག་པུར་དྲི་ཡིས་བསྒོས་གྱུར་པ། །བཏུང་བ་ཤིན་ ཏུ་ཡིད་འོང་བ།།ཆང་ནད་ཀུན་ལ་བླུད་གྱུར་ན། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཆང་གིས་ཡིད་ནི་མ་དཀྲུགས་ཤིང་། །ལུས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པར། །ཆང་ནད་མི་སྐྱེད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །སེམས་དགར་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །ཆང་ནད་ལ་ནི་སྦྱང་བ་དང་། །ཞི་བའི་ལས་ནི་ བྱས་གྱུར་ཀྱང་།།གལ་ཏེ་མ་ཞི་བད་ཀན་ཟད། །ཉམ་ཆུང་ཡང་བ་ཉིད་གྱུར་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །ཆང་ནད་ཀྱིས་ཟད་འོ་མ་བླུད། །སོ་གའི་ཚ་བས་གདུངས་པ་ཡི། །ཤིང་ལས་ཆར་པ་བབ་དང་མཚུངས། །ཆང་གིས་ཟད་པར་བྱས་པའི་མདངས། །འོ་ མས་མྱུར་དུ་བརྟས་བྱེད་དེ།།མདངས་དང་ཡོན་ཏན་ཀུན་མཚུངས་ལ། །ཆང་ལས་གོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །འོ་མས་ནད་ནི་བཅོམ་གྱུར་ཅིང་། །སྟོབས་སྐྱེས་ནས་ནི་འོ་མ་ཡི། །ཆོ་ག་ཆང་ཡང་བཟློག་བྱས་ཏེ། །རིམ་གྱིས་ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་སྤྱད། །ཅི་ནས་འཇོམས་དང་སྐམས་ གྱུར་པའི།།བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བྱ། །དེ་གཉིས་ལ་ནི་འོ་མ་མར། །འཇམ་རྩི་བཏང་བས་བརྟ་བ་བསྔགས། །བསྐུ་དང་དྲིལ་ཕྱིས་ཁྲུས་དང་ནི། །བཟའ་བཏུང་རླུང་ནི་སེལ་བ་ཕན། །རིག་པར་ཆང་འཐུང་གང་གིས་ནི། །ནད་ནི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་མ་ཡིན།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལ་ཕན་ཆང་། །ཕལ་ཆེར་ཟན་ཆང་བུ་རམ་ཆང་། །མཁྲིས་པ་རྒུན་ཆང་ཆུ་དང་བཅས། །བད་ཀན་ཆང་རྙིང་སྦྲང་རྒུན་ཆང་། །བད་ཀན་ཅན་གྱིས་དང་པོར་བཏུང་། །མཁྲིས་པ་ཅན་གྱིས་ཟོས་རྗེས་བཏུང་། །རླུང་ཅན་གྱིས་ནི་བར་དུ་བཏུང་། ། ནད་གཞི་མཉམ་པས་ཅི་དགར་བཏུང་། །མྱོས་དང་བརྒྱལ་ལ་ཕལ་ཆེར་ནི། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ལས་བསྔགས། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་ཤེས་པར་བྱ། །བསྐུ་བྱུག་བསིལ་དང་ནོར་བུ་དང་། །ཆུས་གཏོར་རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ བྱེད།།ཁ་ར་རྒུན་འབྲུམ་བུ་རམ་ཤིང་། །འབྲ་གོ་ཏང་པལ་ཁུ་བ་དང་། །མངར་བའི་སྡེ་བསྐོལ་འོ་མ་ཁུ། །ཡུ་ཤ་སེ་འབྲུར་བཅས་པ་བླུད། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་དྲུག་ཅུ་པ། །ནས་དང་འཚོ་བྱེད་སྨན་མར་དང་། །དགེ་བ་ཆེན་པོ་ཏིག་ཏ་ཆེ། །སྲང་དྲུག་འོ་མ་ཙི་ཏྲར་བཅས། །པི་པི་ ལིང་དང་བྲག་ཞུན་ནི།།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་སྦྱིན། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མར་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཤུགས་དྲག་པ་ལ་ཁ་དང་སྣ། །བཀག་པར་གྱུར་པ་ཕན་པ་ཡིན། །

陆地动物的肉汤，加入茴香、胡椒、木瓜，
三辛香和胡椒，加入生姜、诃子、肉豆蔻，
生肉切碎并加入，以大醋汁调酸，
煮熟且无汤汁，白糖、酥油、余甘子，
等开胃之物，以及八种盐调味，
切碎如豆大小煮熟，适量给予温热肉，
蜂蜜酒给予无病者。白糖和岩盐，
荜茇、胡椒、茴香，
桂皮、豆蔻、诃子，减半称为八支，
多能治愈痰饮和酒病，
通畅孔窍生暖意，以粗暖按摩揉搓，
沐浴饮食节制，与有欲女子同处，
依正理而行事，多能迅速平息，
由痰饮引起的酒病。根据各种病因，
所说的这些治疗方法，此乃复合病因，
其余十种也当如此运用。桂皮、龙花，
胡椒和诃子，荜茇、木瓜，
乌苏、豆蔻、甘草，檀香加白糖，
加入木瓜汁，以樟脑香熏制，
饮之极为悦意，若饮用于一切酒病，
能开胃且生暖，不为酒所扰乱，
不损害身体，因此不生酒病，
当行欢喜之法。对于酒病，
虽行净化和平息之法，若未平息痰饮耗尽，
虚弱轻浮时，风胆较重，
因酒病耗竭者饮牛奶，如夏季炎热，
树木遇雨相似。因酒耗竭的光泽，
牛奶能迅速滋养，光泽功德皆相同，
与酒相反。牛奶能制服疾病，
生出力量后，停止牛奶疗法，
渐渐少量饮酒。切勿使其，
过度或枯竭，对这两种情况，
牛奶、酥油、温和药剂能增强体力，
按摩、擦拭、沐浴，饮食能除风有益，
懂得饮酒之人，不会生病，
对此风病宜饮酒，多为饭酒、糖酒，
胆病葡萄酒加水，痰饮陈酒蜂蜜酒，
痰饮者先饮，胆病者食后饮，
风病者中间饮，病因平衡者随意饮，
醉酒昏迷多为，风胆所致而称赞，
对一切尤其，应知胆病较重，
涂抹清凉宝石，洒水扇风，
白糖、葡萄、糖蔗，枣子、石榴汁，
煮甘味类牛奶汁，加入肉豆蔻饮用，
粳米、六十种草根，大麦和养生药油，
大善胜汤、大龙胆，六两牛奶加香橼，
胡椒和石脂，给予长寿仪轨，
或者三果油，加蜂蜜白糖给予，
对于剧烈者封闭口鼻有益。

ཤུགས་དྲག་པ་ལ་ཁ་དང་སྣ། །བཀག་པར་གྱུར་པ་ཕན་པ་ཡིན། །ཡང་ན་བུད་མེད་ནུ་ཞོ་ནི། །བླུད་པའམ་སྣ་ནས་གཏང་བར་བྱ། །པདྨའི་ རྩ་སྡོང་པི་པི་ལིང་།། རུ་ར་འམ་གླ་སྒང་ངམ། །བྱི་ཚེར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ན་ལེ་ཤམ། །ནཱ་ག་གེ་སར་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཆུ་གྲང་དང་ནི་སྦྱར་བ་བླུད། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བའམ། ། རུ་ར་མར་བསྐོལ་བའང་ཕན། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་དག་།ནད་ གཞིའི་ཤས་ནི་ཇི་བཞིན་སྦྱར།།ལས་ནི་རྣམ་ལྔ་བྱ་བ་དང་། །གཏར་གས་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བ་དང་། །སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ཤེས་དང་ལྡན། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཕན། །མྱོས་པ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་གྱུར་དང་། །བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི། །ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་སྨན་རྣོན་ དང་།།དུག་ལས་བྱུང་བ་དུག་སྨན་གཏང་། །ཀུན་ཏུ་ཞུགས་ལ་རབ་རྣོ་བའི། །སྣ་སྨན་དང་ནི་མིག་སྨན་དང་། །དུད་པས་བུད་དང་ཁབ་ཀྱིས་ནི། །སེན་མོའི་བར་དུ་གཟུགས་པར་བྱ། །སྐྲ་འབལ་བསྲེགས་དང་སོས་བཏབ་དང་། །སྡིག་པ་ཤ་སྦྲང་གཙེས་པ་དང་། །མཁུར་བར་ཚ་ དང་སྐྱུར་བ་གཞུག་།ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་བདར་བར་བྱ། །འདུ་ཤེས་རྙེད་ཅིང་ལྡང་གྱུར་ནས། །སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཚ་བ་གསུམ་ནི་ལན་ཚྭར་བཅས། །བི་ཛ་པུ་རའི་གེ་སར་སྦྱིན། །བུ་གའི་རྒྱུན་སྲང་དག་བྱའི་ཕྱིར། །ཟས་ཡང་ཚ་དྲོ་རྣོ་བ་སྦྱིན། །བརྗེད་པ་དྲན་ཕྱིར་ངོ མཚར་དང་།།ཡིད་འོང་ལྟ་དང་ཐོས་པ་དང་། །གླུ་དང་རོལ་མོ་སྙན་པ་ཡི། །སྒྲ་སྙན་རྩོལ་བ་བྱེད་དུ་གཞུག་།སློན་སྨན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་དུས་རྔུབ། །ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དག་།རྒྱུན་མི་ཆད་པ་སྤྱད་པར་བྱ། །སེམས་སྟོར་བ་ཡི་རྒྱུ་ལས་ནི། །སླར་ལྡང་འབྲེལ་པའི་ འཇིགས་པ་ཡིས།།དེ་ནི་ལེགས་པར་བསྲུང་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

堵住口鼻对于剧烈的病症有益。或者可以让病人饮用妇女的乳汁，或从鼻子灌入。
莲茎、胡椒、诃子或者香附子或者蒺藜与蜂蜜调和服用。
沙棘、吉古纳列善、龙花蕊、普谢则与冷水调和服用。
庵摩罗果汁或者诃子煮熟的油脂也有益处。
如上所述的治疗方法，要根据病因的程度相应使用。
要进行五种治疗，以及放血疗法。
对于精神强健且有智慧，对世间无执著的人有益。
对于极度醉酒和昏迷的人，要使用强效药物和解毒药。
对于全身发作的病症，要使用强效的鼻药、眼药，熏烟治疗，以及用针刺入指甲缝。
拔头发、灼烧、熏香、用蝎子和蚊子叮咬，在腮部涂抹辛辣和酸性物质，用小刷子刷嘴。
当病人恢复意识并能起身后，要让其饮用韭菜汁。
三种辛香料配以盐和柑橘花蕊服用。
为了疏通身体孔道，要给予轻便、温热、辛辣的食物。
为了恢复记忆，要让病人观看和聆听令人惊奇和悦意的事物，以及美妙的歌声和音乐。
要持续不断地使用催吐药、泻药和吸入药，以及放血疗法。
由于失去意识的原因，为防止再次发作的危险，应当好好护理。
这是《医论八支精要》中医疗篇第七章。接下来将讲解痔疮治疗篇。

།ཐུན་མོང་དུས་སུ་སྤྲིན་མེད་པར། །གཞང་འབྲུམ་ ཅན་རབ་ཉམ་ཆུང་མིན།།ལྟོ་སྦྱངས་ཁ་ཟས་ཡང་ལ་ཉུང་། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཟོས་པ་ལ། །གཙང་བྱས་བདེ་ལེགས་འགྱུར་བར་བྱས། །བཤང་དང་གཅི་བསལ་གནོད་པ་མེད། །ཁྲིའམ་སྤང་ལེབ་མི་གཞན་གྱི། །པང་པར་ལེགས་བརྟེན་གནས་ནས་ནི། །གན་རྐྱལ་ འདུག་ཅིང་རོ་སྟོད་སྨད།།དྲང་འདུག་ཉི་མར་རྐུབ་བསྟན་ལ། །རྐེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་བསྟོད་པར་བྱ། །དེ་ནས་བརླ་དང་གཉའ་བར་ནི། །བཅིངས་པའི་གོས་ཀྱིས་བསྡམས་ནས་སུ། །གཟུང་སྟེ་དྲང་པོར་འདུག་པ་ལ། །ནད་གཡོག་གིས་ནི་བཟུང་ནས་སུ། །རྐུབ་ནི་ཞུན་ མར་དག་གིས་བསྐུ།།དེ་ནས་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་ཡི། །ཆ་སྤྱད་དྲང་པོར་དེ་གཞུག་བྱ། །རྐུབ་ནས་ཕྱོགས་པར་རིམ་གྱིས་གཞུག་།དེ་ནས་འབྱུང་འགྱུར་མཐོང་བ་དང་། །ཆ་སྤྱད་ཆུད་པར་ཤེས་གྱུར་ནས། །གཞང་འབྲུམ་ཐུར་མ་གོས་གཤེར་བས། །སྨན་པས་ལེགས་ པར་བཙིར་ནས་ནི།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཡིས། །རླན་ཅན་ཐལ་སྨན་བསྲེག་ཅིག་ཤོས། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའི་མེ་ཡིས་བསྲེག་།སྟོབས་ལྡན་མཆེ་བ་བཅད་དེ་བསྲེག་།དེ་ནས་ཆ་སྤྱད་ཕྱུང་ནས་ནི། །ནད་པའི་རྐུབ་དང་རོ་སྨད་བསྐུ། །སྣུམ་གྱི་ ནང་དུ་འབྱིང་བར་བྱ།།དེ་ལྟར་ཞག་ནི་བདུན་བདུན་ཞིང་། །རེ་རེ་ཉེ་བར་བཅོས་པར་བྱ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་ཁང་པར་ནི། །བཞག་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པར་བྱ། །གཞང་འབྲུམ་མང་ལ་དང་པོར་གཡས། །དེ་ནས་གཡོན་བསལ་དེ་འོག་རྒྱབ། །གཞང་འབྲུམ་མང་པོ་བསྲེགས་ ལེགས་ན།།རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། །ཁ་ཟས་འདོད་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །བདེར་གནས་སྟོབས་དང་ཁ་དོག་སྐྱེད། །ཆུ་སོག་ཟེར་གྱིས་བཏབ་པ་ལ། །བ་སྤྲུ་བ་དང་རུ་རྟ་དང་། །གནྡྷ་མུངྒ་ཨ་ཀ་རུ། །ཤ་ཏཔུཥྤ་ཐང་ཤིང་རྣམས། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡེ་གུ་ཡིས། །ལྟེ་བ་མན་ ཆད་བསྐུ་བར་བྱ།།བཤང་དང་གཅི་འགགས་གྱུར་པ་ལ། ། ལམ་བུ་ས་བ་རུ་ན། །བ་སྤྲུ་གཟེམ་ཨེ་རཎྜ། ། ཟ་གནྡྷ་མུ་ར་རྣམས། །བསྐོལ་བ་དྲོ་འཇམ་བྱས་པ་ཡིས། །བླུགས་དང་འབྱིང་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ། །ཡང་ན་འོ་མ་སྣུམ་བཅས་པ། །རླུང་སེལ་སྨན་བསྐོལ་ཏིལ་ མར་སྦྱར།།ཟས་ནི་བཤང་བ་སླ་བྱེད་ཅིང་། །སྣུམ་དང་རླུང་འཇོམས་དྲོད་སྐྱེད་སྦྱིན། །དེ་ནས་བསྲེག་པ་མི་བྱ་ཞིང་། །བད་ཀན་རླུང་སྐྱེས་ཕྱིར་བྱུང་བ། །འགགས་ཤིང་གཡའ་ལ་ན་ཞིང་སྐྲང་། །གཞང་འབྲུམ་བསྐུ་བ་བྱས་ནས་ནི། །བིལ་བའི་རྩ་བ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཐལ་སྨན་ རུ་རྟ་བསྐོལ་བ་ཡི།།ཏིལ་མར་བླུགས་པའམ་སྦྲུལ་བྱིལ། །རྔ་མོ་ཕག་རྒོད་ཞག་གིས་བྱུག་།དེ་རྗེས་རླན་དུགས་ཀྱིས་དུགས་བྱ། །ཡང་ན་གཤེར་དུགས་སྤྱད་པར་བྱ། །ཡང་ན་ཟན་ནི་ཏིལ་མར་དང་། །ཞུན་མར་སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱ། །ར་སྣ་ཧ་གུ་ཤ་དག་དང་། ། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མའི་གོང་པོས་བྱ། །རྒའི་རྩ་བ་ཤལ་མ་ལིའི། །ལོ་མ་མི་སྐྲ་སྦྲུལ་ལྤགས་དང་། །བྱི་ལའི་པགས་པ་མར་སྦྱར་བའི། །དུད་བདུགས་གཞང་འབྲུམ་དག་ལ་ཕན། ། ཤྭ་གནྡྷ་བྲི་ཧ་ཏི། །བྱིའུ་རུག་པི་པི་ལིང་མར་སྦྱར། །ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་དང་། ། ཡལ་ག་འཇམ་པོར་རང་སྐྱུར་དང་། །ལྡེ་གུ་གྲིབ་མར་སྐམས་པ་ཡི། །རེང་བུ་རྐུབ་བཅུག་གཞང་འབྲུམ་འཇིག་།ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ཡལ་ག་རྩ། །ཐལ་སྨན་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་ནི། །འོལ་མ་སེ་དང་སུ་ར་ན། །བུམ་ཤ་ཡི་ནི་ས་བོན་ལས། །རེང་བུར་བྱས་པ་དེ་དང་འདྲ། ། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ཡུང་ལྡེ་གུ། །ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་པི་པི་ལིང་། །ཡུང་དང་འོལ་མ་སེ་དག་ནི། །བ་གཅིན་བཏགས་པ་དེ་དང་འདྲ། །སྣུ་ཧའི་འོ་མར་བཏགས་ཤུ་དག་།ཏ་མ་ལ་རུས་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྣམ་རྒྱལ་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི། །རུ་རྟ་སྤངས་མ་གོ་བྱེ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་ལ ཕུག་ས་བོན་དང་།།ནིམ་པ་ཀ་ར་བཱི་རའི་ལོ།

在晴朗无云的时候，痔疮患者不应过于虚弱。饮食应清淡且少量，食用适宜的食物，保持清洁以获得安康。大小便应无碍。
应在床或平坦草地上，或依靠他人怀中，仰卧，上下身伸直。背对太阳，臀部朝上，腰部应抬高。
然后用布带绑住大腿和颈部，保持身体挺直。由护理人员扶持，用酥油涂抹臀部。
然后将涂抹了油的器具直接插入，从臀部逐渐插入。当看到出现反应且确认器具已插入后，医生应用湿润的布条仔细挤压痔疮。
按照所述仪轨，用湿润的灰药烧灼。用强烈的火烧灼灰药。对于体力强健者，切除后烧灼。
然后取出器具，涂抹病人的臀部和下身。浸入油中。
如此每七天进行一次治疗。之后安置在无风的房间里，遵医嘱调养。
对于多处痔疮，先治右侧，然后左侧，最后后方。如果多处痔疮烧灼得当，气息流通顺畅，能增进食欲和消化力，安康舒适，增强体力和气色。
对于水毒之症，用牛毛草、茴香、甘露香、檀香、百花、松香等细磨成粉，用药膏涂抹脐下部位。
对于大小便阻塞者，用萨巴鲁那、牛毛草、泽兰达、甘露香、木拉等煎煮成温和的汤剂，用于灌肠和浸浴。
或者用含油的牛奶，加入祛风药煎煮的芝麻油。食物应易于排便，有油性，能祛风生热。
此后不要烧灼。对于因痰和风引起的外露、阻塞、瘙痒、疼痛和肿胀的痔疮，涂药后，用木槲根、枳椇、灰药、茴香煎煮的芝麻油灌注，或用蛇脂、骡脂、野猪脂涂抹。
之后用温湿敷法，或者使用湿敷法。或者用芝麻油和酥油浸润的食物热敷。用茴香、合谷、白芷和辛夷叶团敷。
生姜根、木棉花叶、人发、蛇皮和猫皮混合酥油熏蒸，对痔疮有效。
白芷、毕里哈提、鸟喙、胡椒与酥油调和。白花槭树种子和嫩枝与自然发酵物调制成药膏，在阴凉处晒干制成栓剂，插入肛门可消除痔疮。
白花槭树枝根加灰药制成的药膏，或用乌尔玛塞、苏拉那、布姆沙的种子制成的栓剂效果相同。
苏达克希拉与芥子的药膏，家鸡粪、胡椒、芥子、乌尔玛塞等用牛尿研磨效果相同。
用牛奶树汁研磨的白芷、多摩罗、普里扬古、南木加、螃蟹壳、茴香、草药、戈比、辛夷、萝卜种子、楝树、夹竹桃叶。

།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། །བིལ་རྩ་ཤིང་ཀུན་བཅས་པའམ། །རུ་རྟ་ཤྲི་ཤའི་ས་བོན་དང་། །རྒྱམ་ཚ་བུ་རམ་པི་པི་ལིང་། །རྒ་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ལྡེ་གུ་བསྐུ། །རྒའི་འོ་མ་སྣུ་ཧའི་སྡོང་། ། ཀུ་བ་ཁ་བོའི་འདབ་མ་དང་། །ཀ་རཉྫ་དང་ར་ཐུག་གཅིན། །ལྡེ་གུས་གཞང་འབྲུམ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །འཇམ་རྩིའི་སྨན་ནི་པི་པི་ལིང་། །ལ་སོགས་ལྡེ་གུའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྨན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཏིལ་མར་ནི། །བསྐུ་བའི་དོན་དུ་བསྐོལ་བར་བྱ། །དུད་པས་བདུག དང་ལྡེ་གུ་ནི།།བསྐུས་པས་གཞང་འབྲུམ་དག་གི་ཁྲག་།སོགས་པ་འཛག་པར་བྱེད་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ནས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྲང་ཞིང་འཛག་པར་མ་གྱུར་དང་། །སྲ་བ་ལས་ནི་ཁྲག་དབྱུང་སྟེ། །བད་པ་གཙགས་བུ་ཁབ་ཀྱི་ནི། །པིར་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་ཁྲག་དབྱུང་། །བསིལ་ དྲོད་སྣུམ་དང་རྩུབ་པ་ཡིས།།ནད་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་སྨན་པས་ནད་ཁྲག་ཉིད། །དབྱུང་བ་ལ་ནི་འབད་པར་བྱ། །འོ་མ་ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་ཕྱེ། །བཏབ་པ་ལས་བྱུང་དར་བ་དང་། །བླུད་ཅིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཟས་ནི། །བྱིན་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་བར་འགྱུར། །ཀ་པི་ད་རིའི་རྩ་བའི་ཕྱེ། ། དར་བ་གསར་པ་བཏབ་པ་བླུད། །ཞུ་ནས་ཕན་པའི་ཟས་བྱིན་ན། །གཞང་འབྲུམ་ནད་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། །གཞང་སྐྲང་གཟེར་བཅས་མེ་དྲོད་འབྲི། །སྐྲན་ནད་ལ་ནི་ཕན་པའི་སྨན། །ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་བླུད་པའམ། །བུ་རམ་ཨ་རུར་སྦྱར་བ། །བྱིན་ལ་དེ་རྗེས་དར་བ་བླུད། ། ཡང་ན་ཨ་རུ་བྱི་དང་ག་།དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་ཙི་ཏྲ་ཀ་།དར་བ་དང་སྦྱར་བླུད་པའམ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་པི་པི་ལིང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་སུ་ར་ན། །ཆ་རེས་བསྐྱེད་པ་ཆུ་དྲོན་བླུད། །ཡང་ན་ཚ་གསུམ་ལན་ཚྭ་གསུམ། །ཤིང་ཀུན་སྟར་བུ་བཅས་ཆུ་བླུད། །བིལ་བ་ཀ་པིད ཐར་བཅས་པའམ།།བཅའ་སྒ་ཁ་རུ་ཚ་བ་བཅས་པའམ། །གོ་བྱེ་ལ་ལ་ཕུད་བཅས་པའི། །སྐྱོ་མ་དེ་ལ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་སྤ་མའི་འབྲས། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་དར་བ་སྦྱར། །པི་ལུའི་འབྲས་བུ་དར་བར་བཅས། །ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྦྱིན། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་ཉིད་རེ་རེ་ ཞིང་།།ཅི་འདོད་པར་ནི་བླུད་པར་བྱ། །ཤིན་ཏུ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ། །དར་བ་ཁོ་ན་བླུད་པར་བྱ། །ཉམས་སྟོབས་དུས་དང་གནས་ཤེས་པའི། །སྨན་པ་ཡིས་ནི་དར་བ་དག་།ཞག་བདུན་ནམ་ནི་ཞག་བཅུའམ། །ཟླ་བ་ཟླ་གཅིག་བར་དུ་བླུད། །ཡང་ན་ཕྱི་དྲོ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི། ། ཕྱེ་དང་དར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །དར་བ་ཞུ་ནས་དར་བ་ནི། །ཐུག་པ་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་བླུད། །དེ་རྗེས་དར་བར་གཡོས་པའི་ཟན། །སྣུམ་ཅན་བྱིན་ལ་དར་བ་བླུད། །ཡུ་ཤའམ་ཤ་ཁུ་དར་བ་ཅན། །སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆེན་རན་པར་བཟའ། །རྩུབ་དང་མར་ཕྱེད་ཕྱུང་བ་དང་། །གང ལས་མར་ནི་མ་ཕྱུང་བ།།དར་བ་ནད་དང་མེ་དྲོད་ཀྱི། །སྟོབས་ལས་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་སྦྱར། །དར་བས་ལེགས་བཅོམ་གྱུར་པ་ཡིས། །གཞང་འབྲུམ་སླར་ནི་འབྱུང་མི་འགྱུར། །དེ་བླུགས་གྱུར་ན་རྩ་ཡི་ནི། །ཚོགས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

胡椒根和毗梨勒根及诃梨勒，
或者茜草、白芥子种子和
岩盐、糖蜜、胡椒，
牛乳和牛乳树汁，
三果调制的药膏涂抹。
牛乳、牛乳树茎，
白花槭树叶和
刺槐及羊尿，
药膏最能治疗痔疮。
柔软的药物如胡椒等
制成的药膏也受推崇。
用这些药物和芝麻油
熬煮后用于涂抹。
熏烟熏制和药膏
涂抹后痔疮的血液
等会流出，
之后就会舒适。
若肿胀且流血，
坚硬处要放血，
用刀针或
笔反复放血。
若用冷热油腻粗糙
都不能使病痊愈，
因此医生应当
努力进行放血。
牛乳加入枳椇根粉
制成的酸奶和
饮用，并以此为食
能治愈痔疮。
迦比达利根粉
加入新鲜酸奶饮用，
消化后食用有益的食物，
就能脱离痔疮病。
对于肛门肿痛伴有消化力减退
和瘤病有益的药物，
饮用诃梨勒等，
或者糖蜜訶子调制，
服用后饮用酸奶。
或者訶子、毕达迦、
萝卜皮、枳椇
与酸奶调制饮用，
或者萝卜和胡椒，
枳椇和苏兰那，
各等分用温水服用。
或者三辛三盐
诃梨勒星宿用水服用。
毗梨勒、迦比达利等，
或姜黄岩盐等，
或牛膝菊苣等
汤剂供其饮用。
或者诃梨勒波罗树果
枳椇和酸奶调制。
毕露果与酸奶
供服用一个月。
在饭前每次
随意饮用。
对于消化力极弱者，
只饮用酸奶。
了解体力、时间和地点的
医生以酸奶
七天或十天或
一个月期间供饮。
或者傍晚炒米
粉与酸奶调制供服。
酸奶消化后再以
加岩盐的酸奶汤饮用。
之后以酸奶烹煮的饭，
加油后食用并饮酸奶。
肉汤或肉汁加酸奶，
适量食用粳米饭。
粗糙和半脱脂和
完全未脱脂的
酸奶根据病情和消化力
强弱分三种调配。
被酸奶彻底降服后
痔疮就不会再生。
若饮用酸奶则
脉络也不会生长。

།རྩ་སྦུབས་དར་བས་དག་ བྱས་པས།།ལུས་ཟུངས་དངས་མར་གྱུར་པ་གང་། །དེ་ནི་ཉམས་དགའ་མདོག་དང་སྟོབས། །མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རླུང་དང་བད་ཀན་དག་གི་ནད། །བརྒྱ་ཕྲག་དར་བ་རྙིང་པས་འཇོམས། །གཞང་འབྲུམ་གཞིག་པར་འདོད་པ་ཡིས། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། ། སྣོད་དུ་དར་བ་གསར་པ་ནི། །ནུབ་གཅིག་གཞག་སྟེ་བླུད་པར་བྱ། །འུ་སུ་ཟི་ར་གོ་སྙོད་དང་། །པི་པི་ལིང་གཉིས་ཧ་པུ་ཤ་།ཤུ་ཏི་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཡ་བ་ན་གིའི་ཕྱེ་མ་དང་། །དར་བ་སྦྱར་བ་མར་གྱི་སྣོད། །བཞག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་སྐྱུར། །ཁ་བ དང་ནི་རབ་སྐྱུར་མིན།།སྐྱུར་དང་ཁ་བ་བྲོ་བར་ནི། །ལྡང་བའི་དར་རྙིང་ཅི་འདོད་བླུད། །དྲོད་སྐྱེད་མདོག་བཟང་ཡི་ག་འབྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །གཞང་སྐྲང་ན་བས་ཉམ་ཐག་པ། །འཇོམས་ཤིང་སྟོབས་ནི་འཕེལ་བྱེད་ཡིན། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཤུ། ། བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བུམ་པ་བསྐུ། །དེར་ནི་འོ་མ་དང་བ་གཞག་།སྨིན་པའི་གཞང་འབྲུམ་སེལ་བྱེད་བླུད། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཨ་རུ་ར། །སླེ་ཏྲེས་ཚ་བ་ལྔ་དག་ལའང་། །ཆོ་ག་འདི་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱ། །པ་ཏ་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་ཏི་ཚ་བ་ལྔ་གཡེར་མ། །ཟི་ར་འུ་སུ་བིལ་བའི རྐང་།།ཕྱེ་མར་བཏགས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱ། །འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་མར་ཏིལ་མར། །ཡུ་ཤ་ཤ་ཁུ་ཐུག་སྩོགས་བྱ། །སྨན་འདི་ཉིད་དང་ཆུ་དང་མར། །བསྐོལ་བའང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་པ་ཡིན། །རིམ་འདི་བཤང་བསླབ་ཡིན། །རྟུག་པ་འགགས་པ་བཤང་བྱ་སྟེ། །སྣུམ་སྩོགས་ ཟན་དང་ལྡན་པ་ཡི།།ཆང་དངས་ལན་ཚྭ་བཏབ་པ་བླུད། །ཡང་ན་དར་བ་བུ་རམ་ཆང་། །ཆང་སྐྱུར་ཆང་དངས་ལན་ཚྭར་སྦྱར། །ཟས་མངར་མར་དང་ཏིལ་མར་གྱིས། །བརྔོས་པའི་ཀ་རཉྫའི་ལོ་མ། །སྟེང་དུ་ཕྱེ་བཏབ་བྱིན་གྱུར་ན། །རླུང་གིས་རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ། །བཅའ་ སྒ་བུ་རམ་བཅས་པའམ།།བ་ཏ་བུ་རམ་མར་ལན་ཚྭ། །བ་གཅིན་ལ་སྤངས་ཨ་རུ་ར། །བུ་རམ་བཅས་པ་སྦྱིན་པའང་རུང་། ། རུ་ར་ནི་ཉིས་བརྒྱ་གཅིན། །བྲེ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གཅིན་དུའི་བར། །བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་དག་།གཉིས་གཉིས་ཟོས་ནས་བད་ཀན་གྱིས། ། གཞང་འབྲུམ་མཛེ་དང་འོར་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་གཅིན་སྙི་འབུ། །རྨེན་བུ་ཤུ་བས་ཁྱབ་ཚོ་ཆེས། །སྐྱ་རྦབ་རླུང་འཁྱིལ་འཇོམས་པར་བྱེད། ། ཟ་སྲིང་གི་རྩ་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ར་གཅིན་སྦྱར་འཐུང་ཞིང་། །བུ་རམ་བར་ཏ་ཀ་ཟོས་ན། །གཞང་འབྲུམ་མྱུར་དུ་འཇིག་པར འགྱུར།།དུར་བྱིད་འབྲས་བུ་གསུམ་ཁུར་སྦྱར། །ཡང་ན་དར་བ་ཨ་རུ་རའམ། །པི་པི་ལིང་བཅས་ཨ་རུ་ར། །མར་དང་བརྔོས་པའི་བུ་རམ་བཅས། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དན་དར་བཅས། །ཟོས་ན་བདེ་བར་འབྱུང་བར་བྱེད། །གཞང་ན་གནས་པའི་ནད་བསལ་ན། ། གཞང་འབྲུམ་ཟད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་ཟིར་དང་། །བཅའ་སྒ་བུ་རམ་ལ་ལ་ཕུད། །པ་ཏ་དང་སྦྱར་དར་བ་ནི། །རླུང་གིས་རྟུག་འགགས་སེལ་བྱེད་ཡིན། །རྒྱུན་ཆང་ཡང་ན་བུ་རམ་ཆང་། །བཅའ་སྒ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་བཅས། ། ཡང་ན་ཆང་ནི་པ་ཏ་དང་། །སྤ་འབྲས་ཁ་རུ་ཚ་བཅས་བླུད། །པི་པི་ལིང་ནི་བཅུ་བཅུས་བསྐྱེད། །ཏིལ་ནི་སྲང་ཕྱེད་བཏབ་གྱུར་ན། །འོ་མ་བཅས་འཐུངས་ལུས་སྟོབས་དང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །བྱི་ཚེར་བ་དང་བིལ་བ་དང་། །ལ་ལ་ཕུད་དང་དོང་གྲ་རྣམས། ། རེ་རེ་དང་སྦྱར་པ་ཏས་ཀྱང་། །གཞང་འབྲུམ་ནད་ནི་སེལ་བར་བྱད། །ཆུ་བྲེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་། ། རུ་ར་ཤུན་བྲེ་ཕྱེད་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ནི་བྲེ་གང་དང་། །ཀ་པིད་ཏ་ནི་སྲང་བཅུ་དང་། །པི་ཤ་ལ་ནི་སྲང་ལྔ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་ཤིང་ཚ་ན་ལེ་ཤམ། །པི་པི་ལིང་དང་བྱི་དང་ག་།

脉管中的酸奶清净后，使身体精华变得清澈。这会使人容光焕发，肤色和体力都得到极大增强。用陈年酸奶可以消除百种风病和痰病。想要治疗痔疮的人，应当用刺天茄调制的药膏涂抹。
将新鲜酸奶放入容器中，放置一夜后饮用。葛缕子、葛缕子、高良姜、两种长胡椒、诃子、生姜、长胡椒根、辣椒和枳椒，以及希腊盐的粉末，与酸奶调和后放入装有酥油的容器中。
从中产生的酸味，既不是苦味也不是过酸。可以随意饮用带有酸味和苦味的陈年酸奶。它能生热、改善肤色、开胃，消除风病和痰病，能治疗痔疮肿痛的痛苦，并增强体力。
将枳椒根皮磨成粉末制成药膏涂抹容器，在其中放入纯净的牛奶，饮用后可以治愈成熟的痔疮。
甘草根、诃子、独活、五种辛香料也可以用这个方法调配。
巴达卡、诃子、长胡椒、生姜、五种辛香料、月见草、葛缕子、葛缕子、木榴根，磨成粉末后调配。
酸性水果、酥油、芝麻油、肉汤、肉汤等煮成汤。这些药物与水和酥油一起煮沸也能生热。
这是排便的方法。对于大便阻塞，应当饮用加入盐的含油食物的酒清。或者是酸奶、糖蜜酒、酸酒、酒清加盐。
用甜食、酥油、芝麻油炒制的卡兰加树叶，上面撒上粉末服用，可以治疗由风引起的便秘。
生姜加糖蜜，或者巴达卡加糖蜜、酥油、盐，牛尿浸泡的诃子加糖蜜服用也可以。
诃子二百颗，在十六升牛尿中煮至剩余一升，加入蜂蜜，每次服用两颗，可以治疗由痰引起的痔疮、麻风病、淋病、肿瘤、水肿、尿频、虫病、腺体、疥疮、肥胖、白癜风和风胀。
将蓖麻根的药膏与牛尿调和饮用，并食用糖蜜和巴达卡，可以快速治愈痔疮。
甘遂与三果煎汁调和。或者是酸奶和诃子，或者是加入长胡椒的诃子，与酥油和炒制的糖蜜一起。或者是甘遂和酸奶一起服用可以使排便顺畅。
清除肛门处的疾病，就能治愈痔疮。
芝麻汁与葛缕子、生姜、糖蜜、辣椒、巴达卡调和的酸奶，可以治疗由风引起的便秘。
陈酒或糖蜜酒加入生姜和枳椒。或者是酒加入巴达卡、榄香果和岩盐饮用。
长胡椒每次增加十颗，芝麻加入半两，与牛奶一起饮用可以增强体力和生热。
蒺藜、木榴、辣椒、冬虫夏草，分别与巴达卡调配都可以治疗痔疮病。
在六十四升水中，加入半升诃子皮、一升余甘子、十两木榴、五两毗沙拉、姜黄、肉桂、诃子、长胡椒和毕拉。

སེང་ཕྲོམ་ཤིང་ཚ་ན་ལེ་ཤམ། །པི་པི་ལིང་དང་བྱི་དང་ག་། སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་ཚད་བྱས་བསྐོལ། །བཞི་ཆ་ལུས་བཙགས་བུ་རམ་ནི། །སྲང་ནི་ཉིས་བརྒྱ་བཅུག་ནས་ནི། །ད་ཏ་ཀི་ནི་བྲེ་གང་གཞུག་།མར་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་ནས་ནི། །ཟླ་ཕྱེད་ནས་ནི་ཆང་རྙིང་འཐུངས། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །ཕོ་ནད་སྐྱ་རྦབ་མཛེ་དམུ རྫིང་།།དབྱིག་དུག་རིམས་སྐྲན་མཆིན་ནད་དང་། །སྙིང་ནད་སྐྲན་དང་གཅོང་ཆེན་དང་། །སློན་དང་སྲིན་བུའི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །ཆུ་བུ་བཅུ་དྲུག་ནང་དན་ཏི། །རྩ་བཅུ་འབྲས་གསུམ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སྲང་རེ་བསྐོལ་བ་བཞི་ཆ་ལུས། །བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་གཞུག་པར་བྱ། །ཐམས་ ཅད་སྔ་མ་དང་འདྲ་ལས།།རྗེས་མཐུན་ཅིག་ཤོས་སེལ་བར་བྱེད། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དག་ཏུ། །བྱི་ཚོར་བ་ནི་བྲེ་གང་དང་། །དན་ཏི་པ་ཏ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།རྣམ་རྒྱལ་དོང་གྲ་བ་ཤ་ཀ་།སྐྱུ་རུ་ར་ནི་ཁྱོར་རེ་བསྐོལ། །བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེའི་ནང་དུ། །ཀ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བརྒྱད་གཞུག་། གཞན་དག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར། །རྫ་མའི་སྣོད་ཀྱང་པྲི་ཡང་ཀུ། །པི་པི་ལིང་དང་དབྱི་མོ་དང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩིའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །བདེ་བར་འབྱུང་ཕྱིར་ཟས་ཀྱི་སྔར། །འབྲས་བུ་སྐྱུར་བཅས་མར་བླུད་པའམ། །དབྱི་མོ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲས་བསྐོལ་མར། །ནས་ཚིག འཁུས་ཐལ་བུ་རམ་བཅས།།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བར་བསྐོལ། །བུ་རམ་དོང་གྲ་ནས་ཚག་འཁུས། །པི་པི་ལིང་རྩ་པི་པི་ལིང་། །སེ་འབྲུ་འུ་སུ་དག་དང་མར། །བཞི་འགྱུར་ཞོ་དང་བསྐོལ་བས་ནི། །འཕྱེན་དང་བཤང་གཅི་འགགས་པ་སེལ། །བ་ལ་ཤ་ཡི་ཐལ་བའི་ཆུ། ། སུམ་འགྱུར་དང་ནི་མར་དུ་བསྐོལ། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་ཕྱེ་མ་བཏབ། །དྲོད་སྐྱེད་གཞང་འབྲུམ་འཇོམས་པའི་མཆོག་།ཚ་བ་ལྔ་དང་ཡ་རུ་ར། །ཡ་བཀྵ་ར་ལ་ལ་ཕུད། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ཁ་རུ་ཚ། །པ་ཏ་འུ་སུ་ན་ལེ་ཤམ། །བིལ་བཞོ་དང་བཅས་པའི་མར། །བསྐོལ བ་དེས་ནི་ཆུ་སོ་གཞང་།།འཁྲུ་ཞིང་གཞང་ནི་ཉམས་པ་དང་། །གཅིན་སྲི་འཛག་པ་སེལ་བར་བྱེད། །པ་ཏ་འུ་སུ་ལ་ལ་ཕུད། །ཚ་བ་ལྔ་དང་གཟེ་མ་དང་། །བིལ་བཞོ་དང་ཙང་གི་རི། །ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་བསྐོལ། །ལྟོ་སྦོས་གཅིན་ནི་སྲི་བ་དང་། །རྟག་ཏུ་འཁྲུ་ དང་གཞང་འབྲུམ་དང་།།གཞང་འབྲུམ་ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་དང་། །བད་ཀན་རླུང་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །རྨ་བྱ་སྲེག་པ་འུར་བྱ་ཡི། །ཤ་ཁུ་སྐྱུར་པོ་ལེགས་སྦྱར་བ། །ཁྱིམ་བྱ་འམ་བྱེའུའི་ཤ་ཁུ། །འཕྱེན་དང་ཕྱི་ས་འགགས་ལ་བླུད། །རྒྱ་སྣེའུ་དུར་བྱིད་ཙི་ཏྲ་ཀ་།དན་ཏི་ པ་ཏི་ཨམླི་ཀ་།ལ་སོགས་ལོ་མ་གཞན་ཡང་ནི། །བད་ཀན་རླུང་འཇོམས་ཚོད་མ་ནི། །ཡང་ཞིང་བཤང་བ་སླ་བར་བྱེད། །ཤིང་ཀུན་མར་དང་ཏིལ་མར་བརྔོས། །ཞོ་ཡི་སྤྲིས་མར་བསྐོལ་བ་དང་། །འུ་སུ་དང་ནི་ཚ་བ་ལྔ། །བཏགས་པའི་ཕྱེ་དང་སེ་འབྲུའི་བཅུད། །འུ་སུའི འདབ་མ་གཞོན་ནུ་དང་།།སྒེའུ་གཤེར་གཤགས་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྤོས་ཞིམ་ལེགས་བདུག་དྲི་ཞིམ་བྱས། །ཟིར་ན་ལེ་ཤམ་དང་བཅས། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་ཤས་ཆེར་བྲོ། །རླུང་ཤས་ཆེར་རྩུབ་དྲོད་ཆུང་ལ། །སཱ་ལུ་ཙ་སྣར་འབྲས་ཆན་ནི། །བ་ལང་གོ་ཏ་རྔ་མོ་རའི། །ཤ་ཁུ་ཚོད་ལྟར་ གཡོས་པ་དང་།།མཆོག་ཏུ་ཤ་ཟ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་།རྟུག་སྐམ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཆང་དང་བུར་ཆང་ཀ་རའི་ཆུ། །རྒུན་ཆང་དར་བ་རྩབ་མོ་དང་། །ཆང་རྙིང་དང་ནི་ཞོ་ག་ཆུ། །ཡང་ན་ཆུ་ཉུང་བསྐོལ་བའམ། །འུ་སུ་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའམ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བསྐོལ་བ་བླུད། ། ཟས་ཀྱི་ཐོག་མའམ་བར་དག་ཏུ། །རླུང་གི་རྟུག་སྐམ་སེལ་བ་སྦྱིན། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྟུག་སྐམ་རྣམས། །བདེ་བར་འབྱུང་ཞིང་དྲི་མ་སྦྱང་། །གཞང་ཁར་གཞང་འབྲུམ་ཞི་འགྱུར་ཞིང་། །

取生姜、肉桂、诃子、胡椒、毕拨、毕拨根，各二两，煎煮至四分之一，过滤后加入二百两糖，再加入一升蒲桃酒，放入油器中，半月后饮用陈酒。能生热力，治疗痔疮、男科疾病、白癞、麻风、疥疮、金属中毒、瘟疾、肿瘤、肝病、心病、肿瘤、重症、浮肿和虫病。
在十六升水中加入旃檀、十种根药、三种果实、火筒草各一两，煎煮至四分之一，加入八两糖。其余与前法相同，能治疗相应的疾病。
在十六升水中加入一升蒜、旃檀叶、火筒草、胜利草、冬瓜、婆沙迦、诃子各一勺煎煮，煮至四分之一后，加入八两白糖。其他步骤如前所述。
陶罐要用普利央古、胡椒、乌梅和油蜜膏涂抹。为使顺利排便，饭前服用果实配酥油，或服用乌梅、枣煎油。
炒麦粉灰与糖，胡椒根煎煮，糖、冬瓜、炒麦粉灰、胡椒根、胡椒、芝麻、乌苏草和油，加入四倍酸奶煎煮，能治疗呕吐和大小便闭塞。
婆罗沙树灰水三倍与油煎煮，加入萝卜等粉末，是生热和治疗痔疮的最佳方法。
五辛、诃子、硝石、拉拉布、甘草、岩盐、巴达、乌苏、诃子与毕拨果汁配油煎煮，能治疗小便病、痔疮、肛门损伤、尿闭和遗尿。
巴达、乌苏、拉拉布、五辛、孜然、毕拨果汁和昌基日，用四倍油煎煮，能治疗腹胀、尿闭、腹泻、痔疮、痔疮性胃病、痰病和风病。
孔雀肉、雉鸡肉、鸽子肉汤配以酸味调制，或家鸡、麻雀肉汤，用于治疗呕吐和便秘。
蓼子、杜蕾、火筒草、旃檀、巴提、酸果等其他叶子，能治疗痰和风，蔬菜要清淡易于排便。
辛香料配油和芝麻油炒制，酸奶油煎煮，乌苏和五辛磨粉，芝麻精华，嫩乌苏叶，切碎的生姜，熏以香料使其芳香，配以诃子和岩盐，味道偏咸。
对于风大、性质粗糙、热力小的人，应食用稻米饭配牛、山羊、骡子的肉汤烹调，以及最上等的肉食，用于治疗便秘。
酒、糖酒、糖水、葡萄酒、酸奶、酸味饮料、陈酒和酸奶水，或者少量开水，或煎煮乌苏、姜黄，或煎煮刺果，饭前或饭中服用，能治疗风引起的便秘。
风、胆和痰引起的便秘都能顺利排出体外，清除污垢，能平息肛门处的痔疮。

གཞང་ཁར་གཞང་འབྲུམ་ཞི་འགྱུར་ཞིང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རྟུག་སྐམ་གྱིས་ནི་གཟིར་བ་དང་། ། གང་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཁོང་རྩུབ་དང་། །རླུང་འཁྱིལ་གཟེར་གྱིས་ཉེན་པ་གང་། །དེ་ལ་འཇམ་རྩི་བྱ་བ་བསྔགས། །པི་པི་ལིང་དང་པོ་སོན་ཆ། །བིལ་བ་ཤུ་ཏི་ཤིང་མངར་དང་། །ཤུ་དག་རུ་རྟ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཟུར་པ་མ་ནུ་ཐང་ཤིང་རྣམས། །བཏགས་ཏེ་ཏིལ་མར་ལ་བཙོ ཞིང་།།འོ་མ་ཏིལ་མར་ཉིས་འགྱུར་གཞུག་།གཞང་འབྲུམ་རླུང་གིས་འཁྱིལ་བ་ལ། །འཇམ་རྩི་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས། །གཞང་འབྱུང་བ་དང་གཟེར་བ་དང་། །གཅིན་སྲི་འཁྲོག་ཅིང་འཁྲུ་བ་དང་། །བརླ་རྐེད་རྒྱབ་ན་ཉམ་ཆུང་དང་། །ལྟོ་སྦོས་ཆུ་སོར་བརྟེན་པ་ དང་།།བེ་སྣབས་འཁྲུ་དང་གཞང་སྐྲང་དང་། །རླུང་གིས་རྟུག་བ་འགགས་པ་དང་། །གང་ཞིག་མང་དུ་འབྱུང་འདོད་པ། །དེ་དག་འཇམ་རྩིས་སེལ་བར་བྱེད། །ཡང་ན་མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་དྲག་།རྩ་བ་ལྔ་པ་འོ་མར་བཅས། །བ་གཅིན་ཏིལ་མར་ལན་ཚྭ་དང་། །སོན་ ཆ་ལ་སོགས་ལྡེ་གུ་གཏང་།།དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ། །རླུང་ངམ་བད་ཀན་དང་འབྲེལ་བ། །བཏགས་ནས་དེ་ལ་སྣུམ་པ་དང་། །རྩུབ་དང་བསིལ་བ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལ་རླུང་དང་རྗེས་འབྲེལ་བ། །བཤང་བ་གནག་ཅིང་སྲ་ལ་རྩུབ། །རླུང་ནི་ཐུར་དུ་འབྱུང་མི་ བྱེད།།རྐེད་པ་བརླ་དང་གཞང་ཁ་གཟེར། །རྩུབ་པའི་རྒྱུར་ནི་གྱུར་པ་ཡིན། །བད་ཀན་རྗེས་འབྲེལ་བཤང་བ་སླ། །སྐྱ་ཞིང་སེར་ལ་ལྕི་ཞིང་སྣུམ། །སྤྱི་བག་གཞང་ཁ་ཚོར་བ་ཆུང་། །རྒྱུ་ནི་སྣུམ་ལྕི་ཡིན་ཞེས་བྱ། །རང་ཁྲག་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱང་བརྟགས། །ནད་ཁྲག་ བསལ་བར་བྱ་བ་དང་།།ཉམས་སྟོབས་ཇི་བཞིན་སྨྱུང་བ་བྱ། །ཇི་སྲིད་ནད་ཁྲག་ནག་པོ་བྱུང་། །དེ་སྲིད་ཁྲག་འཛག་གཅད་མི་བྱ། །ནད་ནི་སྨིན་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཁྲག་ནི་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་ཁ་བ་བླུད། །གང་ཞིག་ནད་ ཀྱིས་སྟོབས་ཟད་པ།།ཁྲག་ནི་རླུང་གི་ཤེས་ཆེ་ལ། །བཏུང་དང་བསྐུ་དང་འཇམ་རྩི་རུ། །རིག་པས་སྣུམ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །གང་ཞིག་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ཁྲག་།ཚ་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་གཅད་བྱ་ཡི། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་མིན། །བད་ཀན་བཅས་ ཁྲག་བཅའ་སྒ་དང་།།དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཡང་ན་རྩ་མཁྲིས་བཅའ་སྒ་དང་། །བྱི་ཚེར་ཙནྡན་དམར་པོའམ། །སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ནིམ་པའམ་སེ་འབྲུའི་ཤུན་བསྐོལ་བླུད། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་འབྲས་བུ་དང་། །བོང་ང་སྦྲང་རྩི་སྐྱེར་ཁཎྜ་འམ། ། ཡང་ན་ཨ་པ་མརྒ་ཡི། །ལྡེ་གུ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་སྦྱར་བླུད། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་པ་རློན། །སྲང་བརྒྱད་ཆར་ཆུ་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཤུན་ལྤགས་ཁུ་བ་བཙགས་པ་རུ། །བཙོད་དང་མོ་ཙ་པྲི་ཡངྐུའི། །ཁུ་བ་སྲང་རེ་དག་དང་ནི། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཕྱེ་མ་བཅུག་།དེ་ནས་གཟར་བུར ཆགས་པ་ཡི།།ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བ་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། །ཐུག་པ་ཐུག་སླའིའོ་ཐུག་གམ། །ར་འམ་བ་ཡིའོ་མའམ། །མེ་སྟོབས་ཇི་བཞིན་བླུད་པར་བྱ། །ལྡེ་གུ་འདིས་ནི་ཁྲག་གི་ནི། །ཚད་འཁྲུ་གཞང་འབྲུམ་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །ཁྲག་མཁྲིས་ནད་ནི་སྟོབས་ལྡན་པ། ། སྟེང་ངམ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་སེལ། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་སྲང་བརྒྱད་ཅུ། །བྲེ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་བརྒྱད་ཆ་བླུད། །དེ་ནི་ཆ་གསུམ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །སེང་ཕྲོམ་གཉིས་དང་མོན་ཆ་ར། །སེ་འབྲུ་གཞོན་ནུའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་གླ་སྒང་དང་། །བཙོད་དང་ད་ཏ་ཀའི འབྲས་བུ།།སྲང་ནི་རེ་རེ་བཏགས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུར་བྱས་པ་གཞུག་པར་བྱ། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་སྲང་བཅུ་དང་། །ཞུན་མར་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དང་། །

能治愈肛门处的痔疮，能生起体内暖气。对于干燥的大便所引起的疼痛，以及极度的内部粗糙，和风气盘旋所引起的疼痛，对于这些病症推荐使用软膏。
胡椒、五味子、木苹果、白豆蔻、甘草、白芷、独活、土茯苓、茜草、天门冬、桂皮等，将这些研磨后用芝麻油煎煮，加入牛奶是芝麻油的两倍。
对于痔疮引起的风气盘旋，这种软膏被誉为最佳。对于痔疮出血、疼痛、小便不适和腹泻、腿部腰部背部虚弱、腹胀水肿、粘液性腹泻、痔疮肿胀、风引起的大便阻塞，以及任何想要多次排便的情况，这些都可以用软膏来治疗。
或者使用灌肠和强效泻药，五根药配合牛奶，牛尿、芝麻油、盐和五味子等制成软膏使用。
然后对于出血性痔疮，无论是与风或痰相关的，都要研磨后配合油性、粗糙性和凉性的药物使用。
其中与风相关的症状是：大便发黑且坚硬粗糙，风气不能向下排出，腰部、大腿和肛门疼痛，这是由粗糙性引起的。与痰相关的症状是：大便松软，色白偏黄且重而油腻，整体肛门感觉迟钝，这是由油腻重浊引起的。
还要根据自身血液特征来诊断。要清除病血，根据体力情况进行禁食。只要病血呈黑色流出，就不要止血。为了使病情成熟，为了生起体内暖气，为了止血，在这之后要服用寒性药物。
对于因病而体力衰竭，血液中风气特别大的病人，在饮品、涂抹物和软膏中，要依智慧加入油性物质。
对于胆汁增盛导致的出血，发生在热性时节的，这种情况只需要止血，而不是由风和痰引起的。
对于伴有痰的出血，要服用诃子和醋栗皮的煎剂。或者用龙胆、诃子、蒺藜、红檀香，或者柴胡皮、水晶、楝树或酸枣皮的煎剂服用。
醋栗皮果实和葱头配合蜂蜜，或者柴胡糖，或者用牛膝的软膏配合米汤服用。
新鲜醋栗皮八两在雨水中煎煮，将皮的汁液过滤后，加入红花、牡丹、青兰各一两的汁液，以及醋栗粉。
然后将凝结成软膏的药物煎煮后服用，可以用稀粥、豆粥，或者山羊、牛的奶，根据消化能力来服用。这种软膏能治疗血热性腹泻和痔疮，能治愈强烈的血胆病，无论是从上部还是下部出血都能治愈。
醋栗皮八十两，在十六升水中煎煮成八分之一服用。将其分为三份，加入柴胡糖、两种姜黄、甘蔗、幼嫩酸枣皮、幼嫩木苹果、没药、红花、达他迦果实，各一两研磨成软膏后加入。醋栗皮十两和酥油二十两。

དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་སྲང་བཅུ་དང་། །ཞུན་མར་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དང་། །བུ་རམ་སྲང་ནི་སུམ་ཅུ་གཞུག་།བསྐོལ་ལ་གཟར་བུར་ཆགས་པ་དང་། །འབྲུ་ནང་ཟླ་ཕྱེད་བཅུག་སྟེ་བལྡག་།གཞང་ འབྲུམ་ཀུན་དང་ཕོ་བའི་ནད།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །སེང་ཕྲོམ་མོ་ཙ་ར་ས་ཏིལ། །བཙོད་དང་ཙནྡན་ཨུཏྤལ། །ར་ཡི་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད། །དེ་ཉིད་དང་ནི་འབས་ཆེན་སྦྱིན། །ཤིང་མངར་ཤུན་པ་བྱི་ཚེར་བ། །འོ་མ་དཱུར་བ་པ་ཡ་སྱ། །ཁར་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་ཆུའམ།།ར་ཡི་འོ་མ་སྦྱར་བ་བཏུང་། །སེང་ཕྲོམ་བཙོད་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཤ་མ་ལི་ཤུན་དུག་མོ་ཉུང་། །ཙནྡན་ཤིང་མངར་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ནཱ་ག་གེ་སར་འབྲས་ཆུར་བླུད། །ལ་ལ་ཕུད་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །པ་ཏ་བཅའ་སྒ་སྐྱེར་ཁཎྜའི། ། ཕྱེ་མ་གཟེར་དང་བཅས་ལ་ཕན། །ཁྲག་ནི་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པ་ཡ་སྱ། །གཉིས་དང་བསྐོལ་བའི་ཞུན་མར་བསྔགས། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་ད་ཏ་ཀི། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་འབྲས་བུ་དང་། །ུཏྤལ་པདྨ་གེ་སར་མར། །ཡ་བཀྵ་ར་སེ་འབྲུའི་བཅུད། །ཁ ར་པདྨ་གེ་སར་དང་།།མར་སར་བཅས་པ་ཏིལ་སྦྱར་བའམ། །མར་སར་སྦྱར་བས་ཁྲག་ལས་ནི། །གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་སེལ་བར་བྱེད། །ར་ཡི་མར་སར་འོ་མ་དང་། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁྲག་དང་། །རྒྱ་སྣེའི་ཁུ་བར་བཅས་ཤ་ཁུ། །ཅུང་ཟད་སྐྱུར་དང་སྐྱུར་མེད་པ། ། སཱ་ལུ་ཙ་སྣར་ཞོ་ཡི་སྤྲི། །དྲུག་ཅུ་པ་དང་ཆང་སར་དང་། །ཆང་གི་དངས་མ་སར་པ་ནི། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །ཐུག་པ་ཡུ་ཤ་ཤ་ཁུ་སོགས། །ཡང་ན་ཀུན་དོང་འབའ་ཞིག་གིས། །ཁྲག་རྒྱས་གྱུར་པ་སེལ་བྱེད་དེ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའང་སྦྱར་བར་བྱ། ། ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་གཞང་འབྲུམ། །ཁྲག་འཛག་དྲགས་ལས་འབྱུང་འགྱུར་བས། །དེ་བས་ལྷག་པར་དེ་ལ་ནི། །དེ་བསལ་བ་ལ་འབད་པར་བྱ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བད་ཀན་དང་། །རླུང་ཤས་ཆེ་བར་མཐོང་གྱུར་ན། །དེ་ཞི་བྱ་ཕྱིར་རྣམ་ཀུན་དུ། །བསིལ་བའི་ཆོ་ག་སྤྱད པར་བྱ།།གལ་ཏེ་དེས་ཀྱང་མ་ཞི་ན། །དེ་ཚེ་སྣུམ་དང་དྲོ་བས་བརྟ། །ཤ་ཁུ་དྲོ་འཇམ་ཞུན་མར་ནི། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལ་ཏིལ་མར་མར་དང་ནི། །འོ་མ་དྲོ་འཇམ་བླུད་པའང་བསྔགས། །བྱི་ཚེར་ཀུ་ཤ་འཇག་མའི་རྩཝ། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་མེ་ཏོག་དང་། ། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ནྱ་གྲོ་དྷ། ། ཤྭདྠ་ཡི་མྱུ་གུ་སྲང་། །གཉིས་གཉིས་ཆུ་བྲེ་གསུམ་དང་ནི། །འོ་མ་བྲེ་གང་ནང་དུ་བསྐོལ། །འོ་མ་ལུས་ནས་ཚིགས་མ་བཙགས། །ཁུ་བ་དེར་ནི་མོན་ཆ་ར། །བཙོད་དང་ཙནྡན་ཨུཏྤལ། །ུཏྤལ་པདྨའི་གེ་སར་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན ཏེ།།འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་བསྲེས། །འདི་ནི་སྤྱི་བག་འཇམ་རྩིར་གྲགས། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས། །མཁྲེགས་དང་གཞང་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །ཁྲག་འཛག་རིམས་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཤིང་མངར་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་།དེ་བཞིན་མོན་ཆར་ལ་སོགས། །ཉིས་ འགྱུར་གྱི་ནི་འོ་མ་བསྐོལ།།སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་གཏང་བར་བྱ། །ཤིང་མངར་ཨུཏྤལ་སེང་ཕྲོམ་བཙོད། །བིལ་བ་ཙནྡན་བ་ལེ་ཀ་།དབྱི་མོ་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །བ་ཏ་ཡ་བཀྵ་ར་མཆོག་།སྐྱེར་པ་ཤིང་ཚ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།དོང་ག་སྤང་སྤོས་ཐང་ཤིང་ དང་།།ཙང་གི་རི་ཡི་ཁུ་བ་མར། །བསྐོལ་བ་དེས་ནི་ཉེས་གསུམ་འཇོམས། །གཞང་འབྲུམ་ཚད་འཁྲུ་ཕོ་བའི་ནད། །སྐྱ་རྦབ་རིམས་དང་ཡི་ག་འཆུས། །གཅིན་སྲི་གཞང་ནི་ཉམས་པ་དང་། །ཆུ་སོ་སྦོ་དང་མཁྲེགས་པ་དང་། །བེ་སྣབས་འཁྲུ་དང་གཞང་འབྲུམ་སེལ། ། དེ་བླུད་སྨན་གྱི་དམ་པ་ཡིན། །རིམ་གྱིས་མངར་ཞིང་སྐྱུར་བ་དང་། །གྲང་དྲོ་ལ་སོགས་རྟག་ཏུ་ནི། །མེ་དྲོད་སྟོབས་ལས་ལྟོས་ཏེ་གཏང་། །གཞང་འབྲུམ་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །རྟུག་སྐམ་གྱིས་ཉེན་ཏིལ་མར་ནི། །

取毒茄根皮十两，酥油二十两，糖三十两，煮沸后倒入容器中，放入谷物半月后舔食，能治疗一切痔疮和胃病，咳嗽和呼吸不适。将升麻、茜草、芝麻、蓝花、旃檀、乌巴拉与羊奶调和服用。同样也可给予大米。甘草皮、蒺藜、牛奶、白茅草、帕雅斯亚与蜂蜜一起用水或羊奶调和饮用。
升麻、茜草、布谢则、夏玛利皮、毒茄、旃檀、甘草、布谢则、龙花用米汤服用。拉拉普、毒茄、巴达、荜茇、醋栗糖粉对疼痛有效。对于剧烈出血，坎达卡利、帕雅斯亚二者煮成的酥油最佳。或者升麻、达塔基、毒茄根皮果实、乌巴拉、莲花花蕊油、亚巴克夏拉、谷精华、糖、莲花花蕊与新鲜酥油一起调和芝麻，或用新鲜酥油调和，能治愈由血引起的痔疮。
羊的新鲜酥油、牛奶、干燥地带的生物肉血、葡萄汁混合的肉汤，稍带酸味或无酸味的萨卢、扎纳、酸奶油、六十日陈酒和新鲜酒液，这是治疗血性疾病的最佳药物。汤、肉汤等，或者仅用昆冬就能治疗血胀，也可用于治疗风引起的病症。
大多数痔疮以风为主，由于过度失血而产生，因此更应该努力去除它。如果发现血胆较重、痰和风较重，为了平息这些，应该在各方面采用清凉疗法。如果这样还不能平息，那时就用油和温热来治疗。应该首先使用温和的肉汤和酥油。
对此，芝麻油、酥油和温和的牛奶服用也很好。蒺藜、吉祥草、芦苇根、木棉花、优昙钵罗、尼亚格若陀、希瓦塔嫩芽各二两，在三升水和一升牛奶中煮，留下牛奶后过滤。在其汁液中加入芒硝、茜草、旃檀、乌巴拉、乌巴拉莲花花蕊和毒茄种子，将这些研磨成膏混合。
这就是著名的通用软膏，加入酥油、蜂蜜和糖，能治疗硬结、痔疮出现和出血发热。甘草、普拉普达利卡，同样还有芒硝等，用二倍的牛奶煮，用作油性软膏。甘草、乌巴拉、升麻、茜草、木苹果、旃檀、巴列卡、独摩、甘松、白附子、巴达、亚巴克夏拉上品、醋栗、桂皮、赤特拉卡、冬瓜、香草、糖树和藏红花汁液与酥油煮制，能降三病。
能治疗痔疮、热泻、胃病、黄疸、发热和食欲不振，小便疾病、肛门损伤、水肿、硬结、粘液性腹泻和痔疮。服用此药是最好的药物。逐渐使用甜味、酸味、冷热等，要经常根据消化能力和体力来服用，就能战胜痔疮病。对于大便干燥的危害，芝麻油...

རྟུག་སྐམ་གྱིས་ཉེན་ཏིལ་མར་ནི། །གྲང་བའི་རིམས་ལ་ཕན་པས་བསྐུ། །རླན་དུགས སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱ།།དེ་ནས་རེང་བུ་གཞུག་བྱ་སྟེ། །ཤ་མ་དུར་བྱིད་དན་ད་དང་། །ནི་ལི་ནི་འབྲས་པི་པི་ལིང་། །པོ་སོན་ཆ་ལན་ཚྭ་ཉེས་འགྱུར། །ཕྱེར་བཏགས་བུ་རམ་བ་གཅིན་སྦྱར། །མར་བསྐུས་རིང་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ། །བཅུག་ན་རྟུག་སྐམ་བདེ་འབྱུང་ བྱེད།།པི་པི་ལིང་དང་པོ་སོན་ཆ། །ཁྱིམ་གྱི་དུང་པ་ཉུངས་ཀར་བཅས། །འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནི། །རྐུབ་ནས་གཅེ་འུས་འབུད་བར་བྱ། །དེ་དོན་མེད་ན་རབ་རྣོ་སྣུམ། །མས་གཏོང་བས་ནི་བཙིར་ཏེ་གཏང་། །དེས་ནི་གཞང་རྩ་དྲང་པོར་བྱེད། །བཤང་གཅི་འཕྱེན་ནི་བདེ་བར་ འབྱུང་།།སླར་ཡང་འགགས་ན་རླུང་འཇོམས་པའི། །བཀྲུ་སྨན་སྣུམ་ཅན་གཏང་བྱ་ཞིང་། །འཇམ་རྩི་དག་ནི་གཏང་བར་བྱ། །རྩུབ་པས་རླུང་ནི་རྟུག་སྐམ་འགྱུར། །ལན་ཚྭ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་དན་ཏི་དང་། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུ་ཙི་ ཏྲ་ཀ་།ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་སྦྲུས། །རྫ་སྐྱོགས་ཁ་སྦྱར་འཇིམ་པས་བྱུགས། །དུ་བ་ནང་འཁྱིམས་བསྲེག་པར་བྱ། །ཐལ་བ་དགེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ། །མར་དང་ལྷན་ཅིག་བླུད་པའམ། །འབྲས་ཆན་སྣུམ་ཅན་དང་སྦྱར་ཟོས། །རྟུག་སྐམ་འགགས དང་གཞང་འབྲུམ་སྐྲན།།སྐྱ་རྦབ་དམུ་རྫིང་བདེ་གཅིན་སྲི། །སྙིང་ནད་འོར་ནད་ཕོ་བའི་ནད། །གཅིན་སྙི་མཆིན་པ་གཟེར་དང་སྨྲོ། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་འཇོམས། །གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་གང་ཞིག་བཤད། །དེ་བཞིན་རྟུག་སྐམ་དག་ལ་སྦྱར། །ཀ་རཉྫ་ཤུན་སྲང་ནི་ཉིས་ བརྒྱ་བཅུ།།བྲེ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེར། །བུ་རམ་སྲང་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཚ་བ་གསུམ། །སྲང་བརྒྱད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་གཞུག་།འདི་དག་ཟླ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ལངས་གྱུར་ནས། །ཚ་བྱས་མཆོག་ཏུ་དྲོད་སྐྱེད་ཟས་འཇུ་བའི། །ནུས་སྐྱེད་རླུང་བདེར་རྒྱུ་བྱས་གཞང་ འབྲུམ་དང་།།མཆེར་ནད་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་སེལ་བར་བྱེད། །པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་ནི་སྲང་བརྒྱད་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀཎྜ་ཀ་རི་སྲང་ཉིས་བརྒྱ། །ཆུ་བྲེ་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པར་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་གཞུག། །དྲི་སྣ་གསུམ་དང་ཚ་གསུམ་སེ་འབྲུ་དང་། །པི་པི་ ལིང་གི་རྩ་བ་སྲུ་སྲུའི་རྩ།།གུ་གུལ་མ་ནུ་འུ་སུ་དབྱི་མོང་དང་། །སྤ་མའི་འབྲས་བུ་སྒེ་གཤེར་སྟར་བུ་ནི། །སྲང་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ། །བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་གཞུག་།སྒེ་གཤེར་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་རྒུན་འབྲུམ་རློན། །བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་ བཅས།།མར་གྱི་སྣོད་བཅུག་ཟླ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ལངས། །སྐྱུར་གྱུར་འདི་ནི་གཞང་འབྲུམ་སོག་ལེ་སྟེ། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ལ། །སྐྱ་རྦབ་དབྱིག་དྲུག་དམུ་རྫིང་སྐྲན་མཆེར་པ། །ལྟོ་སྦོས་རྡེའུ་ཆགས་གཅིན་སྲི་འཇོམས་པར་བྱེད། །པི་ལུའི་ཁུ་བ་རས་ བཙགས་བྲེ་བཅུ་དྲུག་།མར་གྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ནི། །ད་ཏ་ཀི་དང་རྒུན་འབྲུ་འབྲ་གོ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་འབྲས་བུ་སྲང་གཉིས་གཉིས། །པ་ཏ་བོང་ང་དཀར་པོ་བྱི་ཚེར་བ། །སྟར་བུ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཤིང་ཚ་དང་། །སུག་སྨེལ་འུ་སུ་སྤྲ་ཀི་ཀ་ཀོ་ལ། །ལི་ཤི་པི་པི་ལིང་རྩ་བྱི དང་ག་།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་སྲང་རེ་རེ་བུ་རམ་ནི། །སྲང་བརྒྱད་རླུང་མེད་གནས་སུ་ཟླ་ཕྱེད་གཞག་།དེས་ནི་གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་བཅས་ཞི་བྱེད་ཅིང་། །མེ་ཡི་སྟོབས་ནི་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་དུར་བྱིད་དང་། །པ་ཏ་ཨར་ཀ་གཉིས་དང་བོང་ང་དཀར། །ཀད་པ་ལ རྣམས་རེ་རེ་སྲང་བཅུ་བཅུ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་ནི། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །

对于干燥大便，用芝麻油涂抹可治疗寒性病。应进行湿热敷和油性敷疗。然后应放入栓剂。
用夏摩、毒毗陀、丹达、尼利尼果、胡椒、波斯那恰、食盐等量，研磨成粉末，与糖和牛尿调和。涂油后放入拇指大小的栓剂，可使干燥大便顺利排出。
胡椒和波斯那恰、家中的贝壳、芥子等，将这些研成粉末，从肛门用管子吹入。如果这样无效，则用强力油剂灌肠，挤压后放入。这样可使痔疮变直，大小便排出顺畅。
如果再次堵塞，应使用对治风的泻药和油剂，并使用温和的灌肠剂。粗糙的药物会使风引起干燥大便。
三种盐和三辛香、三果、丹提、贝树果、吉达拉迦，将粉末与酥油和蜂蜜调和。用泥封住陶罐口，让烟在内部循环燃烧。其灰称为'具德灰'。与酥油一起服用，或与油性米饭一起食用。
可治疗干燥大便阻塞、痔疮、肿瘤、白浊、淋巴肿、尿病、心病、胸病、胃病、尿频、肝痛和昏迷。还能止咳、平喘。痔疮的治疗方法同样适用于干燥大便。
迦兰遮树皮二百一十两，用十六升水煮至四分之一。加入糖八十两，三辛香八两细粉。将这些存放一个月发酵后，能产生热性，是最佳的助消化剂，能使风顺行，治疗痔疮、脾病、肿瘤和淋巴肿。
布帝迦兰遮八两，吉达拉迦、刺柯利二百两，用四十八升水煮至四分之一。过滤后冷却，加入糖八两。三种香料、三辛香、诃子、胡椒根、苏苏根、安息香、曼努、乌苏、独蒙、斯巴果、斯给协、斯达布各一两，研细后煮沸。
冷却后加入二十两蜂蜜。斯给协大醋、鲜葡萄、甘蔗汁，放入油器中存放一个月发酵。这种酸性制剂是治疗痔疮的利器，能最大程度地产生体热，还能治疗白浊、六种疾病、淋巴肿、肿瘤、脾病、腹胀、结石和尿病。
将毕露汁过滤十六升，放入油器中。加入达达基、葡萄、阿勒果、诃子各二两。巴达、白洋葱、刺蒺藜、斯达布、三辛香、桂皮、姜黄、乌苏、斯巴基、迦俱拉、荔枝、胡椒根、必杨迦、枳实各一两，糖八两，置于无风处半月。
这能平息痔疮和肿瘤，迅速增强消化之火。或者用十根药、毒毗陀、巴达、两种阿尔迦、白洋葱、迦达巴拉各十两，如前所述焚烧成灰，在十六升水中煮沸。

ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །བཞི་ཆ་ལུས་པར་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་དང་དབྱི་མོང་ཨ་རུ་ར། །སྲང་ལྔ་ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །ཡ་བཀྵ་ར་སྲང་གཉིས་བཅུག་སྟེ་ བསྐོལ།།གཟར་བུར་ཆགས་པའི་བུ་རམ་ལྡེ་གུ་ཡིས། །སྐྲན་དང་མཆེར་ནང་གཞང་འབྲུམ་མཛེ་ནད་དང་། །གཅིན་ནད་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ཡི་རྩ་བ་སྲང་ལྔ་བཅུ། །ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་ལ་བརྒྱད་ཆ་ལུས། །དེར་ནི་བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་བརྒྱ་ གཞུག་།སླར་བསྐོལ་སྐ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནང་དུ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ཤུ་ཏི་ཨ་རུ་ར། །རུ་རྟ་གླ་སྒང་ཤིང་ཚ་བྱི་དང་ག་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་སུག་སྨེལ་ཕྱེར་བཏགས་བསྲེས། །དེས་ནི་གཞང་འབྲུམ་མཛེ་དང་སྐྲན་དང་ནི། །མཆེར་པ་དམུ་རྫིང་ནད་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །རྟག་ཏུ བསྟེན་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད།།ཚ་བ་གསུམ་དང་ཏིལ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྱི་དང་ག་དང་གོ་བྱེ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བུ་རམ་རི་ལུར་བྱས་བསྟེན་གཞང་འབྲུམ་དང་། །པགས་པའི་ནད་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སོར་ན་ཡི་རྩ་བ་ཁ་སྦྱར་བཅུག་།འཇིམ་པས་བསྐུས་ཏེ་ཆོ་ག་བཞིན་ བསྲེགས་པ།།ལན་ཚྭ་ཏིལ་མར་བཅས་པ་ཟོས་གྱུར་ན། །གཞང་འབྲུམ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་དམ་པ་ཡིན། །ན་ལེ་ཤམ་དང་པི་པི་ལིང་དོང་གྲ། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ནི་ཆ་རེ་བསྐྱེད་པ་དང་། །ཙི་ཏྲ་བཞི་འགྱུར་སུ་ར་ན་དང་སྦྱར། །བུ་རམ་རི་ལུས་གཞང་འབྲུམ་གཅོད་པར་བྱེད། །སོ་ ར་ན་ཡི་བཅུ་དྲུག་ཕྱེར་བཏགས་ཤིང་།།ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་དེ་ཡི་ཆ་ཕྱེད་བྱ། །བཅའ་སྒ་ཆ་གཉིས་ན་ལེ་ཤམ་ཆ་གཅིག་།བུ་རམ་རི་ལུར་བྱས་པས་གཞང་འབྲུམ་སེལ། ། རུ་ར་དང་དོང་གྲ་པི་པི་ལིང་། །ཀ་རཉྫ་དང་ཙི་ཏྲ་བྱི་དང་ག། །ཀ་ར་མཉམ་ཕྱེ་རྒོད་མའི་ཁ་ལྟ་བུ། །ཟས་ལྕི་མང་དུ་ ཟོས་ཀྱང་འཇུ་བར་བྱེད།།དུག་མོ་ཉུང་ལཾ་ག་ལི་པི་པི་ལིང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཨ་བ་མརྒ་ཡི། །ས་བོན་རྩ་མཁྲིས་རྒྱམ་ཚ་བུ་རམ་རྣམས། །རི་ལུར་བྱས་པས་གཞང་འབྲུམ་སེལ་བར་བྱེད། །གལ་ཏེ་གཞང་འབྲུམ་གཞིག་པར་འདོད་ན་ནི། །རྒྱམ་ཚ་ཙི་ཏྲ་ཀ་ དང་དུག་མོ་ཉུང་།།ཙི་ལི་བིལ་བ་ནིམ་པར་བཅས་པ་དག་།བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བར་བཅས་པ་བཏུང་། །གཞང་འབྲུམ་སྐམ་ལ་བ་ལ་ཏ་ཀ་སྟེ། །གཤེར་ལ་དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་སྨན་མཆོག་ཡིན། །ཀུན་ལ་དུས་ཀུན་དུ་ནི་དར་རྙིང་མཆོག་།སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་ནད་རྣམས་ འཇོམས་པ་ཡིན།།རྟུག་པ་འགགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རླུང་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡི། །བཟའ་དང་བཏུང་བ་གང་ཡིན་དེ་བསྟེན་བྱ། །དེ་ལས་གོ་ཟློག་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །གཞང་འབྲུམ་ཚད་འཁྲུ་ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་ནི། །ཕལ་ཆེར་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་གྱུར་ ཡིན་པས་ན།།མེ་དྲོད་ཆུང་ན་སྐྱེའི་ཆེ་ན་མིན། །དེ་བས་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་མེ་དྲོད་བསྲུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

将十六升水煮沸，煮至剩余四分之一，加入糖霜一百两，三辛香、独脉、诃子各五两，
白降真香二两，硝石二两一同煮沸。用勺子盛出的糖浆，
能够治疗瘤、脾病、痔疮、麻风病，
以及小便病、消化力衰退。白降真香根五十两，
水十六两煮至剩八分之一。其中加入陈年糖霜一百两，
再次煮至浓稠，在其中加入三辛香、白胡椒、诃子，
独活、甘松、肉桂、毕澄茄、白降真香、荜茇磨粉混合。
这能治疗痔疮、麻风病、瘤以及
脾病、瘰疬病，若常服用能增进消化力。
三辛香、芝麻、三果、
毕澄茄、诃子、白降真香，
制成糖丸服用能治疗痔疮和
皮肤病。将苏罗那根对合放入，
涂抹泥土后按仪轨烧制。
与盐和芝麻油一同食用，
是治疗痔疮的殊胜方法。
诃子、胡椒、冬瓜、
土茯苓各一份递增，
白降真香四倍，与苏罗那配合，
制成糖丸能切除痔疮。
将苏罗那十六份磨粉，
白降真香取其半量，
荜茇二份，诃子一份，
制成糖丸能治疗痔疮。
诃子、冬瓜、胡椒、
楝树、白降真香、毕澄茄，
与糖等量研粉如鸽粪状，
即使食用大量重食也能消化。
牛蒡、郎伽里、胡椒、
白降真香、土茯苓的
种子、根、胆汁、岩盐、糖
制成丸剂能治疗痔疮。
如果想要破坏痔疮，
岩盐、白降真香和牛蒡、
吉利毕里瓦、楝树等
研磨成粉与酸奶一同饮用。
对于干痔疮用波罗得迦，
对于湿痔疮用牛蒡皮为最佳药物。
对一切病症陈年酸奶最佳，
能增进体力并消除疾病。
为了消除大便阻塞，
应当服用能祛除风气、
增进消化力的饮食，
应当避免与此相反的饮食。
痔疮、热泻、胃病等
大多互为因果，
消化力弱则生病，强则不生，
因此最重要的是保护消化力。
医疗篇第八章。
下面将讲解治疗腹泻的章节。

།འཁྲུ་བ་ཕལ་ཆེར་ མ་ཞུ་བའི།།གནས་རྟེན་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལ། །འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་རླུང་གྱུར་ལའང་། །དང་པོ་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་ཕན། །གཟེར་དབོ་བད་ཀན་གྱིས་ཉམ་ཐག་།འཁྲུ་བ་ཅན་ནི་སློན་དུ་གཞུག་།ནད་ནི་གང་ཞིག་སོགས་པ་དག་།མ་སྨིན་ཟས་དང་འདྲེས་གྱུར་ན། །འཁྲུ་བ་དག་ ནི་འབྱུང་གྱུར་ཏེ།།ཤིན་ཏུ་སློངས་ཏེ་འབྱུང་གྱུར་དང་། །རང་ཉིད་འཁྲུ་བྱེད་དེ་ལ་ནི། །བཏང་སྙོམས་གཞག་པ་དེ་ཉིད་སྨན། །མ་ཞུ་འཁྲུལ་དང་པོར་ནི། །གཅོད་པའི་སྨན་ནི་གཏང་མི་བྱ། །གལ་ཏེ་འགགས་བྱེད་ལྟོ་སྦོ་ལྕི། །གཟེར་དང་ཚོར་བ་ཆུང་གྱུར་ལ། ། རུ་བཏང་ན་ནད་འཁྱིལ་བ།།འབྱིན་པས་སྲོག་ནི་སྟེར་བྱེད་ཡིན། །ནད་ཚབས་འབྲིང་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །བུ་ཏི་ཀ་དང་པི་པི་ལིང་། །བཅའ་སྒ་ཤུ་དག་ཨ་རུ་ར། །འུ་སུ་ལེགས་པར་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཡང་ན་བིལ་བ་འུ་སུ་དང་། །གླ་སྒང་དོང་གྲ་བ་ལེ་ཀ་།པ་ཐ་ཤུ་དག་ཁ་རུ་ཚ། ། དོང་ག་བྱི་དང་ཨ་རུ་ར། །བཅའ་སྒ་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །བིལ་བ་ཤིང་ཀུན་དུག་མོ་ཉུང་། །ནད་གཞི་ཆུང་བའི་ཚད་འཁྲུལ། །སྨྱུང་བ་བྱས་པ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཡང་ན་ཤུ་དག་བོང་ང་དཀར། །གླ་སྒང་པར་པ་ཏ་བསྐོལ་པ་འམ། །བ་ལེ་ཀ་དང་དོང་གྲ་ནི། །བསྐོལ བའི་ཆུ་དག་བླུད་པར་བྱ།།བཀྲེས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་ཟས་དུས་སུ། །ཁ་ཟས་ཡང་བ་རིག་པས་སྦྱིན། །དེས་དེའི་ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་། །མེ་དྲོད་ལུས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དར་བའམ་རང་སྐྱུར་དག་གམ་ནི། །ནས་ཐུག་དག་གི་སྐྱོ་མའམ། །ཆང་ངམ་རྒུན་ཆང་དག་གི་ནི། ། བཏུང་བ་གང་འོས་ཉེར་སྤྱད་བྱ། །ཁ་ཟས་བྱིན་པའི་འོག་ཏུ་ནི། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ཟུར་བ་དཀར། །འུ་སུ་ཤིང་ཀུན་ང་ཏྲིག་སེའུ། །ཟི་ར་སྤ་འབྲས་པ་ལ་ཤ་།ལ་ལ་ཕུད་དང་ཁ་རུ་ཚ། །རྒྱམ་ཚ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ། །ཚ་བ་ལྔ་དང་པ་ཐ་སྟེ། །སྨིན་གཅོད་དྲོད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། །ས་ལ་པརྞི་བ་ལ་དང་། །བིལ་བ་ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། །སེ་འབྲུ་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་ཕན། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཨ་རུ་ར། །ཐུག་པས་རླུང་ནི་བདེར་རྒྱུ་བྱེད། །ནད་གཞི་མང་ལ་འགགས་པ་དང་། །མེ་དྲོད་ཆེ་བར་གང་ཞིག་འཁྲུ། །པི་པི་ལིང་དང་འབྲས བུ་གསུམ།།བྱི་དང་ག་བསྐོལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སྦྱངས་བྱས་ནས་ནི་ཐུག་པ་དག་།རླུང་འཇོམས་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་བླུད། །གང་ཞིག་མ་ཞུ་སྨིན་གྱུར་དང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེས་ནས་འཁྲུ་འགྱུར་ཞིང་། །འབྱར་བག་ལྦུམ་ཅན་ནད་བཅས་པ། །སྲི་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི། །ཡང་ ཡང་འཁྲུ་ཞིང་བཤང་ཆུང་བའམ།།བཤང་བ་མ་འདྲེས་མཁྲེགས་བཅས་ལ། །ཞོ་དང་འོ་མ་མར་ཏིལ་མར། །བཅའ་སྒ་བུ་རམ་བཅས་པ་བླུད། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་འབྲས་བུ་སྤངས། །བུ་རམ་ཏིལ་མར་ལྡན་པ་སྦྱིན། །བཤང་བསྲི་ལ་ཕན་ཚོད་མ། །སྡུམ་མང་དེ་བཞིན་ཤ་ཁུ་ དང་།།ཞོ་དང་སེ་འབྲུ་གཡོས་པ་དང་། །སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆེན་མ་ཤ་ཏིལ། །མུངྒ་ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ཟས། །དེ་ནི་བཀྲེས་པར་གྱུར་ཚེ་སྦྱིན། །ཟུར་བའི་རྩ་བ་ཀ་པི་ཏ། །པ་ཏ་སྭ་ཏི་ཀའི་ཚོད་མ། །ཤུ་ཤ་ལ་ལ་ཕུད་དང་ནི། །ཀར་ཀ་རུ་དང་སྲིང་གི་ནི། །ཡང་ན་ ཙིར་བི་ཏ་ཡང་རུང་།།ུ་པོ་ཏ་ཀ་ཛི་བན་ཏི། །བ་གུ་རྩེ་དང་རྒྱ་སྣེའུ་དང་། །ལྕམ་པའམ་ཡང་ན་ཨེ་རཎ་དང་། །ལོ་ནི་ཀ་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །རུས་སྦལ་བྱེའུ་ལོ་བ་ཀ་།རྨ་བྱ་སྲེག་པ་ཁྱིམ་བྱ་ཡི། །ཤ་ཁུ་དང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །བིལ་བ་གླ་སྒང་བ་རུ་ར། །བཅའ་ སྒ་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།དར་བ་བསྐོལ་བའི་ནས་ཐུག་གམ། །ཞོ་དང་སྦྱར་བས་འཁྲུ་བ་སེལ། །ཀ་པིད་ཏ་དང་ཀ་ཙུ་ར། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཡུ་ཏི་དང་། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་རྡོ་དྲེག་དང་། །སེ་འབྲུ་སོ་མར་བལ་དང་། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་ལོ་མ་ཕན། །

大多数腹泻是由于不消化，依赖处所的火力衰退所致。因此对于风病，首先禁食有益。
对于疼痛和被痰折磨的腹泻病人，应当让其进食。任何病若与未消化的食物混合，就会引起腹泻。
若是极度饥饿而引起的腹泻，以及自然的腹泻，对此保持平等心即是药。
对于不消化的腹泻，最初不要服用止泻药。如果阻塞导致腹胀沉重，疼痛和感觉减弱，此时服用止泻药会使病情凝结，反而会危及生命。
对于中等程度的病情，特别是用布提卡、胡椒、荜茇、白芷、诃子、乌苏煮好服用。
或者用木苹果、乌苏、甘松、冬瓜、巴列卡、帕塔、白芷、岩盐、冬果、必栗、诃子。
荜茇、甘松、白芨、木苹果、阿魏、毒茛。
对于轻微的热性腹泻，推荐禁食。
或者用白芷、白芨、甘松、巴巴达煮水，或者巴列卡和冬瓜煮水服用。
饥饿和虚弱时，在进食时间要由智者给予清淡的食物。这样会使其食欲增加，生火力和体力。
酸奶或自然发酵的酸味，或者大麦粥的汤，或者酒或葡萄酒，要适量使用合适的饮品。
在进食之后，用幼嫩的木苹果、白檀、乌苏、阿魏、小茴香、孜然、胡椒果、帕拉夏、葱头、岩盐、食盐、五小根、五辛香和帕塔，这些能消化并生火力。
对于痰胆较重者，用沙拉帕尼、巴拉、木苹果、黑帕尼、芝麻煮成的汤有益。
胡椒根、诃子的汤能使风顺行。
对于病根多、阻塞和火力大的腹泻，用胡椒和三果、必栗、葛根煮水作为泻药。
净化后给予能降伏风和生火力的汤。
对于不消化已成熟，生火力后腹泻，且有粘稠泡沫和病症，肿胀并反复多次腹泻，大便少或大便不调且硬的，给予酸奶、牛奶、酥油、芝麻油、荜茇和糖。
或者除去杜松子果实，加糖和芝麻油服用。
对于便秘有益的蔬菜，以及肉汤、酸奶、煮熟的芝麻、稻米、豆类、芝麻、绿豆煮熟的食物，在饥饿时给予。
檀香根、迦比他、帕塔斯瓦提卡的蔬菜，舒沙、葱头和卡尔卡如，以及辛格的。
或者齐尔比塔也可以，乌波塔卡、吉万提、巴古尖、印度槐、芦苇，或者蓖麻和洛尼卡的汁液，以及龟、鸟、洛巴卡、孔雀、鹰、家鸡的肉汤也要给予。
木苹果、甘松、诃子、荜茇、达塔卡花与酸奶煮成的大麦粥，或与酸奶调和能止腹泻。
迦比他、姜黄、甘草根、玉蒂、尼亚格若陀、矿物、芝麻、新鲜酥油、棉花和木棉树叶有益。

སེ་འབྲུ་སོ་མར་བལ་དང་། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་ལོ་མ་ཕན། །བིལ་བ་གཞོན་ནུའི་ལྡེ་གུ་དང་། །ཏིལ་བཏགས་ལྡེ་གུའང་དེ་དང་མཉམ། ། ཞོ་ཡི་སྤྲིས་སྐྱུར་སྣུམ་བཅས་དང་། །སྦྱར་དུག་མཁྲེགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། །འུ་སུ་ཟི་ར་ན་ལེ་ཤམ། །ད་ཏྲིག་ཟུར་པ་ཁ་རུ་ཚ། །སེ་འབྲུ་པ་ཏ་ད་ཏ་ཀི། །འབྲས་གསུམ་ཆ་ལྔ་ཀ་པི། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ལ་ལ་ཕུད། ། མྲ་འཛམ་བུའི་འབྲས་བུའི་རྐང་། །བིལ་བ དྲུག་འགྱུར་ལྡེ་གུར་བཏགས།།ཞོ་དང་བུ་རམ་མུངྒའི་ཁུ། །ཏིལ་མར་མར་དང་གཡོས་པ་དག་།གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་སྦྱར་ཐུག་འདི། །དྲོད་སྐྱེད་སྨིན་བྱེད་འཁྲུ་བ་གཅོད། །ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་མཁྲེགས་པ་སེལ། །རྒྱ་ཤུག་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ཡི། །ལྡེ་གུ་འབྲས་དང་ནས་དང་ ནི།།མུད་ག་མ་ཤ་ཏིལ་རྣམས་དང་། །འབྲུ་ཡི་ཡུ་ཤར་རྣམ་པར་བཏགས། །བཤང་བ་ཟད་ཅིང་ཁ་སྐམ་ལ། །ཞོ་དང་སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་། །མར་དང་ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་བརྔོས། །འབྲས་ཆན་དེ་དང་སྦྱར་བ་ནི། །བཤང་ཟད་ཁ་ནི་སྐམ་ལ་སྦྱིན། །ཡང་ན་ཞོ་སྤྲིས་སྣུམ་ གཉིས་བརྔོས།།བུ་རམ་བཅའ་སྒར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཡང་ན་ཆང་ནི་སྣུམ་གཉིས་བརྔོས། །ཚོད་མའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའམ། །འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་སྣུམ་གཉིས་བརྔོས། །སྒོག་པ་ལས་བྱས་ཡུ་ཤའམ། །སྣུམ་གཉིས་དང་བརྔོས་ཕྱེ་ཟན་ནི། །ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་བཏབ་སྦྱིན། ། དེ་བཞིན་མ་ཤ་ལེགས་བཅོས་པ། །མར་གྱི་སྙིང་པོ་བླུད་པའམ། །ར་ཐུག་ལུག་ཐུག་དག་གི་ཤ་།བཙོས་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་དང་། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བའི་ཆུ་དང་ནི། །འུ་སུ་དོང་གྲ་སྣུམ་བཅས་བསྐོལ། །སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་བཅས་པ་ནི། །ཟ་ཞིང་དེ་ཉིད་འཐུངས་པ། ཡིས། །རྟུག་པ་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བའི། །ནད་ལས་མྱུར་དུ་ཐར་བར་འགྱུར། །བུ་རམ་ཏིལ་མར་བིལ་བ་གཞོན། །པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་ཡི། །ལྡེ་གུས་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་པའི། །གཟེར་ཐབས་མཁྲེགས་དང་བཅས་པ་སེལ། །སེང་ཕྲོམ་ཤུན་ལྤགས་ད་ཏ་ཀའི། ། མེ་ཏོག་རྒྱ་ཤུག་འདབ་མ་རྣམས། །ཞོ་སྤྲིས་སྦྲང་རྩི་ཀ་པི་ཏའི། །ཁུ་བར་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན། །རླུང་གིས་རྟུག་འགགས་ཤས་ཆེར་ནི། །ན་ཞིང་མཁྲེགས་པར་བྱེད་པ་དང་། །བེ་སྣབས་ཁྲག་བཅས་སྐོམ་གདུངས་ལ། །འོ་མ་ཚིམ་པར་བླུད་ན་ཕན། །ཏིལ་མར་མར་གྱི་སྟེང་དུ་ནི། ། བཞོས་མ་ཐག་པའི་འོ་མ་བླུད། །ཡང་ན་ཨ་རཎྜ་ཡི་རྩའམ། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་བསྐོལ་བ་བླུད། །གླ་སྒང་ཉི་ཤུ་འོ་མ་ཡི། །སུམ་འགྱུར་གྱི་ནི་ཆུ་བསྐོལ་བ། །འཁྲུ་བ་གཟེར་བཅས་སེལ་བར་བྱེད། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །ཞིབ་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་དང་སྦྱིན། ། དེས་ནི་ཡུན་རིང་གནས་པ་ཡི། །མཁྲེགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །མ་ཞུ་མེད་ཅིང་གཟེར་གྱིས་ཉེན། །སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སྨད། །ཁོང་རྩུབ་མེ་དྲོད་བརྟགས་ནས་ནི། །མར་ནི་ཐལ་སྨན་རྣོ་བཅས་སྦྱིན། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཆུ། །ཞོ་དང་ཆང་གི་དངས་མར བསྐོལ།།ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ཚ་བ་ལྔ། །ཏིལ་མར་འཕྲལ་དུ་ནད་འཇོམས་བྱེད། །བཅའ་སྒ་སྲང་དྲུག་པི་པི་ལིང་། །མཱུ་ལ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྒྱམ་ཚ། །སྲང་གཉིས་ཏིལ་མར་བྲེ་གང་དང་། །ཞོ་དང་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་ནི། །འཁྲུ་བའི་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཤ་དང་འོ་མ་ མར་ཕྱོགས་གཅིག་།བཏུང་དང་འཇམ་རྩི་བསྐུ་བ་རུ། །ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ཕྱོགས་གཅིག་སྦྱར། །བཤང་མཁྲེགས་གཟེར་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །དེ་ནི་རླུང་སེལ་མཆོག་ཡིན་ལ། །རླུང་འཁྲུགས་མ་གཏོགས་གཟེར་མི་འབྱུང་། །ཁམས་གཞན་འཇོམས་པས འབར་གྱུར་པ།།རླུང་ནི་རང་གནས་བརྟེན་ཁྱབ་བྱེད། །མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་ཏིལ་མར་ནི། །སྦྱར་བས་བདེ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་།ཏིལ་མར་བཅས་པ་རླུང་གནས་སུ། །མཁྲེགས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

芝麻、新鲜酥油、羊毛和木棉树叶有益。幼木榴果的糊剂和芝麻磨成的糊剂也同样有效。
酸奶酪、酸味和油脂混合，能消除坚硬的合成毒。
乌苏、孜然、诃子、达特里克、祖巴、岩盐、芝麻、巴塔达塔基、三果（诃子、余甘子、毕力勒）各五份、迦毗、炒麦灰、拉拉布德、蒲桃果茎、木榴果六倍磨成糊。
酸奶、糖、绿豆汁、芝麻油、酥油和煮熟的食物，这种其他方法无法对付的合成毒，能生热、促熟、止泻、开胃、消除坚硬。
沙棘、幼木榴果的糊剂、大米、大麦、绿豆、豆类、芝麻等谷物汤汁充分研磨。
对于大便枯竭和口干者，用酸奶、芝麻汁、酥油和芝麻油一起煮，与米饭混合服用。
或者用酸奶酪和两种油脂煮熟，加入糖和姜黄服用。
或者用酒和两种油脂煮熟，作为汤羹服用。
或者用酸果和两种油脂煮熟，或用大蒜制成的汤汁，或用两种油脂煮熟的面糊加入三种辛香粉末服用。
同样，精制的豆类，服用酥油精华，或者山羊汤、绵羊汤的肉煮熟过滤的汁液，以及芝麻汁水和乌苏、冬瓜子加油煮熟。
食用并饮用加入根茎的稻米，能迅速治愈因大便枯竭引起的疾病。
糖、芝麻油、幼木榴果、胡椒和姜黄的糊剂，能消除风引起的疼痛、坚硬。
生姜皮、达塔卡花、沙棘叶，与酸奶酪、蜂蜜、迦毗他果汁混合服用有益。
对于因风引起的大便阻塞、剧痛、坚硬，以及有粘液和血液、口渴者，饮用牛奶至饱有益。
在芝麻油和酥油上面，饮用刚挤的牛奶。或者服用蓖麻根或幼木榴果煮汁。
二十份甘草用牛奶三倍的水煮，能消除腹泻和疼痛。与胡椒和诃子细粉一起服用。
这能消除长期存在的坚硬。
对于无消化不良而有疼痛，因禁食等而虚弱，肠道粗糙，在检查消化火力后，给予酥油加碱性药和辛香药。
或者用十种根煮水，与酸奶和酒的清液煮。舌尝咸味和五辛香，芝麻油能立即降伏疾病。
姜黄六两、胡椒、木拉克如特如格特雷斯、岩盐二两，芝麻油一升与酸奶煮成的芝麻油能消除腹泻病。
肉类和乳制品、酥油为一部分，饮品和软膏涂敷用纯芝麻油一部分配制，能降伏大便坚硬和疼痛。
这是最好的祛风药，除了风动乱外不会产生疼痛。因克制其他体素而增盛的风，依附于自身位置遍布全身。
对于消化力弱者，芝麻油配制是产生安乐的最佳方法。有芝麻油的地方，风的坚硬就不会存在。

།དྲི་མ་ཟད་ཅིང་ནད་གཞན་རང་གི་ནི། །གནས་ལས་འཕོས་པས་རླུང་ནི་སྟོབས་ ཆེ་བ།།ཁོང་པ་གཟེར་ཞིང་མཁྲེགས་པར་བྱེད་པ་ལ། །ཕྱི་ནང་ཏིལ་མར་མ་བཏང་སུ་ཞིག་འཚོ། །གཞང་ན་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ལ། །འོ་མར་བསྐོལ་བའི་མར་རྒྱ་ཤུག་།སྐྱུར་པོ་ཙང་གི་རིའི་ཁུ་བ། །ཞོ་དང་དོང་གྲར་བཏགས་པ་བླུད། །སྒྱུར་བ་དེ་ཉིད་བཅུག་པ་དང་། ། འུ་སུ་ན་ལེ་ཤམ་ཟིར། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ཚ་བ་ལྔ། །སེ་འབྲུ་དག་དང་སྦྱར་བ་ནི། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་ཕན། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཟུར་བ་ཤུ་ཏི་རུ་རྟའམ། །ཤུ་དག་ཙི་ཏྲ་ཀ་བསྐོལ་བའི། །སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་གཏང་བར་བྱ། །མཁྲེགས་དང་གཞང་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །གཅིན སྲི་རྐེད་པ་ན་བ་དང་།།མངར་དང་སྐྱུར་བར་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་རམ་ཏིལ་མར་འཇམ་རྩི་གཏང་། །གཞང་འབྱུང་གཞུག་པ་དཀའ་བ་ལ། །བསྐུ་ཞིང་དུགས་ནི་འཇམ་བྱས་གཞུག་།དབུས་སུ་ཕུག་པའི་པགས་པ་ནི། །འུར་མཐིལ་འཆིང་བདག་ཀྱང་བྱ། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་ཆེན་ པོ་ཡི།།ཁུ་བ་དང་ནི་འོ་མར་བསྐོལ། །བྱི་བ་རྒྱུ་མ་བཏོན་པས་ཀྱང་། །རླུང་འཇོམས་ལྡེ་གུ་ལྟ་བུར་བྱ། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་གཞང་འབྱུང་བ་ལ། །བཏུང་དང་བསྐུ་བས་དེ་གསོ་བྱ། །མཁྲིས་པ་མ་ཞུ་རྣོ་དང་དྲོ། །སྤངས་ལ་སྔོན་བཞིན་སྨྱུང་བ་བྱ། །སྐོམ་བཅས་ཡན་ལག་དྲུག་ པའི་ཆུ།།རྩཝ་མཁྲིས་ཐལ་ཏྲེས་བཅས་པ་བླུད། །བཀྲེས་ན་ཁ་ཟས་ཐུག་པ་སོགས། །བྲི་ཧ་ཏི་སོགས་ཉེའུ་ཤིང་པ། །བ་ལ་རྣམ་གཉིས་པརྞི་གཉིས། །བསྐོལ་བ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་པ་ཕན། །བླུད་ཀྱང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་གྱུར་ན། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་འབྲས་བུ་དང་། །བོང་ང་དཀར་པོ་ བཅས་བཏགས་ཕྱེ།།སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པ་འབྲས་ཆུ་བླུད། །བ་ཐ་དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་འབྲས། །སྐྱེར་པ་པི་པི་ལིང་རྩའམ། །བོང་ང་བིལ་བ་དུག་མོ་ཉུང་། །གླ་སྒང་བ་ལེ་ཀ་བསྐོལ་བའམ། །ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་མུར་བ། །སྐྱེར་པ་དབུལ་རྡོ་དུག་མོ་ཉུང་། །བོང་ང་བཅའ་སྒ་དུག་མོ་ཉུང་། །གླ་ སྒང་ཀད་པལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས།།དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་ནི། །སྲང་གཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད། །གང་ཞིག་ཤ་ཁུ་བཅས་སྦྱར་ཟ། །མཁྲིས་བཅས་ལྟོ་བའི་ནད་སེལ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བླུད་པས་ཕན། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་འདབ་མའི་རྩ། །བསྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའམ།།རྩ་མཁྲིས་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་བཅས་པའམ། །ཡང་ན་སྐྱེར་པ་བ་ལེ་ཀ་།བིལ་བའི་རྐང་དང་བྱི་ཚེར་བ། །ཏིལ་དང་སེང་ཕྲོམ་མོན་ཆ་ར། །བཙོད་དང་པདྨ་ཨུཏྤལ། །དོང་གྲ་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།སེ་འབྲུའི་ཤུན་པ་ཨུཏྤལ་བཅས། ། ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད་སྦྱོར་བ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་འབྲས་ཆུ་བླུད། །སྐྱེར་པ་སེང་ཕྲོམ་དུག་མོ་ཉུང་། །སུག་སྨེལ་བསྐོལ་བས་སྨིན་འཁྲུ་སེལ། །སེང་ཕྲོམ་དང་ནི་ཨ་བརྟ། །པྲི་ཡང་ཀུ་སོགས་སྡེ་ཚན་དང་། །བསྐོལ་བ་སོ་སོར་བླུད་དེ་བཞིན། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ཤིང མངར་དང་།།སེ་འབྲུའི་མྱུ་གུ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཞོ་དང་འུ་སུའི་འབྲས་བུར་བཅས། །ཐུག་པ་ལྡེ་གུས་སྦྱར་དུགས་བྱ། །དེ་བཞིན་བིལ་བ་ཀ་པིད་ཐ། ། མྲ་འདམ་བུའི་རྐང་ལས་སྦྱར། །སྨིན་པའི་ཁུ་བར་རའི་འོ་མ། །མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ་དེས་ཀྱང་ནི། །སྟོབས་ལྡན་ནད་གཞི་ཆེ་བའི་ ཕྱིར།།མ་ཞིན་ནི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །རིམ་གྱིས་བཤད་པ་ཁྲག་དག་ཏུ། །གང་ཞིག་འཁྲུ་བར་གྱུར་པ་ལའང་། །པ་ལ་ཤ་ཡི་འབྲས་བུ་ཡི། །ཁུ་བ་དང་སྦྱར་འོ་མ་བླུད། །དེ་ནས་འོ་མ་དྲོ་འཇམ་ཙམ། །ཉམས་སྟོབས་ཇི་བཞིན་བླུད་པར་བྱ། །དེས་ནི་དྲི་མ་བསལ་བས་ན། ། ལྟོ་ཡི་ནད་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ཡི་སྦྱང་བ་ཡང་། །པ་ལ་ཤ་ལྟར་སྦྱོར་བ་བྱ། །

污垢耗尽而其他疾病从自己的
位置转移而气力变大。
腹部疼痛且变硬时，
内外不用芝麻油者谁能活？
对于痔疮出血时，
用牛奶煮的酥油、榆树、
酸味、藏菜汁、
酸奶和长胡椒粉服用。
加入同样的调味料，
乌苏、那勒、山姜、
岩盐和五辛，
与芥子配合，
细磨成膏有效。
十根药煮的
汤或舒底、土茯苓或
白芷、枳椇煮的
油膏要涂抹。
对于硬化和痔疮出血，
小便不利、腰痛，
用甜味和酸味煮的
酥油或芝麻油膏涂抹。
痔疮出血难以缩回时，
涂抹并温和熏蒸后缩回，
中间打孔的皮革
也要绑在肛门处。
用五大根药
汁和牛奶煮，
以及去内脏的老鼠
制成克制风的膏药。
用煮过的芝麻油对痔疮出血
饮用和涂抹来治疗。
胆病未消化、锐利和热，
避免这些后如前禁食。
有渴时用六支水，
根部胆汁和龙胆草一起服用。
饥饿时食物如汤等，
印度茄等小树类，
两种补骨脂、两种豆类
煮后生热有效。
服用后如果相续，
毒茄外皮果实和
白芦荟磨粉
加蜂蜜混合米汤服用。
婆萨、毒茄外皮果实、
醋栗、胡椒根或
芦荟、木蓝、毒茄、
岩白菜、婆罗迦煮或
或者白芦荟、木瓜、
醋栗、硫磺、毒茄、
芦荟、荜茇、毒茄、
岩白菜、颅骨加蜂蜜。
毒茄的种子
一两煮汁服用。
某些与肉汤配合食用，
能除胆病和腹部疾病。
同样岩白菜煮汁
加蜂蜜服用有效。
木棉树叶根
煮汁冷却或
根部胆汁、岩白菜、毒茄、
醋栗加糖或
或者醋栗、婆罗迦、
木蓝茎和蒺藜、
芝麻和升麻、辣椒、
红花和莲花、乌德巴拉、
长胡椒、达塔卡花、
芥子皮和乌德巴拉等
半偈颂所说配方
加蜂蜜米汤服用。
醋栗、升麻、毒茄、
豆蔻煮后能除熟泻。
升麻和阿瓦尔塔、
普里扬古等类别和
分别煮后服用同样
布则谢尔和甘草和
芥子芽、普里扬古、
酸奶和乌苏果实
用汤膏配合熏蒸。
同样木蓝、迦比他、
芦苇茎配制。
成熟的汁加羊奶
最为有效且由此
因为病根强大
未消化就用泻药。
逐步所说血中
某些成为泻时，
用波罗沙果实
汁配合牛奶服用。
然后温热适中的牛奶
根据体力状况服用。
由此清除污垢故
腹部疾病得以平息。
狗舌草的清洁
也如波罗沙般配制。

ཀྱི་ལྕེ་བ་ཡི་སྦྱང་བ་ཡང་། །པ་ལ་ཤ་ལྟར་སྦྱོར་བ་བྱ། །ཐུག་སོགས་རིམ་པ་བྱས་ཀྱང་ནི། །གལ་ཏེ་གཟེར་ནི་མ་ཞི་ན། །ཉེས་བསལ་དེ་ལ་མེ་དྲོད་སྟོབས། །ལས་དཔགས་འཇམ་རྩི་མྱུར་དུ་གཏང་། །ཤ་ཏ་པུཥྤ་ཉེ་ཤིང་དང་། །བིལ་བ་དང་ནི་ཤིང མངར་དག་།མར་འོ་ཏིལ་མར་བཞི་ཆར་བཅས། །བསྐོལ་བ་འཇམ་རྩིའི་སྨན་མར་ཡིན། །དེས་ནི་ཚ་འཁྲུ་མ་ཞི་ན། །སྤྱི་བག་འཇམ་རྩི་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ཤལ་མ་ལི་ཡི་ལོ་མ་རློན། །ཀུ་ཤ་རློན་པས་དཀྲིས་ནས་ནི། །ས་ནག་ལྡེ་གུ་བསྐུས་ནས་སུ། །ལྕི་བ་སྐམ་པོའི་མེ་ནང བསྲེགས།།འཇིམ་པ་ལུས་པ་དེ་བཀོག་སྟེ། །གོང་པོ་དེ་ལས་སྲང་གཅིག་ཙམ། །འོ་མ་བྲེ་གང་ནང་དུ་མཉེ། །བཙགས་ལ་དངས་མར་རྒྱ་སྤོས་དང་། །ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་ལྡེ་གུ་མར། །ཏིལ་མར་ལྡན་པས་འཇམ་རྩི་བྱ། །ཁྲུས་བྱས་འོ་མ་འབྲས་ཆན་སྦྱིན། །ཡང་ན་སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། ། མཁྲིས་པའི་ཚད་འཁྲུ་རིམས་དང་འོར་ནད་སྐྲན། །རླུང་ནད་ཁྲག་དང་ཕོ་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། །འདི་དག་བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་དྲག་པོ་ཡི། །སྦྱོར་བྱས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བའང་མྱུར་ཞི་བྱེད། །དུག་མོ་ཉུང་ནི་བུ་རམ་ཕྲན། །ལྟར་བསྐོལ་དུག་མོ་ཉུང་སོགས་སྡེ། ། བརྟ་སོགས་སྦྲང་རྩིར་བཅས།།ལྡེ་གུས་འཁྲུ་བ་ཐམས་ཅད་སེལ། །སྨིན་ཅིང་ནད་མེད་མེ་དྲོད་ཆེ། །ཁྲག་དང་བཅས་པ་རིང་ནས་འཁྲུ། །སྣ་ཚོགས་མདོག་ཏུ་འཁྲུ་འགྱུར་བ། །སྨན་ཐུམ་བཙོས་པ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཀད་ཕ་ལ་ཡི་ཤུན་ལྡེ་གུ། །བིལ་བའི་ལོ་མས་དཀྲིས་ ནས་ནི།།འཇིམ་པས་བསྐུས་ཏེ་མེ་ནང་བསྲེགས། །ཁུ་བ་བཙིར་ལ་བསྒྲངས་པ་ནི། །སྦྲང་རྩིའམ་ཁ་རར་བཅས་པ་རུ། །འཁྲུ་བ་ཅན་ལ་ཅི་རིགས་བླུད། །དེ་བཞིན་འོ་མ་ཅན་ཤིང་ཀུན། །དེ་ཡི་མྱུ་གུ་ལས་ཀྱང་བྱ། །འཁྲི་ཤིང་ཤུན་པ་མར་དང་བཅས། །བསྐོལ་བའི་ རླངས་པས་བཙོས་པ་ནི།།སྦྲང་རྩི་བཅས་པ་ཚ་འཁྲུ་བ། །སྟོབས་ཅན་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བའང་སེལ། །མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བ་ཅན་གྱིས་ནི། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་གང་བསྟེན་པ། །དེ་ཡིས་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་གྱུར་ནས། །ཁྲག་གི་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་དད་རིམས། །འདེབས་ཤིང་ གཞང་ཁ་མི་བཟད་འདྲུལ།།པདྨ་ཨུཏྤལ་ས་མང་ག་།མོན་ཆ་རས་བསྐོལ་བ་ཡི། །ར་ཡི་འོ་མ་དེ་ལ་ཕན། །ཐལ་ཏྲེས་ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་མམ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་མྱུ་གུ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་བཅས་པ་ནི། །བཏུང་བའམ་གཞང་ཁར་བླུགས་པས་ཕན། །དེ་བཞིན་ཤ་ ཁུ་སོགས་སྐྱོན་མེད།།མར་བཅས་བསྒྲངས་པའི་ཟས་སྐོམ་ཕན། །ཏང་པལ་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ནི། །ཅུང་ཟད་སྐྱུར་ཞིང་ཀ་རར་བཅས། །ར་ཡི་འོ་མ་ཆུ་ཕྱེད་དང་། །ུཏྤལ་དོང་གྲ་བ་ལེ་ཀ་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ཁུ་བར་བཅས། །ཐུག་པས་ཁྲག་གི་ཚད་འཁྲུ་སེལ། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་དུ་མར་ སར་ནི།།སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་སྦྱར་བ་བལྡག་།ཁྲག་འཁྲུ་ཚབས་ཆེ་ལ་རའམ། །རི་དགས་ཁྲག་གི་མར་བརྔོས་སྦྱིན། །འོ་མ་དང་བཟའ་འོ་མ་བཏུང་། །འོ་མ་བསྲུབས་མར་ཞག་གསུམ་བསྟེན། །ཡང་ན་གོང་མ་སྲེག་གི་ནི། །ཤ་ཁུ་དང་ཟོས་ནད་མེད་འགྱུར། །ཉེ་ཤིང་བཏགས་པ་ འོ་མ་དང་།།ལྷན་ཅིག་བླུད་ཅིང་འོ་མར་བཟའ། །ཡང་ན་དེ་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་གྱིས་ཚད་འཁྲུ་མྱུར་དུ་སེལ། །རྒྱ་སྐྱེགས་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་བཅས་བསྐོལ་མར། །ཐུག་སླ་ཐུག་པ་དང་སྦྱར་བས། །ནད་གཞི་གསུམ་ལས་ བྱུང་བ་ཡི།།མི་ཟད་འཁྲུ་བའང་མྱུར་དུ་སེལ། །ས་ནག་དུང་དང་ཤིང་མངར་དང་། །སྦྲང་རྩིར་ཁྲག་འབྲས་ཆུ་བླུད། །ཁྲག་གིས་འཁྲུ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་སྦྲང་རྩིའང་ཕན། །ཏིལ་ནག་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། །ཤ་ཁར་ནི་ཆ་ལྔ་ནི། །ར་ཡི་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད། ། འཕྲལ་དུ་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་སེལ། །

对于舌头的清洁，应当像巴拉夏树叶一样处理。即使按顺序服用粥等，如果疼痛仍未平息，应当清除病因，根据体力调节温度，迅速施以温和的灌肠。
使用百花、邻近的树木、木瓜和甘草，加入等量的酥油、牛奶、芝麻油煮制，这就是温和的药用酥油。如果热性腹泻仍未平息，普遍性的温和灌肠最为有效。
将新鲜的木棉树叶用湿草包裹，涂上黑土泥浆，在干牛粪火中烧烤。除去剩余的泥土，取其中约一两，在一升牛奶中揉搓。过滤后的清液加入檀香、甘草、蜂蜜、药膏、酥油和芝麻油进行灌肠。沐浴后给予牛奶和米饭，或者给予旱地肉汤。
能够治疗胆病热泻、发热、肿瘤、风病、血病和胃病，这些通过泻药和强力灌肠配制的药物，能够迅速平息剧烈的症状。
将苦瓜与少许糖一起煮制，苦瓜等类药物与蜂蜜一起制成药膏，能治疗一切腹泻。对于已成熟无病且消化力强、伴有血液且长期腹泻、呈现各种颜色的腹泻，应当使用煮制的药包。
将诃子皮的药膏用木瓜叶包裹，涂上泥土后在火中烧烤。榨取汁液过滤后，加入蜂蜜或糖，根据情况给腹泻患者服用。同样可用含乳汁的树木和其嫩芽制作。藤本植物的树皮与酥油一起煮制的蒸汽熏制物，加入蜂蜜可治疗热性腹泻，即使是体力强壮者的剧烈腹泻也能治愈。
胆病性腹泻患者，如果服用了引起胆病的物质，会导致胆汁紊乱，引起血热性腹泻、口渴、发热，并且会损害肛门。莲花、青莲、沙末迦、芒果煮制的羊奶对此有效。
槐树、甘草、白芷或尼格若陀等树的嫩芽，加入蜂蜜和糖服用或注入肛门有效。同样，无害的肉汤等与酥油一起冷却的饮食有益。
胡椒果实的汁液略带酸味，加入糖，与羊奶和一半的水，以及青莲、独活、巴列卡、黑叶的汁液一起煮粥，可治疗血热性腹泻。
饭前服用酥油与蜂蜜、糖调制的药物。对于严重的血性腹泻，可给予羊血或野兽血炒制的酥油。饮用牛奶和食用乳制品，服用搅拌的酥油三天。或者食用上等烤肉的肉汤可以治愈疾病。
将邻近树木磨粉与牛奶一起服用，并食用乳制品。或者用它与牛奶一起煮制的酥油可迅速治愈热性腹泻。
使用没药、姜黄、胡椒、柑橘皮、硫磺、苦瓜一起煮制的酥油，与稀粥一起服用，可迅速治愈由三种病因引起的难治腹泻。
黑土、海螺、甘草和蜂蜜与血米汤一起服用，可治疗血性腹泻。使用青木香和蜂蜜也有效。
将黑芝麻磨成膏，与五份肉糖和羊奶调和服用，可立即治愈血性腹泻。

། འཕྲལ་དུ་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་སེལ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་ཙནྡན་བཅས། །འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བླུད་ན་ནི། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་དང་གཅིན་ནད་དང་། །ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། །གཞང་ཁ་ཚ་ཞིང་འདྲུལ་བ་ལ། །བསིལ་བའི་སྨན་གྱིས་བླུགས་ཤིང་བསྐུ། །གང་ཚེ་ཡང་དང་ཡང་དུ འཁྲུ།།ཁྲག་ཉུང་གཟེར་དང་བཅས་པར་འཁྲུ། །རླུང་གིས་གགས་ནི་བྱས་གྱུར་པས། །སྐབས་འབྱུང་བའམ་མི་འབྱུང་བྱེད། །དེ་ཚེ་དེ་ལ་སྤྱི་བག་ནི། །འཇམ་རྩི་སྔར་བཤད་གཏང་བར་བྱ། །ཀར་བུ་དར་ཤིང་ཤ་པ། །ལ་སོགས་ལོ་མ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས། །ནས་དང་བསྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་དེ།།མར་དང་འོ་མ་བཅས་པར་བསྐོལ། །སྤྱི་བག་འཇམ་རྩི་བཏང་ན་ནི། །བེ+ེ་སྣབས་འཁྲུ་དང་གཞང་འབྱུང་དང་། །མཁྲེགས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྐེམ་པོ་སྟོབས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྟག་ཚེར་བ་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་གྱི་འཇམ་རྩི་གཏང་བར་ བྱ།།དང་པོར་བཤང་བ་ཁྲག་འདྲེས་འབྱུང་། །ཡང་ན་ཕྱིས་ནི་འཁྲུ་གྱུར་པ། །དེ་ལ་ཉེ་ཤིང་བསྐོལ་བའི་མར། །ལྡེ་གུའི་དོན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཁ་ར་ཆ་ཕྱེད་དང་སྦྱར་ལ། །སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆ་བཅུག་པ་ཡི། །མར་སར་ཕན་པའི་ཟས་ཟོས་ན། །ནད་དེ་མྱུར་དུ་སེལ་བར་འགྱུར། ། ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་ནྱ་གྲོ་དྷ། ། ཤྭདྠ་ཡི་མྱུ་གུ་ནི། །བརྡུངས་ཏེ་ཞག་གཅིག་ཆུ་ནང་སྦངས། །མཉེས་ཏེ་བཙགས་པར་མར་བསྐོལ་ལ། །ཁ་ར་དེ་ཡི་ཕྱེད་བཏབ་ཅིང་། །སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆ་བཏབ་སྟེ་བླུད། །གང་ཞིག་ཁྲག་ནི་ཐུར་དུའམ། །གྱེན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་སྦྱིན། །བད་ཀན འཁྲུ་བ་རླུང་བཤད་པའི།།མ་ཞུ་སྨིན་བྱ་མཆོག་ཏུ་བྱ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེ་ལ་ནི། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་གླ་སྒང་དང་། ། རུ་ར་དང་བཅའ་སྒ་བསྐོལ། །སྨིན་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་བླུད། །ཤུ་དག་དོང་གྲ་བྱི་དང་ག་།བུ་ཏི་ཀ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །པི་པི་ལིང་ གཉིས་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས།།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བའམ། །པ་ཏ་ཙི་ཏྲ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཤུ་དག་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ཨ་རུ་ར། །བསྐོལ་བའམ་ཡང་ན་བཏགས་པ་སྦྱིན། །བད་ཀན་ཚད་པར་འཁྲུ་སྨན་བླུད། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་བོང་ང་ དཀར།། རུ་ར་ཡི་ཆུ་ཚན་བཅས། །བད་ཀན་འཁྲུ་བས་ཉེན་ལ་བླུད། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་རྐང་དང་ནི། །ཚ་གསུམ་སྦྲང་རྩི་ཤ་ཁ་རའམ། །ཀད་ཕ་ལ་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ལྟོ་ཡི་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་དར་བར་བཅས། །བིལ་བ་ གཞོན་ནུ་བྱིན་ན་ཡང་།།འཁྲུ་བའི་ནད་ནི་སེལ་བར་བྱེད། །པ་ཏ་གླ་སྒང་མོན་ཆ་ར། །བིལ་བ་དོང་གྲ་ད་ཏ་ཀའམ། །བུ་རམ་དར་བར་བཅས་པ་ཡིས། །འཁྲུ་བ་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་འང་སེལ། །པི་པི་ལིང་རྩལ་ལ་ཕུད། །དྲི་བཟང་བཞི་དང་དོང་གྲ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ དང་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས།།འུ་སུ་ཟི་ར་བ་ལེ་ཀ་།ཁ་རུ་ཚ་རྣམས་ཆ་མཉམ་དང་། །ད་ཏྲིག་དང་ནི་ད་ཏ་ཀི་།བིལ་བ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །སེ་འབྲུ་དང་ནི་ལ་ལ་ཕུད། །སུམ་འགྱུར་ཀ་ར་དྲུག་འགྱུར་དང་། །ཀ་པིད་ཏ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་བྱས། །ཕྱེ་མས་ཚད་འཁྲུ་ཕོ་བའི་ནད། །ཟད་བྱེད་སྐྲན་ དང་ལྐོག་མའི་ནད།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དྲོད་ཉམས། །གཞང་འབྲུམ་ཆམ་པ་ཡི་ག་འཆུས་སེལ། །སྨིག་རྐང་དང་ནི་དྲི་སྣ་བཞི། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ལ་ལ་ཕུད། །འུ་སུ་ཟི་ར་ཞོ་བཞི་བཞི། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཚ་བ་གསུམ། །སྲང་ནི་རེ་རེ་སེ་འབྲུ་དང་། །ཁ་ར་སྲང་བརྒྱད་ གཅིག་སྦྱར་འདི།།ཕྱེ་མ་སེ་འབྲུ་བརྒྱད་པ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་གོང་མ་དག་དང་འདྲ། །ཁ་ཟས་རླུང་གིས་འཁྲུ་བར་བཤད། །སྦྱར་ཐུག་ལ་སོགས་ཅི་རིགས་སྦྱིན། །ན་ལེ་ཤམ་དང་བྱི་དང་ག་།ཀ་པིད་ཏ་དང་དོང་གྲར་བཅས། །ཙང་གི་རི་དང་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར། །

立即能治疗血痢。糖、蜂蜜和檀香，配以米汁服用时，能治疗内热、口渴、小便疾病，以及血痢。
对于肛门灼热和腐烂，用凉性药物灌洗和涂抹。当反复腹泻，伴有少量出血和疼痛，由风引起阻塞，时有时无时，此时应给予温和的灌肠剂，如前所述。
将迦布、达兴、夏巴等树叶捣碎，与青稞一同煮汤，加入酥油和牛奶煮制。若施以温和灌肠，能治疗粘液性腹泻、痔疮、硬结等疾病，并能增强虚弱者的体力。
应施以虎刺煮制的酥油灌肠剂。初期大便带血，或后期腹泻者，应以尼兴煮制的酥油调制软膏。加入一半量的糖和四分之一的蜂蜜，食用有益的食物，能迅速治愈此病。
乌东瓦拉、尼格若陀、湿瓦塔的嫩芽，捣碎后在水中浸泡一天，揉搓过滤后煮酥油，加入一半量的糖和四分之一的蜂蜜服用。对于向下或向上出血者均可服用。
对于粘液性腹泻，如风所述，首先应消化未消化的食物。随后，应服用木苹果幼果、甘松、诃子和姜煮制的汤剂，以促进消化和增强消化之火。
菖蒲、冬瓜、毕达嘎、布提卡、汤星、两种胡椒、苦茄、胡椒根，或者巴塔、奇札、毒母茄、菖蒲、胡椒根、布切谢尔和诃子，煮汤或研磨后服用。对于粘液热性腹泻，应服用黑盐、三辛香、菖蒲、阿魏、白芨、诃子和温水。
对于受粘液性腹泻困扰者服用。木苹果茎与三辛香、蜂蜜、肉桂，或者卡帕拉与蜂蜜，能治疗胃病。胡椒配蜂蜜，奇札配酸奶，幼嫩木苹果也能治疗腹泻。
巴塔、甘松、芒硝、木苹果、冬瓜、达塔卡，或加糖和酸奶，能治疗最难治愈的腹泻。
胡椒根、拉普、四种香料、冬瓜、那列善、苦茄、乌苏孜拉、巴列卡、黑盐等量，达特里克、达塔基、木苹果、胡椒、芝麻、拉拉普，糖三倍、木苹果八倍，此粉剂能治疗热性腹泻、胃病、消耗症、肿瘤、喉病、咳嗽、呼吸困难、消化力减退、痔疮、感冒和食欲不振。
芒硝和四种香料各二两，拉拉普、乌苏孜拉各四两，胡椒根、三辛香各一两，芝麻和糖八两配制。这是八芝麻粉，功效与上述相同。
对于风引起的腹泻，如前所述应食用合适的粥等食物。那列善、毕达嘎、木苹果、冬瓜，以及仓吉日和杜松的酸味。

།ཙང་གི་རི་དང་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར། །སྦྱར་ཐུག་བད་ཀན་འཁྲུ་ བ་སེལ།།བད་ཀན་ཟད་ལ་སྔར་བཤད་པའི། །རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་སོགས་སྲང་དྲུག་པ། །ནས་ཐུག་དང་ནི་བསྲེས་པ་ཡི། །མར་ནི་རྙིང་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་བཀག་པ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་འཁྲུ་བའམ། །གཟེར་ཞིང་མཁྲེགས་པར་བྱེད་པ་ལ། །སྤྱི་བག་ འཇམ་རྩི་བསྔགས་པ་ཡིན།།ཤུ་དག་བིལ་བ་པི་པི་ལིང་། །རུ་རྟ་ཤུ་ཏི་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །བིལ་བའི་མར་རམ་ཏིལ་མར་ནི། །ཤུ་དག་སོགས་དང་བསྐོལ་བ་གཏང་། །བད་ཀན་རླུང་གིས་ཤས་ཆེར་གཟེར། །ཅུང་ཟད་དྲོ་བའི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །བད་ཀན་ཟད་ཅིང་ཡུན་རིང་ དུ།།འཁྲུ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་གྱུར་པ་ན། །རླུང་ནི་ངེས་པར་སྟོབས་ཆེ་བ། །རང་གི་གནས་ན་བརྟེན་དེ་སྐྱེ། །དེ་སྟོབས་ཆེ་བས་འཕྲལ་གསོད་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་མྱུར་དུ་གསོ། །རླུང་གི་རྗེས་ལ་མཁྲིས་པ་སྟེ། །མཁྲིས་པའི་རྗེས་ལ་བད་ཀན་ནི། །གསོ་བའམ་གསུམ་ལས་དང་ པོ་ནི།།གང་ཞིག་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་གསོ། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་དག་ལས་ཀྱང་། །མྱུར་དུ་འཁྲུགས་པས་དེ་ཕྱིར་དེར། །རླུང་བསལ་བ་ཡི་གསོ་བ་དང་། །དབུགས་དབྱུང་བ་དང་དགའ་བར་བྱ། །གང་ཞིག་གཅིན་མེད་ཕྱི་ས་དང་། །འཕྱེན་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ། མེ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ལྟོ་བ་ཡང་། །དེ་ཡི་ཁོང་ནད་ཞི་བ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཕོ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཕོ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་པའི་ནད། །མ་ཞུ་བ་ལྟར་གསོ་བར བྱ།།འཁྲུ་བར་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཡིས། །དེ་ཡི་མ་ཞུ་སྨིན་པར་བྱ། །ཟས་ཀྱི་དུས་སུ་ནད་དུག་སོགས། །ཚ་བ་ལྔ་སོགས་ལྡན་པ་དང་། །ཚ་བྲོ་ཡང་བའི་ཁ་ཟས་དང་། །གཞན་ཡང་དྲོད་སྐྱེད་སྦྱོར་བ་སྦྱིན། །མ་ཞུར་ཐུག་པ་བོང་ང་དཀར། །བཅའ་སྒ་སྐྱུར་དང་བཅས་པ་སྦྱིན། ། བཏུང་བར་འཁྲུ་བ་ལས་བཤད་པའི། །ཆུ་དང་དར་བ་ཆང་སོགས་བླུད། །ཕོ་བའི་ནད་ལ་དར་བ་ནི། །དྲོད་སྐྱེད་འཁྲུ་གཅོད་ཡང་བས་ན། །ཕན་ཏེ་ཞུ་རྗེས་མངར་བའི་ཕྱིར། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།

藏山和柏树酸，配合汤可治疗痰病。对于痰消竭者，如前所述，
取六两红花等，与炒麦汤混合，施以陈旧酥油。对于风和痰阻滞，
痰较重泻泄，或疼痛僵硬者，推荐使用一般软膏。白芷、木槲、胡椒，
茜草、豆蔻、盐配合，用木槲油或芝麻油，与白芷等同煮后服用。
痰风重者疼痛时，施以微温软膏。痰消竭且长期
泻泄虚弱时，风必定强盛，依附于自身住处而生。
因其力量强大而迅速致命，因此应当迅速医治。
风后是胆，胆后是痰，治疗时三者中首先
治疗较重者。因恐惧和忧愁，迅速混乱，因此
应除风治疗，调息并使之欢喜。若无小便、大便
呕吐出现，火力强盛且腹部轻，则其内病已平息。
此为《医方明鉴·八支要诀》第九章治疗篇。
下面讲解胃病治疗章。胃部所依疾病，
应如消化不良般治疗。以泻下所述仪轨，使其消化不良成熟。
进食时加入药毒等，五味子等配合，食用咸淡清淡食物，
以及其他生热配方。消化不良时，白洋葱，
荜茇配酸汤服用。饮用泻下所述之
水和酸奶、酒等。对于胃病，酸奶能
生热止泻且清淡，有益，因后味甘美，故
不会引起胆病。

།བསྐ་ཞིང་དྲོ་ལ་སྦྱོང་བྱེད་དང་། །རྩུབ་ཅིང་བད་ཀན་ལ་ཡང་ཕན། ། མངར་སྐྱུར་ཁ་བས་རླུང་ལ་ཕན། །བསྲུབས་མ་ཐག་ཏུ་ཚ་མི་སྐྱེད། །སྐྱུར་བ་བཞི་པོ་བྲེ་གང་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་ནི་སྲང་གསུམ་དང་། །རྒྱ་ཚ་སྲང་བཞི་ཁ་ར་ནི། །སྲང་བརྒྱད་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ནི། །ཚོད་མ་སྲན་ཚོད་བཏུང་བ་སོགས། །བཏུང་ངོ་དྲུག་སོགས་ལ་ཡང གདབ།།མ་ཞུ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ཡི་ག་འཆུས་དང་སྐྲན་མཆིན་པ། །ཕོ་བ་སྙིང་ནད་སྐྱ་རྦབ་འཇོམས། །དོང་གྲ་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །བསྐོལ་བ་མ་ཞུ་སེལ་བྱེད་བླུད། །དེ་ཡི་ལྡེ་གུ་ཆུ་ཚན་ནམ། །བཅའ་སྒའམ་ཨ་རུ་ར་བཅས་བླུད། །ཤུ་དག་ལ་སོགས་རྒྱམ་ ཚར་བཅས།།ཡང་ན་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བླུད། །བཤང་བ་མ་སྨིན་འཁྲུ་བཅས་ལ། །སེ་འབྲུའི་ཆུ་དང་བཅས་པ་ཡི། །བིལ་བ་དོང་གྲ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཁ་རུ་ཚ་ནི་བཏབ་པ་སྦྱིན། །བད་ཀན་རླུང་གྱུར་བེ་སྣབས་ཅན། །ཁོང་པ་གཟེར་ལ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཤིང་ཀུན་ བོང་ང་ཁ་རུ་ཚ།།ཤུ་དག་ཨ་རུ་ར་ཆུ་དྲོན། །སྐྱུགས་པའི་རྗེས་ལ་གཟེར་ཞིང་བསྒོངས། ། རུ་ར་དང་ཁ་རུ་ཚ། །ཟི་ར་ན་ལེ་ཤམ་བཅས་ཕྱེ། །ཆུ་དྲོན་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །དོང་གྲ་པ་ཏ་པི་པི་ལིང་། །ཐལ་ཏྲེས་བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་ཐལ་སྨན་གཉིས། ། ཕྱེར་བཏགས་ཆང་ཞོ་དེའི་དངས་མ། །ཆུ་དྲོན་རང་སྐྱུར་དག་ལ་བླུད། །དེས་ནི་མེ་དྲོད་འཕེལ་བྱེད་ཅིང་། །ཁོང་པའི་རླུང་ནི་སེལ་མཆོག་ཡིན། །ལན་ཚྭ་ལྔ་དང་ཐལ་སྨན་གཉིས། །ཚ་བ་ལྔ་དང་ན་ལེ་ཤམ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ཤིང་ཀུན་ལས། །སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའམ་སེ་འབྲུ འམ།།རྒྱ་ཤུག་ཁུ་བས་རི་ལུ་བྱས། །སྨིན་དང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །བལ་བུའི་ལོ་མ་དབྱི་མོ་དང་། །པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་རེ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་དེ་རྩ་སྲང་། །གཉིས་གཉིས་བཅའ་སྒ་སྲང་གསུམ་དང་། །དྲི་སྣ་གསུམ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ཕྱིར་ཞིབ་ བཏགས།།བུ་རམ་སུམ་འགྱུར་དག་གིས་ནི། །རི་ལུ་བྱས་པ་རྟག་ཏུ་བཟའ། །དེ་རྗེས་ཡུ་ཤ་ཤ་ཁུ་དང་། །ཆང་རྙིང་འོ་མ་ཞོ་ག་ཆུ། །ཐུག་པ་བླུད་ན་རླུང་དང་ནི། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སློན་བྲོ་དང་། །ཕོ་བ་རྩིབ་ལོགས་སྙིང་ག་ན། །རིམས་དང་འོར་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། །སྐྲན་ དང་ཆང་ནད་གཞང་འབྲུམ་དང་།།ཆམ་པ་མཆིལ་མ་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་རྣམས་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །བཤང་བ་འགགས་ལ་དེ་ཉིད་ནི། །བཅའ་སྒའི་གོང་དུ་ཨ་རུ་ར། །བཅུག་སྟེ་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་སློན་བྲོ་ལ་སོགས་ལ། །ཁ་ར་བཞི་འགྱུར་བཅས་པ་ནི། ། བསྐོལ་བ་ལས་ནི་རི་ལུར་བྱས། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཁ་རར་བཅས། །མེ་དང་འཕྲད་པར་གྱུར་པ་ལས། །དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡང་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་འདི་ནི་མ་ཞུ་སྨིན། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་ནད་ལ། །དྲོད་སྐྱེད་སྨན་དང་བཅས་པ་དང་། །མར་ནི་ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་བླུད། །མེ་དྲོད་ཆུང ཞིང་སྐྱེས་གྱུར་ནས།།བཤང་གཅི་རླུང་ནི་འགགས་གྱུར་ན། །ཞག་ནི་གཉིས་གསུམ་སྣུམ་བཏང་དུགས། །བསྐུ་བྱས་མས་གཏོང་དྲག་པོ་བྱ། །དེ་ནས་ཨེ་རཎྜ་ཡི་མར། །སེང་ཕྲོམ་གྱི་ནི་མར་དང་ནི། །ཐལ་སྨན་དག་གིས་རླུང་ཞི་ནས། །གཡོས་པའི་ནད་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སྦྱངས་ ནས་ཁོང་པ་རྩུབ་གྱུར་ཏེ།།བཤང་བ་འགགས་ལ་འཇམ་རྩི་ནི། །དྲོད་སྐྱེད་སྐྱུར་ཞིང་རླུང་འཇོམས་པའི། །སྨན་བཙོས་ཏིལ་མར་དེ་ལ་གཏང་། །དེ་ལྟར་བཀྲུ་སྨན་དྲག་བཀྲུ་སྨན། །འཇམ་རྩི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱས་ལ། །ཁ་ཟས་ཡང་བ་དང་ལྡན་པའི། །ཞུན་མར་སླར་ཡང་བསྟེན་པར་བྱ། ། རྩ་བ་ལྔ་དང་ཚ་བ་གསུམ། ། རུ་ར་དང་ལྕེ་མྱང་ཚ། །ར་སྣ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ཐལ་སྨན་རྣམ་གཉིས་ཟི་ར་དང་། །བྱི་དང་ག་དང་ཟུར་པ་མར། །

苦涩温热有净化作用，粗糙且对痰有益。
甜酸咸味对风有益，刚搅拌时不会发热。
四种酸性物质各一升，三种辛热药各三两，
岩盐四两，糖八两研成粉末，
可用于蔬菜、豆类汤及饮品等，
可用于六种饮品等。
能治消化不良、咳嗽、呼吸不畅，
食欲不振、肿瘤、肝病，
胃病、心病、白浊病。
冬瓜、独活、白芨
煎服可治消化不良。
其糊剂可用温水或
藏茴香或诃子服用。
白芷等配岩盐，
或者与酒调服。
对于大便未消化及腹泻，
用荆芥水配
木蓝、冬瓜、枳椇子，加入岩盐服用。
对于痰风引起的鼻涕，
腹痛可用萝卜，
阿魏、白芨、岩盐，
白芷、诃子用温水。
呕吐后腹痛胀满，
诃子和岩盐，
孜然、石榴皮研粉，
配温水服用。
冬瓜、胡黄连、长胡椒，
蒲公英、两种毕力迦利，
萝卜、枳椇子，
五种辛热药、两种碱性药，
研粉后用酒、酸奶或其上清液，
温水或自然发酵的酸性物质服用。
这能增强消化之火，
是祛除腹中之风的最佳方法。
五种盐和两种碱性药，
五种辛热药和石榴皮，
葫芦和阿魏制成
大酸剂或用荆芥，
或酸枣汁制成丸剂。
是最佳的成熟剂和生热剂。
槟榔叶、茴香和
长胡椒各一两，
长胡椒及其根各
二两，藏茴香三两，
三种香料和补骨脂
各二钱细研，
加入三倍糖
制成丸剂常服。
之后用肉汤、肉汁和
陈酒、牛奶、酸奶、酸水，
汤羹服用可治风和
痰引起的呕吐及
胃部、肋部、心口疼痛，
热病、黄水病、白浊病，
肿瘤、酒病、痔疮，
感冒、多痰、呼吸不畅，
咳嗽等症。
对于大便秘结，应在
藏茴香之前加入诃子，
然后服用。
对于胆引起的呕吐等，
加入四倍糖
煮后制成丸剂。
或者用糖和白糖，
经火加热后
会变得更加轻盈。
然后这能治消化不良，
风引起的胃病，
配合生热药和
少量酥油服用。
消化力弱且出现
大小便和风阻滞时，
二三天用油疗、熏蒸，
按摩、强力下疗。
然后用蓖麻油，
芝麻油和
碱性药平息风后，
对于发作的病症进行导泻。
净化后腹部变得粗糙，
大便秘结时用温和的
生热、酸性且能平息风的
药物熬制的芝麻油服用。
如是用导泻药、强泻药，
按照温和导油疗法，
配合易消化的食物
再次服用酥油。
五根药、三辛药，
防风、长胡椒根，
两种碱性药、孜然，
必定、荜茇和茴香。

ཐལ་སྨན་རྣམ་གཉིས་ཟི་ར་དང་། །བྱི་དང་ག་དང་ཟུར་པ་མར། །ཚ་དང་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་ཡི། །ཁུ་བ་དང་ནི་སྒེའུ་གཤེར་དང་། །ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར། །སེ་འབྲུ་ཙུག་ཀྲི་ཀའི་ཁུ་བ། །དར་བཞོ དང་ཆང་དངས་དང་།།རྩབ་མོ་དངས་མ་རྩབ་མོ་དང་། །སྐྱུར་རྩབས་དང་ནི་དེ་བསྐོལ་བ། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་དམ་པ་ཡིན། །གཟེར་དང་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། །རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཡང་ན་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་ཡི། །ཁུ་བར་ བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་བྱ།།འདི་ཡི་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་ཡིས། །བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་རླུང་སེལ་ཏོ།

两种碱性药物、孜然和
荜茇以及祖巴油
热性和大酸味的
汁液以及酸奶清液和
干萝卜、酸枣
芝麻、祖格札的汁液
酸奶、澄清的酒和
澄清的酸水和酸水以及
酸味发酵物和它们的煎煮物
是生发体热的殊胜之物
能够消除刺痛、肿块、水肿
咳嗽、呼吸不畅和
能够降伏风病和痰病
或者用大酸味的
汁液煮熟的酥油服用
用此法煮熟的芝麻油
涂抹按摩能够祛除风病

།རླུང་དང་བད་ཀན་མ་འདྲེས་ཞུའམ། །བད་ཀན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །སྨན་ནི་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ། །ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །མཁྲིས་པས་མེ་དྲོད་ཉམས་གྱུར་པ། །བཀྲུ་ སྨན་དག་གམ་སློན་སྨན་གཏང་།།ཁ་དང་ཡང་དང་འཁྲུ་གཅོད་དང་། །ཚ་མི་སྐྱེད་པས་དྲོད་བསྐྱེད་བྱ། །ཕྱེ་མ་སྣུམ་དང་ཁ་བ་ཡིས། །མེ་དྲོད་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་བྱ། །པ་ཏོ་ལ་དང་ཀྱི་ལྕེ་བ། །ནིམ་པ་པུ་ཙེ་ཤེལ་རྩ་མཁྲིས། །པར་པ་ཏ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། ། ཤུན་ལྤགས་འབྲས་བུ་མུར་བ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་མངར་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། །ཤུ་དག་སྐྱེར་པའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། །ཤུག་པ་དང་ནི་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཙནྡན་གླ་སྒང་ལ་ལ་ཕུད། །ས་ནག་བོང་ང་ཚ་བ་གསུམ། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ཐང་ཤིང་དང་། །གནྡྷ་བྷ་དྲའི་ཕྱེ་མ་ནི། །སྦྲང རྩིའི་ལྡེ་གུར་བྱས་བཟའ་བའམ།།ཆང་ངམ་ཆུ་དང་སྦྱར་འཐུངས་ན། །སྙིང་ནད་སྐྱ་རྦབ་ཕོ་བའི་ནད། །སྐྲན་གཟེར་རིམས་ནད་ཡི་ག་འཆུས། །མིག་སེར་འདུས་པའི་ནད་དང་ནི། །ཁ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད། །རྩ་མཁྲིས་གླ་སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་དུག་ མོ་ཉུང་།།ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་ཆ་གཉིས་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་ནི། །བཅུ་དྲུག་ཆ་སྦྱར་ཞིབ་ཏུ་བཏགས། །དེ་ནི་བུ་རམ་ཆུ་གྲང་བླུད། །ཕོ་བའི་ནད་དང་སྐྲན་སེལ་ཞིང་། །མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་རིམས་ཀྱི་ནད། །ཡི་ག་འཆུས་དང་འཁྲུ་བ་འཇོམས། །དོང་གྲ་བོང་ང་གླ་སྒང་དང་། ། པ་ཏ་བིལ་བ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །དུག་མོ་ཉུང་གིས་པོ་ན་དང་། །ཏིག་ཏ་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།ཕྱེ་མར་བཏགས་ལ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །འབྲས་བཀྲུས་ཆུ་དང་བླུད་ན་ནི། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ཕོ་བའི་ནད། །མཁྲེགས་འཁྲུགས་གཞང་འབྲུམ་གཞང་ཁ་ན། །ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དག་ལའང་ཕན། །ཙནྡན ཤུག་པ་པུ་ཤེལ་ཙེ།།པ་ཏ་མུར་བ་བླ་བ་དང་། །ཤུ་དག་ཐལ་ཏྲེས་དབྱི་མོ་དང་། །ལོ་མ་བདུན་པ་བ་ཤ་ཀ་།པ་ཏོ་ལ་དང་ནྱ་གྲོ་དྷ། །ུ་དུམ་ཝཱ་ར་ཨ་ཤྭཏྠ། །བེ+ེག་ཤ་ཀ་པི་ཏ་ན་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ལི་ག་དུར། །ནིམ་པ་སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་ལ། །ཆུ་བྲ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་བ་དེར། ། ཀི་ར་ཏིག་ཏ་དུག་མོ་ཉུང་། །རམ་ཉེ་ཨུཏྤལ་པི་པི་ལིང་། །བསྐོལ་བ་དེ་འཐུངས་མཁྲིས་པ་ཡི། །ཕོ་བའི་ནད་ལ་བླུད་པར་བྱ། །མཛེར་བཤད་ཏིག་ཏའི་མར་ཡང་བླུད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཕོ་བའི་ནད། །སློན་སྨན་རྣོན་པོས་སློན་བྱས་ནས། །ཚ་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ཐལ་སྨན་གྱིས། །རིམ གྱིས་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད།།ཚ་བ་ལྔ་དང་ཨ་རུ་ར། །འུ་སུ་པ་ཏ་པ་ལ་ཤ།།སྐྱུར་རྩེ་ཆེན་པོའི་མྱུ་གུ་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་བླུད། །མ་དུ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག་བྲེ། །བཅུ་དྲུག་བྱེ་དང་ག་དེའི་ཕྱེད། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་དེ་ཕྱེད་དང་། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུ་བྲེ་བཞི་དང་། །བཙོད་སྲང་ བརྒྱད་དེ་འདི་དག་ནི།།ཆུ་བྲེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ། །ཆུ་བྱེ་བཅུ་དྲུག་ལུས་བསྒྲངས་པར། །སྦྲང་རྩི་བྱེ་དོ་གཞུག་པ་དང་། །སུག་སྨེལ་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ། ཀར་ཙནྡན་ལྡེ་གུ་བྱུག་།བུམ་པར་ཟླ་བ་གཅིག་གཞག་སྟེ། །ལངས་ནས་མནན་ཆང་བླུད་གྱུར་ན། །འདི་ཡིས་ཕོ་བའི་ དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་།།ཉམས་བརྟས་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བར་བྱེད། །སྐེམས་དང་མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་དང་། །གཅི་སྙི་བ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །མ་དུ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག་ནི། །ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་ཕྱེད་དུ་བ། །བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆ་བཏབ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ཆང་། །ཕན་པའི་ ཟས་དང་བཅས་བསྟེན་ན།།ཕོ་བའི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ། །དེ་བཞིན་རྒུན་འབྲུ་བུ་རམ་ཤིང་། །འབྲ་གོའི་ཁུ་བ་མནན་པ་བླུད། །ཤིང་ཀུན་ཤུ་དག་པུ་ཙེ་ཤེལ། །བོང་ང་པ་ཏ་དུག་མོ་ཉུང་། །གཟེ་མ་ཚ་བ་ལྔ་པོ་ཞོ། །གཉིས་གཉིས་ལན་ཚྭ་ལྔ་སྲང་རེ། །

风和痰是否未混合？对于痰中风分较大者，应服用这些药物的粉末，用温水调服。
胆汁导致消化力减弱者，应服用泻药或催吐药。通过轻、热、止泻和不生热的方式来产生暖性。用粉末、油和苦味来产生消化力。
使用波托拉、牛舌草、楝树、普切谢尔、胆草、帕尔帕塔、毒母、果皮、没药、甜石榴果、白芷、鹿角草皮、杜松、普谢尔则、檀香、羌活、拉拉普、黑土、洋葱、三辛香、桂皮、苏合香、甘松和甘达巴德拉的粉末，用蜂蜜调制成糊状食用，或用酒或水调服，能治疗心脏病、黄水病、胃病、瘤痛、热病、食欲不振、黄疸和复合病以及口腔疾病。
胆草、羌活、普切谢尔、三辛香和毒母、枳椇二份，毒母皮十六份，细磨后用糖和冷水服用，能治疗胃病、瘤病，并能消除黄疸、黄水病、热病、食欲不振和腹泻。
冬瓜、洋葱、羌活、帕塔、木苹果、鹿角粉、毒母、波纳、苦草、达塔卡花，磨成粉末后用蜂蜜调制，用淘米水服用，能治疗由胆引起的胃病、坚硬混乱、痔疮、肛门病和血性腹泻。
檀香、杜松、普谢尔则、帕塔、没药、乌拉瓦、白芷、蒲公英、土茯苓、七叶树、瓦夏卡、波托拉、尼亚格若达、乌杜姆瓦拉、阿湿波陀、贝格夏卡皮塔纳、普切谢尔和利嘎杜尔、楝树各二两，用十六升水煎煮。
再加入基拉提克塔、毒母、染料木、乌特帕拉、胡椒煎煮后饮用，用于治疗胆引起的胃病。还可服用前述的苦草酥油。
对于痰引起的胃病，先用强力催吐药催吐，然后用热、酸、盐和灰药逐渐产生消化力。
用五辛香、诃子、乌苏、帕塔、帕拉夏、大酸枝芽等煎煮的汤药服用。
取马度卡花十六升，加入一半的嘎德，其半量的枳椇，四升的倍息果实，八两的蓝靛，用三十二升水煎煮，剩余十六升后，加入两升蜂蜜，以及苏合香、莲根、白檀香调制。
放入容器中存放一月，取出后饮用发酵酒，这能促进胃部消化力，增强体力，消除血胆，治疗消瘦、麻风、白癜风和尿病等疾病。
将马度卡花汁煎煮至一半，冷却后加入四分之一的蜂蜜，如前所述制成酒，配合有益的食物服用，能治疗一切胃病。
同样，也可服用葡萄、甘蔗、杏汁发酵的酒。
使用阿魏、白芷、普切谢尔、洋葱、帕塔、毒母、芫荽、五辛香各二钱，五种盐各一两。

།གཉིས་གཉིས་ལན་ཚྭ་ལྔ་སྲང་རེ། །མར་དང་ཏིལ་མར་ ཕུལ་དོ་དོ།

每两份盐五两
酥油和芝麻油各半升

།ཞོ་བྲེ་གཉིས་དང་བསྲེས་ནས་ནི། །མེ་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་བཙོས་སྟེ། །རྙིང་ཞིང་ཁུ་བ་ཐིམ་པ་དང་། །དེ་ནས་དུ་བ་འཁྱིམས་པར་བསྲེག་།བཏགས་ཏེ་མར་དང་བསྲེས་པ་དག་།དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་འཐུངས་ནས་ནི། །ཞུ་ནས་ཁ་ཟས་མངར་ཟོས་ནས། །དེས་ནི་བད་ཀན་རླུང་ནད་ནི། །ཀུན་ དང་དུག་དང་དབྱིག་དུག་འཇོམས།།རྩཝ་མཁྲིས་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོ་ནིམ་པ་པར་པ་ཏ། །བསྲེགས་ལ་མ་ཧེའི་གཅིན་དང་ནི། །འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ཤུ་དག་རུ་རྟ་སེར་པོ་གཉིས། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །གླ་སྒང་ར་ཡི་གཅིན་དང་ནི། །བསྐོལ་བ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ བྱེད་ཡིན།།སུ་ཏའི་སྡོང་བུ་སྲང་བཞི་དང་། །ལན་ཚྭ་གསུམ་ལས་སྲང་རེ་དང་། །པར་ཏ་ཀ་ནི་ཕུལ་གང་དང་། །རྐ་སྲང་བརྒྱད་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སྲང་གཉིས་བསྲེགས་ལ་པར་ཏ་ཀའི། །ཁུ་བས་རི་ལུ་བྱས་ནས་ནི། །ཟས་རྗེས་ཟོས་ན་ཟོས་པའི་ཟས། །མྱུར་དུ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། ། གཞང་འབྲུམ་གསུང་དང་ཆམ་པ་དང་། །སྙིང་ནད་དེས་ནི་ཞི་བར་བྱེད། །ཁ་ལུད་ཟུར་པ་ར་སྣ་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ཨ་རུ་ར། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་སྭརྫི་ཀའི། །ཐལ་སྨན་ལན་ཚྭ་ལྔ་པོ་རྣམས། །ཕྱེར་བཏགས་དྲོ་འཇམ་ཆུ་དང་བླུད། །མདོག་སྟོབས་མེ་དྲོད་འཕེལ བྱེད་ཡིན།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཕོ་བའི་ནད། །རླུང་བཅས་དེ་ལ་མར་དང་བསྐོལ། །ཐང་ལ་འབར་དང་སྲང་དྲུག་པ། །དེ་བཞིན་གོ་བྱེའི་སྨན་མར་བླུད། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ཚ་ནག་དང་། །བུལ་ཏོག་དང་ནི་སྭརྫི་ཀ་།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་སབ་ཏ་ལ། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་གཅིག་ ཏུ་བསྲེག་།ལན་བདུན་བར་དུ་གཟགས་པ་ཡི། །ཐལ་ཁུ་བྲེ་དོ་མར་བྲེ་བཞི། །བསྐོལ་ལ་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ཕྱིར་བླུད། །འདུས་པ་ལས་ནི་ལྔ་པོ་དང་། །འདི་དག་ཉམས་སྟོབས་ཇི་བཞིན་བྱ། །བད་ཀན་མཆིལ་མང་དྲོད་ཆུང་ལ། །ཁ་རྩུབ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་སྦྱར། །བད་ཀན་ལས་བྱུང སྐེམས་པ་ལ།།སྣུམ་དང་རྩུབ་པ་རེས་ཀྱིས་བསྟེན། །ཉམ་ཆུང་རིད་པའི་ལུས་ལ་ནི། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་སྣུམ་ལྡན་སྦྱིན། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེའི་དྲོད་ཉམས་ལ། །ཁ་དང་མངར་བ་ལྡན་པ་སྦྱིན། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་སྣུམ་སྐྱུར་དང་། །ལན་ཚྭར་ལྡན་པ་བསྔགས་པ་ཡིན། །རིད་པ་མེ་ དྲོད་སྐྱེད་པ་ལ།།སྣུམ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །སྣུམ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ལ། །རབ་ལྕིའི་ཟས་ཀྱང་སྦྱིན་མི་བྱ། །གང་ཞིག་དྲོད་ཆུང་བད་ཀན་ཟད། །བཤང་བ་སྨིན་ཀྱང་སླ་བ་ལ། །དེ་ལ་སྨན་རྣོར་བཅས་པ་ཡི། །མར་ནི་ཉུང་ཟད་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ཡིས་མེ་དང་མཉམ་གནས་ རླུང་།།རང་གནས་བཀུག་སྟེ་རང་གི་ནི། །ལས་ལ་སྦྱོར་བས་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །དེ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །གང་ཞིག་བཤང་བ་སྲ་བ་ཡིས། །དཀའ་བས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་།དེ་ལ་ལན་ཚྭ་བཅས་པའི་མར། །ཟས་ནི་སླ་བར་བྱེད་པ་སྦྱིན། །རྩུབ་པས་མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་མར། ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་དྲོད་སྐྱེད་བླུད། །སྣུམ་མང་འཐུངས་པས་དྲོད་ཉམས་ལ། །ཐལ་སྨན་ཕྱེ་མ་ཆང་རྙིང་སྦྱར། །རྟུག་འགགས་པ་ལ་མས་གཏོང་བའི། །དྲག་པོ་དང་ནི་འཇམ་རྩི་བྱ། །ནད་ཚབ་ཆེ་བས་མེ་དྲོད་ཉམས། །སྦྱང་བྱས་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྤྱད། །ནད་བྱང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ། ། ཞུན་མར་འབའ་ཞིག་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །ལམ་དང་སྨྱུང་བས་ཉམ་ཆུང་ལ། །ནས་ཐུག་མར་དང་སྦྱར་བའམ། །ཟས་བཅས་བླུད་ན་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་། །དྲོད་སྐྱེད་བརྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡུན་རིངས་ཉལ་པོ་སྤྱད་པ་དང་། །མི་ནི་ཉམ་ཆུང་སྐམ་གྱུར་ལ། །མཐུ་རྩལ་ཅན་གྱིས་ཟས་ཚོལ བ།།ཤ་ཟའི་ཤ་ཁུ་སྐྱུར་སྦྱར་སྦྱིན། །ཡང་ཞིང་དྲི་ཚ་སྦྱོང་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་མེ་དྲོད་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །ཤ་ཡིས་སྐྱེད་པའི་ཤ་ཡིན་ཕྱིར། །

将两升酸奶混合，用小火煮，待陈旧汁液融化，然后烟雾缭绕时烧制。磨碎后与酥油混合，从中饮用两份酸奶，融化后食用甜味食物，这样可以消除痰、风病、所有毒和矿物毒。
将草药胆汁、水晶、巴托、楝树、巴巴达烧制，与水牛尿一起饮用可以生发火力。
白芷、两种黄色茜草、枳椒、水晶、甘松与山羊尿一起煮沸可以生发火力。
苏合香茎四两，三种盐各一两，巴达卡一掌量，姜八两，枳椒二两烧制后，用巴达卡汁制成丸剂，饭后服用可以快速治疗呕吐、呼吸不适、痔疮、咳嗽、感冒和心脏病。
口臭、祖巴拉、葱、三辛、诃子、炒麦灰、碱灰、五种盐磨成粉末，用温和的水服用，可以增进肤色、体力和火力。
对于由痰引起的胃病伴有风，应与酥油煮沸，汤剂中加入六两阿瓦，同样也可服用戈杰药酥。
岩盐、黑盐、硼砂、碱、炒麦灰、刺柏、萨巴达拉、枳椒一起烧制，七次过滤的灰汁两升与四升酥油煮沸后服用可以生发火力。
对于五种综合症及这些病症，应根据体力状况治疗。对于痰多、火力小、口干者，应配制生发火力的药物。
对于痰引起的消瘦，应交替使用油性和粗糙性药物。对于体弱消瘦者，应给予含油的生火药。
对于胆汁偏多导致的火力衰退，应给予苦味和甜味药物。对于风偏多者，推荐使用油性、酸性和含盐的药物。
对于消瘦需要生发火力者，应知油性药物最为殊胜。对于油性偏多者，也不应给予过重的食物。
对于火力微弱、痰耗竭、大便虽熟却稀软者，应给予少量含有猛烈药物的酥油。
这样可以使火与平衡的风回到自己的位置，通过发挥各自的作用来生发火力，这就是生发火力的方法。
对于因大便坚硬而难以排出者，应给予含盐的酥油，使食物易于消化。
对于因粗糙而火力微弱者，应服用酥油或芝麻油以生发火力。对于因饮用过多油而火力衰退者，应配制灰药粉末与陈酒。
对于大便阻塞，应进行强力和温和的灌肠。对于因重病而火力衰退者，应清除后遵循饮食规律。
对于病愈后火力微弱者，单独服用熔化的酥油可生发火力。对于因旅途和禁食而虚弱者，应服用加入酥油的麦粥，
或与食物一起服用，可以增进体力、生发火力并使身体强健。对于长期行房事而虚弱消瘦者，
以及体力衰弱者寻求食物时，应给予食肉动物的肉汤配以酸味。这种轻盈且具有芳香气味的清净之物，可以快速生发火力，因为这是以肉生肉的缘故。

།ཤ་ཡིས་སྐྱེད་པའི་ཤ་ཡིན་ཕྱིར། །སྟོབས་ནི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྣུམ་དང་མནན་ཆང་ཆང་རྙིང་དང་། །སྨན་ཁུ་ཕྱེ་མ་འཕྲོད་པ་ཟོས། །ལུས་ལ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིས། ། སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་འཕེལ་བར་བྱེད། །དཔེར་ན་མེ་ནི་ཤིང་སྲ་བས། །སྦར་བ་ཡུན་རིང་གནས་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཁོང་པར་གནས་པའི་མེ། །སྣུམ་དང་བཅས་པས་བརྟན་པར་གནས། །ཇི་ལྟར་མེ་ནི་ཤིང་མེད་པའམ། །མེ་ཆུང་ཤིང་ནི་དྲགས་པ་ལྟར། །ལུས་མེ་ཟས་ནི་མ ཟོས་པ།།ཟས་དྲགས་གྱུར་པས་འབར་མི་བྱེད། །གང་ཚེ་བད་ཀན་ཟད་མཁྲིས་པ། །རང་གི་གནས་སུ་རླུང་ཞུགས་ན། །མེ་དྲོད་འཕེལ་ཞིང་རབ་རྒྱས་འགྱུར། །དེ་ཚེ་མེ་ནི་རླུང་བཅས་པས། །ཟས་སྨིན་བྱས་ནས་ལུས་ཟུངས་ཀྱང་། །ཟད་ཅིང་མདངས་འཐོར་བྱེད་པས་གསོད། ། ཟས་ཟོས་ནས་ནི་བདེ་འགྱུར་ལ། །ཞུ་ནས་མུན་ཞུགས་སྙམ་སེམས་འགྱུར། །སྐོམ་དད་ཚ་བརྒྱལ་དབུགས་མི་བདེ། །ལ་སོགས་མེ་དྲོད་དྲགས་ལས་འབྱུང་། །ཟས་ལྕི་སྣུམ་སླ་རྟུལ་བ་དང་། །གྲང་དང་འཇུ་དཀའ་མེ་དྲོད་འབྲི། །འབར་བའི་མེ་ལ་ཆུ་བླུགས་ལྟར། །མེ་དྲོད ཤས་ཆ་དེ་ཞི་བྱ།།དེ་ནས་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་ལའང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཟས་སྦྱིན་བྱ། །བུད་ཤིང་མེད་པའི་སྐབས་རྙེད་ལྟར། །ཇི་གནས་འདིར་གནས་མི་འགྱུར་བྱ། །ཀྲི་ས་ར་དང་འོ་ཐུག་སྣུམ། །སྣུམ་ཁུར་བུ་རམ་གཡོས་པ་དང་། །རླན་ཅན་ཆུ་ཡི་སྲོག་ཆགས་ནི། །ཚོ་བ་ཡི་ནི་ཤ་སྦྱིན་ ནོ།།མཆོག་ཏུ་ཉ་ནི་འཇམ་པོ་དང་། །མི་འགུལ་ཆུ་ལ་གནས་པ་སྦྱིན། །ལུག་ཤ་ཚོན་པོ་དག་ཀྱང་ནི། །ཟོས་ན་མེ་དྲོད་དྲགས་པ་སལ། །འོ་མ་སྦྲང་རྩི་བཅས་བའམ། །མར་དང་སྦྱར་བ་སྐོམ་ཚེ་བླུད། །གྲོ་ཡི་ཕྱེ་ནི་འོ་མ་དང་། །མར་ནི་མང་པོར་བཅས་པ་བླུད། །རླན་ཅན་ སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་དང་།།ཏིལ་མར་མ་གཏོགས་སྣུམ་ཅན་བླུད། །ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་བསྐོལ་བའི། །འོ་མའི་བཀྲུ་སྨན་བླུད་པར་བྱ། །མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་དང་། །འོ་ཐུག་ལན་མང་སྦྱིན་པར་བྱ། །གང་ཞིག་ལྕེ་ཞིང་ཆིལ་སྐྱེད་དང་། །བད་ཀན་སྐྱེད་པའི་ ཁ་ཟས་རྣམས།།ཐམས་ཅད་མེ་དྲོད་དྲགས་ལ་ཕན། །ཟོས་ནས་ཉིན་པར་ཉལ་བར་བྱ། །ཟས་ནི་མེ་དྲོད་ཀྱིས་འཇུ་བྱེད། །ཟས་མེད་ནས་ནི་ནད་ཟད་བྱེད། །ལུས་ཟུངས་ཟད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ལུས་ཟུངས་ཟད་ནས་འཆི་བར་འགྱུར། །ཟས་འདི་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་མཐུན། ། འདི་ནི་སྦྱོར་དང་གཡོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོད་པ། །དེ་ལ་སོགས་པ་མེ་ཤེས་ཅི་དགའ་བར། །སྤྱོད་དེ་མེ་དྲོད་སྟོབས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན། །དེ་བས་འབད་པ་ཀུན་གྱིས་མེ་དྲོད་བསྲུང་། །དེ་ཉམས་ན་ནི་མི་ཡི་སྲོག་ཉེས་ཉམས། །ཉེས་པས་ཁྱབ་ན་ནད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་འདེབས། །མེ་དྲོད་མཉམ་ན ནད་མེད་ཚེ་རིང་འགྱུར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅིན་འགགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་ལ། །རླུང་འཇོམས་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ། །ལྟེ་བ་མན་ཆད་ དུགས་བྱ་ཞིང་།།རླན་དུགས་ལུས་ནི་སྤྱིང་བའང་བྱ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཨེ་རཎྜ། །བ་ལ་ནས་དང་ཉེ་ཤིང་པ། །བ་སྤྲུ་བ་དང་ཀུ་ལངྠ། །རྒྱ་ཤུག་དང་ནི་བ་རུ་ར། །སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་བྲི་ཤི་བ། །ཏིལ་མར་ཞུན་མར་ཕག་དང་དྲེད། །ཞག་བསྐོལ་ལན་ཚྭ་བཅས་པ་ནི། །འཐུངས་ན་གཟེར་ འཇོམས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

因为是肉所生的肉，能够最大程度地生长力量。食用油脂、压榨酒、陈酒、药汁、适宜的粉末。
通过对身体的良好运用，能增长力量和火力。比如坚硬的木柴，能使火燃烧持久。
同样，腹中的火，与油脂相伴则能稳固存在。就像没有木柴的火，或是火小而木柴太多一样。
身火若不进食，或食用过量则不会燃烧。当痰消尽胆汁，风进入自身位置时，
火力增长并充盛。此时火伴随风，使食物消化后，也会使身体精华，消耗并散失光泽而致死。
进食后会感到舒适，消化后会感觉昏沉。口渴、发热昏厥、呼吸不畅，等是火力过盛所致。
食物沉重、油腻、迟钝，以及寒冷难消化会减弱火力。如同向燃烧的火中注水一样，应当平息火力过盛。
然后对于未消化的食物，也要反复给予食物。如同找到无柴火的机会，应当使其保持现状而不改变。
应当给予杂粮粥、奶汤油、油饼、熬制的糖蜜，以及湿润的水生动物的肥肉。
最适宜的是柔软的鱼，以及生活在静水中的鱼。若食用肥美的羊肉，也能平息过盛的火力。
牛奶配蜂蜜，或与酥油调配后在口渴时饮用。麦粉与牛奶，以及大量酥油调配后饮用。
除了芝麻油外，可饮用湿润生物的肉汤和油性物质。应饮用肉和杜尔比德煮制的牛奶灌肠剂。
应多次给予能除胆汁的食物和奶汤。凡是粘稠、产生唾液，以及能生痰的食物，
这些都对火力过盛有益。进食后应当白天卧床休息。食物由火力消化，无食则会消耗病症。
会使身体精华消耗，身体精华消耗后会导致死亡。这些食物本性相互不相宜，
这些因调配和烹饪而不适宜。对此等事项，应当根据对火的了解随意而行，这是由火力强度所决定。
因此应当以一切努力护持火力。若火力衰退，人的生命就会衰退。
若过失遍布，则会被疾病群所侵。火力平衡则无病长寿。
以上为《医论八支精华》医疗篇第十章。
下面讲解小便闭塞的章节。对于由风引起的尿闭，应用能降伏风的芝麻油涂身。
脐下应当热敷，也要对全身进行湿热敷。十根草、蓖麻、
巴拉麦、近树、巴普瓦、库兰达、枣树和诃子，
苏苏根、比西巴，用芝麻油、酥油、猪油和熊油煮制，加入盐分，
饮用后能最大程度地降伏疼痛。

།སྨན་འདི་དག་ནི་སྣུམ་པ་ཡི། །འབྲས་བུར་བཅས་ཤིང་སྐྱུར་བ་དང་། །སྣུམ་དང་ལྡན་པར་ཟས་སྐོམ་དང་། །གོང་པོ་དཀྲི་བའི་དུགས་དཔྱད་བྱ། །ཁ་རུ་ཚ་མང་བཏབ་པའི་ཆང་། །འཐུངས་ན་གཅིན་གྱི་ནད་སེལ་བྱེད། །མཁྲིས་གྱུར་བསྐུ་དང་ བླུགས་པ་དང་།།ལུས་བཅིང་བས་ནི་བསིལ་བར་བྱ། །ཉེ་ཤིང་གཟེ་མ་བི་ད་རི། །རྒུན་འབྲུ་རྩ་ཡི་རྩ་བ་ལྔ། །བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་རབ་བཏབ་པ་བླུད་པར་བྱ། །བ་ཤ་ཀ་དང་ག་གོན་དང་། །རྒྱལ་མོ་ག་གོན་ལེ་བརྒན་རྩིའི། །ས་བོན་གུར་གུམ་རྒུན་ཆུ་དང་། །འཐུངས་ ན་གཅིན་འགགས་ནད་སེལ་བྱེད།།ཤིང་མངར་ཨེར་བ་རུའི་ས་བོན། །སྐྱེར་པ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བླུད། །རྒུན་འབྲུའི་ལྡེ་གུ་ཆུར་སྦྱར་བའམ། །རྒུན་འབྲུ་ཆུར་ནི་སྦངས་པ་བླུད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དུགས་བྱས་ལ། །སྐྱུག་སྨན་བཟའ་བ་རྣོ་དྲོ་སྦྱིན། །ནས་ཡོས་ཐལ་སྨན་རྣོ་བ་དང་། །དར་ བ་བཅས་པ་སྦྱིན་པར་བྱ།།སུག་སྨེལ་ཆང་དང་སྦྱར་བའམ། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་བླུད། །བཞད་རུས་གཟེ་མ་སུག་སྨེལ་དང་། །ཚ་གསུམ་སྦྲང་རྩི་གཅིན་བཅས་བླུད། །ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ཁུ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཤི་ཏི་བ་རའི་ས་བོན་ནི། །ཞིབ་བཏགས་དར་བར་སྦྱར་བ་ བླུད།།བ་ད་སཔྟ་པརྞི་དང་། །སླེ་ཏྲེས་དོང་གྲ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀེའུ་ཀ་དང་སུག་སྨེལ་དང་། །ཀ་རཉྫ་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །དེས་སྦྱར་ཐུག་པའམ་བྱི་རུ་ཡི། །ཕྱེ་མ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བླུད། །པ་ཏ་ལི་ཡི་ཐལ་བའི་ཆུ། །ལན་བདུན་བཙགས་པ་ཏིལ་མར་བཅས། །ནས་ཚིག་ འཁུས་ཐལ་པ་ཏ་ལི།།པ་རི་པ་ཏྲ་ཏིལ་ཐལ་ཆུ། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ན་ལེ་ཤམ། །ཆང་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །འདི་དག་རེ་རེའི་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །བུ་རམ་སོ་ཡིས་བཅད་ཅིང་བཟའ། །འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་ལ། །འདི་དག་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་ཕན། །རྡེའུ་ ཆགས་རིང་པོ་མ་ལོན་དང་།།རླུང་གི་ལྒང་ནད་སོགས་ལའང་སྦྱར། །རྡེའུ་ཆགས་ནད་ནི་མི་བཟད་དེ། །འཆི་བདག་དང་ནི་འདྲ་བར་འདོད། །གཞོན་པའི་ཚེ་ན་སྨན་གྱིས་གསོ། །འཕེལ་ནས་འདྲལ་བར་འོས་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་སྔོན་འབྱུང་ཚུལ་ལ་ནི། །སྣུམ་འཆོས་ལ་སོགས་རིམ་ པས་བསྔགས།།སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་སྤྲ་ཏོག་དང་། ། སྨན་ད་ཀ་བ་སི་ར། །ཉེ་ཤིང་ལྕམ་པ་པུ་ཙེ་ཤེལ། ། ཏི་པ་ལ་བ་ལུ་ཀ་།སྤངས་མ་བྲྀཀྵ་ད་ནི་དང་། །ཤ་ཀའི་འབྲས་བུ་བྱ་ཀྲི་གཉིས། །གུད་ཐ་གཟེ་མ་ཀུ་ལངྠ། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་པ་ར་ཎ། །ཀ་ཏ་ཀ་ཡི་འབྲས་བུ་ དང་།།ུ་ཤ་ཀ་སྩོགས་ཕྱེ་མ་བཏབ། །འདི་དག་ཁུ་བ་མར་བསྐོལ་བླུད། །རླུང་གྱུར་རྡེའུ་འཇིག་པར་བྱེད། །ེ་རཎྜ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །ཀཎྜ་ཀ་རི་གཟེ་མ་དང་། །བུ་རམ་ཤིང་ཕྲན་རྩ་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །རྡེའུ་ཆགས་པ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཀུ་ ཤ་འཇག་མ་འདམ་བུ་དང་།།ཀུ་ཏ་ཉེའུ་ཤིང་ཨིག་ག་ཐ། །སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་འཇག་ཟླུམ་དང་། །བི་ད་རི་དང་བ་ར་ཧི། །འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་གཟེ་མ་དང་། །བ་ལུ་ཀ་དང་པ་ཏ་ལི། །བཏུལ་དང་བླ་བར་བཅས། །བ་སྤྲུ་བ་དང་སྲི་ཤ་ཀ་།དེ་རྣམས་བསྐོལ་ཁུ་མར་དང་བསྐོལ། ། ག་གོན་ས་བོན་ལ་སོགས་དང་། །ུཏྤལ་ཡིས་བོན་དང་། །ཤིང་མངར་དང་ནི་བྲག་ཞུན་ཕྱེ། །དེ་དག་མཁྲིས་གྱུར་རྡེ་ཆགས་སེལ། །བ་ར་ཎ་སོགས་རླུང་འཇོམས་ཏེ། །སུག་སྨེལ་ཧ་རེ་ཎུ་ཀའི་སྡེ། །གུ་གུལ་རུ་རྟ་ན་ལེ་ཤམ། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་བྱེའུ་རུག་པ། །དེ་དག་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་གཞུག་། ཨུ་ཤ་ཀ་ཡི་སྡེ་ཚན་བཅུག་།མར་བསྐོལ་བ་ཡིས་བད་ཀན་ལས། །གྱུར་པའི་རྡེའུ་མྱུར་དུ་འཇོམས། །རང་རང་སྨན་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །ཐལ་སྨན་འོ་མ་ཐུག་སྩོགས་སྦྱར། །པི་ཙུ་ཀ་དང་ཨང་གོ་ལ། །ཀ་ཏ་ཀ་ལ་ཤ་ཀ་དང་། །

这些药物是油性的，具有果实且酸性，与油相配合的饮食，以及团块包裹的热敷疗法。
饮用加入大量岩盐的酒，能治疗小便疾病。
胆病应涂抹、灌注和约束身体以使其凉爽。
近树、泽马、毗达利、葡萄、五种根茎，煮沸后加入蜂蜜和碱性物质饮用。
婆沙迦、伽贡、王后伽贡、酸枣种子、藏红花、葡萄汁，饮用能治疗小便闭塞病。
甘草、鄂尔巴茹种子、醋栗与大米水一起饮用。
或者用葡萄膏与水调和，或者用葡萄浸泡的水饮用。
痰病应热敷后，服用催吐药和辛热之物。
炒青稞、辛烈的灰药，与酸奶一起服用。
姜黄与酒调和，或者饮用余甘子汁。
笑骨、泽马、姜黄、三辛香与蜂蜜及尿一起饮用。
或者坎达卡利汁与蜂蜜调和饮用。
细磨希提巴拉种子与酸奶调和饮用。
巴达、七叶树、列特列、冬瓜、毒母茎、克乌卡、姜黄、卡兰加煮沸加蜂蜜。
用其调和的汤或珊瑚粉与米水一起饮用。
巴塔利灰水过滤七次与芝麻油一起。
炒青稞灰、巴塔利、巴利巴特拉、芝麻灰水。
肉桂、姜黄、那列衫与酒调和饮用。
这些各自制成膏，用糖块咬碎食用。
对于所有复合性疾病，这些都能根据情况有效。
对于新形成的结石和风胀病等也可使用。
结石病难以忍受，被认为如同死神一般。
年轻时可用药物治疗，发展后应当切除。
对于其前期症状，推荐依次使用油疗等。
苏苏根、斯巴托、曼达卡巴西拉、近树、占巴、普切谢、提巴拉巴鲁卡、庞玛、布里克沙达尼、沙卡果实、两种鸟克里、古塔、泽马、库兰塔、青稞、藏枣、巴拉纳、卡塔卡果实。
加入乌沙卡等粉末，这些汁液与酥油煮沸饮用，能破坏风引起的结石。
埃兰达、布里哈提、坎达卡利、泽马、甘蔗小树根的膏与酸奶调和饮用，能消除结石。
库沙草、芦苇、沼泽草、库塔、近树、伊嘎塔、苏苏根、圆芦苇、毗达利、巴拉希、稻根、泽马、巴鲁卡、巴塔利、布图拉与布拉巴、巴布鲁巴、斯利沙卡。
这些煮汁与酥油煮沸，伽贡种子等、乌特帕拉种子、甘草与岩脂粉，这些能消除胆引起的结石。
巴拉纳等能降伏风，姜黄、哈列努卡类、古古尔、如达、那列衫、吉特拉卡、野鸡肠。
这些制成膏剂使用，加入乌沙卡类，与酥油煮沸能快速降伏痰引起的结石。
用各自的药物制成灰药，与牛奶、汤等调和。
毗楚卡、昂果拉、卡塔卡、拉沙卡。

པི་ཙུ་ཀ་དང་ཨང་གོ་ལ། །ཀ་ཏ་ཀ་ལ་ཤ་ཀ་དང་། །ུཏྤ་ལ་ཡི་འབྲས་བུ་རྣམས། །བུ་རམ་བཅས་པའི་ཆུ དྲོན་བླུད།།རྡེ་ཕྲན་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་།ཁྲུང་ཁྲུང་རྔ་མོ་བོང་བུའི་རུས། །གཟེ་མ་ཏ་ལ་པ་ཏྲི་ཀ་། ཟ་མོ་དང་ཀ་དམ་པའི། །རྩ་བ་དང་ནི་བཅའ་སྒ་ནི། །ཆང་ངམ་ཆུ་དྲོན་བཅས་པ་བླུད། །རྡེ་ཕྲན་ཆགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད། །མ་རི་ཙི་ཀའི་ས་བོན་གྱི། །ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ དང་།།ལུག་གི་འོ་མ་ཞག་བདུན་ནི། །བླུད་ན་རྡེའུ་ནི་འཇིག་པར་བྱེད། །ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བ་ནི། །དྲོ་འཇམ་འཐུངས་པས་རྡེ་ནད་འཇོམས། །ཏིལ་དང་ཨ་པ་མརྒ་དང་། །ཆུ་ཤིང་དང་ནི་པ་ལ་ཤ་།ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ལུག་གཅིན་བླུད། །ཕྱེ་མ་རྡེའུ་ཆགས་པ་སེལ། །ཡང་ ན་ལྕམ་པའི་རྩ་བ་ནི།།གཅིག་ཏུ་ཆང་ལ་སོགས་པ་བླུད། །ཡང་ན་དེ་བསྐོལ་འོ་མ་བླུད། །ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་སེལ་བ་བྱེད། ། རུ་ར་ཡི་རུས་པ་བཙོས། །ཡང་ན་བ་སྤྲུ་བ་བཙོས་བླུད། །ཡང་ན་འོ་མ་ཅན་ཟས་བཟའ། །ཡང་ན་བར་ཧི་ཤི་ཀ་ཡི། །རྩ་བ་འབྲས་བུར་བཅས་པ་བླུད། ། གཅིན་འགགས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི། །འདི་ཡི་གསོ་བ་ལྷག་མའང་སྦྱར། །བྲི་ཧ་ཏི་སོགས་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །གཟེ་མ་ཉིས་འགྱུར་གཞུག་པར་བྱ། །ཆུ་འམ་འོ་མ་ཞུན་མར་དང་། །བླུད་ན་གཅིན་གྱི་ནད་ཀུན་སེལ། །ཐང་ཤིང་གླ་སྒང་མུར་བ་དང་། །ཤིང་མངར་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །ཆང་ངམ འོ་མ་ཆུར་སྦྱར་བ།།གཅིན་གྱི་ནད་ནི་ཀུན་ལ་བླུད། །བྱི་ཚེར་བ་བསྐོལ་ཁུ་བའམ། །རྫུ་ན་བསྐོལ་ཁུ་བ་ནི། །རྒྱམ་ཚ་འབྲས་བུ་གསུམ་བཏབ་ལ། །ཆུ་ཚན་དྲོ་འཇམ་སྦྱར་བ་བླུད། །ཀཎྜ་ཀ་རི་གཟེ་མ་བསྐོལ། །ཡང་ན་ནས་ཐུག་བུར་ཕྲན་བཅས། །བི་ད་ར་སོགས་བསྐོལ་བའམ། ། ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་ཡི་ཁུ་བ་བླུད། །བི་ད་རི་ལ་སོགས་པ་དང་། །བསྐོལ་བའི་བྲག་ཞུན་སྦྱིན་པའམ། །ཡང་ན་ཆང་ནི་ནད་མེད་བླུད། །རྟའམ་ཤིང་རྟར་བསྐྱོད་ནས་ནི། །མགྱོགས་པར་འགྲོ་བས་བསྐྱོད་གྱུར་ན། །རྡེའུ་དེ་ནི་གཡོ་བར་འགྱུར། །བི་ད་རི་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྡེ་ཚན་རྣམ པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱར།།བཀྲུ་སྨན་དོན་དུ་སེང་ཕྲམ་མར། །འཇམ་རྩིའི་ལས་ཀྱང་བསྟེན་པར་བྱ། །མཆོག་ཏུ་འཇམ་རྩི་གོང་མ་བྱ། །ཁུ་ཆུའི་རྡེའུ་ཆགས་དེ་ཡི་ནི། །གཅིན་ལམ་སྦྱངས་ལ་སྟོབས་ཆེ་བའི། །ཁུ་ཆུའི་གནས་ནི་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། །སྐྱེས་པ་ཁུ་བ་འཕེལ་བྱེད་པའི། །ཤ་ དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་ཡིས་འགྲངས།།འདོད་པ་བདོ་བས་བུད་མེད་ནི། །དགའ་བ་སྐྱེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱ། །གསོ་བ་འདི་ཡིས་བཅོས་ཀྱང་ནི། །མ་ཞི་ན་ནི་སྨན་པ་ཡིས། །མཚོན་ནི་ལེགས་པར་བརྟག་བྱས་ཏེ། །གསོ་བ་མ་བགྱི་ངེས་པར་འཆི། །བགྱིས་ན་འང་དོགས་པར་བཅས་ པ་ལས།དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་ནས། །ལས་ལ་བྱང་བའི་སྨན་པ་ནི། །མང་པོ་དང་ནི་དཔྱད་པར་བྱ། །དེ་ནས་ནད་པར་སྣུམ་བསྐུས་ཤིང་། །སྦྱངས་ཤིང་ཅུང་ཟད་ཉམས་སྨད་པའི། །ལུས་ནི་སྣུམ་བསྐུ་དུགས་བྱ་ཞིང་། །ཟན་མ་ཟོས་ཤིང་བཀྲ་ཤིས་བྱས། །པུས་མོར་སླེབ་ པའི་སྤང་ལེབ་ལ།།འདུག་པ་མི་ཡི་པད་པར་བརྟེན། །རོ་སྟོད་གན་རྐྱལ་བཞག་ནས་ནི། །གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་པའི་སྟེང་དུ་གཞག་།དེ་ནས་དེ་ཡི་སྒྱིད་ཁུང་དག་།བཀུག་ནས་རས་ཀྱིས་དམ་པ་རུ། །རྟེན་གྱི་མི་དང་བཅས་པར་ནི། །བཅིངས་ཏེ་དབུགས་ནི་ཕྱུང་ནས་སུ། །ལྟེ་བ་ མན་ཆད་བསྐུས་ནས་ནི།།དེ་ཡི་གཡོན་རོལ་ཕྱོགས་སུ་ནི། །མཉེས་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་མནན་ཅིང་། །འོག་ཏུ་འབྱིན་པའི་བར་དུ་བཙིར། །དེ་ནས་གཡོན་པའི་མཛུབ་མོ་དང་། །གུང་མོའི་སེན་མོ་ཟེགས་ནས་ནི། །ཏིལ་མར་བསྐུས་ཏེ་རྐུབ་ཏུ་ནི། །སྲུབས་མཚམས་བར་དུ་གཞུག་ པར་བྱ།།རྡེའུ་ལྟེ་བའི་གཉེར་མ་ནས། །ཕོ་མཚན་གཞང་བར་ཕྱིན་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཆུ་སོའི་གནས་སུ་ནི། །

毕祖迦和安果拉，迦塔迦拉夏迦和，乌特帕拉的果实等，加糖温水饮用。
是消除结石的最佳方法。仙鹤、骡子、驴子的骨头，泽玛、多罗树叶，泽玛和迦当巴的根以及荜茇，用酒或温水服用，能消除结石。
马利支迦的种子粉末与蜂蜜调和，以及羊奶七天饮用，能消除结石。
希克如根煮汤温和饮用能消除结石病。芝麻和阿帕玛嘎以及水生植物和帕拉夏，炒麦灰和羊尿服用，粉末能消除结石。
或者单独用蓝铃花根，用酒等饮用。或者用其煮汤加奶饮用，能消除病痛的威胁。
煮熟的鹿骨，或者煮熟的牛尾巴饮用。或者食用含乳食物。或者巴希希迦的根和果实一起服用。
对于尿闭等其他症状，也可应用这些剩余的治疗方法。煮沸布利哈提等类药物，泽玛加倍使用。用水或牛奶、酥油服用，能消除一切尿病。
檀香、甘松、没药和甘草以及诃子，用酒或牛奶、水调和，用于一切尿病。
蒺藜煮汤或者孜然煮汤，加入岩盐和三果，温热水调和饮用。
坎达卡利和泽玛煮汤，或者麦粥加细糖，毗达拉等煮汤，或者家鸡肉汤饮用。
毗达利等煮汤加入岩盐饮用，或者饮用无病之酒。骑马或乘车行进，快速移动摇晃时，结石会移动。
毗达利等类药物，各种方式使用。为了泻下应用芒硝，温和导泻法也要采用。最好使用上述温和导泻法。
对于尿路结石，清洁尿道后，为了清洁尿液储存处，应食用能增加男子精液的肉和家鸡肉至饱。与妻子行房事，使其产生愉悦。
若用此疗法治疗仍未痊愈，医生应当仔细检查手术方案。若不治疗必死无疑，即使治疗也有风险。
如此向国王禀报后，应与众多熟练的医生商议。然后给病人涂油，清洁后稍微减弱体力的身体要涂油熏蒸，未进食时做吉祥仪式。
坐在齐膝高的平板上，依靠人造的靠背。上身仰卧，用衣物包裹后放置。然后弯曲其腘窝，用布带紧紧地与支撑的人一起绑住。
呼出气后，从脐部以下涂油，在其左侧按摩并用拳头按压，一直挤压到下方。然后将左手食指和中指的指甲修剪后，涂上芝麻油插入肛门直到缝隙处。
从脐部皱褶处将结石引导至阴茎会阴部。然后到达尿道口处。

ཕོ་མཚན་གཞང་བར་ཕྱིན་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཆུ་སོའི་གནས་སུ་ནི། །གཉེར་མ་མེད་ཅིང་དབྱུང་སླ་བ། །སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ནས་ནི། །མདུད་པ་ལྟ་བུར་མཐོ་བར་བྱ། །སྲུབས་མཚམས་ནས་གང་མ་གཏོགས་ པར།།གཙགས་བུས་ལེགས་པར་དྲལ་ནས་ནི། །རྡེའུའི་ཚད་དུ་དབྲལ་བྱས་ལ། །ཅི་ནས་ཆག་གྲུགས་མེད་པར་ནི། །ཆ་སྤྱད་རྩེ་མོ་གུག་པ་ཡིས། །མ་ལུས་པར་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །བུད་མེད་ཆུ་སོ་ངོས་སུ་གནས། །དེ་ནི་མངལ་གནས་པ་ལ་བརྟེན། །མཐོ་བར་གྱུར་ནས་སྤྱད་ ཀྱིས།།ལེགས་པ་ཁོ་ནར་དབྲལ་བར་བྱ། །གཞན་དུ་བྱས་ན་དེ་ཡིས་ནི། །རྨ་ནས་གཅིན་ནི་འཛག་པར་འགྱུར།།སྐྱེས་པའི་རྨ་ནི་དབྲལ་ཉེས་ན། །གཅིན་འཛག་པ་དང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །ཆུ་སོ་དབྲལ་བའི་རྡེའུ་རྒྱུ། །གཅིག་ལས་གྲུབ་ཀྱི་གཉིས་ལས་མིན། །ཟུག་རྔུ་ཆུང་ལས་ ཆུ་དྲོན་གྱི།།ནང་དུ་དེ་ནི་སྤྱིང་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་གིས་གང་མི་འགྱུར། །གང་ལ་མཚན་ལས་འོ་མ་ཅན། །ཤིང་གི་ཁུ་བ་བཙིར་བར་བྱ། །དེ་ནས་གཅིན་ནི་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བུ་རམ་གྲངས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། །རྨ་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྐུ། །དུས་གཉིས་ནས་ཐུག་མར་ བཅས་པའི།།དྲོ་འཇམ་གཅིན་སྐྱེད་ཞག་གསུམ་བླུད། །བུ་རམ་མང་པོ་འོ་མ་དང་། །འབྲས་ཆན་ཉུང་བ་ཞག་བཅུ་སྦྱིན། །དེ་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱུར་བ་དང་། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་ཁུ་བ་ཡིས། །རྨ་ནི་བཀྲུས་ནས་བཙོད་དང་ནི། །ཤིང་མངར་པྲ་ པུཎྜ་རའི་ཀ་།སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོས་བསྐུ་བར་བྱ། །རྨ་བསྐུས་སྨན་ནི་འདི་དག་ཉིད། །སྐྱེར་བཅས་ཏིལ་མར་བསྐོལ་ཏེ་བསྐུས། །འདི་ཡིས་རྨ་ཞག་བཅུ་དུགས་བྱ། །གཅིན་གྱི་ལམ་ནི་ཞག་བདུན་ན། །རང་གི་ལམ་ནས་མ་བྱུང་ན། །རྡེའུའི་རྨ་ནི་མེ་ཡིས་བསྲེགས། །རང་གི་ལམ ནས་བྱུང་གྱུར་ནས།།ཕལ་ཆེར་མས་གཏོང་མངར་བས་གསོ། །རྨ་དེ་འཚོབས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་བར། །རི་བོ་གླང་པོ་རྟ་དང་ནི། །ཤིང་ལ་འཛེག་པར་མི་བྱ་སྟེ། །ཤིང་རྟར་མི་ཞོན་ཉལ་པོ་སྤང་། །ཆུ་ལ་རྐྱལ་བར་མི་བྱའོ། །ཁུ་ཆུ་གཅིན་རྒྱུ་ལྒང་པ་དང་། །རླིག་སྦུབས་མཚམས་ སྲུབས་གཞང་རྩ་དང་།།ཕོ་མཚན་མོ་མཚན་རྩེ་མོ་ནི། །བརྒྱད་པོར་མཚོན་ནི་གདབ་མི་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་ཁུའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

将阳具插入肛门。然后在尿道口处，无皱褶且易于拔出。用两指挤压，使其如结般隆起。除了接缝处，用手术刀仔细切开，切开至石子大小。为了避免破损，用弯曲的器具尖端，将其完全取出。
女性尿道口位于阴部。这是依据子宫位置而定。隆起后用器具，要仔细切开。若操作不当，伤口会漏尿。男性伤口若切开不当，会导致漏尿。
尿道切开时石子通过，一次成功而非两次。小刺痛时应在温水中，将其浸泡。这样就不会充血。对于伤口，要挤压乳汁树的汁液。
然后为了净化尿液，给予冷却的糖，在伤口上涂抹酥油和蜂蜜。每日两次给予含有酥油的温和汤药，可促进排尿，持续三日。大量糖和牛奶，少量米饭持续十日。之后给予酸性果实和旱地动物肉汤。
用乳汁树汁液，清洗伤口后，用红花、甘草、白莲花、白芥子涂抹。涂抹伤口的这些药物，与芝麻油一起煮沸后涂抹。用此法热敷伤口十日。
若七日内尿液，未从原道流出，应烧灼石子伤口。从原道流出后，主要用下法和甘味药治疗。伤口愈合后一年内，不可攀爬山岳、大象、马匹和树木，不可乘车，禁止性事，不可游泳。
精液、尿道、膀胱、阴囊、接缝处、痔疮、阳具和阴部顶端，这八处不可用刀。
这是《医方明鉴》中治疗篇第十一章。接下来将讲解尿病和糖尿病章节。

།ཟ་ཁུ་ཅན་ནི་སྟོབས་ ལྡན་ལ།།དང་པོ་སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་ནི། །སྣུམ་ཅན་ཉུངས་ཀར་ཨ་རི་ཧ། །བ་རུ་ར་དང་ཀ་རཉྫའི། །སྣུམ་དང་གཟེ་མ་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །རང་སྨན་ཇི་བཞིན་བསྐོལ་བ་ཡི། །སྣུམ་བཅས་སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །གླ་སྒང་ཐང་ཤིང་དོང་གྲ་བཅུག་།བྱེའུ་རུག་པ་སོགས་ཁུ་བ་ ཡི།།འཇམ་རྩི་དེ་ནས་གཏང་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་པས། །སྦྱངས་ནས་ཤ་ཁུས་བརྟ་བར་བྱ། །གཅིན་ནད་དང་ནི་སྐྲན་དང་ནི། །སྐེམ་ཞིང་ཉམས་ནི་སྨད་པ་འབྱུང་། །དེ་བས་རྗེས་འབྲེལ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །ཞི་བར་བྱ་བ་གཏང་བར་བྱ། །སྦྱང་བ་མ་བྱས་ ལ་དེ་ཉིད།།གཅིན་ནད་ཅན་ནི་ཀུན་ལ་བླུད། །སྐྱེར་པ་སྐྱུ་རུ་ར་བསྐོལ་ཁུ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ནད་པར་བླུད། །སྐྱེར་པ་ཐང་ཤིང་འབྲས་བུ་གསུམ། །གླ་སྒང་ཆུ་བསྐོལ་བླུད་པའང་ཕན། །ཙི་ཏྲ་སྐྱེར་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །དུག་མོ་ཉུང་ནི་སྦྲང་རྩི་བཅས། །ཡང་ན་སླེ་ ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་ར།།སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ཁུ་བའང་ཕན། །སེང་ཕྲོམ་གླ་སྒང་ཀད་པ་ལ་དང་ཨ་རུ་ར། །པ་ཐ་བྱི་ཚེར་བྱི་དང་ག་དང་ཨརྫུན། །སེང་ལྡེང་སྐྱེར་པ་བྱི་དང་ག་དང་དར་བ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་གསུམ་པོ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་བད་ཀན་སེལ། །མཁྲིས་གྱུར་པུ་ཤེལ་སེང་ཕྲོམ་ ཙནྡན་ཨརྫུ་ན།།ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལ་དང་སླེ་ཏྲེ+ེས་སྐྱུ་རུ་ར། །སེང་ཕྲོམ་བ་ལེ་ཀ་དང་སྐྱེར་པ་ད་ཏ་ཀའི། །གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད། །འདི་དག་ཇི་བཞིན་ཟས་སྐོམ་དང་། །ནས་དང་གྲོ་དང་སྦྱར་བ་དང་། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་གཅིན་སྙི་ལ། །སྣུམ་དང་སྦྱར་ ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱ།།ལྕི་བ་རྟ་རྟུག་ལས་བྱུང་བའམ། །འོད་མ་ལས་ནི་སྐྱེས་པ་དག་།ཁུར་བ་ཟན་དྲོན་ཆག་ཚེ་སྩོགས། །ནས་ལས་བྱས་པའི་ཟན་ཀྱང་ཕན། །རྩ་འབྲུ་མུངྒ་ལ་སོགས་དང་། །འབྲས་རྙིང་དྲུག་ཅུ་པ་རྙིང་ཕན། །ཉུངས་ཀར་ཏིལ་བཙིར་ལས་བྱུང་བའམ། །སྦྱར་ཐུག་ སྐྱུར་དང་བཅས་པའམ།།ཀ་པིད་ཏ་དང་ཏིན་ཏུ་ཀ་།འཛམ་བུ་དེ་སྦྱར་བཏུང་བ་དང་། །ཚོད་མ་ཁ་བོ་སྦྲང་རྩི་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཟན་བཟའ་བ་སྐམ། །སྐམ་སའི་ཤ་ནི་བསྲེགས་པ་དང་། །སྐམ་པའམ་ལྕགས་དང་གཡོས་པ་དང་། །རྒུན་ཆང་ཆང་རྙིང་ མནན་ཆང་རྙིང་།།རྒུན་ཆུ་བསྐོལ་བ་ལས་བྱུང་བླུད། ། ས་ན་སོགས་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །འཇག་མ་བསྐོལ་ཆུ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ། །འབྲས་བུ་གསུམ་ལ་མཚན་མོ་སྦངས། །ཉིན་པར་སྐམས་ལ་དེ་ནས་ནི། །ལེགས་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་དག་དང་། །བུ་རམ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་ པ་བླུད།།ས་ལ་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། །ཀམ་བི་ལྱ་དང་བ་རུ་ར། །བྲི་ཤ་ཀ་དང་ཀ་པིད་ཏ། །རོ་ཧི་ནི་ཡི་མེ་ཏོག་ནི། །ཕྱེར་བཏགས་སྦྲང་རྩིར་བཅས་སྦྱིན་ནམ། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་བླུད། །བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་གཅིན་ནད་སེལ། །གཟེམ་སྐྱེར་པ་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ཤུ་དག་ ཀད་ཕལ་ཨརྫུ་ན།།ཤུག་པ་ལུང་ཐང་ཨསྨན་ཏ། །ཙནྡན་དང་ནི་ཨ་ཀ་རུ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་པ་ཏོ་ལ། །ག་དུར་བོང་ང་གོ་བྱེ་བཙོད། །བད་ཀན་རླུང་ལ་ཏིལ་མར་བཅས། །མཁྲིས་པར་མར་དེ་འདྲེན་མར་བཙོས། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཟི་ར་དཀར། །དན་ཏི་ཐང་ཤིང་བ་སྤྲུ་ གཉིས།།སྣུ་ཧ་ཨརྒའི་རྩ་བ་དང་། །བུ་ག་དམ་པ་ཨ་རུ་ར། །གོ་བྱེ་ཀ་རཉྫའི་རྩ་བ། །བ་ར་ཎ་ཡི་རྩ་བ་དང་། །པི་པི་ལིང་རྩ་མ་ནུའི་རྩ། །རེ་རེ་སྲང་ནི་བཅུ་བཅུ་དང་། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་ལས། །བྲེ་གསུམ་ཆུ་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་། །བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ ལུས་པ་དང་།།དེ་དང་པི་པི་ལིང་གཉིས་དང་། །དབྱི་མོ་ལྕང་མ་རོ་ཧི་ཤ་།དུར་བྱིད་བྱི་དང་ཀམྦི་ལྱ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །གཅིན་སྙིའི་ནད་ནི་དེ་ཉིད་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་དུག་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། །

对于有黏液病者体力强壮者，首先应当服用催吐药和泻药。油性芥子、阿利哈、诃子和卡兰扎的油以及芝麻油煎煮。根据各自药物的特性煎煮，加入油脂后服用催吐药和泻药。
加入藏菖蒲、甘松、冬瓜仁、小茴香等的汤剂，然后服用温和的灌肠剂。胆病者用尼格罗陀等药物清除后，用肉汤来增强体力。
会引起尿病、肿瘤、消瘦和下部虚弱。因此为了保护后续治疗，应当进行安抚治疗。对所有未经清除的尿病患者服用以下药物：
锡金木、诃子煎煮的汤剂加蜂蜜给病人服用。锡金木、甘松、三果和藏菖蒲用水煎煮服用也有效。
枳椇、锡金木、三果、野胡萝卜加蜂蜜。或者白苏、诃子加蜂蜜的汤剂也有效。
岩兔子草、藏菖蒲、卡德帕拉、诃子、帕塔、刺蒺藜、毕达嘎、阿尔朱纳、紫檀、锡金木、毕达嘎和达瓦煎煮。这三种汤剂加蜂蜜可以去除痰病。
对于胆病，用水晶、岩兔子草、檀香、阿尔朱纳、楝树、帕托拉、白苏、诃子、岩兔子草、巴列卡、锡金木、达塔卡这三种煎煮后加蜂蜜服用。
这些应当根据具体情况与饮食、大麦、小麦相配合。对于风力较大的尿病，应当加入油脂服用。
马粪或甘蔗制成的重质食物，热粥、碎麦等，以及用大麦制成的食物也有效。豆类、绿豆等，以及陈年六十日稻也有效。
芥子、芝麻榨油，或者与酸粥一起，或者与木苹果、天度果、蒲桃一起服用，以及苦味蔬菜、蜂蜜和三果饭，食用干燥食物。
干燥地区的烤肉，或者干肉或铁器烹饪的肉，以及葡萄酒、陈酿、压榨酒、煮沸的葡萄汁。
萨那等煮水，芦苇煮水、蜂蜜水，三果在夜间浸泡，白天晒干，然后磨成细粉，与糖和蜂蜜一起服用。
七叶树叶、甘比利亚、诃子、毗利沙卡、木苹果、罗希尼花磨成粉末加蜂蜜服用，或者服用诃子汁。可以去除痰病和胆病引起的尿病。
芝麻、锡金木、岩兔子草、白芷、卡德帕拉、阿尔朱纳、杜松、龙胆、阿斯曼塔、檀香、沉香、拉拉普德、帕托拉、伽度、冬虫夏草、戈杰措德。
对于痰病和风病加入芝麻油，对于胆病用酥油和混合油煎煮。
十根药、白芹菜籽、丹提、甘松、两种巴斯普、斯努哈、阿尔伽根、布嘎丹巴、诃子、戈杰、卡兰扎根、巴拉纳根、胡椒根、马努根，各十两。
大麦、杜松、豆类各三升，水八倍量，煮至剩四分之一，加入两种胡椒、乌莫、柳树、罗希沙、杜尔比德、毕当、甘比利亚、嘎布拉根、荜茇，与一升酥油煎煮，可治疗尿病、小疱、毒病和白癜风。

འབྲུམ་ཕྲན་དུག་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། །ཁོང་འབྲས་སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་ དང་།།འོར་ནད་སྐེམ་དང་དབྱིག་དུག་དང་། །དམུ་རྫིང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སློན་དང་ཚིལ་ཆེས་མཆེར་པའི་ནད། །དྲེག་མཛེ་སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་འཇོམས། །མར་འདི་ཐང་ལ་འབར་གྱི་ཡིན། །སེང་ཕྲོམ་མུར་བ་བྱི་དང་ག་།ཟུར་པ་རྒྱ་སྤོས་ག་བྲའི་རྩ། །ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་ དུག་མོ་ཉུང་།།གླ་བ་རུ་རྟ་པྲི་ཡང་ཀུ། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བོང་ང་བིལ་ཤ་ལ་གཉིས་དང་། །དྲི་བཟང་བཞི་དང་རྩ་མཁྲིས་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ལ་ལ་ཕུད། །པ་ཏ་པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། །པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། །དབྱི་མོ་དང་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཞོ་ནི་གཉིས་ གཉིས་ཆུ་བྲེ་ནི།།བཅུ་དྲུག་ལ་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ནི། །སྦྲང་རྩི་བྲེ་དོ་བཅུག་ནས་ནི། །ཟླ་ཕྱེད་ལེགས་པར་གཞག་པ་ཡི། །སེང་ཕྲོམ་མནན་ཆང་གཅིན་སྙི་དང་། །གཞང་འབྲུམ་མཛེ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །སྲིན་བུ་སྐྱ་རྦབ་ཕོ་བའི་ནད། །ཚིལ་ བྱེད་པ་ཡི་ནད་སེལ་བྱེད།། ས་ན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ། །སྣ་རེ་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དག་།ཆུ་བྲེ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་།བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། །བུ་རམ་སྲང་ནི་ཉིས་བརྒྱ་དང་། །སྦྲང་རྩི་བྲེ་དོ་གཞུག་པ་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་ལྡེ་གུ་ནི། །སྲང་རེའི་ཚད་ནི་བཅུག་པ་སྟེ། །སྦྲང་ རྩི་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱ།།མར་གྱིས་བསྐུས་པའི་སྣོད་དག་ནི། །རྒྱ་སྐྱེགས་བསྐུས་པར་བཅུག་ནས་ནི། །ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་སུ། །ལྕགས་ནི་རྣོ་ལ་སྲབ་པ་དག་།སེང་ལྡེང་གི་ནི་མེ་མདག་བསྲེགས། །ཇི་སྲིད་ལྕགས་ནི་ཟད་པའི་བར། །མང་དུ་དེར་ནི་གཞག་པར་བྱ། །ལྕགས་ ལས་བྱས་པའི་ཆང་མནན་བླུད།།སྔོན་པས་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཡིན། །རྩུབ་པ་དྲིལ་ཕྱིས་དམ་དུ་བསྡམས། །དྲག་ཤུལ་མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་།ཚིལ་དང་བད་ཀན་འཇོམས་བྱེད་གང་། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་ལས་བཏང་ཕན། །བྲག་ཞུན་སྲང་བརྒྱ་སྙིང་པོའི་ཆུ། །སྦངས་པའི་སྙིང་པོ་ཆུ་ དང་ནི།།ལེགས་པར་བླུད་ཅིང་སཱ་ལུ་དང་། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་བཅས་པ་བཟའ། །བླ་བརྣན་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཡི། །གཅིན་སྙིའི་ནད་ནི་ཀུན་ཀྱང་འཇོམས། །འབྲས་ཕྲེང་ཐོར་བུ་རྨེན་བུ་དང་། །ཚིལ་ཆེས་མཛེ་དང་མཚན་བར་རྡོལ། །སྲིན་ནད་རྐང་བམ་འོར་ནད་སེལ། །འདི་ནི་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་མཆོག་ཡིན།།ལམ་དུ་དུགས་དང་ལྷམ་དག་ནི། །མེད་པར་དྲང་སྲོང་ཚུལ་དུ་ནི། །དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡི་བར་དུ་འགྲོ། །ཆུ་ཡི་གནས་ནི་བརྐོ་བའམ། །བ་གཅིན་ལྕི་བ་བསྟེན་པའམ། །བ་ལང་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་འཁྱམས། །སྐེམ་པའི་གཅིན་ནད་ཅན་དག་ གི།།ཟས་དང་སྨན་ཚིལ་མི་བསྐྱེད་པས། །ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་འབྲས་ནད་ནི། །མ་སྨིན་སྐྲང་པའི་ནད་ལྟར་གསོ། །སྨན་པ་ལ་ནི་རྨ་ལྟར་གསོ། །དེ་ཡི་སྔོན་བྱུང་ཚུལ་ཉིད་ལ། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་བསྐོལ་ཆུ་དང་། །ར་ཐུག་གཅིན་ནི་བླུད་པ་བསྔགས། །གཅིན་ སྙིའི་ནད་ཅན་ལྟོ་སྲ་བས།།ཕལ་ཆེར་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །སུག་སྨེལ་སོགས་ཀྱི་ཏིལ་མར་སྦྱར། །རྨ་འཚོབ་པ་ཡི་ཆོ་ག་བྱ། །དོང་གྲ་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་ནི། །བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་དྲིལ་བར་བྱ། ། ས་ན་སོགས་བསྐོལ་ཆུ་བླུད། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་ཟས་སྐོམ་སྦྱར། ། པ་ཏ་ཐལ་ཏྲེས་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཤ་རང་ག་པཱ་ཀན་ཏ་རི། །སཔྟ་པརྞི་དུག་མོ་ཉུང་། །ཀད་ཕ་ལ་དང་དོང་གའི་ཕྱེ། །སྦྲང་རྩིས་ལྡེ་གུ་བྱས་པའམ། །ལྕགས་དགུ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །། དེ་ནས་ཁོང་འབྲས་དང་རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

天花、麻疹、内痔、痔疮、消瘦病、矿毒、淋巴肿瘤、咳嗽、呼吸不适、浮肿、脂肪过多、脾病、癞病、精神错乱、健忘症都能消除。
这个药膏将会燃烧。
诃子、没药、鼠李、姜黄、草果、檀香、草乌根、鳄鱼爪、毒茄、羚羊、土茯苓、毕哈、诃子、酸枣、吉达卡、驴蹄、两种毗黎勒、四种香料、胆草、补泽、拉拉普、巴达、莲花根、胡椒根、乌梅和三果，每种二两，水十六升煮至四分之一。
过滤冷却后，加入二升蜂蜜，静置半月。
诃子酿酒能治疗尿频、痔疮、癞病、食欲不振、寄生虫、麻疹、胃病、脂肪病。
萨那等类药材，每种二十两，水二百五十六升，煮至四分之一，加入二百两糖和二升蜂蜜，以及毒茄等药膏各一两。
用蜂蜜和胡椒粉涂抹容器，涂上红花，放入大麦中，用薄而锋利的铁片，以紫檀木炭烧烤，直到铁片消耗殆尽，要多次进行。
用铁器制成的酿酒比之前的功效更好。粗糙的要包裹紧密，剧烈时夜不能眠，能消除脂肪和痰，内服外用都有效。
岩脂一百两与精华水调配的精华水服用，配合稻米和干地肉汤食用。
能治疗严重的尿频病。能消除痘疹、散发性肿块、腺体、脂肪过多、癞病、生殖器溃烂、寄生虫病、脚气病、消瘦病，这是最好的补品。
在路上没有热敷和鞋子，像仙人一样行走百里。挖掘水源或服用牛尿粪便，或与牛一起游荡。
对于消瘦的尿病患者，食物和药物不能生成脂肪，对于痔疮等病，未成熟的肿胀病要如此医治。医生要像治疗伤口一样医治。对于其前期症状，推荐服用乳木煮水和山羊汤尿液。
尿频病人腹部僵硬，大多要服用强效泻药。用姜黄等调制芝麻油，进行伤口愈合治疗。用当归等药材研磨成膏涂抹。服用萨那等煮水，用毒茄等调配饮食。
巴达、蒲公英、吉达卡、夏朗嘎、帕坎达里、七叶树、毒茄、迦陀罗、当归粉末用蜂蜜调制成膏，或同样给予九种铁制品。
这是《医论》精要·医疗篇第十二章。
接下来将讲解内痔和肠胃紊乱篇。

།ཁོང་འབྲས་མ་སྨིན་ཐམས་ཅད་ལ། །འོར་ནང་ལྟ་བུར་གསོ་བ་དང་། །རྒྱུན་ཏུ་ཁྲག་ནི་བྱུང་བར་བྱ། །སྨིན་པ་ལ་ནི་རྨ་ལྟར་གསོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་རྩ་བ་ལྔ། །བསྐོལ་བས་རྨ་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། །ཐང་ཤིང་སོགས་སྡེ་ཤིང་མངར་དང་། །ཏིལ་སྦྱར་རྒྱམ་ཚས རྨ་བསྐུ་བྱ།།བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡི། །དུར་བྱིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་སྦྱངས་ཤིང་། །བི་ད་རི་ཡི་སྡེ་བསྐོལ་བའི། །དུར་བྱིད་ཀྱིས་ནི་རྨ་འབྱོར་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་འོ་མ་ཅན་ཆུས་བཀྲུ། །སླེ་ཏྲེས་ཤིང་མངར་ཏིལ་གྱིས་བསྐུ། །བཙོད་དང་རྒྱ་ཤུག་པུ་ཤེལ་ཙེ། །པ་ཡ་སྱ་དང་སེར་པོ་གཉིས། ། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཤིང་མངར་དང་། །འོ་མར་བཅས་པས་རྨ་འབྱོར་བྱ། །ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་པའི། །མྱུ་གུ་ཤུན་པ་འབྲས་བུ་བསྐུ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དོང་གའི་ཆུས། །བཀྲུ་ཞིང་ཕྱེ་དང་སེར་པོ་གཉིས། །དུར་བྱིད་དང་ནི་ཏིལ་གྱིས་བསྐུ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྲན་དན་ཏི་ཡི། །ཤམ དུར་བྱིད་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སེང་ཕྲོམ་རྒྱམ་ཚབ་གཅིན་བཅས། །ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་རྨ་འཚོབ་བྱ། །ཁྲག་དང་གློ་བུར་ལས་གྱུར་པ། །མཁྲིས་པའི་ཁོང་འབྲས་ལྟ་བུར་གསོ། །མ་སྨིན་ནད་དུ་བྱུང་བ་ལ། །བ་ར་ཎ་སོགས་སྡེ་བསྐོལ་བར། །ུ་ཤ་ཀ་ཡི་སྡེ་ཚན་བཏབ། །སྔ་དྲོ་ཁོང་འབྲས་ཅན ལ་བླུད།།བཀྲུ་སྨན་བཅས་པར་བསྐོལ་བའི་མར། །དེ་གཉིས་དང་ནི་ལྡན་པར་བླུད། །ནི་རུ་ཧ་དང་སྣུམ་འཇམ་རྩི། །དེ་དག་གཉིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །བཟའ་དང་བཏུང་དང་བསྐུ་བ་ལ། །སྦྲང་རྩི་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་སྦྱར། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་བླུད་ན་ནི། །ཁོང་འབྲས་ མ་སྨིན་འཇོམས་པར་བྱེད།།ཀྱི་ལྕེ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤིང་མངར་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཆ་མཉམ། །དུར་བྱིད་པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ། །རེ་རེ་ཆ་ནི་བཞི་པར་བྱ། །སྲན་ཆུང་སྤུན་པ་མེད་སྲང་བརྒྱད། །དེ་བསྐོལ་མར་དང་བཅས་པ་བླུད། །ཁོང་འབྲས་སྐྲན་དང་མེ་དཔལ་དང་། ། ལུས་ཚ་རྨོངས་བག་མྱོས་རིམས་འདེབས། །སྐོམ་དང་བརྒྱལ་སློན་སྙིང་ནད་དང་། །ཁྲག་མཁྲིས་མིག་སེར་མཛེ་ནད་འཇོམས། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ནི་ཕུལ་གང་དག་།བརྒྱད་འགྱུར་ཆུ་རུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །དེ་ཡི་ཁུ་བ་ཕུལ་གང་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །འོ་མ་མར་ནི་ཕུལ་རེ དང་།།ཏིག་ཏ་བྱི་ཚེར་ཀྲ་ཡིན་ཏི། །གླ་སྒང་རམ་ཉེ་ཏ་མ་ལ། །ཙནྡན་ཨུཏྤལ་ཛི་བན་ཏི། །གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྐོལ་བ་ཡི། །མར་དེ་ཡོན་ཏན་སྔ་མར་མཚུངས། །རྒུན་འབྲུ་འབྲ་གོ་མ་དུ་ཀ་།བི་ད་རི་དང་ཉེ་ཤིང་བཅས། །པ་རུ་ཤ་ཀ་འབྲས་བུ་གསུམ། །དེ་བཙོས་ཁུ་ བ་མར་བསྐོལ་ལ།།འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ཀུ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་དང་། ། རུ་ར་ཡི་ལྡེ་གུར་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དེ་ནང་དུ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆར་བཏབ། །ཡོན་ཏན་སྔ་མ་འདྲར་ཤེས་བྱ། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་རྔབས་རྭ་སོགས། །ཡང་ན་གཏར་གས་ ཁྲག་དབྱུང་བྱ།།ཁོང་འབྲས་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཁོང་པར་གནས་པ་ཕྱིར་འབུར་བར། །ཤེས་ནས་དེ་ནི་བཅིང་བར་བྱ། །གཟེར་བ་དེར་གནས་གོང་བུར་འདུག་།དེ་ངོས་བཙིར་བས་ཚོར་བ་ཆུང་། །ཚ་བ་ལ་སོགས་ཆུང་གྱུར་ན། །སྨིན་པ་ཡིན་པས་ཁོང་འབྲས་ནི། ། བརྟོལ་ཏེ་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །ནང་གི་ཆར་གནས་ཁོང་འབྲས་ནི། །སྨིན་པའི་མཚན་མའང་འདི་ཉིད་ཡིན། །སྨིན་ནས་བུ་ག་རྣགས་གྱུར་ཏེ། །དེ་ནི་སྟེང་མ་འོག་ཏུ་དབྱུང་། །རང་ཉིད་རྡོལ་བའི་ནད་དེ་ནི། །ཟས་ཕན་བྱིན་ཞིང་བཏང་སྙོམས་གཞག་།ཞག་བཅུའམ་བཅུ གཉིས་བར་དུ་ནི།།སྨན་པས་བླ་བརྣན་ལས་བསྲུང་བྱ། །རྣག་ནི་ལེགས་པར་མི་འཛག་ན། །བ་ར་ཎ་སོགས་ཆུ་དྲོན་ནམ། །ཤི་ཀྲུ་སྦྲང་རྩི་བླུད་པའམ། །དེ་དང་སྦྱར་བའི་ནས་ཐུག་བླུད། །རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་ནས་ཀྱི་ནི། །ཡུ་ཤ་དང་ནི་བཟའ་བ་བསྔགས།

对于未成熟的内痈，要像疖肿那样医治，并要经常放血。
对于已成熟的要像疮口那样医治。
对于风分较大的，用五根药煎煮洗疮口，用檀香等类甘草和芝麻调盐涂抹疮口。
用具有泻下药性的土茯苓清净体内，用薯蓣类煎煮的土茯苓使疮口愈合。
胆病引起的用乳类植物水洗，用独活、甘草、芝麻涂抹。
用红花、柏树、水晶盐、牛乳果和两种黄药、三果和甘草以及牛乳使疮口愈合。
或者涂抹榕树等的嫩芽、树皮、果实。
痰病引起的用莨菪水洗，并用粉末和两种黄药、土茯苓和芝麻涂抹。
或者用豆类、牙皂、土茯苓、醋酸、白芷、盐和尿调和芝麻油使疮口愈合。
血病和突发性引起的要像胆病内痈那样医治。
对于未成熟而发病的，用瓦拉那等类煎煮，加入乌沙卡类药，早晨给内痈患者服用。
用泻下药煎煮的酥油，与这两种药配合服用。
灌肠和油性软膏要配合这两种药使用。
在饮食和涂抹时要配合蜂蜜和白檀香。
根据病灶对症服用，能够消除未成熟的内痈。
狗舌草、楝树、三果、甘草、水晶盐等量，土茯苓、巴托拉根各四份，去皮小豆八两，煎煮后加酥油服用。
能够消除内痈、瘤、丹毒、身热、昏迷、醉态、传染病、口渴、晕厥、心病、血胆病、黄眼病和麻风病。
取八倍于一掬狗舌草的水煎煮，取一掬药汁和訶子汁、牛乳、酥油各一掬。
苦参、蒺藜、葛根、羊蹄、野胡萝卜、多摩罗、檀香、莲花、吉祥草合在一起煎煮的酥油，功效与前者相同。
葡萄、无花果、蜜果、薯蓣和邻近树木、巴卢沙卡、三果煮汁煎酥油。
加入牛乳、糖蜜、树脂和訶子汁以及訶子糊煎煮后冷却，加入四分之一的砂糖和蜂蜜。
功效应知与前者相同。
根据病灶用角、犀角等，或者用放血疗法放血。
对于已成熟的内痈，知道腹内的病灶向外突出后要进行包扎。
疼痛处有肿块，按压该处感觉减轻。
发热等症状减轻时，说明已经成熟，要刺破内痈像疮口那样医治。
位于内部的内痈成熟的征兆也是这样。
成熟后化脓成孔，要从上向下排出。
自行破裂的病要给予有益的食物并保持平和。
医生要在十天或十二天内防止复发。
如果脓液不能很好地流出，要用瓦拉那等类温水，或者服用辣木和蜂蜜，或者服用与之配合的青稞粥。
推荐食用柏树、豆类、青稞的汤和食物。

རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་ནས་ཀྱི་ནི། །ཡུ་ཤ་དང་ནི་བཟའ་བ་བསྔགས། །ཞག་བཅུ་ཡན་ ཆད་ཀྱི་ལྕེ་བ།།མར་རམ་སེང་ཕྲོམ་དག་གིས་ནི། །ཉམས་སྟོབས་ཇི་བཞིན་སྦྱང་བར་བྱ། །སྦྱངས་ནས་ཏག་ཏ་སྦྲང་རྩི་བླུད། །འདི་ལ་ཀུན་ཀྱང་སྐྲན་ལྟ་བུར། །ནད་ཐབས་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །ཁོང་འབྲས་ཀུན་དང་གནས་སྐབས་དང་། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་གུ་གུལ་གཏང་། ། དེ་བཞིན་བྲག་ཞུན་རང་རང་གི། །སྦྱོར་བར་བཅས་ཏེ་ཁུ་བ་བླུད། །འབད་དེ་སྨིན་པ་ལས་བསྲུང་བྱ། །སྨིན་ན་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །གཞན་ཡང་མྱུར་དུ་ཚ་བྱེད་པས། །ཁོང་འབྲས་ཞེས་ནི་དེ་ལ་བཤད། །གལ་ཏེ་གཅིན་སྙི་ལས་གྱུར་ན། །གཅིན་སྙི་བ་ཡི་གསོ་བ་བྱ། །ནུ མར་བྱུང་ལ་འདི་ལྟར་ནི།།མི་བཅིང་ཐམས་ཅད་རྨ་ལྟར་གསོ། །དབྲལ་ཚེ་ནུ་ཞོ་འཛག་པ་དང་། །ནུ་སོར་ནག་པོར་མི་གནོད་བསྲུང་། །མ་སྨིན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། །དེ་ཡི་ནུ་ཞོ་བཙིར་ཞིང་བཞོ། །རྒྱུ་རླུགས་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །དུར་བྱིད་སྣུམ་ཅན་གྱིས་སྦྱངས་ཤིང་། ། མྲའི་འབྲས་བུ་སེང་ཕྲོམ་མར།།ེ་རཎྜ་དང་སྐྱིད་དེ་བའི། །མར་དང་སྨན་མར་འདྲེན་མར་སྦྱིན། །དེ་ནས་རླུང་འཇོམས་སྨན་ཁུ་སྣུམ། །ལྡེ་གུ་མས་གཏོང་དྲག་པོ་བྱ། །ཤ་ཁུ་བཅས་པའི་ཟས་སྦྱིན་ཞིང་། །ཤིང་མངར་སྣུམ་བསྐོལ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །རླུང་འཇོམས་དུགས་དང་ བསྐུ་མཉེ་བྱ།།སྨིན་ནས་དྲལ་ལ་རྨ་ལྟར་གསོ། །རྒྱུ་རླུགས་ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པ། །སྨིན་དང་མ་སྨིན་ཇི་བཞིན་དུ། །རྨ་དང་སྐྲངས་པའི་གསོ་བ་བྱ། །རྒྱུན་ཏུ་ཁྲག་ཀྱང་དབྱུང་བར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྐྱེར་པ་ཡི། །ཕྱེ་མ་གཅིན་སྦྱར་བ་བླུད། །འདི་ལ་མཉེད་ བྱ་མ་གཏོགས་པར།།བད་ཀན་རྨེན་བུའི་གསོ་བ་བྱ། །སྨིན་ནས་དབྲལ་ཏེ་ཛཱ་ཏི་ཡི། །མེ་ཏོག་གོ་བྱེ་ཨང་ཀོ་ལ། །ལོ་མ་བདུན་པ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་ཡུང་བ་བྱི་དང་ག་།དུག་མོ་ཉུང་དང་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །རྨ་སྦྱང་ཕྱིར་ནི་བླུད་པ་བསྔགས། །ཚིལ་ལས་གྱུར་ལ་བྱེའུ་རུག་སོགས། ། བ་གཅིན་སྦྱར་ཏེ་བཏགས་པའམ། །མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དག་གིས་བྱ། །རླིག་པའི་སྲུབས་མཚམས་མ་གཏོགས་པར། །འཕེལ་གཙགས་ཀྱིས་ནི་དབྲལ་ནས་ནི། །ཚིལ་ནི་ལེགས་པར་དབྱུང་བར་བྱ། །རྨ་ནི་སྦྲང་རྩི་ནག་ཚུར་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ངེས་པར་བསྐུས་ནས་བཙེམས། ། དེ་ལ་ཚིལ་ནི་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། །སྡོང་རོས་སུག་སྨེལ་སུ་མ་ན། །གོ་བྱེ་པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ། །ཏིལ་མར་ངག་ནི་བསྐུ་བར་བྱ། །རྨ་ནི་འབྱོར་བར་གྱུར་གྱི་བར། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱང་བསྟེན་པར་བྱ། །གཅིན་བྱུང་སྣུམ་གྱིས་དུགས་བྱ་ཞིང་། །རས་མ་ཕྲ་མོས་དཀྲི་བར་བྱ། ། སྲུབས་མཚམས་འོག་ཏུ་དམུ་རྫིང་བཞིན། །ལེགས་པར་དབྲལ་ཏེ་གཟག་པར་བྱ། །རྨ་བཀབ་བཅིང་དང་འབྱོར་པར་བྱ། །རྒྱུ་མ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དག་།རླིག་པར་ཕྱིན་པར་མ་གྱུར་ལ། །རླུང་གི་རྒྱུ་རླུགས་བཞིན་དུ་གསོ། །བ་སྦུ་བ་ནི་སྲང་བརྒྱ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཨེརཎྜ། ། ཨ་ཤྭ་གནྡྷྱ་ཉེ་ཤིང་དང་། །པ་ཡ་སྱ་དང་དཱུར་བ་གཉིས། །འདམ་བུ་ཀུ་ཤ་བུ་རམ་གཉིས། ། ཧ་ག་ལར་བཅས་པ་ནི། །རེ་རེ་སྲང་ནི་བཅུ་བཅུར་བྱས། །ཆུ་བྲེ་བརྒྱ་རྩ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད། །བསྐོལ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ། །དེར་ནི་བུ་རམ་སྲང་སུམ་ཅུ། །ེ་རཎྜ་ཡི་མར་བྲེ དོ།།འོ་མ་མར་ནི་བྲེ་དོ་དོ།

胡桃、胡豆、青稞等，汤和食物最为佳。十天以上的舌头，用酥油或者芝麻油，根据体力状况进行清洗。清洗后服用甘草和蜂蜜。对此一切如同瘤子，根据病情方法进行医治。
对于一切内痈及其阶段，所有时候都要服用安息香。同样，岩脂也要根据各自的配方，调制后服用其汁液。要努力防止其成熟，若成熟则极难医治。另外，因为迅速发热，故称其为内痈。
若是由小便病引起，则要进行小便病的治疗。乳房生病时如此，不要包扎，一切如伤口般医治。切开时乳汁流出，要保护乳头不变黑受损。在未成熟的所有阶段，要挤压其乳汁并挤出。
对于肠痈风分较大者，用油性泻药清洗，并服用诃子果实、芝麻油、蓖麻油、獐竹油的药油和混合油。然后用抑制风的药汁、油膏、导油进行强力灌肠。给予带肉汤的食物，服用甘草油煎温和药膏。进行抑制风的热敷和按摩。成熟后切开如伤口般医治。
对于由血胆引起的肠痈，无论成熟与否，都要按照伤口和肿胀的治疗方法医治。经常要放血。对于由痰引起的，要服用醋栗粉末配小便。除了按摩外，要按照痰性肿块的治疗方法医治。
成熟后切开，煎煮茉莉花、诃子、安果拉树叶、七叶树、苦瓜、姜黄、毕拉果、印楝树、萝卜、胡椒、野葫芦和芝麻油。为了清洁伤口，建议服用。对于由脂肪引起的，用雀麦等配牛尿研磨，或用洗头药物治疗。
除了阴囊接缝处外，用手术刀切开后，要完全取出脂肪。伤口要涂抹蜂蜜、黑盐和食盐后缝合。为了清除其中的脂肪，要涂抹檀香、丁香、素馨花、诃子、胡椒根、芝麻油。直到伤口愈合，都要使用油和热敷。
对于小便病，要进行油性热敷，用细布包扎。在接缝处下方如同脓肿般，要妥善切开使其流出。包扎伤口使其愈合。对于肠子脱出但未进入阴囊的，要如风性肠痈般医治。
取蔓陀罗一百两，十种根药、蓖麻、土当归、近木、牛乳根、两种狗牙草、芦苇、吉祥草、两种糖、诃子各十两。用一百二十八升水煮至八分之一。加入糖三十两，蓖麻油两升，牛奶和酥油各两升。

།པི་པི་ལིང་དང་དེ་རྩ་བ། །ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུ་ལྕེ་མྱང་ཚ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་དོང་གྲ་གཞུག་།དེ་བཙོས་སྐྱིད་དེ་བ་ཞེས་བྱ། །གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་བཅུད་ལེན་ཡིན། །རླུང་དང་ཐན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ། །བཞོན་སྩོགས་བསྲུང་བ་བསྡམས་མི་དགོས། །སྐྱིད་ དེ་བ་དང་ཕྱུག་པོ་དང་།།བདེ་བ་བསྟེན་དང་བུད་མེད་དང་། །བུད་མེད་རྒན་མོའི་ཁྱོ་དང་ནི། །དཔལ་སྐྱེད་རྩོད་པ་ཟློག་བྱེད་ཅིང་། །དུས་ཀུན་དུ་ནི་བརྟེན་གྱུར་ན། །མདོག་མདངས་ཤ་ནི་རྒྱས་བྱེད་ཅིང་། །རྒྱུ་རླུགས་ཁོང་འབྲས་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། །ཕོ་མཚན་མོ་མཚན་ རླུང་གིས་ཉེན།།འོར་ནད་དམུ་རྫིང་མཆིན་པ་དང་། །རྟུག་སྐམ་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་མཆོག་།སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་རྩི་ཡིས། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་རླུགས་མ་ཞི་ན། །དང་པོ་འཇམ་རྩི་བཏང་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཆུ་སོར་གནས་པ་ནི། །ཟླ་བ་ཁམ་པའི་ཁ་འདྲ་བས། །རླུང་ལམ་དགག་ཕྱིར་ བསྲེག་པར་བྱ།།མཐེ་བོང་སྟེང་གི་རྒྱུས་པ་ནི། །སེར་ཞིང་སྣལ་མ་འདྲ་བ་གང་། །ཁབ་ཀྱིས་བཏེག་སྟེ་ཐད་ཀ་རུ། །གང་ན་ནད་ཡོད་བཅད་དེ་བསྲེག། །གཞན་དག་དེ་ལས་ལོགས་གཞན་ནམ། །སྲིན་ལག་སོར་མོ་བསྲེག་ཅེས་ཟེར། །ཁ་ཅིག་འདི་ནི་བད་ཀན་རླུང་། །ལས་གྱུར་ སྐྲན་མཆེར་ལ་བྱ་ཟེར།།བི་ཤ་ཙེ་ནད་གང་ན་ཡོད། །མཐེའུ་ཆུང་སྲིན་ལག་དག་ལ་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

胡椒及其根茎，甘草、葡萄、细辛，
拉拉普和冬瓜子，煮后称为幸福汤，
是年轻人的精华补品，
风病和干燥症能治愈，骑乘等活动无需限制。
幸福汤与富人，安乐居和女人，
老妇人的丈夫，能增长福德消除争议，
若经常服用，能增长肤色和肌肉，
腹泻、腹内肿瘤、痔疮，男女生殖器风病，
疝气、淋巴肿、肝病，便秘等病最能治愈。
若用油性泻药和软膏，腹泻仍未止息，
首先使用软膏，然后在水脉处，
形如满月之口，为阻风道而灸之。
大拇指上的筋脉，黄色如线者，
用针挑起后直接，在病处切断后灸之。
其他医者另有说法，说要灸无名指，
有人说这是治疗痰风引起的脾脏肿瘤。
毗舍遮病在何处，要在小指和无名指处治疗。
此为《医论八支精华》之医疗篇第十三章。
下面讲解治疗肿瘤的章节。

།རླུང་གྱུར་སྐྲན་ནི་མི་བཟད་ན། །ཕྱིས་ འཕྱེན་ནི་འགགས་གྱུར་ན།།རྩུབ་དང་གྲང་བྱུང་རླུང་ནད་ལ། །ཕན་པའི་ཏིལ་མར་དག་གིས་གསོ། །ཟས་སྐོམ་འཇམ་རྩི་སྦྱར་བ་དང་། །བསྐུ་བྱུག་སྣུམ་འཚོས་དུགས་དཔྱད་བྱ། །སྦོ་དང་ཟུག་དང་རེངས་པ་དང་། །འགགས་པ་ལ་ནི་མཆོག་ཏུ་བྱ། །སྣུམ་འཆོས་དུགས་ནི་ བྱས་པ་ཡིས།།བུ་གའི་རྒྱུན་སྲང་མཉེན་བྱེད་ལ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བ་གཞོམ་བྱ་ཞིང་། །ཕྱིས་སྲི་བ་སེལ་སྐྲན་འཇོམས། །ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྐྱེས་པ་ཡི། །སྐྲན་ལ་མཆོག་ཏུ་སྣུམ་བླུད་ཕན། །ཞུ་བའི་གནས་བརྟན་འཇམ་རྩི་བྱ། །ལྟོ་བར་གནས་ལ་གཉི་ག་བྱ། །རླུང་ཅན་སྐྲན་ནི་ དྲོད་ཆེ་ལ།།ཕྱིས་རླུང་ནི་འགགས་གྱུར་ལ། །བཟའ་བཏུང་ཉམས་བརྟས་བྱེད་པ་དང་། །སྣུམ་དང་དྲོ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། །རླུང་གྱུར་སྐྲན་ལ་བད་ཀན་དང་། །མཁྲིས་པ་སྲུང་ཞིང་ནི་རུ་ཧ། །འཇམ་རྩི་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་བ་ཡིན། །འཇམ་རྩི་མཆོག་ཏུ་ སྐྲན་འཇོམས་པར།།ཤེས་བྱ་དེ་ནི་རླུང་གི་ནད། །དང་པོར་རང་གི་གནས་སུ་བཅོམ། །འཕྲལ་དུ་སྐྲན་ནི་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་བས་སྐྲན་ལ་རྒྱུན་དུ་ནི། །མས་གཏོང་དྲག་པོ་འཇམ་རྩི་བཅས། །བཏང་བར་གྱུར་པས་རླུང་བད་ཀན། །མཁྲིས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སེལ། ། ཤིང་ཀུན་དང་ནི་ཚ་བ་གསུམ། །རྩབས་རུ་ཚ་དང་ཁ་རུ་ཚ། །སེ་འབྲུ་མ་ནུ་གོ་སྙོད་དང་། །ཟི་ར་འུ་སུ་ལ་ལ་ཕུད། །སྟར་བུ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། །ཟུར་པ་ཤུ་དག་ཙི་ཏྲ་ཀ་། ཟ་གནྡྷ་སུག་སྨེལ་དང་། །བྱེ་རུག་པ་ནི་ཞོ་དང་བཅས། །མར་བསྐོལ་རླུང་གི་སྐྲན་སེལ་ཞིང་། །གཟེར་དང ལྟོ་སྦོས་འཇོམས་པར་བྱེད།།སྤ་མའི་འབྲས་བུ་ཚ་བ་གསུམ། །ཟི་ར་གོ་སྙོད་ཚ་བ་ལྔ། ། ཟ་མོ་དང་ལྕེ་མྱང་ཚ། །ཞོ་དང་འོ་མ་མར་དང་ནི། །སེ་འབྲུལ་ཕུག། །རྒྱ་ཤུག་གི། །ཁུ་བ་བསྐོལ་བས་རླུང་གི་ནི། །སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་ལྟོ་སྦོས་དང་། །རྩིབ་ལོགས་སྙིང་དང་ལྟོ་བ་གཟེར། ། མངལ་ནད་གཞང་འབྲུམ་ཕོ་བའི་ནད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། །རིམས་ནད་ཡི་ག་འཆུས་པ་འཇོམས། །རྩ་བ་བཅུ་པ་སུ་ཤ་བི། །པ་ལ་ཤ་ཀ་མ་ནུ་དང་། །བ་སྦུ་བ་གཉིས་ཨེ་རཎྜ། །ར་སྣ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཟུར་པ་དཀར། །སླེ་ཏྲེས་གནྡྷ་པ་ལག སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་ཚད་བྱས་དང་།།ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ནང་དུ་བསྐོལ། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་དང་། །མ་ཤ་བྲེ་རེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་དེར་ཞོ་བྲེ་བཞི་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་སླར་བསྐོལ་ལ། །སེ་འབྲུ་ཨམྲ་ཏ་ཀ་དང་། །ཁ་ལུང་ཁུ་བ་བྲེ་ རེར་བཅས།།དེ་བཞིན་རྩབ་མོ་སྐྱུར་རྩབས་ཚ། །གཡེར་མ་ཤུ་དག་ག་བྲའི་རྩ། །ར་སྣ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ཙི་ཏྲཀ་དང་འུ་སུ་དང་། །ཡ་བ་ན་ག་ལ་ལ་ཕུད། །སྟར་བུ་ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། །གོ་སྙོད་ཟི་ར་སྤ་མའི་འབྲས། །ཀ་ར་པི་བ་ཟངས་རྩི་བ། །ུ་ཤ་ཀ་དང་དུར་བྱིད་དང་། ། དན་ད་མུར་བ་བྱི་དང་ག་།སེ་འབྲུ་ཧསྟི་པི་པི་ལིང་། །གཟེ་མ་སྤང་སྤོས་སྲུ་སྲུའི་རྩ། །ག་གོན་རྒྱལ་མོ་ག་གོན་གྱི། །ས་བོན་ཤུ་ཏི་ཐལ་སྨན་གཉིས། །བྱེའུ་རུག་པ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །ནི་ལི་ན་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། །ལན་ཚྭ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །བཅས་པའི་ཞོ་ཡི་སྨན་མར དེས།།སྔར་བཤད་ནང་ནི་གསོ་དཀའ་དང་། །བརྗེད་བྱེད་སྨྱོ་བྱེད་གཅིན་སྲི་དང་། །རླུང་ནད་གཞང་འབྲུམ་མྱུར་དུ་འཇོམས། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །འུ་སུ་དབྱི་མོང་བྱི་དང་ག་།ཙི་ཏྲ་ཀ་ནི་ལྡེ་གུར་བྱས། །འོ་མ་མར་བསྐོལ་རླུང་སྐྲན་འཇོམས། །སྒོག་སྐྱའི་རྩ་བ་ སྲང་བརྒྱ་དང་།།རྩ་བ་ཆེན་པོ་སྲང་ལྔ་ལྔ། །ཆུ་སྲང་སྟོང་དང་དེ་བསྐོལ་ལ། །བཞི་ཆ་ལུས་པར་ཕྱེད་སེ་འབྲུའི། །

如果风性肿瘤难以忍受，后来如果阻塞，对于粗糙和寒性的风病，应以有益的芝麻油来医治。食物饮品应调配温和的药膏，并进行涂抹、油疗和热敷疗法。对于肿胀、疼痛、僵硬和阻塞尤为适用。
通过油疗和热敷，使通道变得柔软，应消除重度风病，之后消除僵硬并摧毁肿瘤。对于脐部以上生长的肿瘤，最适合服用油剂。在消化处应使用温和药膏，对于腹部的病症则两者都要使用。
风性肿瘤温度高，后来风阻塞时，应食用增强体力的饮食，并给予油性和温热之物。对于风性肿瘤，应防护痰和胆，并反复使用灌肠和温和药膏的组合。
应知温和药膏最能摧毁肿瘤，它首先在风病的原发部位消除，立即消除肿瘤。因此对于肿瘤，应持续使用强力下疗法和温和药膏，这样能消除风、痰、胆性质的病症。
甘松香、三辛香、碱盐、岩盐、芝麻、五味子、茴香、乌苏、拉拉普德、星宿、药碱、祖巴、白芷、吉达嘎、匝甘达、苏格美、野菊与酸奶，用油煎煮可消除风性肿瘤，并能消除疼痛和腹胀。
巴麻果实、三辛香、茴香、五味子、五热药、匝莫、舌香、酸奶、牛奶、酥油以及芝麻和萝卜、枣子的汁液煮沸，能治疗风性肿瘤、淋巴肿大、腹胀、肋痛、心痛、腹痛、妇科病、痔疮、胃病、咳嗽、呼吸困难、发烧和食欲不振。
十根药：苏沙比、巴拉沙嘎、五味子、两种巴布、额兰达、拉纳、阿释甘达、嘎札根、白祖巴、列特、甘达巴拉嘎，每味各二两，在二十八份内煮沸。大麦、枣子、豌豆和麻沙各一升一同在十六升水中煮沸。
在其汁液中加入四升酸奶和一升酥油再次煮沸，加入芝麻、阿姆利达嘎、卡龙汁液各一升。同样加入酸味物、酸汤、盐、姜黄、白芷、嘎札根、拉纳、胡椒根、吉达嘎、乌苏、雅巴那嘎、拉拉普德、星宿、黑茴香、五味子、茴香、巴麻果、嘎拉比巴、臧子巴、布沙嘎、杜尔吉德、丹达、木尔巴、必当嘎、芝麻、哈斯提胡椒、杰玛、香草、苏苏根、嘎贡王母、嘎贡种子、生姜、两种灰药、野菊、塔列和尼利那拉果实，以及三种盐和三辛香。
这种含有上述成分的酸奶药油，能迅速治愈前述难治之症、健忘症、精神错乱、尿闭和风病、痔疮。三辛香、三果、乌苏、独摩、必当嘎、吉达嘎制成糊状，与牛奶和酥油煮沸可消除风性肿瘤。
韭菜根一百两，大根各五两，用一千两水煮至剩四分之一，加入半升芝麻。

བཞི་ཆ་ལུས་པར་ཕྱེད་སེ་འབྲུའི། །ཁུ་བ་ཆང་དང་འབྲས་ཁུ་སྐྱུར། །ཞོ་རྣམས་དེ་ཡི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། །ཚབ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤིང་ཀུན་དབྱི་མོ་ལ་ལ་ཕུད། །དབྱི་མོང་སྟར་བུ་ལྕེ་མྱང་ཚ། ། ཐང་ཤིང་སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། །མར་ནི་བྲེ་གང་བཅས་པར་བསྐོལ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཀུན་འཇོམས། །གཅོང་ཆེན་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཡི། །སྲང་དྲུག་པ་ཡི་མར་ཡང་བླུད། །འོ་མའི་སྐྱིན་པ་ཆང་དངས་སམ། །སེ་འབྲུ་ཞོ་སྤྲིས་སྦྱར་བའི་མར། ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །རླུང་གི་སྐྲན་ལ་བད་ཀན་འཕེལ། །དྲོ་འཇམ་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །སྙིང་རྒལ་ཁོང་ལྕི་སྙོམ་གྱུར་པ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །གཟེར་དང་ལྟོ་སྦོས་བཤང་སྲི་ལ། །གནས་ཤེས་བྱས་ནས་སྣུམ་བཅས་པའི། །སྨན་མར་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ དང་།།ཁུ་བ་རི་ལུང་བྱས་པ་ཡི། །རྒྱ་ཤུག་སེ་འབྲུ་ཆུ་དྲོན་དང་། །དར་བ་ཆང་དང་སྐྱུར་རྩབས་དང་། །ཆང་དངས་བཅས་པ་ནང་པར་བླུད། །ཡང་ན་ཕྱེ་མ་ལ་སོགས་པ། །ཐུག་པ་སླ་བོར་བྱས་པ་ནི། །ནང་པར་ཡང་ན་ཟས་སྔོན་བླུད། །ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་ཁུ་བ་དང་། །ལན་མང་ བགྲུངས་པར་གྱུར་པ་ཡི།།ལས་ནི་བྱེད་པར་ནུས་གྱུར་པའི། །རི་ལུས་རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས། །ཤིང་ཀུན་ཤུ་དག་ཨ་རུ་ར། ། ཟག་གནྡྷ་སེ་འབྲུ་དང་། །འུ་སུ་པ་ཏ་ཏི་མུ་ས། །མ་ནུ་ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། །སྤ་མའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཏ་ཀ་།ཐལ་སྨན་གཉིས་དང་ལན་ཚྭ་ གཉིས།།ཚ་བ་གསུམ་དང་ཟིར་དང་། །དབྱི་མོ་ད་ཏྲིག་སྟར་བུའི་ཕྱེས། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི། །སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ཆུ་སོ་དང་། །མཇུག་ཏོ་མངལ་དང་ཆུ་སོར་གཟེར། །བད་ཀན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད། །གསོ་དཀའ་སྐྲན་དང་འཕྱེན་དང་ནི། །གཅིན་དང་ཕྱི་ས་ འགགས་པ་དང་།།ལྐོག་མ་འགགས་ཤིང་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྱ་རྦབ་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །མཆེར་པ་གཞང་འབྲུམ་སྐྱིགས་བུ་དང་། །རྒྱུ་རླུགས་ལྟོ་སྦོས་མེ་དྲོད་ཉམས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ། །རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ལ་ལ་ཕུད། ། ཟ་མོ་དང་པི་པི་ལིང་། །དོང་གྲ་རིམ་ བཞིན་ཆ་རེས་བསྐྱེད།།ཐམས་ཅད་དང་ནི་ཆ་མཉམ་པའི། ། རུ་ར་བསྲེས་ཕྱེ་མ་འདི། །མེ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ཏི་མུ་ས། །རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ཟི་ར་གཉིས། །ཆ་མཉམ་ཤིང་ཀུན་བརྒྱད་ཆའི་ཕྱིར། །མར་བསྲེས་ཁམ་གྱི་དང་པོར་ཟོས། །མེ་དྲོད་དྲག་པོ་སྐྱེད་ བྱེད་ཅིང་།།རླུང་གི་སྐྲན་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཤིང་ཀུན་ཤུ་དག་ཁ་རུ་ཚ། །དོང་གྲ་དང་ནི་ལ་ལ་ཕུད། །རྣམ་རྒྱལ་མ་ནུ་རུ་རྟ་དང་། །དུར་བྱིད་དན་དའི་རྩ་བར་བཅས། །ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་འདི། །ཆུ་དྲོན་སྦྱར་འཐུངས་ལྟོ་བའི་ནད། །སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པ། །སེང་ གེས་རི་དྭགས་ཚོགས་རྣམས་ནི།།མཐུ་རྩལ་གྱིས་ནི་ཟིལ་ནོན་ལྟར། །ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་པི་པི་ལིང་། ། ཟ་མོ་དང་ཨ་རུ་རའི། །ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བླུད་ན། །སྐྲན་ཅན་བད་རླུང་ལས་གྱུར་ཚོགས། །ལྕགས་མདས་ལུས་ཕུག་བཞིན་དུ་འཇོམས། ། ཀ་རཉྫ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །ིན་ཏྲ་བ་རུ་ཎ་དབྱི་མོ།

剩余四分之一的芥子的汁液，酒和米汁酸，
酸奶各取一半，
三种盐和三果，
阿魏、茴香、拉拉布，
独一味、星果、岩盐，
甘草各半两，
以及一升酥油一起煎煮。
能够消除一切风引起的瘤，
在重病时所说的，
六两酥油也要服用。
牛奶凝乳、澄清酒或者，
芥子与酸奶混合的酥油，
能够消除风引起的瘤。
风引起的瘤会增长痰，
温和、食欲不振和，
心悸、腹重、平衡失调，
对此要进行催吐。
对于疼痛、腹胀、大便干结，
了解病位后用含油的，
药油、药粉和，
汁液制成丸剂的，
杜松子、芥子配温水和，
酸奶、酒和醋以及，
澄清酒一起在早晨服用。
或者将药粉等，
制成稀粥，
在早晨或饭前服用。
药粉、汁液和，
多次熬煮的，
能够发挥作用的，
丸药能够消除风和痰。
阿魏、白芷、诃子，
甘地、芥子和，
乌苏巴、巴达、地母草，
曼努、白色祖巴和，
巴玛果、奇达卡，
两种灰药和两种盐，
三辛香和孜然，
茴香、达德日、星果粉。
能治疗风和痰引起的，
心、肋、水道和，
尾部、子宫和水道疼痛，
痰风引起的疾病，
难治的瘤和肿块以及，
小便和大便阻塞，
喉咙堵塞和心病，
痉挛、食欲不振和，
脾病、痔疮、呃逆，
肠扭转、腹胀、消化力减退，
咳痰、呼吸不适都能消除。
岩盐和拉拉布，
扎莫和胡椒，
冬瓜依次各增一份，
全部等量的，
诃子混合的这个药粉，
就是明显的火性药。
三辛香和地母草，
岩盐和两种孜然，
等量阿魏八分之一，
混合酥油在第一口食物时服用。
能够产生强大的消化力，
并且能够消除风引起的瘤。
阿魏、白芷、岩盐，
冬瓜和拉拉布，
南瓜、曼努、土大黄和，
土鳖虫、丹达根一起，
各增一份的这个药粉，
配温水服用能治疗腹部疾病，
瘤和水肿等，
如同狮子以其，
威力降伏兽群一样，
能够降伏诸病。
岩盐和胡椒，
扎莫和诃子的，
药粉配温水服用，
能治疗瘤病人痰风引起的诸病，
如同铁箭穿透身体一样摧毁。
卡兰扎树叶和，
印度楝树、茴香。

།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །མ་ལུས་རིམ་བཀོད་རྒྱམ་ཚས་བཀབ། །བསྲེགས་ལ་བཏགས་ཏེ་ཞོ་དང་ནི། །ཞོ་ག་ཆུ་སྦྱར་བླུད་པ་དག་།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་འོར་ནད་དང་། །སྐྱ་རྦབ་གཞང འབྲུམ་ནད་རྣམས་སེལ།།ཤིང་ཀུན་སུམ་འགྱུར་རྒྱམ་ཚ་དང་། །དེ་ལས་ཨེ་རཎྜ་ཡི་མར། །སུམ་འགྱུར་དེ་ལས་སྒོག་སྐྱ་ཡི། །ཁུ་བ་སུམ་འགྱུར་སྦྱར་བ་དག་།བླུད་ན་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །རྒྱུ་རླུགས་གཟེར་གྱི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །ཁ་ལུང་ཁུ་བ་ཤིང་ཀུན་དང་། །སེ་འབྲུ་ རྒྱམ་ཚ་ཁ་རུ་ཚ།།ཆང་གི་དངས་མར་སྦྱར་བླུད་ན། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་སེལ། །བཅའ་སྒ་ཞོ་གཉིས་བུ་རམ་ཞོ། །བཞི་དང་ཏིལ་ནག་བཀྲུས་སྲང་གཅིག་།གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་མར་བཏགས་བྱིན་ཞིང་། །འོ་མ་དྲོ་འཇམ་རྗེས་བླུད་ན། །རླུང་གི་སྙིང་ནད་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། ། མངལ་གཟེར་རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ། །རླུང་གྱུར་སྐྲན་ལ་ཨེ་རཎྜའི། །མར་ནི་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བླུད། །བད་རླུང་འདྲེས་ལའང་དེ་ཉིད་བླུད། །མཁྲིས་པ་འདྲེས་ལ་འོ་མ་བཅས། །གལ་ཏེ་མཁྲིས་པ་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །ཚ་གྱུར་རླུང་གི་སྐྲན་ཅན་ལ། །མཐུན་པ་རྗེས་སུ་འབྱིན བྱེད་པ།།སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །དེས་ཀྱང་ཚ་བ་མ་བྲི་ན། །དེ་ལ་གཏར་ག་གདབ་པར་བྱ། །སྒོག་སྐྱ་བཤུས་པ་སྐམ་པོ་ནི། །སྲང་བཞི་ཆུ་དང་འོ་མ་ནི། །བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ནི་ནང་དུ་བསྐོལ། །འོ་མ་མ་ལུས་པར་བླུད་ན། །རླུང་གྱུར་སྐྲན་དང་རྟུག་འགགས་ དང་།།རླུང་ནད་གཟུགས་འཁུམས་མི་བཟད་རིམས། །སྙིང་ནད་ཁོང་འབྲས་ཟད་བྱེད་རྣམས། །འོ་མ་དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་འཇོམས། །ཏིལ་མར་ཆང་དང་བ་གཅིན་དང་། །རང་སྐྱུར་ཡ་བཀྵ་རར་བཅས། །བླུད་ན་སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །ལྟོ་སྦོས་ཅིག་ཅར་ འཇོམས་པར་བྱེད།།ཙིཏྲ་པི་པི་ལིང་སྤྲུ་ལ། །བཅའ་སྒ་ཤིང་ཀུན་ཨེརཎྜ། །རྒྱམ་ཚ་ཁ་རུ་ཚ་བཅས་པ། །བསྐོལ་བ་བླུད་ན་གཟེར་བ་དང་། །ལྟོ་སྦོས་རྟུག་འགགས་སེལ་མཆོག་ཡིན། །མ་ནུ་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ། །ནས་དང་བྱི་ཚེར་བ་ཤ་ཀ་།ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་ན་ནི། །ལྟོ་ ནད་སྦོས་དང་གཟེར་འཇོམས་བྱེད།།མ་ནུ་ཨེ་རཎྜ་འཇག་མའི། །རྩ་བ་ཐང་ཤིང་བཅའ་སྒ་རྣམས། །ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད། །ཁོང་པ་ཕྲག་པ་རྒྱབ་གཟེར་འཇོམས། །བྲག་ཞུན་དང་ནི་པ་ཡ་སྱ། །རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་བསྐོལ་བ། །རླུང་གྱུར་སྐྲན་ནད་ཅན་ལ་བླུད། ། རྟུག་སྐམ་ནད་ལ་ནས་ཀྱི་ནི། །ཆག་ཚེ་སྣུམ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན། །པི་པི་ལིང་ངམ་ལ་ཕུག་གི་།ཁུ་བ་དང་ནི་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །ནས་ཀྱི་ཟན་དྲོན་འོ་མར་བཅས། །རླུང་གི་རྟུག་འགགས་ནད་ལ་སྦྱིན། །ཡང་ན་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཆན། །སྣུམ་མང་ལན་ཚྭར་ལྡན་པ་སྦྱིན། །དུར་བྱིད དན་ཏི་ནི་ལི་ནི།། རུ་ར་དང་ཀམ་པི་ལྱ། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ཁ་རུ་ཚ། །དོང་གྲ་མར་དང་བཅས་པ་ནི། །དྲི་མར་བཅས་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །ནི་ལི་ནི་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ར་སྣ་པ་ལ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བྱི་དང་ག་།སྲང་རེ་ཆུ་བྲེ་བཞི་ནང་བསྐོལ། །ཁུ་བ་ བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ།།མར་བྲེ་གང་དང་ཞོ་བྲེ་གང་། །སུ་དྷ་ཀྵི་ར་སྲང་གཅིག་བསྐོལ། །དེ་ལས་མར་བྲེ་རེ་རེ་ན། །ནས་ཐུག་ཐུག་སླ་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །ཞུ་ཞིང་ལེགས་པར་འཁྲུས་ནས་ནི། །ཤ་ཁུ་བཟའ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ནི་ལི་ནི་ཡི་སྨན་མར་འདིས། །སྐྲན་མཛེ་དམུ་རྫིང་ངོ་ ཁབས་དང་།།འོར་ནད་སྐྱ་རྦབ་རིམས་ནད་དང་། །ཤ་བཀྲ་མཛེར་བ་སྨྱོ་བྱེད་འཇོམས། །ཁྱིམ་བྱ་རྨ་བྱ་གོང་མ་སྲེག་།ཁྲུང་ཁྲུང་བྱེའུའི་ཤ་ཁུ་དང་། །སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ཆང་དང་མར། །རླུང་གི་སྐྲན་ནི་སེལ་བ་ཡིན། །ཉུང་ཞིང་སྣུམ་ལ་སླ་ཞིང་དྲོ། །ཁ་ཟས་རླུང་སྐྲན་ཅན་གྱིས་ བཟའ།།

三棱、草果和荜茇、诃子，全部依次加入岩盐，烧制后研磨，与酸奶和酪浆水调和服用，能治疗瘤块、瘰疬、胸腔病、白癞、痔疮等疾病。
阿魏三倍量的岩盐，再加入三倍量的蓖麻油，再加入三倍量的大蒜汁调和，服用能治疗瘤块、瘰疬、肠痛和绞痛等疾病。
葱白汁、阿魏、芝麻、岩盐、黑盐与酒精调和服用，能治疗风引起的瘤块病。
草果二两、糖四两和黑芝麻（洗净）一两，研磨成粉末，配以温和的牛奶服用，能治疗风引起的心病、瘤块、痔疮、子宫痛和便秘。
风引起的瘤块，用蓖麻油与酒调和服用。风寒混合也服用此方。若有胆汁混合则加入牛奶。
如果胆汁增盛，对于热性风瘤患者，应当使用适宜的油性泻药。如果热症仍未减轻，则应当放血。
去皮干大蒜四两，用八倍量的水和牛奶煮，待牛奶完全煮干后服用，能迅速治疗风引起的瘤块、便秘、风病、身体萎缩、难忍的发热、心病和腹内肿瘤等疾病。
芝麻油、酒、牛尿、自然发酵物和甘草调和服用，能同时治疗瘤块、瘰疬和腹胀。
枳椇、荜茇、诃子、草果、阿魏、蓖麻、岩盐和黑盐煮制后服用，是治疗绞痛、腹胀和便秘的最佳方法。
牛蒡、蓖麻根、大麦、蒺藜和婆沙迦用水煮制服用，能治疗腹病、胀满和绞痛。
牛蒡、蓖麻、芦苇根、甘草和草果用水煮制后服用其汁液，能治疗腹部、肩部和背部疼痛。
岩脂和帕雅斯亚以及五大根煮制后，给予风引起瘤块病的患者服用。
对于大便干燥病，给予含油的大麦碎粥。与荜茇或萝卜汁调和服用。给予温热的大麦粥配以牛奶治疗风引起的便秘病。或者给予含有较多油和盐的豌豆粥。
土牛膝、大戟、尼利尼、诃子和甘比拉，大麦炒面灰、黑盐、冬瓜和酥油，用作导泻药。
尼利尼、三果、辣蓼、帕拉、普策谢尔、刺柏、胡椒各一两，在四升水中煮，直至剩八分之一。加入一升酥油和一升酸奶，以及一两苏达克希拉煮制。每次服用一升，配以稀薄的大麦粥。消化并充分排泄后，可食用肉汤。
这种尼利尼药油能治疗瘤块、麻风、瘰疬、皮肤病、胸腔病、白癞、发热病、白斑、疣和精神错乱。
家鸡、孔雀、天鹅、鹤和小鸟的肉汤，以及稻米饭、酒和酥油，能治疗风引起的瘤块。
风瘤患者应当食用少量、油腻、稀软和温热的食物。

།ཁ་ཟས་རླུང་སྐྲན་ཅན་གྱིས་ བཟའ།།བཏུང་བར་ཆང་གི་དངས་མའམ། །འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ཚན་བླུད། །མཁྲིས་གྱུར་སྐྲན་ནི་སྣུམ་དྲོ་ལས། །བྱུང་བ་དེ་ལ་རྒུན་འབྲུ་དང་། ། རུར་བསྐོལ་བུ་རམ་བཅས། །ཀམ་པི་ལྱ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཆོ་གའམ་ཁྲག་མཁྲིས་གསོར་བཤད་པའི། །བཀྲུ་སྨན་བླུད་དེ་ འཁྲུས་པ་ཕན།།རྩུབ་དྲོ་ལས་བྱུང་སྐྲན་ལ་ནི། །ཏིག་ཏའམ་བ་ཤ་ཀ་བསྐོལ་བའི། །མར་ནི་བླུད་པར་བྱས་པའམ། །རྩཝ་ཡི་རྩ་བ་ལྔ་པ་འམ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་བཤད་པ་དང་། །མར་བསྐོལ་བླུད་ན་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་སྡེ་ཚན་རྣམས། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་འོ་ མ་ཕན།།དེ་ཡང་བཤོལ་དུ་མེད་གྱུར་པར། །སྨན་པས་བཀྲུ་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི། །མར་རམ་འོ་མ་དག་གི་ནི། །བཀྲུ་སྨན་ཉེ་བར་གཏང་བར་བྱ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བ་མར་ནི་བྲེ་གང་དང་། ། རུ་ར་ནི་ཞི་ཆ་བཅུག་།བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་མཁྲིས་སྐྲན་ སེལ།།ཡང་ན་མཁྲིས་པའི་ཁོང་འབྲས་གསོར། །བཤད་པའི་སེང་ཕྲོམ་སྨན་མར་བླུད། །རྒུན་འབྲུ་ཤིང་མངར་པ་ཡ་སྱ། །ཤུག་པ་ཙནྡན་སྦྲང་རྩི་རྣམས། །འབྲས་བཀྲུས་ཆུ་དང་བླུད་ན་ནི། །མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ནི་སེལ་བར་འགྱུར། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། ། ཆུ་བྲེ་དོ་ནི་བསྐོལ་ནས་སུ། །བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ནི། །དྲོ་འཇམ་འོ་མ་ཆ་མཉམ་བླུད། །ཡང་ན་དེ་སྟེང་འོ་ཚན་ནི། །མེ་དྲོད་ཇི་བཞིན་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ཡིས་ནད་ནི་བསལ་བས་ན། །མཁྲིས་པ་ཅན་གྱི་སྐྲན་ཞིར་འགྱུར། །ཚ་ལ་མར་གྲང་བསྐུ་བའམ། །བསིལ བའི་སྨན་མར་བཅས་པ་བསྐུ།།ཆུ་སྐྱེས་ལོ་མས་རེག་བྱ་ཞིང་། །སྣོད་ཆུས་གང་ལ་རེག་པ་ཕན། །གཟེར་དང་མེ་དྲོད་བྲི་འགྱུར་ཞིང་། །ཚ་བའི་དང་པོ་ཚུལ་ཅན་གྱིས། །མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །ཁྲག་ནི་ལན་མང་དབྱུང་བ་ཕན། །རྩ་བ་ཆད་སྐྲན་མི་ཚ་ ཞིང་།།ཉེ་བར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཁྲག་ནི་སྐྱུར་བར་མི་འགྱུར་ལ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་མང་། །གཉིད་ཅིང་ནད་ནི་བསལ་བལ། །སྐམ་སར་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུས་བརྟ། །བརྟས་ན་ཉེས་པ་ལྷག་ལུས་ལ། །སླར་ཡང་མར་ནི་བསྟེན་པར་བྱ། །ཁྲག་དང་ མཁྲིས་པ་[(]འཕལ་[,]འཕེལ[)]གྱུར་པས།།སྐྲན་ནི་སྨིན་པར་ཕྱོགས་པ་ལ། །གསོ་བའི་བྱ་བ་མ་རྙེད་ཅིང་། །མཁྲིས་པའི་ཁོང་འབྲས་ལྟར་གསོ་བྱ། །སཱ་ལུ་བ་དང་རའི་འོ་མ། །པ་ཏོལ་སྐམ་སའི་ཤ་མར་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒུན་འབྲུ་འབྲ་གོ་སེ་འབྲུ་དང་། ། ཁ་རར་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་བཟའ། །བཏུང་བ་བ་ལ་བྲི་ཧ་ཏི། །ལ་སོགས་བསྐོལ་བ་བླུད་པར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དང་པོ་ནི། །སློན་བྱ་དེ་མི་བཟོད་སྨྱུང་བྱ། །ཁ་དྲོ་ཚ་བའི་ཐུག་སྩོགས་ཀྱི། །རིམ་པར་དེ་འོག་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་ཐལ་སྨན་དང་། །ཤིང་ཀུན་སྟར་བུ་ཉིས་འགྱུར་གཏང་། ། གལ་ཏེ་འབུར་རམ་གཏིང་རིང་གྱུར། །ཚོར་བ་ཆུང་ཞིང་སྲ་ལ་བརྟན། །ལྟོ་སྦོས་ལ་སོགས་ལྡན་པའི་སྐྲན། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་སྙི་བར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྐྲན་ཅན་གྱིས། །མར་ཚ་ཐལ་སྨན་བཅས་ཆུ་བླུད། །ནས་ཚིག འཁུས་ཐལ་ཚ་བ་གསུམ།།རྒྱམ་ཚ་ཤིང་ཀུན་ཁ་རུ་ཚ། །སེ་འབྲུ་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་མར། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྐྲན་མྱུར་འཇོམས། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུ་སྲང་གཉིས་དང་། །རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་སྲང་རེ། །ཆུ་བྲེ་བཞི་ཡི་ནང་དུ་བསྐོལ། །བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེ་དང་ནི། །མཉམ་ པའི་འོ་མ་མཉམ་པའི་མར།།བྱི་དང་ག་དང་ཤིང་ཀུན་དང་། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ལྕེ་མྱང་ཚ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་རྩབས་རུ་ཚ། །ཟུར་པ་ར་སྣ་ཤིང་མངར་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་དོང་གྲ་རྣམས། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཅས་པར་བསྐོལ། །གོ་བྱེ་ཡི་ནི་སྨན་མར་ནི། །

患有气瘤者食用食物。饮用酒的清液或者，煮沸的热水。胆瘤是由油热，所产生的，对此葡萄和，煮沸的糖蜜，坎皮拉和蜂蜜，以及仪轨或治疗血胆所说的，灌服泻药后沐浴有益。
对于由粗热所生的瘤，灌服煮沸的苦胆或婆沙迦的酥油，或者五根药或，所说的养生类和，煮沸的酥油灌服最为有益。尼拘陀等类，养生类牛奶有益。
此外在不可推迟时，医生应当用泻药和煮沸的，酥油或牛奶，施用泻药。
诃子和甘蔗，汁液酥油一升和，诃子十份加入，煮沸的酥油灌服能除胆瘤。或者如治疗胆内瘤所，说的姜黄药酥灌服。葡萄甘草帕雅斯雅，杜松檀香蜂蜜等，用洗米水灌服，能够祛除胆瘤。
牛舌草二两和，水两升煮沸，剩八分之一过滤后，温和等量牛奶灌服。或者在其上热牛奶，随温度灌服。由此除去疾病，胆性瘤将平息。
热时涂抹冷酥油或，涂抹凉药和酥油。莲叶触摸，以及触摸盛满水的容器有益。疼痛和消化力减退，初起热病者，特别是对胆瘤，多次放血有益。
根断瘤不发热，且将逐渐消失，血液不会变酸，血源性疾病也多。昏睡且病已除，用干地所生肉汤增强。增强后若有余患，应当再次服用酥油。
血和胆[(]暂时[,]增长[)]时，瘤趋向成熟，未找到治疗方法，应如胆内瘤般治疗。
稻米和山羊奶，土瓜干地肉酥油和，帕卢沙迦诃子，葡萄枣子芝麻和，加糖的食物食用。饮用婆拉比利哈提，等煮沸液灌服。
痰性瘤初起时，应软化若不能忍则禁食。温热热汤等，随后逐渐生起消化力。阿魏等碱性药和，阿魏茴香二倍施用。若是凸起或深入，感觉微弱且坚硬稳固，伴有腹胀等的瘤，施用热敷后使其软化。
痰性瘤患者，灌服热酥油加碱性药的水。炒麦灰三热，岩盐阿魏食盐，芝麻十根煮沸酥油，迅速摧毁痰性瘤。
贝子果实二两和，小五根各一两，在四升水中煮沸，剩四分之一与，等量牛奶等量酥油，必栗香加阿魏和，炒麦灰姜黄岩盐，刺柏香草食盐，祖尔巴拉斯那甘草和，胡椒冬虫夏草等，各加二钱煮沸。名为戈比耶的药酥

ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཅས་པར་བསྐོལ། །གོ་བྱེ་ཡི་ནི་སྨན་མར་ནི། །བད་ཀན་ སྐྲན་ནི་སེལ་བའི་མཆོག་།མཆིན་པ་མཆེར་པའི་ནད་དང་ནི། །སྐྱ་རྦབ་དང་ནི་ཕོ་བའི་ནད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བ་འཇོམས། །དེ་ནས་སྐྲན་ཅན་དེ་ཡི་ལུས། །མ་ལུས་པར་ནི་དུགས་བྱས་ལ། །སྐྲན་ཀུན་ལ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་ནི་བྱས་གྱུར་ན། ། གསོ་བ་གང་ཞིག་བྱས་པ་དེས། །གྲུབ་ཀྱི་རྩུབ་ཆོས་ཀྱིས་མི་འགྲུབ། །སྣུམ་ཞིང་དུགས་ཀྱིས་བརླན་ལུས་ཀྱི། །སྐྲན་ནི་སྙི་བར་གྱུར་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་བུམ་པ་ནི། །བཞག་པས་བཀང་ནས་དེ་བསལ་བྱ། །དེ་ནས་རས་ནང་ཆུད་བྱས་ཏེ། །ཚད་ཤེས་པ་ཡི སྐྲན་དབྲལ་བྱ།།ཤིང་གཅད་ར་རྨིག་མེ་ལོང་རྣམས། །ཇི་སྙེད་པ་ཡིས་ལེགས་པར་བཅིང་། །དེས་སྐྲན་གཅིག་པུ་དབྱི་བྱ་ཞིང་། །སྙིང་དང་རྒྱུ་མར་རེག་མི་བྱ། །ཏིལ་དང་ཟར་མའི་ས་བོན་དང་། །ཉུངས་ཀར་ཨེ་རཎྜ་ཡིས་བྱུག་།བད་ཀན་སྐྲན་ནི་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད། །དྲོ་ འཇམ་ཙམ་གྱིས་དུགས་བྱའོ།

将酥油两两熬煮。戈比药油，是最殊胜的祛除痰瘤之药。
能治疗肝脾疾病，以及白浊病和胃病。
能降伏咳嗽和呼吸不适。
然后对患瘤者的身体，全身进行熏蒸。
对于所有肿瘤，首先要进行油性熏蒸疗法。
采用这种治疗方法会有效果，而采用粗暴疗法则无效。
经过油性熏蒸湿润的身体，肿瘤变软后，
如前所述放置罐子，装满后将其取出。
然后放入布中，由熟练者切开肿瘤。
用木刀、马蹄刀、镜子等，根据需要妥善固定。
只能切除肿瘤本身，不能触及心脏和肠道。
用芝麻、豌豆种子，芥子和蓖麻油涂抹。
痰瘤要用温热适中的铁器进行熏蒸。

།དེ་ལྟར་གནས་ལས་བསྐྱོད་ནས་ནི། །བད་ཀན་སྐྲན་ལ་སྣུམ་བཅས་པའི། །བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་འཇམ་རྩི་དག་།རྩ་བ་བཅུ་པ་ལྡན་པར་སྦྱང་། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒུན་འབྲུ་ཤ་མ་དུར་བྱིད་སོགས། །སྲང་རེ་དང་ནི་བསྐོལ་བ་ ལ།།ེ་རཎྜ་ཡི་ཞུན་མར་ནི། །བྲེ་རེ་འོ་མ་དྲུག་འགྱུར་དང་། །ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བར་གྱུར་བ་འདི། །འདྲེས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། །སྐྲན་ཅན་འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་།རྒྱུ་རླུགས་ཁོང་འབྲས་གཟེར་བ་ནི། །རླུང་གི་ནད་ལ་བདུད་རྩི་ཡིན། །ཡང་ན་ནི་ལི་ནི་སྨན་མར། ། སྲང་གཉིས་ཚད་དུ་བླུད་པའམ། །དེ་བཞིན་སྐྱིད་དེ་བའི་སྨན་མར། །དམུ་རྫིང་སྐབས་བཤད་མར་ཡང་ཕན། །དན་ད་ཙི་ཏྲ་ཨ་རུ་ར། །སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལྔ། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །བརྒྱད་ཆ་ལུས་བཙགས་ཨ་རུ་ར། །བཅས་པ་བུ་རམ་དན་དར་མཉམ། །བཅུག ལ་ཏིལ་མར་དུར་བྱིད་ཕྱེ།།སྲང་བཞི་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །ཞོ་གཉིས་བསྐོལ་བསྒྲངས་ལྡེ་གུ་དེ། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་ཆ་མཉམ་པ། །དྲི་སྣ་བཞི་བཞི་སྲང་རེ་གཞུག་།དེ་ལས་ཨ་རུ་གཅིག་དང་། །ལྡེ་གུ་སྲང་གཅིག་བཅས་ཟོས་ན། །བདེ་བར་ནད་ནི་བྲེ་གང་འཁྲུ། ། སྐྲན་དང་སྙིང་ནད་གཞང་འབྲུམ་དང་། །གློ་ནད་ལྟོ་སྦོས་སྦྱར་བའི་དུག་།མཛེ་དང་དམུ་རྫིང་ནད་སློང་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་མཆེར་པའི་ནད། །སྐྱ་རྦབ་མིག་སེར་འཇོམས་པར་བྱེད། །འདི་ནི་དན་ད་ཙི་ཏྲ་ཀ་། རུ་ར་ཡི་ལྡེ་གུ་ཡིན། །སུ་དྷ་ཀྵི་རའི་རླན་དང་ནི། །དུར་བྱིད དང་ནི་ལེགས་བསྲེས་ཏེ།།མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཞོ་གཉིས་བཅས། །ལྡེ་གུས་ལེགས་པར་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །རུ་རྟ་དུར་བྱིད་ཨ་རུ་ར། །དན་ད་གུ་གུལ་ནས་ཚིག་འཁུས། །བ་གཅིན་བཅས་བླུད་ཡང་ན་ནི། །གུ་གུལ་ཉི་ཚེ་བ་གཅིན་བླུད། །ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས་བཤད་པའི། ། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་སྐྲན་འཇོམས་གཏང་། །རྩ་བ་ཟུག་ཅིང་ལྷུན་ཆེ་ལ། །སྲ་ཞིང་ལྕི་ལ་ཚོར་བ་མེད། །གཏིང་རིང་མ་སྨིན་པ་ཡི་སྐྲན། །ཐལ་སྨན་དང་ནི་ཆང་རྙིང་དང་། །མེ་ཡི་ལས་ཀྱིས་བསལ་བར་བྱ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཐལ་སྨན་ནི། །གཞང་འབྲུམ རྡེའུ་ཕོ་བའི་ནད།།གསོ་བའི་སྐབས་བཤད་གཏང་བྱ་ཞིང་། །ཞག་གཅིག་ཞག་གཉིས་ཀྱིས་ཆོད་པ། །ཡང་ན་ཞག་གསུམ་ངལ་སོས་ལ། །ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་ནད་དག་ནི། །འཕེལ་འབྲིའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །ཐང་ཤིང་དུར་བྱིད་དན་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ ཚ་བ་ལྔ།།སྭ་རྫི་ཀ་ཐལ་ནས་ཚིག་འཁུས། །པ་ཏ་དང་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ། །རུ་རྟ་བ་སར་སུ་གནྡྷ། །ཟི་ར་ནག་པོ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད། །ལན་ཚྭ་ལྔ་ནི་སྲང་རེ་དག་།བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། །ཞག་དང་ཞོ་དང་མར་དང་སྦྲུས། །རྫ་མར་དུབ་མ་ཤོར་བསྲེགས། ། རྫ་མ་མེ་ཡི་མདོག་འགྱུར་དེའི། །ཐལ་བ་བླངས་པ་འོ་མ་མར། །དར་བ་ཆང་སོགས་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །སྐྲན་དང་རྟུག་འགགས་རྒྱུ་རླུགས་དང་། །གཞང་འབྲུམ་དམུ་རྫིང་ཕོ་བའི་ནད། །སྲིན་ནད་བརྗེད་བྱེད་སྨྱོ་བྱེད་གདོན། །མངལ་ནད་ཁུ་ཆུ་ལས་གྱུར་རྡེའུ། །བྱི་ལ་སྦྲུལ་གྱི དུག་རྣམས་ཀྱང་།།ཐལ་བའི་སྨན་འདིས་སེལ་བར་བྱེད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྐྲན་ལ་སྣུམ། །ཤ་ཁུ་འོ་མ་མར་བསྟེན་ལ། །ཐལ་སྨན་བཏང་ན་སྐྲན་དག་ནི། །གནས་ནས་དུམ་བུ་དུམ་བུ་རུ། །བཅད་ནས་ཐུར་དུ་འབྱིན་པར་བྱེད། །མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །ཆང་ གོམས་སྣུམ་ཅན་ཟ་བ་ལ།།རྒྱུན་སྲང་དག་ཕྱིར་མནན་ཆད་དང་། །ཆང་རྙིང་སྐྱོན་མེད་བླུད་པར་བྱ། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུ་པ་རྙིང་པ། །རྒྱ་སྲན་སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་།ཙི་ཏྲ་པུ་རི་ཀ་རཉྫ། ། ཏི་མན་ད་ལ་ལ་ཕུད། །བ་རི་ན་ཡི་མྱུ་གུ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ དང་།།ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་སྐམ་པོ་དང་། །

如是从住处移动后，对于痰性肿瘤，应当用含油的泻药和软膏，配合十种根药进行清除。
胡椒、诃子、葡萄、沙麻、土茯苓等各一两煎煮，加入蓖麻油一升，牛奶六倍，一同煎煮。
此称为混合药油，是治疗肿瘤泻下的最佳方法，对于胃反、腹内肿瘤疼痛以及风病是甘露。
或者服用尼利尼药油二两，同样地，斯吉德瓦药油以及在治疗淋巴肿时所说的油剂也有效。
丹达、奇特拉、诃子各二十五两，在十六升水中煎煮，剩八分之一后过滤，加入诃子、糖、丹达等量。
加入芝麻油、土茯苓粉四两，荜茇、胡椒各二钱，煎煮后冷却成膏，加入等量的蜂蜜和芝麻油。
加入四种香料各一两，服用一颗诃子和一两药膏，能舒适地泻下一升病症。
能消除肿瘤、心病、痔疮、肺病、腹胀、合成毒、麻风、淋巴肿、食欲不振、脾病、白癜风、黄疸。
这就是丹达奇特拉诃子膏。
与苏达克希拉液、土茯苓良好混合，加入油和蜂蜜各二钱，用药膏能很好地泻下。
茜草、土茯苓、诃子、丹达、安息香、炒麦，加牛尿服用，或者单独服用安息香配牛尿。
按照仪轨成就所说的猛烈泻药来消除肿瘤。
对于根部疼痛、体积大、坚硬沉重无感觉、深入未成熟的肿瘤，应当用灰药、陈酒和火疗法来清除。
痰性偏重者，应当使用治疗痔疮、结石、胃病时所说的灰药。
间隔一天或两天，或者休息三天，应当致力于观察身体状况、病情的增减变化。
槐树、土茯苓、丹达、补骨脂、水晶和五辛香、碱灰、炒麦屑、巴达、三果、茜草、婆萨、素甘地。
黑葛缕子各半两，五种盐各一两，研磨成粉，与芝麻油、油脂、酸奶、酥油混合。
放入陶罐中密封烧制，待陶罐变色时，取出灰分，与牛奶、酥油、酸奶、酒等调配服用。
能治疗肿瘤、便秘、胃反、痔疮、淋巴肿、胃病、虫病、健忘、发狂鬼祟、子宫病、精液所致结石。
也能清除猫蛇毒。这种灰药能治愈上述疾病。
对于痰性肿瘤要服用油性物质，食用肉汤、牛奶、酥油，服用灰药后，肿瘤会从原处分成碎块向下排出。
对于消化力弱、食欲不振、习惯饮酒、食用油腻者，为了保持通畅应当适度压制，并服用无害的陈酒。
六十日龄陈稻、干豆、旱地动物肉、奇特拉、普里卡兰加、提曼达萝卜、瓦里那嫩芽、希克如、幼比尔瓦、干燥的幼萝卜。

ཤི་ཀྲུ་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ དང་།།ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་སྐམ་པོ་དང་། །ཁ་ལུང་ཤིང་ཀུན་སྟར་བུ་དང་། །སེ་འབྲུ་ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་བ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ངར་བ་དང་། །མར་དང་ཏིལ་མར་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །བཏུང་བར་ཆང་གི་དངས་མ་དང་། །སྐྱུར་རྩབས་དར་བཞོག་ཆུ། །བིད་ལ་ལ་ཕུད་ཕྱེ་མ། ། རྩ་བ་ལ་བསྐོལ་ཁུ་བའམ། །རྒུན་ཆང་རྙིང་པ་བླུད་པར་བྱ། །པི་པི་ལིང་དང་དེའི་རྩ་བ། །གོ་སྙོད་རྒྱམ་ཚ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཆང་གི་སྙིགས་མར་བསྲེས་པ་ཡིས། །སྐྲན་ནི་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །སློན་དང་སྨྱུང་བ་དུགས་དང་ནི། །སྨན་མར་བླུད་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་། །འཇམ རྩི་ཐལ་སྨན་མནན་ཆང་དང་།།ཆང་རྙིང་རི་ལུ་ཕན་ཟས་ཀྱིས། །བད་ཀན་སྐྲན་ཅན་གཏིང་ཟུག་པས། །གལ་ཏེ་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །དེ་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ཐ་མར་ནི། །མདེའུ་ལྕགས་སོགས་ཀྱིས་བསྲེག་པར་བྱ། །དེ་ནས་སྐྲན་ནི་མཐར་ཐུག་པར། །སྨན་པས་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་ ནས་ནི།།ལྟེ་བ་ཆུ་སོ་རྒྱུ་མ་སྙིང་། །སྤུ་ཡི་ཕྲེང་ནི་མ་གཏོགས་པར། །ཤིན་ཏུ་གཏིང་ཐུག་མ་ཡིན་པར། །མདེའུ་བསྲེགས་པའམ་ཡང་ན་ནི། །གཟོང་བུའི་ལྕགས་ནི་བསྲེགས་པའམ། །ཏིན་དུ་ཀ་ཡི་ཤིང་གིས་བསྲེག་།དེ་ནས་བསིལ་བས་མེ་དབལ་ནི། །ཞི་ནས་རྨ་ ལྟར་གསོ་བར་བྱ།།མ་ཞུ་རྗེས་འབྲེལ་སྨྱུང་བྱས་ནས། །ཐུག་པ་སོགས་ཀྱིས་མེ་དྲོད་བསྐྱེད། །རང་རང་རིམ་དང་འབྲེལ་པ་ལས། །འདྲེན་མའི་གསོ་བས་གསོ་བར་བྱ། །བཙས་པའི་དུས་ནི་འདས་གྱུར་པའི། །བུད་མེད་ལ་སྐྲན་ཁྲག་སྐྱེས་འབྱུང་། །དེ་ལ་ལུས་སྣུམ་ དུགས་བྱས་པར།།སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །ཏིལ་བསྐོལ་མར་དང་བུ་རམ་དང་། །ཚ་གསུམ་ག་བྲའི་རྩ་བའི་ཕྱེ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་ནི། །བུད་མེད་ཟླ་མཚན་མེད་ལ་བླུད། །ག་བྲའི་རྩ་བ་པི་པི་ལིང་། །ཐང་ཤིང་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ། །པི་པི་ལིང་གི་རྩ་ བ་ཡི།།ཕྱེ་མ་ཏིལ་བསྐོལ་ཆུར་སྦྱར་བ། །བླུད་ན་ཁྲག་སྐྲན་ནད་སེལ་བྱེད། །པ་ལ་ཤ་ཡི་ཐལ་བ་ནི། །བྲེ་བརྒྱད་ཏིལ་མར་མར་བྲེ་བརྒྱད། །བསྐོལ་ཏེ་ཚད་བཞིན་བླུད་ན་ནི། །སྐྲན་ནི་སྙི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྙི་བར་མ་གྱུར་ན། །མངལ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་ བྱ།།ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་ཐལ་སྨན་བཅས། །ཡང་ན་སུ་དྷ་ཀྴི་རར་སྦྱར། །ཡང་ན་དེ་གཉིས་དང་བསྲེས་པའི། །ཉ་ནི་ཁ་བོ་གཏང་བར་བྱ། །ཕག་རྒོད་ཉ་ཡི་མཁྲིས་པ་ཡིས། །བསྒོས་པའི་རས་མ་གཞུག་པར་བྱ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཐལ་སྨན་གཉིས། །ཕབས་སྦྱར་མངལ་ནི་སྦྱང་ཕྱིར་ གཏང་།།ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བའི་ཐལ་སྨན་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །སྒོག་སྐྱའི་ཆང་ནི་རྣོན་པོ་དང་། །ཉ་ཡང་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཐལ་སྨན་དང་། །འོ་མ་བ་གཅིན་མས་གཏད་བྱ། །དེས་ཀྱང་ཁྲག་འཛག་མ་གྱུར་ན། །སྐྲན་ འཇིག་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཕན།།བྱུང་ནས་མར་དང་ཏིལ་མར་བསྐུ། །བཅད་པ་དག་ནི་མི་བྱ་ཞིང་། །ཤ་ཁུ་འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་དང་། །བཏུང་བ་ཆང་ནི་སར་པ་བླུད། །ཁྲག་ནི་ཤས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བའི་གསོ་བ་བྱ། །རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་གྱུར་ན། །རླུང་གི་གསོ་ བ་ཀུན་ཀྱང་བྱ།།ལྟོར་སྤོས་སོགས་དང་རྟུག་སྐམ་ལ། །རླུང་བསལ་གསོལ་བ་ཇི་བཞིན་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་དམུ་རྫིང་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

生姜、萝卜嫩芽和干萝卜嫩芽、胡椒树枝、炒熟的大麦粉灰、三辛香和姜、酥油和芝麻油作为食物。
饮用酒的清液、酸水、酸奶和水。
毕达拉和萝卜粉末，或者煮根部的汤液，或者灌服陈酿葡萄酒。
胡椒及其根部、高良姜、岩盐、荜拨，与酒渣混合，能迅速消除瘤块。
蒸汽、禁食、热敷以及服用药油、泻药、软膏、灰药、压制酒和陈酿丸药、有益食物。
如果痰瘤深入而未能平息，那么应当放血，最后用铁针等烧灼。
然后医生将瘤块包裹在布中，除了脐部、水道、肠和心脏的毛发线外，不要太深入，用烧热的铁针或铁凿，或者用天冬木烧灼。
之后用凉剂平息火势，像治疗伤口一样医治。
消化不良时应当禁食，用汤等增强消化之火，按照各自的次第，用交替疗法治疗。
对于过了分娩期的妇女，会出现血瘤，对此应当进行油性按摩，施用油性泻药。
煮沸的芝麻油、糖蜜、三辛香、甘草根粉，用于治疗血瘤和无月经的妇女。
甘草根、胡椒、肉桂、迦兰阇树皮、胡椒根的粉末，用煮沸的芝麻水调和，服用能消除血瘤病。
波罗沙树灰八升、芝麻油八升、酥油八升，煮沸后按量服用能使瘤块软化。
如果未能软化，应当施用子宫泻药。
芝麻膏与灰药，或者与苏陀克希拉调和，或者与这两种混合的斑鱼一起使用。
用野猪和鱼的胆汁浸泡的布条应当放入。
或者用糖蜜和灰药两种，加入酵母，为了清净子宫而施用。
用于消除血胆的灰药，与蜂蜜和酥油一起制成膏剂服用。
辛辣的大蒜酒和鱼也应当给予。
十根药灰药与牛奶、牛尿一起施用。
如果这样还不能止血，则瘤块破坏剂的配方有效。
出血后涂抹酥油和芝麻油，不要切除，食用肉汤和米饭，饮用新酿的酒。
如果出血过多，应当进行消除血胆的治疗。
如果受到风病困扰，也应当进行所有风病的治疗。
对于腹胀等和干粪，应当按照消除风的方法治疗。
这是《医论八支精华概要》中治疗篇第十四章。
接下来将讲解治疗淋巴结肿大的章节。

།ནད་ནི་ཤས་ཆེར་སྩོགས་པ་དང་། །བུ་གའི་རྒྱུན་ སྲང་འགགས་པ་ལ།།དམུ་རྫིང་འབྱུང་བས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གམ་གཉིས། །ེ་རཎྜའི་མར་བ་གཅིན་བཅས། །འོ་མར་བཅས་པའམ་བ་གཅིན་ནམ། །མ་ཧེའི་གཅིན་ནི་བླུད་བྱ་ཞིང་། །བ་ཡི་འོ་མ་བླུད་པར་བྱ། །ལྟོ་སྦོས་ཚ་ བས་ཉམ་ཐག་ཅིང་།།སྐོམ་དང་བརྒྱལ་བས་ནོན་པ་ལ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་བླུད་པར་བྱ། །རྩུབ་ཅིང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ཡི། །ནད་ནི་སྦྱོང་བར་འདོད་པ་ཡིས། །སྣུམ་ཆོས་དང་ནི་སྨན་མར་དག་།དམུ་རྫིང་འཇོམས་པ་སྦྱར་བར་བྱ། །སྲང་དྲུག་རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཆུ། །ཞོ་ག་ཆུ་ནི་བྲེ་བརྒྱད་ བསྐོལ།།དོང་གྲ་སྲང་གསུམ་མར་དང་ནི། །ཏིལ་མར་བྲེ་ནི་རེ་རེ་དང་། །ཞོ་ག་ཆུ་ནི་བྲེ་བཞི་དག་།བསྐོལ་བ་འདི་ནི་བླུད་གྱུར་ན། །དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི། །སྐྲན་ལའང་མཆོག་ཏུ་ཕན་པ་ཡིན། །བཞི་འགྱུར་ཆུ་དང་ཉིས་འགྱུར་ གཅིན།།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་སྲང་གཅིག་ལྡེ་གུ། །བྲེ་གང་མར་བསྐོལ་ཐལ་སྨན་བཅས། །དམུ་རྫིང་ཅན་ལ་བླུད་པར་བྱ། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་དང་། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །ཆང་དང་རང་སྐྱུར་བཅས་པ་དང་། །མར་བསྐོལ་བ་ཡང་བླུད་པར་བྱ། །སྣུམ་འདི་སྣུམ་ བཅས་ཉམས་སྟོབས་ནི།།སྐྱེ་ཞིང་རླུང་ནད་ཞི་གྱུར་ནས། །ནད་ནི་གནས་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། །ཆོ་ག་གྲུབ་བཤད་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །པ་ཏོ་ལའི་རྩ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སྐྱེར་པ་བྱི་དང་ག་ཞོ་རེ། །ཀམ་པི་ལ་དང་ནི་ལི་ནི། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ཞོ་གཉིས་གསུམ་བཞི། །ཕྱེར་བཏགས་ བ་གཅིན་སྦྱར་བ་བླུད།།འཁྲུས་ནས་ཐུག་པ་ཤ་ཁུ་ནི། །སྐམ་སར་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །དེ་ནས་ཞག་དྲུག་འོ་མ་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་དང་བསྐོལ་བ་ནི། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བླུད་བྱས་ན། །འདི་ཡིས་དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་ནི། །དམུ་ཆུར་གྱུར་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད། །བི་ཤ་ ལ་དང་ཤང་ཁི་ནི།།དན་ད་སེང་ཕྲོམ་ཤུན་ཤུ་དག་།རྒྱ་ཤུག་ཕྲེའུ་རྒུན་འབྲུ་དང་། །རྒྱ་ཤུག་སྦོམ་ཆུ་བུ་རམ་ཆང་། །བ་གཅིན་དང་ནི་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །ལ་ལ་ཕུད་དང་སྤ་མའི་འབྲས། །འུ་སུ་ཤུ་ཏི་ཟིར་ནག་།པི་པི་ལིང་རྩ་ཀ་ར་བཱི། ། ཟ་མོ་དང་ཟུར་བ་དཀར། །ཤུ་དག་ ཟི་ར་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཚ་བ་གསུམ་དང་ཁྲོན་བུ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཐལ་སྨན་གཉིས། །མ་ནུ་རུ་རྟ་ལན་ཚྭ་ལྔ། །བྱི་དང་ག་རྣམས་ཆ་མཉམ་དང་། །དན་ད་ཆ་གསུམ་དེ་བཞིན་དུ། །དུར་བྱིད་བི་ཤལ་ཉིས་འགྱུར། །ས་དལ་ནི་བཞི་འགྱུར་ཏེ། །ཕྱེ་མ་འདི་ནི་སྲེད་མེད་དུ། ། ཞེས་བྱ་ནད་ཀྱི་ཚོགས་འཇོམས་བྱེད། །འདི་བསྟེན་ནད་ནི་མི་གནས་ཏེ། །ཁྱབ་འཇུག་གིས་བཅོམ་ལྷ་མིན་མཚུངས། །དམུ་རྫིང་ནད་ལ་དར་བ་བླུད། །སྐྲན་ཅན་རྒྱ་ཤུག་ཆུ་སྦྱར་བླུད། །རླུང་གིས་ལྟོ་སྦོས་ཆང་སྦྱར་གཏང་། །རླུང་ནད་ཉིད་ལ་ཆང་དངས་སྦྱར། །ཕྱིས་འགགས ལ་ཞོག་ཆུ།།གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལའང་ཞོག་ཆུས། །བཅད་སྙམ་སེམས་ལ་ད་ཏྲིག་ཆུས། །མ་ཞུ་བ་ལ་ཆུ་དྲོན་ལས། །མཚན་བར་རྡོལ་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐད་འགགས། །སྙིང་དང་ཕོ་བའི་ནད་དང་ནི། །མཛེ་དང་མེ་དྲོད་ཉམས་དང་རིམས། །མཆེ་ བའི་དུག་དང་རྩ་བའི་དུག་།དབྱིག་དུག་སྦྱར་བའི་དུག་བཅས་ལ། །ཅི་རིགས་པར་ནི་ཕྱེ་མ་འདི། །ཁོང་པ་སྣུམ་དང་ལྡན་པ་ལ། །བླུད་ནས་འཁྲུ་རུ་གཞུག་པར་བྱ། །སྤ་མའི་འབྲས་བུ་བྱ་སྣུ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནི་ལི་ནི། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ཀྱི་ལྕེ་བ། །དུར་བྱིད་ཤུ་དགས་ཏ ལ།།རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ཁ་རུ་ཚ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཕྱེ་མར་བཏགས། །སེ་འབྲུའི་ཁུ་བའམ་འབྲས་བུ་ནི། །གསུམ་གྱི་ཁུ་བའམ་ཤ་ཁུའམ། །བ་གཅིན་དྲོ་འཇམ་ཆུ་ལས་བླུད། །

病症多数积聚，以及孔道经脉阻塞时，会生疖肿，因此应当经常服用泻药。或者一个月或两个月，用蓖麻油和牛尿，或加入牛奶，或单用牛尿，或用水牛尿饮用，以及饮用牛奶。
腹胀发热而疲惫，被口渴和昏厥所困扰时，应当饮用母驴奶。对于粗糙且风气偏重的病症，想要清除的话，应当配制油性疗法和药油来消除疖肿。
六两十根药材的水，八升酸奶清水煮沸，三两冬瓜和酥油以及芝麻油各一升，四升酸奶清水，煮沸后饮用，能消除一切疖肿。对风病和痰病引起的瘤块也极为有效。
四倍水和二倍尿，一两诃子制成糊状，一升酥油煮沸加入灰药，给疖肿患者服用。大麦、枣、豆类和五种根药煮水，加入酒和自然发酵物，以及煮沸的酥油也要服用。
这些油性药物能增长体力，平息风病，病症从原处移动后，完成仪轨所说的泻下。
使用蛇瓜根、三果、鼠李、毕达迦、酸奶、樟脑、青黛、枳椇子二三四分，研磨成粉与牛尿调和服用。泻下后给予肉汤，应给予干燥处的肉汤。然后六天用牛奶和三辛香煮沸，反复饮用，这能消除一切疖肿，即使变成脓水也能消除。
毕舍罗、商企尼、檀香、生姜皮、白芷、枣、小枣、葡萄、大枣、水、糖蜜酒，与牛尿调和服用。
萝卜、芒果核、乌苏、茴香、黑芝麻、胡椒根、迦罗卫、姜黄和白蔷薇、白芷、茴香、枳椇子、三辛香、井泉、三果、二灰药、曼陀罗、飞蓟、五盐、毕达迦等量，檀香三份，同样地独行根、毕舍罗二倍，沙棘四倍，此粉名为'无渴'，能消除病症群。
服用此药病不住，如同毗湿奴降伏阿修罗。疖肿病用酸奶服用，瘤患者用枣水调服，风引起的腹胀用酒调服，风病本身用清酒调服。
后门阻塞用葱水，痔疮患者也用葱水，断想心时用达特利迦水，消化不良用温水。夜间破溃和白癞，咳嗽、呼吸不畅、声音嘶哑，心脏和胃病，以及麻风、消化力减退、发热，犬咬毒和根毒，配制毒和合成毒等，根据情况使用此粉末，对于体内有油性者，服用后应当引导泻下。
芒果核、鸟粪、三果、青黛、水晶盐、牛舌草、独行根、白芷、岩盐和黑盐，胡椒研磨成粉，用海椒汁或三果汁或肉汤或温和的牛尿水服用。

།བ་གཅིན་དྲོ་འཇམ་ཆུ་ལས་བླུད། །འདིས་ནི་སྐྲན་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། །མཆེར་པ་དམུ་རྫིང་ཐམས་ ཅད་དང་།།ཤ་བཀྲ་མཛེ་ནད་མ་ཞུ་དང་། །དྲོད་ཉམས་མེ་དྲོད་མ་སྙོམས་དང་། །གཞང་འབྲུམ་སྐྱ་རྦབ་མིག་སེར་དང་། །རྐང་ལག་ཞ་བའི་ནད་དང་ནི། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་རྣམས། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་མྱུར་དུ་སེལ། །ནི་ལི་ནི་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ལྕང་ མ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་།།ལན་ཚྭ་དང་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཕྱེ་མ་ཞུན་མར་བླུད་ན་ནི། །དམུ་རྫིང་སྐྲན་གྱི་ནད་རྣམས་སེལ། །སྦྱང་བྱས་ཉམ་ཆུང་བར་བར་དུ། །རྔ་མོ་བའམ་ར་ཡི་ནི། །འོ་མ་སྔོན་བཞིན་བླུད་པར་བྱ། །བཤོལ་དུ་མེད་པའི་ནད་ལ་ནི། །བཀྲུ་སྨན་ཕྱིར་ ནི་སྣུམ་བཅས་གཏང་།།མཆོག་ཏུ་ཉམ་ཆུང་གྱུར་ལ་སྦྱིན། ། རུ་ར་ཡི་ཕྱེ་མ་ནི། །བྲེ་གང་མར་ནི་བྲེ་བཞི་དང་། །མེ་ལ་བཞུས་ནས་གཟར་བུ་ཡིས། །དཀྲུགས་ནས་ནས་ཀྱི་སྦུན་པའི་ནང་། །ཟླ་གཅིག་བཞག་ནས་དེ་རྗེས་ལ། །ཕྱུང་སྟེ་ལེགས་པར་བཞུས་ནས་ནི། ། ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་ཁུ་བ་དང་། །ཞོ་ནི་སྐྱུར་པོ་བཅས་པ་བསྐོལ། །དེ་འཐུངས་དམུ་རྫིང་སྐྲན་ལྟོ་སྦོས། །གཏུན་འདྲའི་རླུང་ནད་ཁོང་འབྲས་དང་། །མཛེ་དང་སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་རྣམས། །ཉེ་བར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤྲཱི་ཁཎྜ་བའི་འོ་མ། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ནས གཟར་བུས་དཀྲུགས།།ལས་བྱུང་མར་ནི་སྣུ་ཧ་ཡི། །འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་སྔ་མར་མཚུངས། །འོ་མ་བྲེ་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །སུ་དྷ་ཀྵི་ར་བྲེ་ཕྱེད་བཅས། །ཞོར་གྱུར་བསྲུབས་པ་ལས་གྱུར་མར། །དུར་བྱིད་བསྐོལ་བའང་ཡོན་ཏན་དེའོ།

用温和的牛尿水服用。这能治疗一切肿瘤疾病，
以及所有脾病、甲状腺肿，
白癜风、麻风病、消化不良，
体温下降、消化功能失调，
痔疮、白癜风、黄疸，
手脚瘫痪的疾病，
以及风、胆和痰病，
服用泻药能迅速消除。
青黛和三种辛香料，
柳树和硝石，
以及盐和胡椒，
将粉末与酥油服用，
能治疗甲状腺肿和肿瘤疾病。
在清洗后身体虚弱时，
应该像之前一样服用
母骆驼或山羊的奶。
对于不能延误的疾病，
应该服用含油的泻药。
对于极度虚弱者使用。
诃子粉末
一升，以及四升酥油，
在火上熔化后用勺子
搅拌，放入大麦壳中，
存放一个月后，
取出并充分熔化，
与诃子煮成的汤汁和
酸酪一起煮沸。
饮用后能治疗甲状腺肿、肿瘤、腹胀，
杵状风病、腹内肿块，
麻风病、精神错乱、健忘等，
都能有效地消除。
白檀树的乳汁，
煮沸后冷却，用勺子搅拌。
所得之酥油与牛奶树的
乳汁一起煮沸，效果与前法相同。
十六升牛奶和
半升月光树乳汁，
搅拌成酪后提炼的酥油，
以及甘遂煮制的也有同样功效。

།མར་ནི་བྲེ་གང་དག་དང་ནི། ། འོ་མ་བརྒྱད་འགྱུར་ནང་དུ་ནི། །སྣུ་ཧའི་འོ་མ་སྲང་གཅིག་དང་། །དུར་བྱིད་སྲང་དྲུག་བསྐོལ་དེ་བཞིན། །འདི་བླུད་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་དང་། །ཤ་ཁུ་མངར་པོའམ་འོ་མ་བླུད། །མ་ཞུ་འཁྲུས་པར་གྱུར་པ་དང་། །བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོན་བླུད། །དེ་ནས་ཐུག་པ་དེ་འོག་ནི། ། ཀུ་ལངྠ་ཡི་ཡུ་ཤ་བླུད། །དེ་ལྟར་ཁོང་རྩུབ་ཞག་གསུམ་བླུད། །སླར་ཡང་ཐུག་སོགས་རིམ་པར་བླུད། །རིམ་པ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཞུན་མར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བླུད། །མར་ནི་བསྐོལ་བར་གྱུར་པ་འདི། །སྨན་པ་ལས་ལ་བྱང་བ་ཡིས། །སྐྲན་རྣམས་དང་ནི་དབྱིག དུག་དང་།།དམུ་རྫིང་བསལ་ཕྱིར་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་པི་ལུ་ལྡེ་གུར་བསྐོལ། །ལྟོ་སྦོས་སེལ་བར་བླུད་པར་བྱ། །སེང་ཕྲོམ་ནི་ལི་ནི་མར་རམ། །འདྲེས་པའི་སྨན་མར་བླུད་པར་བྱ། །ནད་བསལ་ནས་ནི་རིམ་གྱིས་ཟས། །སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ཡང་ཞིང་ཉུང་། །བྱིན་ ལ་དམུ་རྫིང་ཅན་གྱི་ནི།།ནད་ཀྱི་ལྷག་མ་དག་བྱའི་ཕྱིར། ། རུ་ར་ནི་རྡོག་མ་སྟོང་། །བ་གཅིན་དང་སྦྱར་འོ་མ་བླུད། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྡོག་སྟོང་། །སུ་དྷ་ཀྵི་རར་ལེགས་བསྲེས་པའམ། །པི་པི་ལིང་ནི་བསྐྱེད་སྦྱིན་པའམ། །འོ་མར་འཐུང་ཞིང་བྲག་ཞུན་བཟའ། །དེ་བཞིན་ གུ་གུལ་འོ་མ་དང་།།ཆ་མཉམ་སྒེའུ་གཤེར་ཁུ་བ་སྦྱིན། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་ཙི་ཏྲ་ཀའི། །ལྡེ་གུ་འོ་མར་སྦྱར་བ་བླུད། །ཟླ་གཅིག་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །བཅའ་སྒ་འོ་མར་བཅས་པ་བླུད། །དན་ད་ཙི་ཏྲ་བྱི་དང་ག་།དབྱི་མོ་ཚ་བ་གསུམ་ལྡེ་གུ། །ཞོ་གཉིས་འོ་མ་སྦྱར་བླུད་ན། ། དམུ་རྫིང་འཕེལ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ཡང་ན་སུ་དྷ་ཀྵིར་མར། །བཅས་པའི་ཁ་ཟས་ཟླ་གཅིག་སྦྱིན། །སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ལ་སྦངས་བའི། །པི་པི་ལིང་དང་ཁུར་བ་སྦྱིན། །གལ་ཏེ་རྩིབ་ལོགས་གཟེར་ཞིང་རེངས། །སྙིང་བརྒལ་རླུང་གི་ནད་ལྡང་ན། །དེ་ལ་ཏིལ་མར་བིལ་བ དང་།།ཐལ་སྨན་དང་ནི་ལྡན་པར་སྦྱིན། །ཏུན་ཏུ་ཀ་དང་བ་ལ་དང་། །བ་ལ་ཤ་འམ་ཏིལ་སྡོང་དང་། ། པ་མརྒ་ཀ་ཏ་ལི། །གྣི་མནྠཱི་ཐལ་བ་རྣམས། །སོ་སོར་གཟགས་པ་བསྐོལ་བ་བླུད། །བད་ཀན་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ། །དེ་གཉིས་རླུང་དང་འདྲེས་གྱུར་པ། ། སྟོབས་ལྡན་རང་གི་སྨན་བཅས་པ། །ེ་རཎྜ་ཡི་ཏིལ་མར་ཕན། །ཐང་ཤིང་ཨརྒ་པ་ལ་ཤ་།ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་ཤི་ཀྲུ། ། ཤྭ་ཀརྞ་བ་གཅིན་བཅས། །ལྡེ་གུ་ལྟོ་བའི་ཕྱི་རིམ་བྱུག་།བྲི་ཤི་ཀལི་ཤུ་དག་དང་། །བཅའ་སྒ་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། །འུ་སུ་རུ་རྟ་བ་སྤྲུ་གཉིས། །བསྐོལ བ་བ་གཅིན་བཅས་པ་བླུགས།།འཁྲུས་ཤིང་ལྟོ་བ་ཞུམ་འགྱུར་བའི། །ས་ར་ན་ལ་སོགས་དུགས་བྱ། །གོས་ཀྱིས་ལེགས་པར་དཀྲི་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་རླུང་གིས་སྤོས་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་ལེགས་པར་འཁྲུས་གྱུར་པ། །སླར་ཡང་སྦོས་གྱུར་དེ་ལ་ནི། ། སྣུམ་བཅས་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་གཉིས། །བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་དྲག་པོར་བྱ། །རླུང་གིས་རེངས་དང་བཅས་གྱུར་པས། །གང་ཞིག་ལྟོ་སྦོས་གྱུར་པའི་མི། །དེ་ལ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ནི། །བ་གཅིན་བཅས་པ་མས་གཏོང་བྱ། །དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་སྤྱི་ཡི་ནི། །གསོ་བ་གྲགས པར་བཤད་པ་ཡིན།།དེ་ནས་རླུང་གྱུར་དམུ་རྫིང་ཅན། །བི་ད་རི་སོགས་མར་བསྐོལ་བླུད། །དེ་ནས་སྣུམ་གྱིས་ཞེན་བྱས་ཤིང་། །ཡན་ལག་དུགས་བྱ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །འདི་ལ་སེང་ཕྲོམ་མར་རམ་ནི། །འདྲེས་པའི་སྨན་མར་ལན་མང་བླུད། །ཐུག་སྩོགས་རིམ་པ་ བྱས་ནས་ནི།།སྟོབས་བསྐྱེད་ཕྱིར་ནི་འོ་མ་བླུད། །ཉམས་སྟོབས་རྙེད་ནས་རིམ་གྱིས་ནི། །འོ་མ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །ཡུ་ཤ་ཤ་ཁུ་སྐྱུར་དང་ནི། །ལན་ཚྭར་བཅས་པས་མེ་དྲོད་བསྐྱེད། །རྟུག་འགགས་གྱུར་ནས་སླར་སྣུམ་དང་། །དུགས་བྱ་དེ་འོག་མས་གཏོང་བྱ། །

一升酥油和八倍的牛奶，在其中加入一两蓖麻油，六两杜尔比德，同样煮沸。
给予此药，之后给予粥汤和甜肉汤或牛奶。
若出现不消化和腹泻，则给予煮沸的生姜温水。
之后在粥汤之后，给予库兰达汤。
如此给予三天粗糙的药物，再次依次给予粥汤等。
依照这些次第，反复给予熔化的酥油。
此煮沸的酥油，由精通医术者，为了消除瘤、毒、水肿而给予。
或者用毕露煮成糊状，给予以消除腹胀。
生姜、尼利尼酥油或混合药油给予。
去除病后，逐渐给予食物，少量清淡的大米饭。
为了清除水肿病人的病余，给予一千颗诃子配合牛尿和牛奶。
或者一千颗胡椒与苏达克希拉良好混合，或者增量给予胡椒，或饮用牛奶食用岩盐。
同样，给予等量的安息香与牛奶，以及阿魏汁液。
或者给予檀香、吉达拉迦糊状物配合牛奶。
一个月给予生姜、胡椒、生姜配合牛奶。
丹达、吉达拉、毕达嘎、土茯苓、三辛糊状物，二两配合牛奶给予，能消除水肿增长。
或者给予一个月苏达克希拉配合酥油的食物。
给予浸泡在苏达克希拉中的胡椒和酸粥。
如果肋部疼痛僵硬，昏厥，风病升起，则给予芝麻油配合毕勒瓦和灰药。
图恩图卡、巴拉、巴拉夏或芝麻茎、帕玛尔嘎卡达利、格尼曼提的灰分，分别过滤煮沸后给予。
对于痰、风或胆或二者与风混合的强大病症，配合自身药物的额兰达芝麻油有益。
檀香、阿尔嘎帕拉夏、生姜、胡椒、希格如、希瓦卡尔纳配合牛尿的糊状物涂抹腹部外围。
毗利希卡利、白芷、五根药、乌苏、如达、两种巴斯布煮沸配合牛尿灌注。
洗浴后腹部下陷时，用萨拉那等作熏蒸，用衣服妥善包裹，如此风不会引起肿胀。
若某人洗浴后再次肿胀，则对其进行含油、酸、两种盐的强力灌肠。
对于因风引起僵硬而腹胀的人，对其进行含牛尿的强烈灰药灌肠。
如此所说的是水肿的一般治疗方法。
然后对于风性水肿者，给予毗达利等煮成的酥油。
之后用油脂滋润，对肢体作熏蒸，进行导泻。
对此给予生姜酥油或混合药油多次。
按次第给予粥汤等，为增强体力而给予牛奶。
恢复体力后逐渐停止牛奶。
汤、肉汤、酸味和盐分能生起消化之火。
若大便阻塞，再次用油脂和熏蒸，之后进行灌肠。

།དུགས་བྱ་དེ་འོག་མས་གཏོང་བྱ། ། རྩུབ་ཅིང་མས་གཏོང་སྨན་བཅས་པའི། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་མས་གཏོང་སྦྱར། །གཡོ་ཞིང་ཚིགས་རུས་ལ་འཇུག་པ། །རྩུབ་ཅིང་འཕྱེན་དང་ཕྱིས་འགགས། །མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་ཏིལ་མར་དང་། །ེ་རཎྜའི་མར་རླུང་འཇོམས་པའི། །སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །ཁྲུས མི་བྱ་ལ་འོ་མ་མར།།ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་ཞི་བྱེད་གཏང་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་སྟོབས་ཆེ་ལ། །མངར་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །ཤ་མ་དུར་བྱིད་འབྲས་བུ་གསུམ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །དེ་འོག་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་བསྐོལ། །ཁུ་བར་ཁ་ར་སྦྲང་ རྩི་མར།།ལྡན་པ་ནི་རུ་ཡང་ཕན། །དེ་བསྐོལ་སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་གཏང་། །ཉམ་ཆུང་དང་པོ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །འོ་མ་མས་གཏོང་གེས་སྦྱང་བྱ། །མེ་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །འོ་མ་དུར་བྱིད་ལྡེ་གུའམ། །ེ་རཎྜ་དང་བསྐོལ་བའམ། །སད་ལ་དང་ཀྱི་ ལྕེ་བའམ།།དོང་ག་བསྐོལ་བ་དག་གིས་བྱ། །བད་ཀན་བཅས་ལ་བ་གཅིན་བཅས། །རླུང་ཅན་ཏིག་ཏ་མར་བཅས་པའི། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །འདི་དག་འོ་མར་བཅས་བཟའ་བའམ། །བི་ད་རི་སོགས་སྡེ་བསྐོལ་བླུད། །དམུ་རྫིང་ཅན་ལ་འོ་ཐུག་ནི། ། སྦྱིན་ཞིང་ཉེ་བར་བསྐུ་བར་བྱ། །སླར་ཡང་འོ་མ་འཇམ་རྩི་དང་། །བཀྲུ་སྨན་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏང་། །རིམ་པས་ངེས་པར་གནས་བྱས་ཏེ། །མ་ཡེངས་མཁྲིས་གྱུར་དམུ་རྫིང་བསལ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་མར་བསྐོལ་གཏང་། །ཉམས སྟོབས་ལྡན་པས་དུགས་བྱས་ཏེ།།སུ་དྷ་ཀྵི་རའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །ཐུག་སོགས་རིམ་དང་ཐལ་སྨན་ཚ། །ལྡན་པས་བད་ཀན་སེལ་བ་སྦྱིན། །བ་གཅིན་ཚ་གསུམ་ཏིལ་མར་བཅས། །མས་གཏོང་དྲག་པོ་བྱ་བའང་ཕན། །མུངྒ་ཀ་སོགས་ལྡེ་གུ་དང་། །སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་དེ་ ནས་གཏང་།།ཁ་ཟས་འོ་མ་ཚ་བ་གསུམ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྲན་ཁུ་བ་སྦྱིན། །བད་ཀན་འཐས་ཤིང་ལྟོ་བ་སྐྲང་། །རྨོངས་བག་སྙིང་འཕར་ཡི་ག་འཆུས། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཆང་གོམས་ན། །ཆང་སྙིང་ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་བླུད། །ཤིང་ཀུན་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་ཐང་ཤིང་དང་།།སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་གོ་བྱེ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སེང་ཕྲོམ་ཤུ་དག་བཅའ་སྒ་དང་། །བོང་ང་གླ་སྒང་རུ་རྟ་དང་། །ས་ར་ན་དང་ལན་ཚྭ་དང་། །བཏགས་པ་ཞོ་དང་སྣུམ་བཞི་སྦྱར། །དུ་བ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་ལ། །ཐལ་བ་དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་ དང་།།ཆང་དང་ཆུ་དྲོན་ཞོག་ཆུ། །ཆང་རྙིང་མནན་ཆང་སྦྱར་བ་བླུད། །སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་གཏུན་འདྲའི་ནད། །རྩིག་པ་འདྲ་དང་གསུད་དང་སྐྲན། །སྙིང་ནད་མཆེར་པ་གཞང་འབྲུམ་དང་། །རྟུག་འགགས་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད། །བད་ཀན་དམུ་རྫིང་ཉམ་ཆུང་ལ། ། ཆང་རྙིང་དང་ནི་བག་ཅིན་དང་། །ལྕགས་ཕྱེ་དང་སྦྱར་བཏུང་བ་དང་། །ཐལ་སྨན་ཏིལ་མར་བཅས་པ་བླུད། །ཉུངས་ཀར་ཕབས་དང་ལ་ཕུག་གི། །ས་བོན་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །བསྐུ་ཞིང་དམུ་རྫིང་དུགས་བྱ་བ། །འདི་ལ་རྒྱུན་དུ་སྦྱང་བར་བྱ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་དམུ རྫིང་ནི།།མེ་དྲོད་ཉམས་སྟོབས་མ་ཟད་ལ། །ནད་ཤས་ཆེ་ལྟར་རེ་ཐག་ཆད། །གསོ་བའི་སྦྱོར་བ་འདི་བྱའོ།

用热敷疗法，然后用下行疗法。
用粗糙的下行药物。
配制十种根的下行药。
对于游走并侵入关节骨骼的病症，
粗糙、上行和后期阻塞的症状，
火力大时，用芝麻油和
蓖麻油以及能降伏风的
药物煮成的温和灌肠剂。
不要沐浴，用牛奶、酥油，
肉汤等安抚性药物。
对于胆病引起的重症，
用甜味调配的油疗。
用肉豆蔻、土茯苓、三果
煮成汤汁作为泻药。
之后用尼拘陀等煮成
汤汁，加入糖、蜂蜜、酥油，
这样配制也有效。
用其煮成的油做温和灌肠。
体弱者首先用温和灌肠，
用牛奶灌肠并分次清洗。
增强火力并进行油疗。
用牛奶和土茯苓调制的药膏，
或用蓖麻煮制，
或用沙拉和狗舌草，
或用冬瓜煮制。
对于有痰的病症加入牛尿，
有风者加入胡黄连油，
反复使用泻药。
这些都可以加入牛奶服用，
或饮用毕达利等类煮成的药。
对于水肿病人，应当
给予牛奶粥并涂抹。
再次使用牛奶灌肠和
按顺序确定位置，
专注地清除胆源性水肿。
对于痰源性水肿做油疗，
用毒茄等煮油施用。
对于体力充足者先做热敷，
然后用苏陀克希拉泻药。
用粥等顺序和热性灰药
来清除痰病。
用牛尿、三辛香、芝麻油
做强力灌肠也有效。
用绿豆等制成的药膏和
油性温和灌肠剂随后使用。
食物用牛奶和三辛香，
或者给予豆汤。
痰凝结、腹部肿胀，
昏迷、心悸、厌食，
消化力弱、嗜酒者，
用酒心、大麦、灰烬服用。
用阿魏、胡椒，
三果、甘草，
两种黄色药、枸杞和
白色那勒占、硼砂，
藏菖蒲、白芷、荜茇和
水仙、姜黄、苦根和
萨拉那以及盐，
研磨后与酸奶和四种油调配。
不使烟散失地燃烧，
取其灰二两，
与酒、温水、酸水，
陈酒、压榨酒调配服用。
能够降伏瘤、水肿、杵状病，
墙状病、瘘管和肿瘤，
心病、脾病、痔疮和
大便阻塞等疾病。
对于痰性水肿体弱者，
用陈酒和尿液和
铁粉调配饮用，
并服用灰药配合芝麻油。
用芥子发酵剂和萝卜
种子制成的药膏
涂抹并热敷水肿，
这些要经常清洗。
对于三病合并的水肿，
在消化力和体力未竭时，
即使病情严重也不要放弃希望，
应当采用这些治疗方法。

།དན་ད་ཏྲ་པན་ཏིའི་འབྲས་བུ། །བཙིར་བའི་མར་ནི་བླུད་པ་བསྔགས། །དམུ་རྫིང་གསོས་ཀྱང་མ་འཆོས་དང་། །མཆོག་ཏུ་ཉེས་གསུམ་ ལས་གྱུར་ལ།།དེ་ཡི་ཉེ་དུ་དྲིས་ནས་ནི། །ཀ་ཀ་ད་ནི་འོལ་མ་སེ། །ཀ་ར་བཱི་རའི་རྩ་བ་དག་།བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་ཆང་སྦྱར་བླུད། །ཡང་ན་བཟའ་བཏུང་ནང་དུ་ནི། །དུག་ཀྱང་རིམ་པས་སྦྱིན་པར་བྱ། །གང་དུ་སྦྲུལ་ནི་ཁྲོས་གྱུར་ནས། །ཤིང་ཏོག་ལ་ནི་དུག་བསྒོས་པ། ། དེ་ཡིས་འདི་ཡི་ནད་ཚོགས་ནི། །བརྟན་ཞིང་ཞེན་པ་ལམ་ལོག་ཞུགས། །བཤིག་སྟེ་ཕྱིར་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །དུག་གིས་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ནད་མེད་འགྱུར་བའམ། །འཆི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ནད་བསལ་ནད་དེ་ཆུ་གྲང་གིས། །ཁྲུས་བྱས་འོ་མའམ ཐུག་པ་བླུད།།དུར་བྱིད་ཀྱི་ནི་ཚོད་མའམ། །རྒྱ་སྣེའུ་མར་ཏི་ཀ་པརྞི། །ཀ་ལ་ཤ་ཀ་སྣེའུ་ཡི། །ཁུ་བ་དང་ནི་བསྐོལ་བ་ལ། །སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་སྣུམ་མེད་ཅིང་། །ཤིན་ཏུ་ཚོས་པའམ་མ་ཚོས་མིན། །ཟས་མེད་ཟླ་བ་གཅིག་སྦྱིན་ལ། །དེ་ནས་སྐོམ་ན་ཁུ་བ་བླུད། །དེ་ལྟར་ ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར།།ཚོད་མས་ནད་ནི་བསལ་གྱུར་ནས། །ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བརྟས་བྱེད་པ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་བླུད་པར་བྱ། །མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་ནད་གཞི་ནི། །ཇི་བཞིན་སྣུམ་ཆོས་དུགས་བྱ་སྟེ། །ཞོ་དང་འབྲས་ཆན་བཅས་བྱིན་ལ། །ལག་པ་གཡོན་ནས་གཏར་ག་གདབ། ། ཉམ་སྟོབས་རྙེད་ནས་སླར་ཡང་ནི། །སྣུམ་བླུད་ནས་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །རྒྱ་མཚོའི་ཉ་ཕྱིས་ཐལ་སྨན་དང་། །འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་ཐལ་བ། །སྐྱུར་ཁུ་ཁ་རུ་ཚ་དང་ནི། །པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་བཏབ་བ་བླུད། །ཤི་ཀྲུ་བསྐོལ་བ་པི་པི་ལིང་། །རྒྱམ་ཚ་ཙི་ཏྲ་ཀ་བཏབ་བླུད། ། ཤིང་ཀུན་སྩོགས་ཕྱེ་ཐལ་སྨན་དང་། །མར་སྦྱར་མེ་དྲོད་ཇི་བཞིན་སྦྱིན། །དོང་གྲ་ངན་པ་པི་པི་ལིང་། །ཆ་མཉམ་ཨ་རུ་ར་ཉིས་འགྱུར། །ཁ་རུ་ཚ་ནི་ཆ་ཕྱེད་བཅས། །ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བ་བླུད། །བྱི་དང་ག་དང་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཕྱེ་དང་རྒྱམ་ཚ་ཤུ་དག་རྣམས། །ཁམ་སྐྱོགས ནང་བསྲེགས་འོ་མར་བཅས།།བླུད་ན་སྐྲན་དང་མཆེར་ནད་འཇོམས། །རྒྱ་ཤུག་ལོ་མ་ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་དག་།ལེགས་པར་མཉེས་ཤིང་བསྲེགས་ཏེ་དེ་འོག་ཏུ། །གཏུན་བུས་བཙིར་ལ་དེ་འོག་འོ་མ་བླུད། །མཆེར་པ་དམུ་རྫིང་ཚོགས་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར། །རོ་ཧིཏ་ཡི་ལྕུག་ མ་གཏུབས།།དུམ་བུ་ཨ་རུ་ར་བཅས་ཆུའམ། །བ་གཅིན་ནང་དུ་ཞག་བདུན་ནི། །སྦངས་ལ་དེ་ནི་བླུད་གྱུར་ན། །མིག་སེར་མཆེར་པ་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། །སྲིན་ནད་གཅིན་སྙིད་མུ་རྫིང་འཇོམས། །རོ་ཧི་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་ནི། །སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་ཚད། །རྒྱ་ཤུག་བྲེ་ དོར་བཅས་པ་ནི།།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བྱས་ནས་ནི། །ཚ་བ་ལྔ་ནི་སྲིང་རེ་དང་། །དེ་དག་ཀུན་དང་མཉམ་པ་ཡི། །རོ་ཧི་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་ཕྱེ། །མར་བྲེ་གང་དང་བཙོས་ནས་ནི། །འདི་བླུད་པ་ཡིས་མྱུར་དུ་ནི། །མཆེར་པ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བ་སེལ། །ཆུ་ཤིང་ཏིལ་གྱི་སྡོང་པོ་ དང་།བུ་རམ་ཤིང་བསྲེགས་ཐལ་བ་ནི། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་བླུད་གྱུར་ན། །བད་རླུང་ལས་གྱུར་མཆེར་ནད་འཇོམས། །མ་ཞི་སྐྲན་གྱི་ཆོ་ག་ལྟར། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ལ། །མཆེར་ནད་སྤྱི་བག་མ་གྱུར་ལ། །མེ་ཡི་ལས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་འཚོ་བྱེད་སྣ་ བཅུ་དང་།།མར་དང་འོ་མ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །ཁྲག་དབྱུང་སྦྱང་བ་བྱ་བ་དང་། །འོ་མ་བླུད་པར་གྱུར་པའང་བསྔགས། །མཆིན་པ་མཆེར་པ་ལ་ལྟར་གསོ། །གཏར་ག་ལག་པ་གཡས་ནས་བྱ། །རྒྱུ་མ་འགགས་གྱུར་དུགས་བྱས་ལ། །བ་གཅིན་སྨན་ནི་རྣོ་བཅས་པའི། ། ཏིལ་མར་ལན་ཚྭ་བཅས་པ་ཡི། །ནི་རུ་ཧ་ནི་འཇམ་རྩིར་བྱ། ཕྱིས་སླ་འགྱུར་ཁ་ཟས་དང་། །

丹达特拉潘提的果实，推荐服用压榨的酥油。对于未治愈的肿瘤，以及主要由三种病因引起的病症，
应询问其亲属后，以卡卡达尼奥玛色，夹竹桃根磨成糊状，与酒调和服用。
或者在饮食中，逐步添加毒药。当蛇因愤怒，在果实上涂抹毒液时，
这些毒素能使病症群，坚固且执着地进入错误的通道。能够破坏并排出体外，毒素能迅速摧毁病症。
如此便会痊愈，或者导致死亡。清除病症后，应用冷水沐浴，饮用牛奶或汤。
服用杜尔比德蔬菜，或印度蔓荆、玛蒂卡帕尼，卡拉夏卡蔓荆的汁液煮制，不加酸味、盐和油，既不过熟也不生。
一个月内不进食，若口渴则饮用汁液。如此一个月期间，用蔬菜清除病症后，
对于虚弱者，应服用母骆驼奶以增强体力。对于脾脏肿瘤的病根，应按照规定进行油疗和热敷，
给予酸奶和米饭，从左手放血。待恢复体力后，再次服用油剂进行净化。
海洋鱼灰药与牛奶调和服用。普提卡兰加的灰烬，与酸液、岩盐及胡椒粉调和服用。
煮制的希克如与胡椒、岩盐、奇特拉卡调和服用。阿魏等粉末与灰药，调和酥油适温服用。
劣质冬瓜、胡椒等量，訶黎勒两倍，岩盐减半，粉末与温水调和服用。
吡檀伽、苦楝、胡椒粉、岩盐、白芷等，在勺中烧制后与牛奶调和，服用可消除肿块和脾病。
枣叶与芝麻油混合，充分揉搓后烧制，然后用杵压榨，之后饮用牛奶，能够消除脾脏肿瘤群。
罗希塔树枝切段，与訶黎勒一起在水或牛尿中浸泡七日，服用后可消除黄疸、脾病、肿块、痔疮、虫病、尿病和肿瘤。
罗希塔树皮二十五两，枣一升，煮成汁后，加入五种辛香料各一两，
与等量的罗希塔树皮粉，和一升酥油煮制，服用后能迅速消除脾脏肿大。
水生芝麻茎和甘蔗灰烬，与芝麻油煮制服用，能消除由风和痰引起的脾病。
若未痊愈，按照肿块治疗方法，对于风和痰较重但未成为普遍性脾病者，应进行火疗。
对于胆病，应使用十种救命药与酥油、牛奶进行温和疗法。放血、净化治疗，以及饮用牛奶都是值得推荐的。
肝脏和脾脏应相似治疗，从右手放血。对于肠梗阻，应进行热敷，用含有刺激性药物的牛尿，
芝麻油加盐的尼如哈作为温和疗法。之后可食用易消化的食物。

ནི་རུ་ཧ་ནི་འཇམ་རྩིར་བྱ། ཕྱིས་སླ་འགྱུར་ཁ་ཟས་དང་། །བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་འདི་ལ་གཏང་། །རྟུག་འགགས་བསལ་བའི་གསོ་བ་ནི། །རླུང་འཇོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་བྱ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ལ། །དུགས་མ་གཏོགས པའི་གསོ་བ་ཀུན།།བད་ཀན་དམུ་རྫིང་ལྟ་བུར་བྱ། །སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུ་གཟགས་ཤིང་། །སྨན་པས་དེ་ལྟར་འཚོ་ཙམ་བྱ། །དམུ་ཆུ་ལ་ནི་ཆུ་ཡི་ནི། །ཉེས་སེལ་སྨན་ནི་དང་པོ་ནི། །སྨན་རྣོ་བ་གཅིན་ལྡན་པ་དང་། །སྣ་ཚོགས་ཐལ་སྨན་ལྡན་པར་སྦྱིན། །དྲོད་ སྐྱེད་བད་ཀན་འཇོམས་པ་ཡི།།ཟས་ཀྱིས་དེ་ནི་གསོ་བར་བྱ། །ར་ཡི་རིལ་མའི་ཐལ་བའི་ཆུ། །བ་གཅིན་བཅས་གཟགས་མེ་བསྐོལ་བ། །སྐ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནང་དུ། །པི་པི་ལིང་དང་དེའི་རྩ་བ། །བཅའ་སྒ་དུར་བྱིད་ལན་ཚྭ་ལྔ། །དན་ད་ཁྲོན་བུ་ འབྲས་བུ་གསུམ།།ཤུ་དག་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི། །ཡ་བཀྵ་ར་པ་ཏ་ལ། །སྭ་རྫི་ཀཥ་ཞེས་བྱ་བ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏགས་ཕྱེ་གཞུག་།རྒྱ་ཤུག་ཙམ་གྱི་རི་ལུ་བྱ། །དེ་ནས་སྐྱུར་རྩབས་དང་སྦྱར་ལ། །བླུད་ན་མ་ཞུ་འོར་ནད་དང་། །དམུ་ཆུའི་ནད་ནི་འཕེལ་བ་སེལ། །དེ་ ལྟར་སྨན་གྱིས་མ་ཐུབ་ན།།རྒྱུ་འགགས་ལ་སོགས་དམུ་རྫིང་གསུམ། །གཉེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་ཏེ། །མཚོན་གྱི་ལས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ། །རྒྱུ་འགགས་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ལ། །སྣུམ་ཞེན་དུགས་བྱས་ལྟེ་བའི་འོག་།གཡོན་ལོགས་སུ་ནི་སོར་བཞི་ཡི། །ལྟོ་བའི་ཕྱོགས་ སུ་བཞག་ནས་ནི།།སོར་བཞི་ཙམ་གྱི་ཚད་དབྲལ་ལ། །དེ་ནས་རྒྱུ་མ་ཕྱུང་ནས་ནི། །བཏགས་ཏེ་སྤུ་དང་དྲི་མ་དང་། །འབྱར་བག་རྡོ་བ་ལ་སོགས་བསལ། །བརྟོལ་བ་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ནས་ནི། །རྣམ་པར་བསལ་ལ་གཟགས་པར་བྱ། །བུ་ག་དབྲལ་ལ་འཆར་གཞུག་ཅིང་། ། ཟིན་ནས་དེ་ཡི་ལུས་ཀྱི་ནི། །མགོ་བོ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ། །དེ་རྗེས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཡིས། །བསྐུས་ནས་རྒྱུ་མ་ལེགས་པར་གཞུག་།དེ་འོག་ཕྱིའི་ངོས་ནས་རྨ་བཙེམ། །དེ་ནས་ས་ནག་ཤིང་མངར་གྱི། །ལྡེ་གུས་ལེགས་པར་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་འོག་རླུང་མེད་གནས སུ་ནི།།བཞག་ལ་འོ་མས་གསོས་པ་དང་། །སྣུམ་གྱི་སྣོད་ནས་བཅིང་བར་བྱ། །ཆུ་བཅས་དམུ་རྫིང་ཏིལ་མར་ནི། །རླུང་འཇོམས་བསྐོལ་བས་བསྐུས་ནས་ནི། །ཆུ་དྲོན་བླུགས་པས་དུགས་བྱ་ཞིང་། །ལྟོ་བ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་ནི། །རྒྱུ་འགགས་རྡོལ་པར་བཤང་ ནས་སུ།།སོར་གཅིག་ཙམ་ནི་དབུག་པར་བྱ། །དེར་ནི་གཅེའུ་བཅུག་ནས་ནི། །དེ་ལ་ཆུ་ཕྱེད་གཟགས་པར་བྱ། །དེ་ནས་གཅེའུ་ཕྱུང་ནས་ནི། །ཏིལ་དང་རྒྱམ་ཚའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །རྨ་བསྐུས་ནས་ནི་བཀག་ནས་སུ། །རས་ཀྱིས་ལྟོ་བ་དཀྲི་བར་བྱ། །ཞག་གསུམ་ཡང་ན་ ཞག་བཞི་ཞིང་།།ཞག་ནི་བཅུ་དྲུག་བར་གྱིས་བྱ། །དེ་ནི་བར་བར་དུབ་བསྟི་ཞིང་། །ཆུ་ནི་ཉུང་ཟད་ཉུང་ཟད་དབྱུང་། །ལྟོ་ནི་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་ན། །ཤིན་ཏུ་དམ་དུ་དཀྲི་བར་བྱ། །ཆུ་ནི་གཟགས་པ་སྨྱུང་བྱས་ལ། །ཐུག་པ་ལན་ཚྭ་སྣུམ་མེད་བླུད། །ཟླ་དྲུག་བར་དུ་འོ་མས་ གསོ།།ཟླ་གསུམ་ཐུག་པ་འོ་ཐུག་བླུད། །ཟླ་གསུམ་བར་དུའོ་ཐུག་གམ། །འབྲས་བུ་སྐྱུར་བཅས་ཤ་ཁུ་ནི། །ལན་ཚྭ་སྣུམ་ནི་ཉུང་བ་བླུད། །ཁྲེ་དང་ཅི་ཙེ་རྙིང་པོ་སྦྱིན། །དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་འབད་པ་ཡིས། །ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་ལེགས་པར་གསོ། །སྤང་བ་རྣམས་ནི་བསྡམས་པ་ དང་།།བརྟན་པར་བྱ་ཞིང་སྐོམ་མེད་བྱ། །གང་ཕྱིར་དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་ནི། །ནད་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་རླུང་སོགས་བསལ་བ་ཡི། །གསོ་བ་ཀུན་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ནད་ཀྱིས་ལྟོ་བ་གང་འགྱུར་པས། །མེ་དྲོད་འབྲི་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །དེ་བས་ ནང་ན་དྲོད་སྐྱེད་པའི།།རྩ་བ་ལྔ་བཅས་ཉུང་བ་དང་། །ལན་ཚྭ་སྣུམ་དང་ཁ་བ་ཉུང་། །

灌肠应当用温和药汁，之后应食易消化的食物，并施用猛烈的泻药。对于大便阻塞的治疗，应当采用能够制伏风的方法。
对于肠破裂的水肿，除了热敷以外的所有治疗，都应当像痰水肿那样治疗。如此渗水，医生只需维持生命。
对于水肿，首先应当给予能够消除水的过患的药物，即猛烈的药物配合牛尿，以及各种灰药。
应当用能生热和制伏痰的食物来治疗。
用山羊粪灰的水和牛尿混合，用火煮至浓稠，其中加入胡椒及其根、荜茇、土茯苓、五种盐、檀香、井中果实三种、白芷、蟹爪、药叶、碱，各二两研磨成粉末加入。
制成酸枣大小的丸剂，然后与酸水混合服用，能消除不消化、呕吐病和增长的水肿病。
如果这样用药治不好，对于肠阻塞等三种水肿，应当请示亲友之王，施行手术。
对于肠阻塞破裂的水肿，先用油脂热敷，在脐下左侧四指处的腹部位置，切开四指宽的口子，然后取出肠子，清洗掉毛发、污垢和粘附的石块等。
取出破裂处的刺痛物，完全清除后进行渗水。切开孔洞让其流出，抓住后切断其身体的头部。
之后用酥油和蜂蜜涂抹，妥善放回肠子，然后从外面缝合伤口。
接着用黑土和甘草的膏药好好涂抹。之后放在无风处，用牛奶调养，用油脂包扎。
对于有水的水肿，用制伏风的芝麻油煮沸后涂抹，用温水热敷，用布包裹腹部。
在肠阻塞破裂处的粪门处，应当开一指宽的孔，插入导管，从中渗出一半的水。
然后取出导管，用芝麻和岩盐的膏药涂抹伤口后堵住，用布包裹腹部。
每三天或四天，直到十六天为止。在此期间要反复灌肠，少量少量地排出水分。
当腹部变松时，要紧紧包扎。渗水时要禁食，喝无盐无油的汤。
用牛奶调养六个月。三个月喝汤和牛奶汤。三个月期间喝牛奶汤或带酸味的肉汤，加少许盐和油。给予糙米和陈年稷子。
这样用一年的努力，就能很好地治愈水肿。要约束所有应当禁忌的事物，要保持稳定且不渴。
因为所有水肿都是由疾病等引起的，所以推荐用所有能消除风等的治疗方法。
因为疾病使腹部充满，导致消化之火减弱。因此，应当少量使用能在体内生热的五种根药、盐、油和碱。

རྩ་བ་ལྔ་བཅས་ཉུང་བ་དང་། །ལན་ཚྭ་སྣུམ་དང་ཁ་བ་ཉུང་། །འཇུ་སླའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱ། །བ་གཅིན་དང་ནི་སྦངས་པ་ཡི། །དྲུག་ཅུ་པ་ཡི་འབྲས་དག་ལས། །ཐུག་པ་འོ་ཐུག་བཙོས་ནས་ནི། །ཅི་འདོད་པར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །དམུ་རྫིང་སྐྱོན་ ནི་སྦྱང་བའི་ཕྱིར།།དེ་རྗེས་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུད། །དེ་ནི་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྣམས། །རང་རང་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཚ་བའི་ཆུ་ལན་ཚྭ། །རྩུབ་ཅིང་བཤང་སྲི་གྲང་ཞིང་ལྕི། །བུ་རམ་ཏིལ་གཡོས་ཚོད་མ་དང་། །ཆུ་འཐུང་ལུས་ནི་འཁྲུ་བ་དང་། །རྩོལ་ དྲགས་ལམ་དུབ་ཉིན་མོ་གཉིད།།བཞོན་པས་འགྲོ་བ་སྤང་བར་བྱ། །ཤིན་ཏུ་སྐ་སླ་མིན་ཞིང་མངར། །དར་བ་སྐོམ་དུ་བླུད་པ་བསྔགས། །རླུང་ལ་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །མཁྲིས་པར་ཀར་ཚ་བ་གསུམ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ལ་ལ་ཕུད། །རྒྱམ་ཚ་ཟི་ར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཚ་བ་ གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཤུ་དག་ཏིལ་མར་བཅའ་སྒ་དང་། །ཤུ་ཏི་རུ་རྟ་ལྕེ་མྱང་ཚ། །མཆེར་པ་རྒྱུན་འགགས་དམུ་རྫིང་ལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ལ་ལ་ཕུད། །རྒྱམ་ཚ་གོ་སྙོད་སྤ་འབྲས་བཅས། །རྒྱུ་རྡོལ་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །ཚ་བ་ གསུམ་དང་ལྡན་པ་བླུད།།ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་ཅན་ལ་ནི། །ཚ་བ་གསུམ་བཅས་བླུད་ན་ཕན། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་གཟིར་ཞིང་། །ལུས་ལྕི་ལྟོ་སྦོས་ཡི་ག་འཆུས། །ཚད་འཁྲུ་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལ། །དར་བ་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་ཡིན། །སྦྱོར་བ་ཀུན་ གྱི་རྗེས་ལ་ནི།།འོ་མ་ཉེ་བར་སྦྱར་བྱ་སྟེ། །ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་བརྟན་བྱེད་ཅིང་། །སྟོབས་བསྐྱེད་ནད་ནི་ལྷག་ལུས་སེལ། །སྨན་གྱིས་ཉམས་སྨད་གྱུར་ལུས་ལ། །འོ་མ་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྱ་རྦབ་ནད་ལ་དང་པོར་ནི། །དགེ་བ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་རམ། །བ་ཡི་ལྔ་དང་ཏིག་ཏ་ཆེའམ། །དོང་ག་སོགས་བསྐོལ་སྨན་མར་བླུད། །སེའུ་འབྲུ་ཕུལ་གང་འུ་སུ་ཕྱེད། ། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་བཅའ་སྒ་ལས། །སྲང་རེ་པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད། །ལྡེ་གུར་བྱས་པ་མར་སྲང་ནི། །ཉི་ཤུ་ཆུ་བྲེ་བཞི་ནང་བསྐོལ། །སྐྱ་རྦབ་སྙིང་ནད་གཞང་འབྲུམ་སྐྲན། །མཆེར་རླུང་བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་སེལ། །དྲོད་སྐྱེད་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སེལ་ཞིང་དབུགས་འཁྱིལ བདེར་འབྱུང་བྱེད།།བུ་བཙས་དཀའ་དང་མོ་གཤམ་ལ། །འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན། །སྣུམ་བྱས་སྐྱུག་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །སླར་ཡང་སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་ནི། །འོ་མ་གཅིན་སྦྱར་བཏང་བའམ། །མཁུར་བཀང་ལན་མང་བྱས་པས་སྦྱང་། །དན་དའི་འབྲས་ བུའི་ཁུ་བ་དྲོ།།ཏང་པལ་ཡང་ན་རྒུན་འབྲུ་ནི། །སྲང་བརྒྱད་ཞག་གཅིག་སྤངས་མཉེས་པ། །དེ་འཐུངས་སྐྱ་རྦབ་ནད་སེལ་ཏོ།

少食五根，少食盐、油和碱，应给予易消化的食物。牛尿和发酵的六十日稻，煮成汤和牛奶粥，随意给予。为了清除痰积的过失，之后饮用甘蔗汁。这样风、胆和痰就会各自回归原位。
应当避免：极热的水、盐、粗糙的食物、便秘、寒重的食物、糖、炒芝麻、蔬菜、饮水、沐浴、过度劳累、路途疲劳、日间睡眠和乘骑。
推荐饮用不太稀薄且甜美的酸奶。对于风病用岩盐和胡椒，对于胆病用白糖和三辛香，对于痰病用葱头、岩盐、孜然和蜂蜜，加入三辛香给予。
对于三病俱发者，给予蜂蜜、白芷、芝麻油、细辛、胡椒、苦参和岩盐。对于脾脏阻塞和痰积，用三辛香和葱头、岩盐、肉豆蔻和诃子。对于肠破裂，用蜂蜜、胡椒和三辛香给予。
对于水痰积者，加入三辛香服用有益。对于被风和痰困扰、身体沉重、腹胀、食欲不振、热泻、消化力减退者，酸奶如甘露一般。
在所有配方之后，都应当加入牛奶，这能稳固一切身体组织，增长力量并消除剩余的病症。对于被药物损害的身体，牛奶如甘露一般。
这是《医论八支精华》医疗篇第十五章。
现在讲解治疗白癞病的章节。对于白癞病，首先应服用大善药酥油，或牛的五种产品和苦参，或使用诃子等煮成的药酥。
取一掌心的芥子、半掌乌虎、枳椇和细辛各一两，胡椒半两，制成糊状，与二十两酥油在四升水中煮制。
这能消除白癞、心病、痔疮、肿瘤、脾风和痰病的困扰。能生暖、消除咳嗽和呼吸不适，使呼吸顺畅。
这特别推荐用于难产和不孕症。涂油后服用猛烈的催吐药，再次用含油的泻药，或用牛奶和尿混合服用，或多次漱口清洁。
温热的石榴汁，或者芒果，或者八两葡萄浸泡一天揉搓后饮用，能消除白癞病。

། རུ་ར་བཏགས་བ་གཅིན་སྦྱར། །ཡང་ན་དེ་བསྐོལ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁྲོན་བུ་མ་ཤ་དུར་བྱིད་དང་། །ཐང་ཤིང་བཅའ་སྒའི་ལྡེ་གུ་ནི། །བ་ གཅིན་སྲང་བརྒྱད་སྦྱར་བའམ།།བ་གཅིག་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་དག་ཉིད་ནི་མར་བསྐོལ་བ། །བླུད་ནའང་ནད་ནི་སེལ་བར་བྱེད། །ཡང་ན་ལྕགས་ཕྱེ་བ་གཅིན་ནམ། །འོ་མ་ཞག་བདུན་བཞག་པ་བླུད། །ཞུ་ནས་ཁ་ཟས་འོ་མའམ། །ཤ་ཁུ་མངར་པོ་སྦྱིན་པར་བྱ། ། སྟོད་སྨད་སྦྱངས་ནས་ཨ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །བི་ཤ་ལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །གླ་སྒང་རུ་རྟ་ཐང་ཤིང་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་ནི་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །མུར་བ་སྲང་ཕྱེད་བོང་ང་ནི། །ཞོ་གཅིག་དེ་ཡི་ཕྱེར་བཏགས་ཆུ། །དྲོ་འཇམ་སྦྱར་བླུད་སྦྲང་རྩི་སྦྱིན། །སྐྱ་རྦབ་རིམས དང་ཁོང་ཚ་དང་།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐྲན་སྦོས། །ཡི་ག་འཆུས་དང་མ་ཞུ་རླུང་། །ཁྲག་མཁྲིས་དེས་ནི་སེལ་བར་བྱེད། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་བ་ཤ་ཀ་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཏིག་ཏ་ནིམ་པ་རྩ་མཁྲིས་རྣམས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །བཏབ་ པ་བླུད་ན་སྐྱ་རྦབ་དང་།།མིག་སེར་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བྱི་དང་ག་།ག་དུར་དང་མཉམ་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་དར་བའམ། །ཆུ་དྲོན་འོ་མར་སྦྱར་བླུད་ན། །མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་སྙིང་ནད་དང་། །མཛེ་ དང་གཞང་འབྲུམ་ནད་རྣམས་སེལ།།དོང་གྲ་ལྕགས་ཕྱེ་ཏིལ་དང་ནི། །བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ་ཡི་ཚད། །པི་པི་ལིང་ནི་ཉིས་འགྱུར་གཞུག་།རི་ལུ་སྐྱ་རྦབ་ཅན་ལ་སྦྱིན། །ཏ་བྱ་སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་དང་། །དབྱི་མོང་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །ཐང་ཤིང་རྩ་བ་གསུམ་སྩོགས་དགུ། ། ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་ཉིས་འགྱུར་གྱི། །མན་དུ་རའི་ཕྱེ་དངུལ་རྡོ་འདྲ། །དེ་དག་གི་ནི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི། །བ་གཅིན་ནང་དུ་སོ་སོར་བསྐོལ། །རི་ལུར་བྱ་བར་བཟོད་པ་དང་། །གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་རི་ལུར་བྱ། །འདི་ནི་མ་དུ་རའི་རི་ལུ། །དེ་ཟོས་དར་བ་འཐུངས་ན་ནི། །སྐྱ་རྦབ་ཅན ལ་སྲོག་སྟེར་རོ།

将茹茹磨成粉末与牛尿混合。或者煮沸三果，
井中的马舍、杜尔比德和
唐兴、甘蔗的糊剂
与八两牛尿混合，或者
与牛尿一起煮沸后服用。
将这些与酥油一起煮沸，
服用后也能祛除疾病。
或者将铁粉与牛尿或者
放置七天的牛奶服用。
融化后食用牛奶或者
甜味肉汤。
上下清净后，诃子
与蜂蜜、酥油混合制成糊剂服用。
毗沙拉和普策谢勒、
伽蓝香、茹达、唐兴和
毒母宁各二钱，
木尔瓦半两，驴蒜
一钱，将这些磨成粉末，用温水
调和服用，并服用蜂蜜。
能治疗白浊、热病、腹热、
咳嗽、呼吸不畅、肿瘤、浮肿、
食欲不振、消化不良、风病、
血胆病。
使用斯列特和巴夏嘎、
三果和普策谢勒、
苦胆、楝树、胆根等
煮沸后冷却，加入蜂蜜
服用可以治疗白浊和
黄疸、血胆病。
三辛香和吉达嘎、
三果和必当嘎、
嘎杜尔等量的铁粉，
与酥油和蜂蜜、酸奶或者
温水、牛奶混合服用，
可以治疗黄疸、白浊、心脏病和
麻风病、痔疮等疾病。
冬瓜、铁粉、芝麻和
糖稀等量配制，
胡椒加倍放入，
制成丸剂给白浊病人服用。
塔雅、黄连皮和
独母、胡椒根、
唐兴根等九味药。
磨成粉末后加入两倍的
曼度拉粉末，如银石般，
再加入八倍的
牛尿分别煮沸。
可以制成丸剂时，
混合在一起制成丸剂。
这就是曼度拉丸，
服用后饮用酸奶，
能给白浊病人带来生命。

།མཛེ་དང་མ་ཞུ་འོར་ནད་དང་། །བརླ་རེངས་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། །གཞང་འབྲུམ་མིག་སེར་གཅིན་སྙི་དང་། །མཚེར་པའི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད། །ཏ་བྱ་བྲག་ཞུན་རྡུལ་ལྕགས་ཀྱི། །དྲི་མ་སྣ་རེ་སྲང་ལྔ་ལྔ། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཚ་བ་ གསུམ་དང་བྱེ་དང་བ།།སྲང་རེ་ཁ་ར་སྲང་བརྒྱད་སྦྱར། །ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིས་སྦྲུས་པ་ཡིས། །སྐྱ་རྦབ་དུག་དང་ལུད་པ་ལུ། །གཅོང་ཆེན་མི་བཟད་རིམས་དང་ནི། །མཛེ་དང་མ་ཞུ་གཅིན་སྲི་དང་། །སྐྲན་དབུགས་མི་བདེ་ཡི་ག་འཆུས། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་བརྗེད་བྱེད་དང་། །མིག་སེར་ གཞང་འབྲུམ་ནད་རྣམས་འཇོམས།།དུག་མོ་ཉུང་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ནིམ་པ་གླ་སྒང་པ་ཏོ་ལ། །དོང་གྲ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་ནི། །བྲག་ཞུན་སྲང་བརྒྱད་ཞག་བཅུར་རམ། །ཉི་ཤུའམ་སུམ་ཅུའི་བར་དུ་སྦངས། །ཀ་ར་དཀར་པོ་དེ་མཉམ་དང་། ། སྨིག་རྐང་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་སྐྱུ་རུ་ར། །སྲང་རེའི་ཚད་དུ་བྱས་པ་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་འབྲས་བུ། །སྲང་གཅིག་ཚད་དུ་བྱས་པ་དང་། །དྲི་སྣ་གསུམ་ནི་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །སྦྲང་རྩི་སྲང་གསུམ་བྱས་པ་དང་། །རི་ལུ་ཞོ་གཉིས་ཚད་བྱས་ཟོས། །སེ འབྲུའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་།།བྱ་ཡི་ཤ་ཁུ་ཆུ་དྲོན་དང་། ། ས་བ་དང་ཆང་རྙིང་དང་། །དེ་ནི་ཟོས་རྗེས་བླུད་པའམ། །ཟས་སྔོན་ཟས་ཀྱི་རྗེས་བླུད་ན། །སྐྱ་རྦབ་མཛེ་དང་རིམས་མཆེར་པ། །མགོ་འཁོར་གཞང་འབྲུམ་མཚན་བར་རྡོལ། །རྣག་དང་སྙིང་ནད་ཁུ་བའི་ནད། ། གཅིན་ནད་དྲོད་ཉམས་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །སྐེམ་དང་སྦྱར་དུག་དམུ་རྫིང་དང་། །ལུད་པ་ཁྲག་མཁྲིས་གསར་པ་དང་། །འོར་ནད་སྐྲན་དང་ལྐོག་མའི་ནད། །རྒྱུ་རླུགས་མགོ་འཁོར་བཅས་པ་ཡི། །ནད་ཀུན་སེལ་ཞིང་དགེ་བ་ཡིན། །རྒུན་འབྲུ་པི་པི་ལིང་བྲེ་རེ། །ཁར་སྲང ནི་ལྔ་བཅུ་དང་།།ཤིང་མངར་བཅའ་སྒ་སྨིག་རྐང་དག་།སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས། །སྐྱུ་རུ་ར་ཁུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་།ནང་གཞུག་ལྡེ་གུ་བཞིན་དུ་བསྐལ། །བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བྲེ་གང་གཞུག་།དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་ཚད་ཟོས་ན། །གཟུགས་འཁུམས་སྐྱ་རྦབ་ནད་ དང་ནི།།མིག་སེར་གྱི་ནི་ནད་འཇོམས་སོ། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུ། །རྒུན་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ། །བཟའ་དང་བཏུང་བར་སྦྱར་བ་ནི། །སྐྱ་རྦབ་མིག་སེར་ནད་སེལ་ཏོ།

能治愈麻风病、消化不良、胸腔疾病、
腿部僵硬、食欲不振、
痔疮、黄疸、尿频和
脾脏疾病。
岩盐、矿石、铁锈
各类杂质各五两。
白胶香和三果、
三辛香和甘草。
各一两，糖八两混合。
粉末与蜂蜜调和后，
能治疗白癞、中毒和咳嗽、
重症、难治的热病以及
麻风病、消化不良、尿疾和
肿瘤、呼吸不畅、食欲不振。
特别是能治疗健忘症和
黄疸、痔疮等疾病。
苦瓜和三果、
楝树、甘松、蛇瓜、
冬瓜煮成的汤汁中，
放入八两岩盐，浸泡十天或
二十天或三十天。
加入等量白糖，
芦根和胡椒、
刀豆和诃子，
各一两，
刺天茄的根和果实，
一两重，
三种香料各二钱，
蜂蜜三两，
制成二钱重的丸剂服用。
配以葡萄汁、牛奶、
鸡肉汤、温水、
酸奶和陈酒，
可在服药后饮用，
或在饭前饭后服用。
能治疗白癞、麻风病、热病、脾病、
眩晕、痔疮、生殖器溃烂、
脓疮、心脏病、体液失调、
泌尿系统疾病、消化功能衰退，
还能治疗消瘦、中毒、淋巴结肿大、
咳嗽、新发血胆病、
胸腔疾病、肿瘤和喉咙疾病、
肠胃紊乱、眩晕等
所有疾病，具有功德。
葡萄、胡椒各一升，
糖五十两，
甘草、荜茇、芦根等
各二两研成粉末。
加入十六升诃子汁，
如制膏药般熬煮。
冷却后加入一升蜂蜜，
服用二钱剂量，
能治疗身体衰弱、白癞病和
黄疸病。
小五根汤、
葡萄汁、诃子汁，
用于饮食调配，
能治疗白癞和黄疸病。

།དེ་ལྟར་སྐྱ་རྦབ་ནད་ལ་ནི། །སྤྱི་ཡི་སྨན་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །མཁས་པས་ནད་དམིགས་སོ་སོ་ ཡི།།སྟོབས་དབང་ལས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱ། །རླུང་གྱུར་ཕལ་ཆེར་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །མཁྲིས་པར་ཁ་དང་བསིལ་བ་གཏང་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྩུབ་ཚ་དྲོ། །འདུས་པར་འདྲེན་མར་སྦྱར་བར་བྱ། །ས་ཟོས་ལས་གྱུར་སྦྱང་བ་ནི། །རྣོན་པོས་ལུས་ལས་བསལ་བར་ བྱ།།དེ་འོག་ལྟོ་སྦྱང་སྟོབས་བསྐྱེད་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཞུན་མར་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་བིལ་བ་དང་། །སེར་པོ་གཉིས་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །བ་སྤྲུ་བ་གཉིས་གླ་སྒང་དང་། །ལྕགས་ཕྱེ་བ་ཏ་བྱི་དང་ག་།ཐང་ཤིང་བྲེཥྩི་ཀ་ལི་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་འོ་མ་ མར།།བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ས་ཞག་ཟོས། །ལས་གྱུར་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ། །དེ་བཞིན་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། །ཤིང་མངར་ཀུ་ཤ་པི་པི་ལིང་། །འོ་མར་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ཕན། །དེ་ལ་སྲེད་པར་གྱུར་ན་ནི། །བྱི་དང་ག་དང་པ་ཏ་དང་། །ནིམ་པ་བསྐོལ་བའི་ ཁུ་བའམ།།མུར་བ་དང་བསྲེས་ས་ཞག་དག་།སྲེད་པ་དགག་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱ། །ས་ཞག་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་ནད། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱིན་བྱ། །མིག་སེར་ལ་ནི་མཁྲིས་འཇོམས་སྨན། །སྐྱ་རྦབ་གནོད་པ་མེད་པ་སྦྱིན། ། རུ་ར་ནི་བརྒྱའི་ཁུ་བར། ། རུ་ ར་རྡོག་ལྔ་བཅུའི་ཕྱེད།།མར་ནི་བྲེ་གང་ནང་དུ་བསྐོལ། །སྐྲན་དང་མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་འཇོམས། །དོང་ག་བུར་ཤིང་ཁུ་བའམ། །བི་ད་རི་དང་སྐྱུ་རུ་རའི། །ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ་བཅས་ལ། །སྲང་གཅིག་བླུད་ན་མིག་སེར་འཇོམས། །དནྡ་བུ་རམ་ཉིས་འགྱུར་གྱི། ། ལྡེ་གུ་ཆུ་སྲང་སྦྱར་བ་བླུད། །དུར་བྱིད་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་བླུད། །འབྲས་བུ་གསུམ་མམ་སླེ་ཏྲེས་སམ། །སྐྱེར་པའམ་ནིམ་པའི་ཁུ་བ་དག་།སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ནང་རེ་ནི། །མིག་སེར་གྱིས་ནི་ཉེན་ལ་བླུད། །སྐྱེར་པ་ཡུག་སྣམ་སྐྱུ་རུ་ར། ། མིག་སེར་སེལ་བའི་མིག་སྨན་ཡིན། །མིག་སེར་ཅན་གང་དྲི་མ་ནི། །ཏིལ་བཏགས་ལྟ་བུར་བྱུང་གྱུར་ན། །བད་ཀན་ལམ་བཀག་དེ་ལ་ནི། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བས་གསོ། །རྩུབ་གྲང་ལྕི་དང་མངར་བ་དང་། །དྲག་ཤུལ་རླུང་ནི་འགགས་པ་ཡིས། །རླུང་དང བད་ཀན་གཅིག་གྱུར་པ།།མཁྲིས་པ་ཕྱིར་འབྱིན་དེ་ཡི་ཚེ། །མིག་དང་པགས་པ་སེར་བ་དང་། །ཕྱིས་སྐྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། །བཤང་འགགས་རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། །སྙིང་ག་ལྕི་བ་ཉིད་འགྱུར་ལ། །མཁྲིས་པའི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་པ། །རིད་ཅིང་དྲོད་ཆུང་རྩིབ་ ལོགས་གཟེར།།སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་ཡི་ག་འཆུས། །རིམས་འདེབས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་རྨ་བྱའམ་ཁྱིམ་བྱ་དང་། །སྲེག་པའི་ཤ་ཁུའམ་ལ་ཕུག་ནི། །སྐམ་སའི་ཁུ་བའམ་རྒྱ་སྲན་ཁུ། །རྩུབ་ཁ་སྐྱུར་བར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །རབ་ཚ་སྐྱུར་ དང་རྣོ་བ་དང་།།ལན་ཚྭ་ཤིན་ཏུ་དྲོ་བའང་བསྔགས། །ཁ་ལུང་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའང་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེས་ནི་མཁྲིས་པ་རང་གནས་སུ། །འཇུག་ཅིང་བཤང་མདོག་ཐ་མལ་འགྱུར། །རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་སོགས་བླ་བརྣན་བཅས། །རླུང་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ འགྱུར།།འདི་ཡིས་བླ་བརྣན་ཞི་ནས་ནི། །མིག་སེར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །མིག་སེར་ཁོང་དུ་ཞེན་པ་ན། །བྲག་ཞུན་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ། །གསེར་གྱི་དྲི་མའམ་ཏ་བྱ་ནི། །བ་གཅིན་སྦྱར་བ་ཟླ་གཅིག་བླུད། །ཧ་ལིས་ཀ་སླེ་ཏྲེས་ཁུ། །འོ་མ་མ་ཧེའི་མར་བསྐོལ་བའི། ། སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །དུར་བྱིད་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བླུད། །འཁྲུས་ནས་ཁ་ཟས་མངར་བག་ནི། །རླུང་འཇོམས་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པ་སྦྱིན། །སྔར་བཤད་རྒུན་འབྲུ་ལྡེ་གུ་དང་། །མངར་བའི་སྨན་མར་ཞུན་མར་སྦྱིན། །འོ་མ་མས་གཏོང་སྨན་དང་ནི། །

如是对于黄水病，已说明了一般的药物。智者应当根据每个病症的力量而配制。
多由风引起者施用油性疗法，胆病者施用苦凉之药，痰病者施用粗热暖药，三病俱发者施用混合药物。
由食土引起者，应以猛烈的泻药从身体中清除。之后为了清肠增强体力，应给予熔化的酥油。
三辛香、毕力迦、两种黄药、三果、两种巴布、格桑、铁粉、必栗迦、比达嘎、檀香、布热西嘎里、嘎布拉根，以牛奶和酥油煮服，能消除一切由食土引起的疾病。
同样，那嘎格萨、甘草、古夏、必必朗用牛奶煮服也有益。如果对此产生贪欲，则应服用必栗迦、巴达、楝树煮汁，或与木尔瓦混合，为了止渴而给予。
对于不同种类的食土病，应给予相应的药物。对于黄眼病，应给予不损害黄水病的降胆药。
在一百颗诃子的汁液中，放入五十颗诃子粉末，加入一升酥油煮制，能消除瘤、黄眼和黄水病。
冬瓜、樟木汁液，或者毕达利、余甘子的汁液加入三辛香，服用一两，能消除黄眼病。
旦达糖的二倍量制成糊状，加水一两调制服用。杜蕾粉末加蜂蜜，三果汁液服用。
三果或者舍利夺，或者醋栗或者楝树的汁液，加蜂蜜调制，每日给予黄眼病患者服用。
醋栗、玉娜姆、余甘子是治疗黄眼病的眼药。
黄眼病患者如果排出如芝麻磨碎般的污物，是由于痰阻塞通道，应以祛痰降胆药治疗。
由于粗、冷、重、甜和剧烈的风阻塞，风和痰结合，在排出胆汁时，眼睛和皮肤发黄，后来变白，大便阻塞，肠道紊乱，心窝沉重。
依附于胆病的支分，消瘦、体温低、肋痛、呃逆、咳嗽、食欲不振，发烧会逐渐出现。
对此应给予孔雀或家鸡，或烧烤肉汤或萝卜干地的汁液或豌豆汤，配以粗、苦、酸味。
极热、酸和锐利，以及咸味和极暖也受推崇。卡龙汁液加三辛香，配制成糊状也应给予。
这样胆汁会回到原位，大便颜色恢复正常。肠道紊乱等后遗症以及风也会完全平息。
用此平息后遗症后，应进行治疗黄眼病的仪轨。
当黄眼病深入体内时，岩脂配牛尿，或金屑或达比亚配牛尿服用一个月。
哈利萨嘎、舍利夺汁，牛奶、水牛酥油煮制，余甘子汁液和杜蕾配制的泻药服用。
泻下后，应给予甜味、能降风降胆的食物。前述葡萄糊剂和甜味药油、熔化酥油给予。牛奶灌肠药物和

མངར་བའི་སྨན་མར་ཞུན་མར་སྦྱིན། །འོ་མ་མས་གཏོང་སྨན་དང་ནི། །འཇམ་རྩིར བཅས་པ་བསྟེན་པར་བྱ།།མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རྒུན་ཆང་ཆང་རྙིང་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། །ལུད་པའི་སྐབས་བཤད་ཨ་རུ་རའི། །ཤིང་མངར་ར་དར་བ་པི་པི་ལིང་། །འོ་མར་བཅས་པས་ནད་དམིགས་དང་། །མེ་དྲོད་ཇི་བཞིན་སྦྱིན་པར་བྱ། །མཁས་པས་འོར་ནད་སྐབས་ བཤད་པའི།།གསོ་བ་སྐྱ་རྦབ་ལ་ཡང་སྦྱར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་འོར་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

给予甜味药膏和酥油
牛奶灌肠药以及
柔软的药膏一起服用
为了生起体内暖性
应当给予葡萄酒和陈酿
如咳嗽章节所说的诃子
甘草、葡萄干、胡椒
配以牛奶针对病灶和
体内暖性适量服用
智者所说的胸痹病章节中
的治疗方法也可用于痰病
此为《医方明鉴·八支要诀》中
医疗篇第十六章
下面讲述治疗胸痹病

།འོར་ནད་ཡན་ལག་ཀུན་ཞུགས་ཤིང་། །ནད་སྐྱེས་མ་སྨིན་ལ་དང་པོར། ། སྨྱུང་བྱས་ཁ་ཟས་ཡང་བ་བཟའ། །བོང་ང་ཐང་ཤིང་བྱི་དང་ག་།དུག་མོ་ཉུང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོན་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་བཅའ་སྒ། །ཐང་ཤིང་བ་སྤྲུ་བསྐོལ་བའམ། །ལྕགས་ཕྱེ་དགུ་པར་བཅས་པ་བླུད། །འོར་ནད་ཤས་ཆེར་ཨ་རུ་ར། །བ གཅིན་བཅས་པ་སྦྱང་ཕྱིར་བླུད།།འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །དུར་བྱིད་ལྕགས་ཕྱེ་ཚ་གསུམ་བཅས། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གུ་གུལ་ལམ། །བྲག་ཞུན་དང་ནི་སྦྱར་བ་བླུད། །མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་མ་སྨིན་ལ། །ལྕི་ཞིང་རྟུག་འགགས་ཡང་ན་འཁྲུ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ རྩབ་རུ་ཚ།།སྦྲང་རྩི་དར་བར་སྦྱར་བའམ། ། རུ་ར་དང་བུ་རམ་བཅས། །བུ་རམ་བཅའ་སྒར་སྦྱར་བའམ། །ཟོས་རྗེས་དར་བ་བླུད་པར་བྱ། །སྒེའུ་གཤེར་བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ། །སྲང་ཕྱེད་ཚད་ཀྱིས་བསྐྱེད་ནས་ནི། །ཆེ་ཚད་སྲང་ལྔའི་བར་དུ་ནི། །ཟླ་གཅིག་ཟ་ཞིང་ ཡུ་ཤ་དང་།།འོ་མ་ཤ་ཁུ་བཅས་ཟོས་ན། །འོར་ནད་དམུ་རྫིང་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། །གཅིན་དང་དབུགས་མི་བདེ་ཆམ་པ། །སྒྱིད་སྙོམ་མ་ཞུ་མིག་སེར་དང་། །ལུས་སྐེམ་གདོན་གྱི་ནད་རྣམས་དང་། །ལུད་པ་བད་ཀན་སྦྱོར་འདིས་སེལ། །སྒེའུ་གཤེར་དོང་གྲ་ལྡེ་གུའི་ ཁུ་བ་དང་།།འོ་མ་དག་དང་མར་ནི་བསྐོལ་བླུད་ན། །འོར་ནད་སྦྲིད་པ་དམུ་རྫིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ནད་ཀྱིས་ཟིལ་ནོན་ན་ཡང་ནད་མེད་འགྱུར། །མ་ཞུ་མེད་ཅིང་ཕྱི་ས་འགགས། །འོར་ནད་ཀྱིས་གཟིར་ཚ་བ་གསུམ། །དུར་བྱིད་དན་ད་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །བསྐོལ་བའི་འོ་ མ་བླུད་པར་བྱ།།མ་ཧེའམ་ཡང་ན་བ་གཅིན་ནམ། །འོ་མ་བཏུང་ཞིང་དེ་དང་བཟའ། །ཞག་བདུན་ཡང་ན་ཟླ་གཅིག་པར། །རྔ་མོའི་འོ་མ་བླུད་པས་གསོ། །ཏི་མུ་ས་དང་ནས་ཚིག་ཐལ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་ཚ་བ་ལྔ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་སེ་འབྲུ་དང་། །པ་ཏ་འུ་སུ་སྟར་ བུ་དང་།།བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །ཆུ་བྲེ་བཞི་བསྐོལ་མར་བྲེ་གང་། །བསྐོལ་བ་བླུད་ན་འོར་ནད་དང་། །གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་དང་ཟ་ཁུ་འཇོམས། །ཞོ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་བསྲེས་ལས། །བྱུང་བའི་མར་ནི་དར་བར་བཅས། །ཙི་ཏྲ་ཀ་བཏབ་བསྐོལ་བ་ནི། ། ཡོན་ཏན་གོང་མ་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཐང་ལ་འབར་དང་ཏིག་ཏ་ཆེ། །དགེ་བའམ་ཨ་རུ་རའི་སྨན་མར། །དུས་ཤེས་པ་ཡིས་སྦྱིན་པར་བྱ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བ་ནི། །བྲེ་བཞིར་ཨ་རུ་ར་བརྒྱ་བསྐོལ། །དེར་ནི་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་གཞུག་།ཚ་བ་གསུམ་དང་དྲི་སྣ གསུམ།།ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ཅུང་ཟད་བཏབ། །བསྒྲངས་ནས་སྦྲང་རྩི་བྲེ་ཕྱེད་གཞུག་།དེ་བྱིན་ནས་ནི་འོར་ནད་དང་། །རིམས་སྐྲན་གཅིན་ནད་ལུས་སྐེམ་པ། །མ་ཞུ་ཁྲག་མཁྲིས་རླུང་དང་ནི། །སྒྲེགས་སྐྱུར་ཁ་དོག་མི་སྡུག་དང་། །གཅིན་ ནད་རླུང་གི་ཁུ་ཆུའི་ནད།།དབུགས་མི་བདེ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །མཆེར་པའི་ནད་དང་སྦྱར་བའི་དུག་།དམུ་རྫིང་གི་ནི་ནད་རྣམས་སེལ། །ནས་དང་སཱ་ལུ་འབྲས་རྙིང་ཟས། །རྩ་བ་བཅུ་བའི་ཆུ་དང་བསྐོལ། །ལན་ཚྭ་ཉུང་ཞིང་སྣུམ་ཤས་ཆུང་། །བྱིན་ན་འོར་ནད་སེལ་བར་ བྱེད།།རྒྱ་སྲན་མུངྒའི་ཁུ་བ་ནི། །ཐལ་སྨན་རྩ་བ་གསུམ་དང་ལྡན། །དེ་བཞིན་སྐམ་སའི་ཤ་རུས་སྦལ། །སྐྱིན་གོར་བྱི་དུར་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །བཏུང་བ་དར་བ་གསར་པ་དང་། །ཆང་ནི་སྨན་དང་བཅས་པ་བླུད། །ཟི་ར་ཟུར་པ་ཛི་བན་ཏི། །མ་ནུ་ཙི་ཏྲ་ཀ་ར་དང་། །ཡ་ བཀྵ་ར་བིལ་བའི་རྐང་།།ད་ཏྲིག་ཞོ་རེའི་ཚད་དུ་བྱས། །མར་དང་ཏིལ་མར་ནང་དུ་བརྔོས། །བྱིན་ན་འོར་ནད་སྐྲན་གཞང་འབྲུམ། །ཚང་འཁྲུ་དང་ནི་སྙིང་གི་ནད། །མེ་དྲོད་ཆུང་དང་གཅིན་ནད་སེལ། །ཚ་བ་ལྔ་དང་སྦྱར་བ་ཡི། །ཐུག་པའང་ཡོན་ཏན་དེ་དང་འདྲ། །རྡོ་དྲེག་ རུ་རྟ་སྟོན་ནེ་ཡ།།ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ཨ་རུ་ར། །

当风病遍入一切肢节，初起未成熟时，首先应当禁食，食用清淡饮食。煮沸甘松、丁香、胡椒、毒茄、那烂夏麻的温水饮用。或者煮沸诃子、姜黄、丁香、巴布的汤剂，或加入九种铁粉饮用。风病严重时，以诃子和牛尿一起饮用以作清净。
煮三果汤加入硫磺、土茯苓、铁粉和三辛香，或者同样配以安息香或岩脂饮用。火力微弱未成熟时，大便秘结或腹泻，三辛香和岩盐配以酸奶或蜂蜜，或诃子配糖，或糖配姜黄，食后饮用酸奶。
葡萄和糖等量，从半两量开始，逐渐增加到五两量，服用一个月，配以肉汤、牛奶和肉汁食用，能治愈风病、瘰疬、瘤、痔疮、小便不利、呼吸不畅、感冒、疲劳、消化不良、黄眼病、身体消瘦、魔症等疾病，以及咳痰、痰病。
葡萄、冬瓜、芦荟汁和牛奶以及酥油煮沸饮用，能治愈风病、打嗝、瘰疬、消化力减退，即使被病症压制也能恢复健康。
无消化不良而大便秘结，被风病折磨时，三辛香、土茯苓、丹达、苦参煮牛奶饮用。
饮用水牛或牛尿或牛奶，并以此食用。七天或一个月饮用母驴乳汁可治愈。
地榆、炒青稞灰、拉拉普、五辛香、那烂夏麻、芝麻、巴达乌素、榅桲、幼果各二两，水四升煮沸，加入一升酥油煮制饮用，能降伏风病、痔疮、瘤和瘙痒。
酸奶和吉达嘎混合制成的酥油配以酸奶，或加入吉达嘎煮沸，其功效与上述相同。
唐拉巴和大青叶的药膏，或诃子药油，应由懂得时宜者施用。
十根汤剂四升加入一百颗诃子煮沸，加入糖一百两，三辛香和三香料，炒青稞灰少许，冷却后加入半升蜂蜜。服用后能治愈风病、热病、瘤、尿病、身体消瘦、消化不良、血胆、风病、胀酸、肤色不美、尿病、风引起的水肿病、呼吸不畅、食欲不振、脾病、合成毒、瘰疬等疾病。
以大麦、稻米、陈米为食，配十根汤煮制，盐少油分少，服用能治愈风病。
绿豆汤配三种灰药和三根，同样可用旱地龟肉、獐子肉、獐肉汁服用。饮用新鲜酸奶，以及配有药物的酒。
孜然、茴香、吉万帝、玛努、吉达嘎、雅克夏、榅桲茎、达德里各一两，用酥油和芝麻油炒制。服用能治愈风病、瘤、痔疮、腹泻和心脏病、消化力弱和尿病。
配以五辛香的汤羹功效亦同。石垢、茜草、斯东内雅、哈热努嘎、诃子。

རྡོ་དྲེག་ རུ་རྟ་སྟོན་ནེ་ཡ།།ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ཨ་རུ་ར། །ཤྲི་བེ་ཏ་ཀ་ཤུག་པ་དང་། །ཆུ་སྲིན་སྡེར་མོ་པྲི་ཡང་ཀུ། །པྲི་ཀ་ཐང་ཤིང་སྤང་སྤོས་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་དབྱི་མོ་དང་། །ཀུ་ནན་ན་ཏ་བྱ་མ་ཀ་།མ་ལི་ཀ་དང་དྲི་སྣ་བཞི། །བལ་བུའི་ལོ་མ་གླ་སྒང་དང་། །གནྡྷ་པ་ལ་ཤ་ལ་ནི། ། བསྐུ་བའི་ཏིལ་མར་དག་དང་ནི། །ཁྲུས་ཀྱི་ཆུ་དང་ལྡེ་གུ་བྱ། །ནིམ་པ་ཨརྒ་བ་སྤྲུ་བ། །ནག་ཏམ་ལའི་ཆུས་ཁྲུས་བྱ། །ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་པ་ལ། །ཀ་ར་བཱིར་བ་སྤུ་བ། །ཀི་ཤུ་ཀ་དང་པི་ལ་ཤ་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ན་ལི་ཀ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། ། སྤང་སྤོས་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། །བོང་ང་ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། །ཛ་ཡན་ཏི་དང་འོལ་མ་སེ། །ཀ་ཀ་དང་ནི་ས་ལེ་ཤིང་། །པྲི་ཤ་ཀརྞི་བྱི་མོ་དང་། །རི་ཏི་བྲི་ཏི་གླང་པོའི་སྣ། །ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་བསྐུས་པས་ཕན། །དེ་ནས་རླུང་གྱུར་འོར་ནད་ལ། །ཟླ་ཕྱེད་བར་དུ་དུར་བྱིད་དམ། ། ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་མར་བླུད། །རླུང་གི་རྟུག་འགགས་ལ་དེ་ཉིད། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འོ་མ་འམ། །ཤ་ཁུ་བླུད་ཅིང་རླུང་འཇོམས་པའི། །སྨན་གྱི་དུགས་དང་བསྐུ་བ་བྱ། །ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་ལ་ཁ་ལུད་དང་། །གྣི་མནྠ་སྤང་སྤོས་དང་། །བཅའ་སྒ་ཐང་ཤིང་ལྡེ་གུ་བསྐུ། ། མཁྲིས་གྱུར་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་དང་། །ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་བསྐོལ་བ་བླུད། །སྐོམ་དད་ཆེ་དང་རྨོངས་བག་ཚ། །འོ་མ་བསྐུ་བྱུག་བསིལ་བ་བྱ། །པ་ཏོ་ལ་རྩ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །ཤིང་མངར་ཐང་ཤིང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སྐྱེར་པ་ཙནྡན་ཨ་རུ་ར། །ད་ན་ལྕང་མ་བི་ལ་ཤ་།པི་པི་ལིང་དང མར་བསྐོལ་བླུད།།ཁོང་ཚ་མགོ་འཁོར་སྐོམ་དད་ཆེ། །འདུས་པའི་ནད་དང་མེ་དབལ་སྐྲང་། །ལུས་ཚ་རིམས་དང་བཅས་པ་སེལ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དོང་གྲ་སོགས། །ཏིལ་མར་དང་ནི་བསྐོལ་བ་བླུད། །རྒྱུན་སྲང་འགགས་ཤིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །རྨོངས་བག་ཡི་ག་ འཆུས་པ་ལ།།ཐལ་སྨན་ཆང་རྙིང་མནན་ཆང་དང་། །བ་གཅིན་དར་བར་བཅས་པ་བླུད། །པི་པི་ལིང་དང་འབའ་ཆ་རྙིང་། །ཤི་ཀྲུའི་ཤུན་པ་ཟུར་པ་དང་། །བ་གཅིན་ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་སྦྱར། །བསྐུ་དང་དྲིལ་བའི་ལས་ལ་སྦྱར། །རུ་རྟ་ཨགྣི་མནྠ་དང་། །རྒྱ་སྲན་དོང་ ག་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བ་གཅིན་ཆུ་བསྐོལ་བས་ཁྲུས་བྱ། །ཙ་རོང་ཨ་ཀ་རུ་ཡིས་བྱུག་།ན་ག་བ་ར་ས་རལ། ། ཟ་སྲིང་གི་ཨམ་པ་ཏ། ། ཟ་གནྡྷ་ཞེས་བྱ་དང་། ། ཤྭ་གནྡྷའི་ལྡེ་གུ་ནི། །ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་ལ་ཕན། །ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་ཡན་ལག་ནི། །ཉེ བའི་ཕྱོགས་ནས་གཏར་ག་བྱ།།འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནད་གཞི་ནི། །ཤས་ཆེའི་དབང་དུ་གསོ་བ་བྱ། །གོ་སྙོད་པ་ཏ་གླ་སྒང་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་ཚ་བ་ལྔ། །སྐྱེར་པ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བླུད་པ། །རྩ་མཁྲིས་བཅའ་སྒ་ཆུ་དྲོན་བླུད། །ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་འོར་ནད་ནི། །ཡུན་རིངས་ ལོན་ཞིང་ཚབས་ཆེན་སེལ།།སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །ཐང་ཤིང་གུ་གུལ་བ་སྤྲུ་བ། །བ་གཅིན་སྦྱར་བླུད་དམུ་རྫིང་དང་། །མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་སྲིན་བུའི་ནད། །གཅིན་ནད་བད་ཀན་ཟ་ཁུ་དང་། །རླུང་ནི་སྟོད་དུ་འབྱམས་པ་སེལ། །དེ་ལྟར་རང་རང་ནད་ཀྱི་དབང་བྱས་བཤད། ། སྣད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ཞིང་། །བསིལ་སྨན་མར་ཁུ་བྱུགས་ཤིང་བླུགས་པར་བྱ། །དུག་སྐྱེས་སྐྲང་ལ་དུག་སེལ་སྦྱོར་བ་བྱ། །གྲོང་དང་རླན་ཅན་ཆུར་གནས་ཤ་རིད་རློན། །ཚོད་སྐམ་ཏིལ་གྱི་ཟས་དང་བུ་རམ་ཅན། །ཕྱེར་བཏགས ཟས་དང་ཞོ་དང་ལན་ཚྭ་དང་།།ཁ་ཟས་རུལ་བག་ཆང་སྐྱུར་ཡོས་ཤ་སྐམ། །འདྲེས་པའི་ཟས་དང་ལྕི་དང་མ་གོམས་ཟ། །ཚ་བ་བསྐྱེད་དང་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་དང་། །མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་དང་ཉལ་པོ་རྣམས། །འོར་ནད་ཅན་གྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤང་། ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །

矿石垢、马鞭草、诃梨努迦、诃子、白色的白檀、松树和、
鳄鱼爪、毕哩阳俱、毕哩迦、甘松、香草和、
胡椒和、蒲黄和、俱难那、达、鸟麻迦、
茉莉和四种香料、
棉花叶、甘松和、甘地巴拉夏拉尼、
涂抹用的芝麻油和、沐浴用水制成药膏。
楝树、阿尔迦瓦、斯普瓦、
黑檀木水沐浴。
对于肢体一侧肿胀、
用夹罗毗罗瓦、斯普瓦、
基树迦和毗拉夏、三果和升麻和、
那利迦和甘松和、
香草、拘舍塔基和、
葱头、多罗树叶和、
札雅提和乌尔玛赛、
迦迦和娑罗树、
毗利沙卡尔尼、蒲黄和、
利提、毗利提、象鼻。
涂抹温和的药膏有效。
然后对于风引起的肿瘤病、
半月期间服用杜尔毗达或、
或者服用蓖麻油。
对于风引起的大便阻塞也用此法、
在进食之前服用牛奶或、
肉汤，并且用能够降伏风的、
药物熏蒸和涂抹。
对于一侧肿胀用卡鲁达和、
格尼曼塔、香草和、
草果、甘松制成药膏涂抹。
胆引起的用龙胆草药油和、
尼亚格若达等煮制后服用。
口渴大且昏迷不安、
用牛奶涂抹清凉。
巴托拉根、牛舌草、
甘草、甘松、普策谢尔、
酸枣、檀香、诃子、
达那、柳树、毗拉夏、
胡椒和酥油煮制服用。
腹热、头晕、口渴大、
综合病和火热肿胀、
身热伴有发烧都能消除。
痰引起的冬瓜等、
用芝麻油煮制服用。
经脉阻塞且消化力减退、
昏迷不安、食欲不振时、
用灰药、陈酒、压榨酒和、
牛尿发酵后服用。
胡椒和陈年牛粪、
希克如树皮、祖尔巴和、
牛尿调制成温和的药膏。
用于涂抹和揉擦。
马鞭草、阿格尼曼塔和、
豆类、冬瓜、吉特拉迦、
用牛尿煮水沐浴。
用察荣、沉香涂抹。
那迦巴拉、萨拉拉、
扎斯林基、安巴塔、
扎甘达和、
希瓦甘达的药膏、
对肢体一侧肿胀有效。
根据病因在肢体、
附近部位放血。
对于混合病根据病因、
以主要症状为主进行治疗。
枸杞、巴塔、甘松和、
堪达卡利、五辛、
酸枣配温水服用。
对胆经病用草果温水服用。
三病因引起的肿瘤病、
久治不愈且病情严重的消除。
独活和诃子、
甘松、安息香、瓦斯普瓦、
配牛尿服用能治疗淋巴肿和、
麻风和白癜风虫病、
尿病痰病皮肤病和、
风在上部游走的病。
如是根据各自病因而说、
对于打击所致者要放血、
涂抹和灌注清凉药油。
对毒引起的肿胀用解毒配方。
村居和潮湿处所肉类生湿、
干菜、芝麻食物和含糖、
磨成粉的食物和酸奶和盐和、
腐败食物、酒醋、炒谷、干肉、
混杂食物和沉重且不习惯的食物、
生热的和白天睡觉和、
夜晚不睡觉和性事等、
肿瘤病患者应当全部断除。
此为《医论》精要之略说。

ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་མེ་དབལ་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །མེད་བལ་ནད་ལ་ཐོག་མ་ཉིད། །སྨྱུང་བ་དང་ནི་རྩུབ་ཆོས་དང་། །ཁྲག་དབྱུང་སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། ། སྣུམ་ཆོས་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ། །པོ་སོན་ཆ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཤིང་མངར་བཅས་པའམ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་པི་པི་ལིང་། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་མེ་དབལ་འཇོམས། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ཡི་ཁུ་བའམ། །རྒུན་འབྲུ་འབྲས་བུ་གསུམ་ཡང་རུང་། །དུར་བྱིད་ཕྱེ་མ བཏབ་པའམ།།འོ་མ་མར་སྦྱར་བཀྲུ་སྨན་ནི། །ཁོང་ནི་ཞེན་པའི་ནད་ལ་ནི། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་སྦྱང་བ་གཏང་། །སྦྱང་མིན་ནད་ཚབས་ཆུང་བ་ལ། །ཞི་སྨན་ཙནྡན་ཨུཏྤལ་གཏང་། །གླ་སྒང་ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལ། །པ་ཏོ་ལ་སོགས་ཉིད་དག་གམ། །ཐལ་ཏྲེས་གླ་སྒང་སྐྱུ་ རུ་ར།།པུ་ཤེལ་ཙེ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་བླུད། །མེ་དབལ་སྐོམ་དད་ཅན་ལ་ནི། །བྱི་ཚེར་བ་དང་པར་བ་ཏ། །སླེ་ཏྲེས་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བ་ནི། །ཁུ་བ་བསྒྲངས་པར་བླུད་པར་བྱ། །སྐྱེར་པ་སྲན་ཆུང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོ་ལ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ནིམ་པ་ཤིང་མངར་གྱི་ལྕེ་བ། ། བསྐོལ་བ་མར་དང་བཅས་པ་བླུད། །ཡན་ལག་ནད་ཞུགས་ནད་ཁྲག་ཉིད། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །པགས་པ་ཤ་དང་རྒྱུས་པ་འདྲུལ། །ཁྲག་རུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །སྨིན་ཞིང་བད་ཀན་ཟད་པ་དང་། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ལ། །ཏིག་ཏ་ཏིག་ཏ ཆེན་པོའི་མར།།ཀྱི་ལྕེ་བ་བསྐོལ་མར་ཕན་ནོ།

从《八支心要集》中，医疗处第十七章。
现在将要讲解火热病的治疗。
火热病最初时，
不应进行禁食和粗糙疗法，
放血、催吐药、泻药，
也不应使用油性疗法。
波森茶和毒母茄，
配以甘草或者波托拉，
楝树叶和胡椒，
服用催吐药可以降伏火热病。
或者使用枸杞汁，
葡萄或三果也可以，
加入土茯苓粉末，
或者牛奶和酥油调配的泻药，
对于病邪深入体内的疾病，
尤其要进行清除治疗。
不需清除的轻微病症，
可用檀香、青莲花等平和药物治疗。
羌活、楝树、波托拉，
波托拉等药物，
或者龙胆草、羌活、诃子，
水晶盐煮水服用。
对于火热病引起的口渴，
使用蒺藜和巴瓦塔，
龙胆草、荜茇煮水，
待冷却后服用。
醋栗、小豆、水晶盐，
波托拉和三果，
楝树、甘草、枸杞，
煮水加入酥油服用。
病邪入侵肢体和血液时，
首先要进行放血，
皮肤、肌肉和筋脉腐烂，
是由血液腐败引起的。
当病已成熟、痰液耗尽，
风和胆汁偏盛时，
龙胆草、大龙胆草酥油，
枸杞煮制的酥油有效。

།ཁྲག་དབྱུང་ཁོང་པ་དག་གྱུར་ནས། །ནད་ནི་ཤ་ལྤགས་ལ་གནས་ན། །ཕྱི་རོལ་ན[+]ས་ནི་བྱུག་སྩོགས་ཀྱིས། །འཕྲལ་དུ་མེ་དབལ་ཞི་བར་འགྱུར། །རླུང་གྱུར་ཤུ་ཏི་གླ་སྒང་དང་། །འོ་མ་འུ་སུ་པ་ར་ཧི། ། ཏ་ཀ་ལ་ པི་པི་ལིང་།།ཐང་ཤིང་ཤ་ཀྲུ་རུ་རྟ་ཡི། །ལྡེ་གུ་བྱུག་པ་བྱས་ན་ཕན། །མཁྲིས་པ་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་སྡེ། །དེ་བཞིན་པདྨ་ཨུཏྤལ་སོགས། །ནྱ་གྲོ་དྷའི་རྩ་གཞོན་ནུ་དང་། །ཆུ་ཤིང་ནང་གི་ལོ་མར་བཅས། །པདྨའི་རྩ་བ་ལྡེ་གུ་དང་། །ལན་བརྒྱ་བཀྲུས་པའི་མར་ གྱིས་བྱུག་།པདྨ་ཅན་གྱི་འདམ་བསིལ་བའམ། །མུ་ཏིག་བཏགས་པར་གྱུར་པ་ལ། །དུང་ངམ་བྱུ་རུ་ཉ་ཕྱིས་སམ། །ཡུག་སྣམ་མར་དང་བཅས་པ་བྱུག་།བད་ཀན་ལས་གྱུར་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤུག་པ་བཙོད་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཀ་ར་བཱི་ར་འདམ་བུའི་རྩ། ། ནན་ཏ་ཡི་ལྡེ་གུ་བསྐུ།།ད་བ་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། །སེང་ལྡེང་ཐང་ཤིང་བཀྲུ་སྨན་དང་། །གླ་སྒང་དོང་གྲར་བཅས་པའམ། །བ་ར་ཎ་སྩོགས་ལྡེ་གུ་བསྐུ། །དོང་ག་ཡི་ནི་ལོ་མ་དང་། །སླེ་སྨན་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། །ིནྡྲ་བ་རུ་ནའི་ལོ་མ། །ཤྲི་ཤ་འོལ་མ་སེ་མེ་ཏོག།། ཆུ་བླུགས་རྨ་བསྐུ་སྨན་མར་དང་། །ལྡེ་གུའི་ཕྱེ་མ་ཇི་བཞིན་དུ། །སྨན་ནི་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ། །རླུང་རྒྱས་མར་ནི་ཤས་ཆེར་བྱ། །བད་ཀན་གནས་ཤེས་མ་སྨིན་ལ། །དྲོ་དང་རྩུབ་པ་ཤས་ཆེར་སྦྱར། །དེ་བཞིན་མཁྲིས་པའི་གནས་ཞུགས་ལ། །ཁྲག མཁྲིས་ལན་མར་ལྡན་བྱ།།ཤིན་ཏུ་བསིལ་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། །གོས་སྲབ་ནང་དུ་བཞག་པ་ནི། །ནུས་པ་ཆུང་བ་ཡང་དང་ཡང་། །གཞན་དང་གཞན་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ལས་འདི་ནི། །འདྲེན་མར་བྱ་བ་བསྔགས་པ་ཡིན། །མེ་ལྟར་ཚ་ལན་བརྒྱར་ ནི།།བཀྲུས་པའི་མར་གསར་འབའ་ཞིག་ཕན། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བླུགས་པའམ། །ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཆུ་གྲང་ངམ། །ུཏྤལ་པདྨ་ཁ་རའི་ཆུ། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུགས། །བཏུང་བ་བསྐུ་དང་བླུགས་པ་དང་། །ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཕན། །རྨེན་ བུ་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་ཡི།།གསོ་བ་ཅི་རིགས་ལེགས་བྱས་ལ། །རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད། །གླན་དང་དཀྲི་བ་ལ་སོགས་ཕན། །རྨེན་བུ་མེ་དབལ་གཟེར་བཅས་ལ། །ཏིལ་མར་རྩ་བ་བཅུ་དང་བསྐོལ། །བ་གཅིན་དྲོན་མོ་ ཆུ་དྲོན་བླུགས།།ཡང་ན་ཤི་ཀྲུའི་ལྡེ་གུ་འམ། །ནག་ཏ་མ་ལའི་ཤུན་པའམ། །ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་བ་རུ་རའི། །ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་བསྐུ་པ་ཕན། །དན་ད་ཤིང་ཚ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།རྐ་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་དང་། །བུ་རམ་གོ་བྱེ་རུས་ནག་མཚུར། །ལྡེ་གུས་རྡོ་ཡང་འབིགས་ བྱེད་ན།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྨེན་བུའི་ནད། །ཕྱི་རོལ་གནས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཡུན་རིང་གནས་པའི་རྨེན་བུ་ལ། །ལ་ཕུག་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠའི། །ཁུ་བ་ཐལ་སྨན་སེ་འབྲུར་བཅས། །གྲོ་ཡི་ཟན་དང་ནས་ཀྱི་ཟན། །རྒུན་ཆང་སྦྲང་རྩི་བུ་རམ་ཆང་། །ཁ་ར་ ཆང་གི་དངས་མར་བཅས།།ཁ་ལུད་ཁུ་བར་བཅས་པ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་ལྡེ་གུ། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་སླེ་ཏྲེས་དང་། །བྲག་ཞུན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། །གླ་སྒང་གོ་བྱེའི་སྦྱོར་བའམ། །སྦྲང་རྩི་ཡི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། །མགོ་ བཀྲུ་སྨན་དུད་རྔུབ་པ་དང་།།སྔར་བཤད་སྐྲན་ནི་བཤིག་པ་དང་། །ལྕགས་གསེར་ལན་ཚྭ་བསྲེགས་པ་དང་། །རྡོ་བས་བཙིར་བར་བྱ་བ་ཡིན། །སྨན་འདི་ཡིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད། །སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ནི། །བྱས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ཅིང་། །ཤིན་ཏུ་སྲ་བར་གནས་ གྱུར་ལ།།ནད་སྟོབས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི། །དེ་འོག་འདི་ལ་ཐལ་སྨན་ནམ། །ལྡེ་གུ་འམ་གསེར་གྱིས་བསྲེགས་ན་ཕན། །སྨིན་པར་བྱེད་པ་བརྣགས་བྱས་ལ། །དབྲལ་ནས་དེ་ནས་དབྱུང་བར་བྱ། །

放血清净腹部后，若病在肉皮之中，从外涂抹等，立即能平息火毒。
若为风病，以茜草、象胆、牛奶、乌苏、巴拉希、塔迦拉、胡椒、桂皮、沙克如如达的调制药膏涂抹有益。
若为胆病，以尼拘陀等类，以及莲花、青莲等，尼拘陀树幼根，及水生树内叶，莲花根调制药膏，以及百炼酥油涂抹。
或以莲花池清凉泥，或以珍珠研磨，贝壳或珊瑚鱼皮，或以毛毯和酥油涂抹。
若为痰病，以三果、柏树、蓝靛、水晶、迦罗毗罗、芦苇根、难陀调制药膏涂抹。
以七叶树叶、紫檀、桂皮、清洗药、象胆、冬瓜，或以瓦拉那等调制药膏涂抹。
以冬瓜叶、药草、塔迦树皮、因陀罗瓦鲁那叶、合欢树、乌尔玛花。
加水调制伤口涂药油和药膏粉末，应当如法以这些药物制作。
风盛者应多用油，痰病所在未成熟者，应多用温和粗糙药，同样胆病入处，血胆应和油相配。
极其清凉稀薄，置于薄布中，药力微弱者应反复与其他配合。
对于混合病，此法称为交替使用。
如火般热者，百次清洗的新鲜酥油单独有益。
注入酥油精华，或甘草煮沸的冷水，或青莲、莲花、糖水，或牛奶、糖蜜、树汁注入。
饮用、涂抹和注入，大苦药油有益。
结节、血胆消除的任何适宜治疗，善加实行，能降伏风和痰，对于肿块和缠绕等有益。
对于结节、火毒及疼痛，以芝麻油和十种根煎煮，注入温热牛尿或温水。
或者以沙克如调制药膏，或以黑檀皮，或以干萝卜、诃子调制温和药膏涂抹有益。
檀香、肉桂、吉达拉迦、迦斯努、乳香汁、糖蜜、戈比、黑骨、木棉，以药膏连石也能穿透。
痰病所生结节病，在体外者更不用说。
对于长期存在的结节，以萝卜、豆类、枯兰塔的汁液，灰药和谢果，以及小麦饭和大麦饭，葡萄酒、蜂蜜、糖蜜酒，糖和酒的精华。
加入唾液汁液，以及三果配制药膏，胡椒和蜂蜜，桂皮和斯列特，岩脂的配方，象胆、戈比的配方，或蜂蜜的配方。
洗头药、吸烟，以及前述破坏肿瘤，烧制铁、金、盐，以石头挤压。
以此药能摧毁，虽用各种配方，若未能平息，极其坚硬，病力增大者。
其后对此以灰药或药膏或以金灼烧有益，使其成熟化脓后，切开然后取出。

།དབྲལ་ནས་དེ་ནས་དབྱུང་བར་བྱ། །འདི་ལ་ཁྲག་ནི་བརྣག་འདོད་པ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་གདོན་པར་བྱ། ། ཁྲག་བསལ་འོག་ཏུ་སླར་ཡང་ནི། །རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ་སྨན་གཏང་། །ཚ་ཞིང་སྨིན་པས་བརྣགས་གྱུར་ལ། །ཕྱི་ནང་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །སྐྱེར་པ་སྲིན་སྨན་ཀམ་བི་ལྱ། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་རྨ་ལ་ཕན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ལ། །དཱུར་བའི ཁུ་བ་མར་བསྐོལ་ཕན།།གསོ་བའི་ནད་ཀུན་ཕྱོགས་དང་སྟེང་། །ཁྲག་བྱུང་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན། །མེ་དབལ་དེ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །མ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་མི་འགྱུར། །འདི་ཡི་རྟེན་ནི་ཁྲག་ཉིད་ཡིན། །དེ་བས་ཁྲག་ནི་མང་དུ་དབྲི། །ནད་གཞི་མང་པོ་མེ་ དབལ་ལ།།བཀྲུ་སྨན་མ་གྱུར་མར་མི་སྦྱིན། །དེ་ཡིས་ནད་ནི་སྲ་གྱུར་པས། །པགས་པ་ཁྲག་དང་ཤ་འཚེད་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅཝ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་ བྱའོ།

分开后应当取出。对于此处想要脓血者，应当反复放出。清除血液之后，再次施用祛除风及痰的药物。对于发热化脓者，应如内外伤口般医治。
柽柳、杀虫药、诃子煮炼的芝麻油对伤口有益。对于痰、胆汁较重者，百喜草汁煮炼的酥油有益。
医治的诸病方向和上部出血是其中一个方面。火毒若不与血和胆混合则不会产生。此病以血为根本，因此应大量放血。
对于病根众多的火毒，若未成为泻药则不可服用酥油。因为它会使病变硬，会烧灼皮肤、血液和肉。
此为《医论八支精华》医治篇第十八章。下面将讲解麻风病医治篇。

།མཛེ་ནད་ཀུན་ལ་ཐོག་མ་ཉིད། །སྣུམ་བླུད་པས་ནི་གསོ་བར་བྱ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཤ་རང་ཀ་ཏ་ཨེ་རཎྜ། །མི་ཤ་སྲིང་གི་མར་རམ་ནི། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་པ་ཕན། །ནིམ་པ་པ་ཏོ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སྐྱེར་པ་ཕ་ ཏ་བྱི་ཚེར་པ།།པར་པ་ཏ་དང་ཀྱི་ལྕེ་བ། །སྲང་རེ་ཆུ་བྲེ་བརྒྱད་ཀྱི་ནི། །ནང་བསྐོལ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ། །གླ་སྒང་རྩ་མཁྲིས་ཀྱི་ལྕེ་བ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་པི་པི་ལིང་། །ཙནྡན་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། །ཞུན་མར་སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་བསྐོལ། །ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་ དེ་འཐུངས་ན།།མཁྲིས་པ་མཛེ་དང་མེ་དབལ་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་ལུས་ཚ་སྐོམ་དད་ཆེ། །མགོ་འཁོར་གཡན་པ་སྐྱ་རྦབ་འབྲས། །རྨ་འགྲམས་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། །ཐོར་བུ་ཁོང་འབྲས་སྐྲན་དང་ནི། །ཟད་བྱེད་སྨྱོ་བྱེད་མྱོས་པ་དང་། །སྙིང་ནད་རབ་རིབ་ངོ་ ཁབས་དང་།།ཤ་བཀྲ་མིག་སེར་ཕོ་བའི་ནད། །མཚན་པར་རྡོལ་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་། །དམུ་རྫིང་ཟླ་མཚན་མི་ཆོད་དང་། །སྦྱར་དུག་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ། །གཞན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ནད། །ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་རྣམས་ལ་ཕན། །ལོ་མ་ བདུན་པ་པར་པ་ཏ།།དོང་ག་ཤུ་དག་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུག་པ་པ་ཏ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སེར་པོ་གཉིས་དང་ཐལ་ཏྲེས་གཉིས། །ནིམ་པ་ཙནྡན་པི་པི་ལིང་། །ཤིང་མངར་སླེ་ཏྲེས་བི་ཤ་ལ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །རྩ་མཁྲིས་མུར་བ་བ་ཤ་ཀ་།ཉེའུ་ ཤིང་པུ་ཤ་པ་ཏོ་ལ།།གླ་སྒང་བྱི་ཚེར་ཀྱི་ལྕེ་བ། །སྐྱུ་རུ་ར་ཁུ་ཉིས་འགྱུར་དང་། །དེ་རྣམས་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་ཆུ། །བསྐོལ་བ་ཏིག་ཏ་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཡང་ནི་སྔར་བས་ལྷག་།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནིམ་པ་དང་། །ལོ་མ་བདུན་པ་ཙི་ཏྲ་ཀ་། རུ་རྟ་དོང་གྲ་ཚ་བ་གསུམ། །ས་ལ་པི་ལ་ཡའི་མར་བླུད། །ཀུན་ལ་གོ་བྱེའི་མར་རམ་ནི། །ཡུངས་ཀར་དཱུར་བ་རའི་མར་བླུད། །བྱི་དང་ག་དང་ཨ་རུ་ར། །གོ་བྱེའི་ལྡེ་གུ་མར་བསྐོལ་བླུད། །དོང་གའི་རྩ་བ་དག་དང་མར། །ལན་བརྒྱའི་བར་བསྐོལ་མར ཡང་བླུད།།སེང་ལྡེང་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བསྟེན་ན། །མཛེ་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར། །སྣུམ་ཆོས་བསྐུ་བ་བྱས་པའང་ཕན། །སྣུམ་གྱིས་ཞེན་ལ་མེ་དབལ་ནི། །སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་སྦྱར་གཏང་། །དཔྲལ་བ་ལག་པ་ རྐང་པ་ལས།།འདི་ལ་གཏར་གའང་གདབ་པར་བྱ། །མཛེ་ནད་ཚབས་ཆུང་ཞལ་ཞལ་གདབ། །རྭ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །མཛེ་ནད་འཇོམས་པའི་སྣུམ་གྱིས་ནི། །འདི་ལ་བར་བར་བརྟ་བར་བྱ། །ཁྲག་ཕྱུང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྦྱང་བྱ། །ལྟོ་སྟོང་གྱུར་པ་ མཛེ་ཅན་ལ།།ཅི་ནས་རླུང་གིས་འདི་ཡི་ནི། །ལུས་མི་འཇིག་པ་དེ་ལྟར་བྱ། །ནིམ་པ་སླེ་ཏྲེས་བ་ཤ་ཀ་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པ་ཏོ་ལ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་ཀ་རཉྫ། །ལྡེ་གུ་ཆུ་དང་མར་བསྐོལ་བ། །སྨན་མར་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ། །དེས་ནི་མེ་དབལ་མིག་སེར་ རིམས།།ཁྲག་ནད་ལུད་པ་མཛེ་ནད་འཇོམས། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །དུར་བྱིད་ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས། །དན་ད་དོང་ག་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུ་དག་བོང་ང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།པ་ཏར་བཅས་པ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །སྣུ་ཧའི་འོ་མ་སྲང་གཅིག་དང་། །བྲེ་གང་མར་ བསྐོལ་ལྟོ་སྲ་བའི།།སྣུམ་ཆོས་བཀྲུ་སྨན་དག་ཏུ་སྦྱར། །མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་མཛེར་པ་དང་། །རྒྱུ་རླུགས་རྡེའུ་འགགས་སྐྲན་འཇོམས་བྱེད། །འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོར་བཤད། །དན་ད་བྲེ་བཞི་ཆུ་བྲེ་ནི། །བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་ཏེ་དེ་མར་བསྐོལ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་སྲང་གཅིག་ གདབ།།དེ་བླུད་སྟེང་འོག་སྦྱོང་བྱེད་ཡིན། ། བར་ད་ཀ་སྲང་བརྒྱད་ཅུ། །བྲེ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ་བརྒྱད་ཆ་ལུས། །ཁུ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྩ་བ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བར་བྱ། །

对于所有麻风病，首先应该服用油剂来治疗。其中对于风气偏重者，十根草、獭肝草、夏朗卡塔、蓖麻，人肉、猪肉的酥油或芝麻油煮熬后服用有效。
楝树、巴托、普策谢尔、鹰嘴豆、帕塔、蒺藜、巴尔巴塔、牛舌草，各一两，在八升水中熬煮至八分之一。
加入甘松、胆草、牛舌草、独木香、胡椒、檀香各二两，以及十二两酥油煮熬。
饮用这种苦胆药油可以治疗胆病、麻风、热疮、小痘、身热、口渴、头晕、瘙痒、白癞、疮疡、疮疡串、疙瘩、内疮、瘤、消耗病、狂病、醉病、心病、眼花、面部浮肿、白斑、黄眼、胃病、生殖器溃烂、健忘症、淋巴肿大、月经不调、配制毒、痔疮、血胆病。
此外，对其他由胆引起的难治之病也有效。
七叶树、巴尔巴塔、冬瓜、白芷、普策谢尔、柏树、巴塔、三果、两黄、两种獭肝草、楝树、檀香、胡椒、甘草、獭肝草、毗沙拉、独木香、普谢尔策、胆草、木尔瓦、瓦沙卡、小树、普沙巴托拉、甘松、蒺藜、牛舌草。
以上药材配合两倍的訶子汁，八倍的酥油和水煮熬，这就是大苦胆方，功效比前方更好。
对痰湿引起的麻风，用楝树、七叶树、枳椇、茜草、冬瓜、三辛香、沙拉皮拉雅油服用。
对所有麻风都可用戈杰油或芥子、百脉根、山羊油服用。
胡椒、诃子、戈杰药膏与油煮熬服用。
冬瓜根与油煮熬百次后的油也可服用。
若常饮紫檀煮水，能快速治愈麻风病。
用这些药物适当进行油疗按摩也有效。
对于油腻的热疮，应使用前述配方治疗。
应当在额头、手、脚放血。
对轻微麻风病要划破皮肤，用角等工具放血。
要定期用治疗麻风病的油进行护理。
放血后要用泻药清洁。
对于空腹的麻风病人，要注意不让风气损害其身体。
楝树、獭肝草、瓦沙卡、三果、巴托拉、刺天茄、卡然加，药膏与水油煮熬，称为金刚油。
此方可治热疮、黄眼、热病、血病、咳嗽、麻风。
三果、三辛、土牛膝、两种刺天茄、但达、冬瓜、普策谢尔、白芷、莨菪、枳椇、巴塔各二两，狼毒乳汁一两，一升油煮熬，可用作腹胀者的油疗和泻药。
能治疗麻风、白癞、瘤、腹泻、结石阻塞、肿瘤，此方称为大金刚。
但达四升，十六升水煮熬，其汁再与油煮熬，加入一两苦瓜，服用后能上下通便。
八十两瓦尔达卡，十六升水煮至八分之一，取其汁与一升油煮熬。

ཁུ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྩ་བ། །མར་ནི་བྲེ་གང་བསྐོལ་བར་བྱ། །བླུད་ན་དེ་བཞིན་ཞག་གཅིག་གིས། །བར་དུ་ཆོད་དེ་ལེགས་ཞུ་ནས། །ཁྲེ་རྒོད་རང་སྐྱུར་བསྐོལ་ བ་བླུད།།མཛེ་ནད་ཤ་བཀྲ་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་། །སེལ་ཞིང་བུ་མང་དྲན་འཛིན་འགྱུར། །ནཱི་ལི་ཏི་ཀའི་ཚིལ་སྦྲང་རྩི། །ཛཱ་ཏིའི་ཁུ་བ་མར་བཅས་པའམ། །སེང་ལྡེང་ཨ་ས་ནའི་ཆུར་བཅས། །དབང་པོ་བསྡམས་བརྟན་མཛེ་ནད་འཇོམས། །སཱ་ལུ་ནས་དང་གྲོ་དང་ནི། །ཅི་ཙེ་ ཁྲེ་དང་མུངྒ་དང་།།སྲན་ཆུང་དང་ནི་ཏུ་ཀ་རིའི། །ཚོད་མ་ཁ་བོ་སྐམ་སའི་ཤ་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པ་ཏོ་ལ། །སེང་ལྡེང་ནིམ་པ་གོ་བྱེ་སྦྱར། །ཆང་ནི་སྨན་དང་སྦྱར་བའམ། །དར་བ་སོ་མ་ར་ཛར་བཅས། །བཟའ་དང་བཏུང་བ་མཛེ་ལ་ཕན། །སྐྱུར་ཚ་ལན་ཚྭ་ཅན་ རྣམས་གནོད།།ཞོ་དང་འོ་མ་རླན་ཅན་ཤ་།བུ་རམ་མ་ཤ་ཏིལ་མར་སྤང་། །པ་ཏོ་ལའི་རྩ་འབྲས་བུ་གསུམ། །བི་ཤ་ལ་ནི་རེ་རེ་ནི། །ཆ་གསུམ་གྱིས་དབྲི་ཞོ་ཕྱེད་གསུམ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཞོ་ཕྱེད་དོང་གྲ་བཞི་ཆར་བཅས། །དེ་ལྟར་སྲང་གཅིག་བརྡུངས་པ་ དག་།བསྐོལ་བའི་ཆུ་ནི་འཐུངས་གྱུར་ན། །ནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྦྱོང་བར་བྱེད། །སྨན་དེ་ཞུ་ནས་སྐམ་ས་ཡི། །རི་དྭགས་བྱ་ཡི་ཤ་ཁུ་དང་། །འབྲས་རྙིང་ཆན་དང་སྦྱར་བ་བཟའ། །སྦྱོར་འདི་ཞག་དྲུག་བསྟེན་ན་ནི། །མཛེ་ནད་ཀུན་དང་སྐྲངས་པའི་ནད། །ཕོ་བའི་ནད དང་གཅིན་སྲི་དང་།།གཟུགས་འཁུམས་གསོ་དཀའི་ནད་རྣམས་དང་། །སྙིང་ནད་ཆུ་སོར་གཟེར་རིམས་སེལ། །བྱི་དང་ག་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། ། རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །སྲང་རེ་དན་ད་སྲང་གསུམ་དང་། །བུ་རམ་སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་དག་།རི་ལུར་བྱས་འདི་བྱིན་གྱུར་ན། ། མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་དམུ་རྫིང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །གཅིན་ནད་མཆེར་པ་རྨེན་བུའི་ནད། །ཐོར་བུ་སྲིན་ནད་སྐྲན་རྣམས་འཇོམས། །གྲུབ་པའི་སྦྱོར་འདི་གནོད་སྦྱིན་ནི། །ནོར་བུ་བཟང་པོས་དགེ་སློང་ཞིག་།སྲོག་འདོར་ཉིད་ལ་བཤད་ཅེས་གྲགས། ། ཏིག་ཏ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤུག་པ་བོང་ང་པི་པི་ལིང་། །མུར་བ་དང་ནི་པ་ཏོ་ལ། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུ་དག་ཨིནྡྲ་བ་རུ་ནི། །དུག་མོ་ཉུང་བཅས་ཆ་མཉམ་པ། །དན་ད་དུར་བྱིད་བྲམ་ཤ་མི། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་ཉིས འགྱུར་བཅས།།ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཟོས། །མཛེ་དང་ཟ་གུ་ཚོར་བ་ཆུང་། །སེལ་བའི་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

其精华即是其根本。将一升酥油煮沸。服用后如是一日间。中断后充分消化后。服用煮沸的野生荞麦和酸味。能除麻风病、白癞、痘疮串。并能生育众子且记忆力增强。
尼利提迦的脂肪和蜂蜜。豆蔻汁液和酥油。或者与紫檀木、阿萨那树的水。能制服感官且稳固，降伏麻风病。
稻米、大麦以及。小麦、荞麦和绿豆。以及小豆和土卡日。蔬菜、干地肉。三果和苦瓜。紫檀、楝树、戈比耶配制。或者药酒配制。或者新鲜酸奶和苏摩罗遮。食用和饮用对麻风病有益。酸辣和含盐之物有害。
酸奶、牛奶、新鲜肉。糖、豆子、芝麻油应当避免。苦瓜根、三果。毗沙拉各自。以三分之一递减至一钱半。狗舌草和水晶。一钱半冬瓜子四分之一。
如是一两捣碎。饮用其煮水。能清除病群。药物消化后配以干地。野兽鸟肉汤。和陈米饭食用。此配方服用六日。能治一切麻风病和肿胀病。胃病和尿结石。
身体萎缩难治之病。以及心病、水肿、疼痛和发热。毕当迦的精华和。诃子以及余甘子。各一两檀香三两和。糖十二两。制成丸剂服用。能治麻风和白癞、呼吸困难。
咳嗽、瘿瘤、痔疮和。尿病、脾病、淋巴结病。疹子、虫病、瘤等皆能降伏。此成就配方据传。是由善宝夜叉。对一位临终比丘所说。
苦胆、楝树、三果。杜松、葱头、胡椒。没药以及苦瓜。两种黄色药、水晶。白芷、印度瓦如尼。以及野胡萝卜等份。檀香、土茯苓、婆罗门柴米。后三味加倍。
粉末与蜂蜜酥油调服。能治麻风和瘙痒、麻木。是最殊胜的药物。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པི་པི་ལིང་། །བྱི་དང་ག་དང་སྦྲང་རྩི་ནི། །ཏིལ་མར་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུའམ། །ཀ་ཀ་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། །ནིམ་པ་གླ་སྒང་བྱི་ དང་ག་།ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཁུ་བར་བཅས། །བླུད་ན་ལྤགས་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས། །དུག་མོ་ཉུང་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ནིམ་པ་ཐང་ཤིང་སེང་ལྡེང་དང་། །ལོ་མ་བདུན་པ་ཨ་ས་ན། །ཁུ་བསྐོལ་མར་དང་ཨ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩི་ལྡན་ཟོས་མཛེ ནད་འཇོམས།།སེང་ལྡེང་ནིམ་པ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏོ་ལ་དང་བྱི་ཚེར་བསྐོལ། །སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་ལྔ་པ་སྟེ། །ཁྱབ་འཇུག་གིས་ནི་ལྷ་མིན་བཞིན། །མཛེ་ནད་འཕྲལ་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད། །སྐྱེར་པ་ནིམ་པ་སེང་ལྡེང་གི། །ཤུན་ལྤགས་བསྐོལ་བས་མཛེ་ ནད་སེལ།།སྐྱེར་པ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །པ་ཏོལ་རྩ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུ་དག་བཙོད་ནི་བསྐོལ་བ་ཡིས། །དམ་ཆོས་ལ་བརྟེན་འཁོར་བ་ལྟར། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་མཛེ་ནད་གཅོད། །སྨན་འདི་ཉིད་དང་བ་ཡི་མར། །བསྐོལ་བས་རླུང་གྱུར་མཛེ་ནད་ རྣམས།།མཆོག་ཏུ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེང་ལྡེང་ནིམ་པ་སྐྱེར་པ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཐང་ཤིང་སྣ་རེར་བསྐོལ། །པ་ཐ་སྐྱེར་པ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།དན་ད་དུག་ཉུང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །བ་གཅིན་ཡང་ན་ཆུ་དྲོན་བཅས། །ཟླ་བ་གཅིག་བླུད་མཛེ་ནང་དང་། །གཞང་འབྲུམ་ཟ་ཁུ་སྐྲང་ ནད་དང་།།སྐྱ་རྦབ་མ་ཞུ་སྲིན་ནད་འཇོམས། །རྒྱ་སྐྱེགས་དན་ཏི་འབྲས་བུ་གསུམ། །མུར་བ་པ་ཏྲ་ཙི་ཏྲ་ཀ་། པ་མརྒ་བྱི་དང་ག་།ལོ་མ་བདུན་པ་ཚ་བ་གསུམ། །བཙོད་དང་སྐྱེར་པ་མ་ཤ་ཀ་།ནིམ་པ་ཐང་ཤིང་རྩ་བ་ལྔ། །གཉིས་པོ་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་སྦྱར། །ཟླ་བ་ གཅིག་འཐུངས་ཕན་ཟས་བཟའ།།མཛེ་ཡི་ནད་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱེད། །སྐྱེར་པ་པི་པི་ལིང་དོང་གྲ། །བྱི་དང་ག་དང་བ་ཏོ་རི། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་བྱ་རྣམས། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད། །བ་གཅིན་སྦྱར་བའམ་རི་ལུ་ནི། །བྱིན་ན་མི་བཟད་མཛེ་ཡང་འཇོམས། ། ཚ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཏིལ་དང་གོ་བྱེའི་ཕྱེ་མ་ནི། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་སྦྱར། །རི་ལུ་བྱས་པ་ཆ་བདུན་པས། །མཛེ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་རོ་ཙར་འགྱུར། །སོ་མ་ར་ཛ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སྐྱེར་པ་དུ་བ་རའི་རུས་པ། ། གོ་བྱེ་སྲིན་སྨན་འབྲས་བུ་གསུམ། །བསྟེན་ན་མཛེ་ནད་མ་ལུས་འཇོམས། །སོ་མ་ར་ཛ་བྱི་དང་ག་།གོ་བྱེ་ཙི་ཏྲ་བ་ར་ཧི། ། རུ་ར་དང་ལང་ག་ལི། །ཏིལ་ནག་པོ་དང་པི་པི་ལིང་། །བུ་རམ་དང་ནི་རི་ལུར་བྱ། །མཛེ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད། །སོ་མ་ར་ཛ་པི་པི ལིང་།།དེ་ཡི་རྩ་བ་བྱི་དང་གའི། །སྙིང་པོ་ལྕགས་རྐྱག་སྐྱུ་རུ་ར། །ཏིལ་མར་ལྡེ་གུ་མཛེ་ནད་འཇོམས། ། རུ་ར་དང་གོ་བྱེ་ཏིལ། །བུ་རམ་རི་ལུས་མཛེ་ནད་འཇོམས། །སོ་མ་ར་ཛ་བྱི་དང་ག་།བུ་རམ་རི་ལུ་བྱས་པའང་ཕན། །སེང་ལྡེང་བྲག་ཞུན་བྱི་དང་ག་།སྦྲང་རྩི་ མར་དང་ལྡན་ཟ་ཞིང་།།ཕན་དང་རན་པར་ཟོས་ན་ནི། །འབྲུམ་ཕྲན་ཤ་བཀྲ་ཤུ་བ་འཇོམས། །ཁ་ར་ལྕགས་ཕྱེ་བྱི་དང་ག་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་གི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །མཛེ་ནད་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་འཇོམས། །གླ་སྒང་ཚ་གསུམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྩ་བ་ ལྔ་གཉིས་ཐང་ཤིང་བཙོད།།ནིམ་པ་ཤིང་ཚ་ལོ་མ་བདུན། །ཤིང་ཚ་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ནི། །མུར་བ་བི་ཤ་ལིའི་ཕྱེ་མ། །ནས་ཕྱེ་དགུ་ཆ་སྦྲང་རྩི་ནི། །ཆ་གཅིག་སྦྱར་བ་འདི་རྟག་ཏུ། །འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །འོར་ནད་སྐྱ་རྦབ་ཤ་བཀྲ་ཅན། །ཕོ་ནད་གཞང་ འབྲུམ་རྒྱུ་རླུགས་དང་།།མཚན་བར་རྡོལ་དང་འབྲུམ་ཕྲན་དང་། །གཡན་པ་ཤུ་བའི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །ཏུ་པ་ར་ཡི་རུས་པའམ། །ག་བྱ་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བྲག་ཞུན་རྣམས། །

三果和胡椒，毕澄茄和蜂蜜，芝麻油和酥油调制成软膏，或者乌都巴树和印度楝树、甘松、毕澄茄、三辛香的软膏，加入萝卜汁服用，能消除一切皮肤病。
萝卜和枳椒、印度楝树、桧木、紫檀、七叶树、阿萨那树，煎煮汁液与酥油和诃子、蜂蜜一起服用能消除麻风病。
紫檀、印度楝树、白胶香、波托罗和蒺藜煮汁，这五种紫檀等药，如同毗湿奴对付阿修罗一般，能迅速消除麻风病。
醋栗、印度楝树、紫檀的树皮煎煮能治疗麻风病。
醋栗、印度楝树、三果、波托罗、普则谢勒、白芷、红花煎煮，如同依靠正法对治轮回一般，能断除血胆引起的麻风病。
这些药物与牛酥油一起煎煮，能最好地治愈风引起的各种麻风病。
紫檀、印度楝树、醋栗、白胶香、桧木各自煎煮。帕塔、醋栗、枳椒、檀香、萝卜、普则谢勒，配合牛尿或温水，服用一个月能消除麻风病内症、痔疮、瘙痒、肿胀病、白癜风、消化不良和虫病。
没药、旃檀、三果、没药树叶、枳椒、帕玛嘎、毕澄茄、七叶树、三辛香、红花、醋栗、马沙卡、印度楝树、桧木、五根，两种粉末配合牛尿，服用一个月并食用有益食物，能消除一切麻风病。
醋栗、胡椒、冬瓜、毕澄茄和巴托利、枳椒等药物，按顺序各取一份增量，配合牛尿调制或制成丸剂服用，能消除难治的麻风病。
三辛香和三果、芝麻和牛黄的粉末，配合酥油、蜂蜜和糖调制成七份丸剂，能消除各种麻风病，并具有延年益寿、壮阳的功效。
索玛拉匝、枳椒、醋栗、乌鸦骨头、牛黄、杀虫药、三果服用能消除所有麻风病。
索玛拉匝、毕澄茄、牛黄、枳椒、野猪、如拉和朗嘎利、黑芝麻和胡椒，配合糖制成丸剂，能消除麻风病。
索玛拉匝、胡椒及其根、毕澄茄的精华、铁锈、余甘子，用芝麻油调制成软膏能消除麻风病。
如拉和牛黄、芝麻、糖制成的丸剂能消除麻风病。索玛拉匝、毕澄茄、糖制成丸剂也有效。
紫檀、岩脂、毕澄茄配合蜂蜜和酥油服用，适量食用能消除痘疮、白癜风和疥疮。
糖、铁粉、毕澄茄、枳椒和余甘子、胡椒调制成的软膏，能消除极难治愈的麻风病。
甘松、三辛香、三果、五根两份、桧木、红花、印度楝树、肉桂、七叶树、肉桂、枳椒和没药、毗沙利的粉末，加入九份青稞粉和一份蜂蜜调制，经常服用能消除麻风病，还能治愈胸病、白癜风、白斑病、男性疾病、痔疮、腹泻、生殖器溃烂、痘疮、瘙痒和疥疮等病。
都帕拉的骨头或牛黄、索玛拉匝和枳椒根、岩脂等。

།ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བྲག་ཞུན་རྣམས། །བཅུད་ལེན་ཆོ་ག་ལྟར་བསྟན་ཕན། །དེ་ལྟར་ནད་བསལ་ནང་གི་ནི། །ནད་ སྦྱངས་ནད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི།།པགས་པར་གནས་ན་སྨན་བླུགས་ཕན། །ནད་ཀྱི་དྲི་མ་མ་དག་པ། །སྨན་རྣོན་བྱུགས་ན་མཛེ་ནད་ནི། །བསླངས་པས་སླར་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །གཏིང་ཟུག་སྲ་ཞིང་ཀོར་ཀོར་པོའི། །མཛེ་ལ་དུགས་བྱ་སྙི་བ་དང་། ། འབུར་བར་གྱུར་ནས་མཚོན་གྱིས་ནི། །ཞལ་ཞལ་བཏབ་ཅིང་བྱུག་པར་བྱ། །གང་ཞིག་པགས་པ་ཀུན་ཉམས་ཤིང་། །མཚོན་གྱིས་བཏབ་ཏུ་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཁྲག་ནི་ཕྱུང་ནས་སུ། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་བསྐུ་བར་བྱ། །མཛེ་ནད་རབ་སྲ་རྩུབ་པ་དང་། །ཚོར་བ་མེད བརྟན་ཡུན་རིང་ལོན།།སྔགས་བཅས་དུག་ཁུ་བླུད་པར་བྱ། །དུག་གི་སྨན་ནི་རྗེས་སུ་སྦྱར། །མཛེ་ནད་རེངས་ཞིང་ཚོར་བ་མེད། རྡུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་གཡའ་བ་ལ། །ལྕི་སྐམ་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བའམ། །མཚོན་གྱིས་བཞར་ལ་ལྡེ་གུ་བྱུག་།གླ་སྒང་དོང་གྲ་འབྲས་བུ་ གསུམ།།པོ་སོན་ཆ་དང་ཀ་རཉྫ། །ལོ་མ་བདུན་པ་དུག་མོ་ཉུང་། །རུ་རྟ་སྐྱེར་པ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཉུངས་ཀར་སྦྱོར་བས་ལུས་བཀྲུ་ཞིང་། །ལྡེ་གུས་སློན་སྨན་བཀྲུ་སྨན་དང་། །བཞར་ཞིང་ལུས་ནི་བསྐུས་གྱུར་ན། །པགས་པའི་ནད་དང་མཛེ་ནད་དང་། །སྐྲང་དང་སྐྱ་རྦབ་ མཛེ་ནད་འཇོམས།།ཀ་ར་བཱི་ར་ནིམ་པ་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་དོང་གྲ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་གཅིན་བསྐོལ། །བསྐུས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཀ་ར་བཱི་ར་ཀར་རྩ་བ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་ཀ་རཉྫའི། །འབྲས་བུ་སྐྱེར་པའི་ཤུན་ལྤགས་ནི། །སོ་མན་ཡི་མྱུ་གུ་ བཅས།།བསྐུས་ན་མཛེ་འཇོམས་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཤྲི་ཤའི་ཤུན་ལྤགས་རས་བལ་གྱི། །མེ་ཏོག་དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། །མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་བཞི་པོ་ནི། །བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་མཛེ་ནད་འཇོམས། །ནིམ་པ་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། །བྱེའུ་རུག་པ་དང་པ་ཏོ་ལ། ། རུ་རྟ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །ཐང་ཤིང་ཤི་ཀྲུ་ཉུངས་ཀར་དང་། །གཡེར་མ་འུ་སུ་གླ་བ་དང་། །ཙ་རོང་ཆ་མཉམ་ཕྱེ་མར་བྱས། །དར་བར་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས། །བསྐུས་པའམ་ལུས་བྱུགས་དྲིལ་གྱུར་ན། །མཛེ་ནད་གཡན་པ་ཟླུམ་པོར་བཅས། །འབྲུམ་ཕྲན་སྐྲངས པའི་ནད་རྣམས་སེལ།།གླ་སྒང་དངུལ་རྡོ་དང་ནི་སྐྱེར་པ་དང་། །ནག་ཚུར་ཀམ་བི་ལྱ་དང་རུ་རྟ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་མུ་ཟི་པོག་དཀར་བྱི་དང་ག་།ལྡོང་རོས་བ་བླ་ཀ་ར་བཱི་རའི་ཤུན། །ཕྱེ་མར་བྱས་པའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་པའི། །སྟེང་དུ་ཕྱེ་མའི་དོན་དུ་འདི་བླུགས་ན། ། ཤུ་བ་གཡན་པ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། །རྐང་ཤུ་ལ་སོགས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

白胶香根和岩浆等，如同炼丹法般有益。如此内在的病症，清除病症，若是外在的病症，
存在于皮肤时，涂抹药物有益。病症的污垢未清净，若涂抹猛烈的药物，麻风病会，
被激发而再次增长。深入坚硬且圆形的，麻风病要熏蒸使其软化，
隆起后用刀具，划开并涂抹。若是皮肤全部损坏，不适合用刀具划开的，
对此要放血，涂抹猛烈的灰药。麻风病极其坚硬粗糙，且无知觉坚固长期存在，
要服用含咒语的毒液。毒药要随后使用。麻风病僵硬且无知觉，
不出汗且发痒的，用干粪便和海泡沫，或用刀具刮后涂抹药膏。岩兰草、冬瓜、三果，
波斯皂荚和卡兰扎，七叶树、毒瓜、苦参、黄连、普利扬古，
芥子配制洗浴身体，用药膏浸润、清洗药物，刮除并涂抹身体，
能降伏皮肤病、麻风病、浮肿和白癞病。夹竹桃、楝树、
毒瓜、冬瓜和白胶香根用尿煮沸，涂抹能降伏麻风病。
夹竹桃、卡尔根、毒瓜和卡兰扎果实、黄连皮，
以及苏门嫩芽，涂抹能降伏麻风病。合欢树皮、棉花
花朵、冬瓜叶和野葡萄、木樨四种，研磨成药膏能降伏麻风病。
楝树、两种黄色药材、酸模、蛇瓜、苦参、
马兜铃、檀香、辣木、芥子、
千里光、乌苏、麝香、察荣等量研成粉末，
用酸奶调制的芝麻油，涂抹或涂身包裹，
能消除麻风病、瘙痒、圆形病症、小疱和浮肿等病。岩兰草、雄黄以及黄连、
黑姜黄、甘必梨亚、苦参、白芷、雄黄、白芥子、丁香、
没药、婆罗门参、夹竹桃皮，研成粉末用芝麻油涂抹，
在上面撒上粉末，疥疮、瘙痒、小疱、
脚癣等将不会出现。

།ཡུངས་ཀར་སྣུ་ཧའི་ཤིང་དུམ་བཏགས། །ལྡེ་གུ་མེ་མ་མུར་བཙོས་ཏེ། །འདོད་ཆགས་ཤུགས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བཞིན། །བསྐུས་ན་གླང་ཤུ་འཇིག་པར་བྱེད། །ལྡོང་རོས་བ་བླ་ན་ལེ ཤམ་ཏིལ་མར།།རྒའི་ལོ་མའི་ལྡེ་གུས་མཛེ་འཇོམས་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཙི་ཏྲ་མརྡ་ཀ་རཉྫ། །རུ་རྟ་སྦྱར་བ་བ་གཅིན་བཏགས་པའང་ཕན། །གུ་གུལ་ཡུངས་ཀར་ན་ལེ་ཤམ། །ནག་ཚུར་དང་ནི་བྱི་དང་ག་།ཤྲི་བེ+ེ་ཤ་ག་སྲ་རྩི་པོག་།བ་བླ་ལྡོང་རོས་མུ་ཟི་དང་། ། རུ་རྟ་དང་ནི་ཀམ་བི་ལྱ། །སེར་པོ་གཉིས་དང་བཅས་པ་ནི། །འཁོར་ལོས་བཙིར་བའི་ཏིལ་མར་བསྲེས། །འདི་ནི་མཚོན་གྱིས་བཞར་ཏེ་བསྐུས། །ཉི་མར་བསྲེགས་ན་མཛེ་ནད་སེལ། །ཏ་ལའི་ལོ་མ་ན་ལེ་ཤམ། །རུ་རྟ་ལྡོང་རོས་ནག་ཚུར་བཅས། །ཟངས་ཀྱི་སྣོད དང་ཏིལ་མར་དང་།།ཞག་བདུན་ལེགས་པར་སྤངས་པ་དེས། །ཞག་བདུན་བསྐུ་ཞིང་ཉི་མར་བསྲེག་།ཤ་བཀྲ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤ་བཀྲ་སར་པ་ཟླ་བ་གཅིག་།བསྟེན་ཞིང་སྦྱང་བ་བྱས་ན་སེལ། ། པ་མརྒའི་ཐལ་བའི་ཆུ། །ལན་བདུན་ལེགས་ པར་གཟགས་པ་རུ།།པྲི་ཡང་ཀུ་ཡི་མར་བསྐོལ་བས། །བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀ་ཀ་ཛང་གི་རྩ་བ་དང་། །རས་བལ་ས་བོན་འདབ་མ་དང་། །ལ་ཕུག་ས་བོན་དར་བར་སྦྱར། །མིག་དམར་གཟའ་ལ་བསྐུས་ན་ནི། །ཤ་བཀྲ་སེལ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན། ། ཛི་བན་ཏི་དང་སྐྱེར་པ་བཙོད། །ཀམ་བི་ལྱ་དང་སྤངས་མ་ནི། །འོ་མ་མར་དང་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །སྲ་རྩི་བོག་དང་སྦྲ་ཚིལ་ནི། །བཏབ་པ་བསྐུས་ན་དེ་ཡིས་ནི། །རྐང་ལག་ཞིག་པ་སེལ་བར་བྱེད། །པགས་པ་གཅིག་པའི་མཛེ་དང་ནི། །འབྲུམ་ཕྲན་འབྲས་ནི་བེར་བ ཡི།།མཛེ་ནད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལོ་མ་བདུན་པ་རྩ་བ་དང་། །ཤི་རི་ཤ་ཡི་ཤུན་ལྤགས་དང་། །ཀ་ར་བཱི་ར་ཨརྐ་དང་། །སུ་མ་ན་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཐལ་ཏྲེས་ནིམ་པའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། །ཀ་རཉྫ་དང་ཡུངས་ཀར་དང་། །ཙི་ཏྲ་མར་དང་འབྲས་ བུ་གསུམ།།བྱི་དང་ག་དང་ཚ་བ་གསུམ། །སེར་པོ་གཉིས་དང་ཏིལ་མར་དང་། །བ་གཅིན་བཅས་པར་བསྐོལ་བས་ནི། །པགས་པའི་ནད་དང་རྨ་འགྲམས་དང་། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི། །མཇེ་ཡི་ནད་ནི་སེལ་བྱེད་དེ། །འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ེ་རཎྜ་དང་དངུལ་རྡོ་དང་། །གླ་སྒང་ནིམ་པ་ཀ་དང་ནི། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཀམ་བི་ལྱ། །བྱི་དང་ག་དང་ནིར་གུན་ཐི། །གོ་བྱེ་ཨིནྡྲ་བ་རུ་ནི། །ཐང་ཤིང་ཁྲོན་བུ་གུ་གུལ་དང་། །ལྡོང་རོས་ཤྲི་ཤ་པི་ཏི་དང་། །ལན་ཚྭ་ཏང་པལ་བཅའ་སྒ་རྣམས། ། ཆ་མཉམ་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་དང་། །རྒའི་ཏིལ་མར་ལན་ཅིག་བསྐོལ། །ལྡེ་གུ་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། །རྡོ་རྗེ་ཅན་པས་ཡོན་ཏན་ལྷག་།ཤ་བཀྲ་དང་ནི་གཞང་འབྲུམ་དང་། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་འཇོམས་པར་བྱེད། །རུ་རྟ་ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། །བྲིང་གར་ཛ་ཨརྒ་དང་། །ཤུ་དག་ཤིང མངར་རྒྱམ་ཚ་གཅིན།།ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་དུག་བཅུག་པ། །བསྐུས་པས་མཛེ་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་།སྤྲ་ཚིལ་ལི་ཁྲི་གུ་གུལ་དང་། །སྤངས་མ་དངུལ་རྡོ་ཡུངས་མར་བསྐོལ། །གཡན་པ་གླང་ཤུ་མྱུར་དུ་སེལ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཙི་ཏྲ་མར་ད་དང་། །ཤྲི་པི་ཏ་དང་ཚ་ བ་གསུམ།།རུ་རྟ་ཡུངས་ཀར་ལ་ཕུག་གི། །ས་བོན་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། །ལྡེ་གུ་དར་བར་སྦྱར་བསྐུས་ན། །ཤུ་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཤི་ཀྲུའམ། །སླེ་ཏྲེས་ཐང་ཤིང་ཨ་པ་མར། །སེང་ལྡེང་དྷ་བའི་ལྡེ་གུའམ། །དུར་བྱིད་དན་ད་པྲ་ བན་ཏི།།རྒྱ་སྐྱེགས་དངུལ་རྡོ་སུག་སྨེལ་ལམ། །པུརྞ་རྣ་བའི་ལྡེ་གུ་སྟེ། །ཚིག་རྐང་དྲུག་བཤད་ལྡེ་གུ་དྲུག་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ཡིས། །བསྐུས་ན་བད་ཀན་རླུང་ལས་ནི། །གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་བར་བྱེད། །བ་ལི་ཀ་དང་མ་ནུ་དང་། །

将白芥子和牛奶灌木的木块研磨，制成药膏在余烬中煮熟，像欲望的力量使人羞愧一样，涂抹可以消除疣。
用龙脑香、诃子、胡麻油和芒果叶制成的药膏可以治疗麻风病。同样，用枳椇、迦蓝阇、茜草混合牛尿研磨也有效。
安息香、白芥子、诃子、黑盐、毕力勒、尸利毗沙、树脂、诃子、龙脑香、雄黄、茜草和甘比拉，以及两种黄色药材，用压榨机压榨的芝麻油混合。将头发剃掉后涂抹此药，在阳光下晒，可以治愈麻风病。
用多罗树叶、诃子、茜草、龙脑香、黑盐，放在铜器中与芝麻油一起，浸泡七天，然后涂抹七天并在阳光下晒，可以消除白癜风。如果是新发的白癜风，坚持治疗一个月就能治愈。
用芒果灰的水过滤七次，在其中煮沸青木香油，涂抹可以治疗白癜风。
用棉花树根、棉花种子和叶子，以及萝卜种子调制成糊状，在火星日涂抹，可以治愈白癜风。
用活命草、醋栗、蓝花、甘比拉和蓬草，用牛奶、酥油和芝麻油煮沸，加入树脂和熊脂涂抹，可以治疗手脚溃烂，以及单层皮肤的麻风病、小疱和散布的麻风病。
七叶树根、合欢树皮、夹竹桃、牵牛花、素馨花、枳椇、蒺藜、楝树皮、迦蓝阇、白芥子、枳椇、三果、毕力勒、三辛、两黄与芝麻油和牛尿一起煮沸，可以治疗皮肤病、扩散性溃疡、以及由风和痰引起的麻风病。这种药方坚固如金刚，因此称为金刚方。
蓖麻、雌黄、细辛、楝树、迦达、姜黄根、甘比拉、毕力勒、尼古地、牛膝、因陀罗瓦噜尼、檀香、井中生长的植物、安息香、龙脑香、合欢、毗提、盐、檀香叶、荜茇等份量相等，与牛奶灌木的乳汁和芒果芝麻油一起煮沸。这是大金刚药膏，功效超过普通金刚方，可以消除白癜风、痔疮和麻风串珠。
茜草、夹竹桃、补骨脂、牵牛花、白芷、甘草、岩盐、尿液和芝麻油煮沸后加入毒药，涂抹是治疗麻风病的最佳方法。
熊脂、紫矿、安息香、蓬草、雌黄与芝麻油煮沸，可以快速治愈瘙痒和疣。
五倍子、枳椇、尸利毗沙、三辛、茜草、白芥子、萝卜种子和两种黄色药材制成糊状涂抹，可以治疗所有皮肤病。
枳椇和西固，或者蒺藜、檀香、阿波末尔、紫檀、达瓦的药膏，或者土茯苓、但达、活命草、五倍子、雌黄、姜黄，或者布尔纳尔纳瓦的药膏，这六句所说的六种药膏，用酸奶清水调制涂抹，可以治疗由痰和风引起的麻风病。
巴利迦和曼努...

གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་བར་བྱེད། །བ་ལི་ཀ་དང་མ་ནུ་དང་། ། ཀར་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ། གནྟྲ་བྷ་དྲ་གླ་བ་དང་། །ཙནྡན་དང་ནི་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །བད་མཁྲིས་མཛེ་ནད་སེལ་བར་འགྱུར། །ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་བརྒྱ་བཀྲུས་མར། །བསྐུས་ན་མཛེ་ཡི་ཆ་བ་སེལ། །ཏིལ་མར་ཙནྡན་ཤིང་མངར་དང་། །སྟག་ཚེར་བ་དང་ཨུཏྤལ། ། བཅས་པར་བསྐུས་ནའང་ཕན་པ་ཡིན། །རྣགས་ཤིང་ཡན་ལག་འདྲུལ་བ་དང་། །ལུས་ཚ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་། །པགས་པ་མྱགས་དང་བཅས་པ་ལ། །བསིལ་བའི་སྨན་ཆུས་བླུགས་ཤིང་བྱུག་།གཏར་ག་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། །ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་བྱིན ན་ཕན།།སེང་ལྡེང་ནིམ་པ་བ་ཤ་ཀ་།དུག་མོ་ཉུང་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྱི་དང་ག་དང་སླེ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏོ་ལ་དང་བ་གཅིན་སྦྱར། །ཕྱི་དང་ནང་ནས་བཏང་གྱུར་ན། །སྲིན་པུ་ལས་གྱུར་མཛེ་ནད་འཇོམས། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་ཐོག་མར་ནི། །མར་བཏང་བད་ ཀན་ཤས་ཆེ་ལ།།སྐྱུག་སྨན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ན། །གཏར་ག་བཏབ་ཅིང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །ནང་སྦྱངས་ཁྲག་ནི་བྱུང་བ་དང་། །གནས་ནི་དག་པར་གྱུར་པ་ལ། །བསྐུ་བ་གང་ཞིག་བྱས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མོད་ལ་མེད་པར་འགྱུར། །ནད་གཞི་བསལ་ཞིང་ཁྲག་ནི་ཕྱུང་བ་དང་། ། ཕྱི་དང་ནང་ནས་ཞི་བའི་གསོ་བ་བྱ། །སྨན་མར་དང་ནི་དུས་སུ་བྱིན་གྱུར་ན། །མཛེ་ཡི་ནད་ནི་གསོ་སླ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མཛེ་ཅན་ནད་ནི་ལན་མང་སྦྱངས་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་སྲོག་སྲུབ་ལན་མང་འབད་བྱས་ཏེ། །ནད་ནི་ལྷག་པར་ཕྱུང་བས་ཉམ་ཆུང་བས། ། རླུང་ལྡང་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ཅིང་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། །ཟླ་བ་རེ་རེ་ནས་ནི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །མགོ་བོ་སྦྱང་བ་ཞག་ནི་གསུམ་གསུམ་ནས། །ཟླ་བ་དྲུག་དྲུག་ནས་ནི་གཏར་ག་བྱ། །གང་ཞིག་སློན་དང་འཁྲུ་བར་དཀའ་འགྱུར་ཞིང་། ། མཛེ་ཅན་ནད་ཤས་ཆེ་བས་ཁྱབ་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་གསོ་དཀའ་ཉིད་གྱུར་པས། །དེ་བས་ནད་ནི་མ་ལུས་དབྱུང་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཤ་བཀྲ་དང་སྲིན་བུའི་ནད གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

能治疗已经形成的麻风病。白丽花和曼努花，
迦罗那伽花蕊和，甘特拉跋陀罗花和，
檀香和普谢孜，各取等分制成药膏，
能治疗风胆麻风病。苦胆药酥和百炼酥，
涂抹能治疗麻风病的瘙痒。芝麻油、檀香、甘草和，
蓟草和乌巴拉，一起涂抹也有益处。
化脓和肢体腐烂，身体发热出现小疹子，
皮肤发痒的情况，用凉药水冲洗涂抹。
放血、下药治疗，服用苦胆药酥有益。
紫檀、楝树、婆沙迦，毒母柔和三果，
毕达格和谢特热斯和，巴托拉和牛尿配合。
内服外用，能够降伏由虫所致的麻风病。
风分偏重者首先，服用酥油风痰偏重者，
用催吐药胆病所致者，放血并服用泻药。
内部清净血液流出，病灶得到清净后，
任何涂抹疗法，都会很快见效。
祛除病根并放血，内外同时进行安抚治疗。
药酥适时服用，麻风病就容易治愈。
麻风病人多次清净，反复努力维持生命，
过度放血而虚弱，风气上升会迅速致命。
每半月服用催吐药，每月服用一次泻药，
每三天清洁头部，每六个月放血。
若是难以软化和清洗，麻风病重遍及全身，
这种情况必定难以治愈，因此要彻底清除病根。
这是《医论八支精华》中，医疗篇第十九章。接下来讲解白癜风和虫病的治疗章节。

།གང་ཞིག་མཛེ་ནད་པས་ཀྱང་འཇིགས་འགྱུར་ཞིང་། །མྱུར་དུ་གསོ་དཀའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ན། །ཁང་པ་འབར་བར་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་ནི། །ཤ་བཀྲའི་ནད་ཞི་བ་ལ་འབད་པར་བྱ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་དང་པོར་ལུས་ལ་ནི། ། སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །ཤ་བཀྲ་ལ་ནི་སོ་མ་ར་ཛའི་ཁུ། །བུ་རམ་ཆང་ངམ་ཤ་ཁུ་བཀྲུ་སྨན་ནི། །སྣུ་ཧའི་འོ་མར་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །དེ་འཐུངས་ནས་ནི་ལུས་བསྐུས་ཉམས་སྟོབས་དག་།ཅི་ཡོད་པ་ལས་ཉིན་མཚན་བསྟེན་པར་བྱ། །སྐོམ་དད་སྐྱེས་ན་ཞག་གསུམ ཐུག་པ་བླུད།།ཤ་བཀྲའི་ལུས་ལ་ཆུ་བུར་བྱུང་གྱུར་ན། །དེ་ནི་ཚེར་མ་དག་གིས་བརྟོལ་བར་བྱ། །ཆུ་བུར་གཟགས་པར་བྱས་ནས་ནང་རེ་བཞིན། །སོ་མ་ར་ཛ་དང་ནི་ཨ་ས་ན། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཤུ་ཏི་ཆུར་བསྐོལ་བླུད། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་ཐལ་བུ་རམ་ཕྲན་སྦྱར་བའི། །ཆུ་ནི་ཉམས་ སྟོབས་ཅི་ཡོད་པ་ལ་བླུད།།ཕལ་གུ་སྐྱུ་རུ་ར་ཤུན་དུག་ཉུང་ཤིང་། །ཁུ་བ་སོ་མ་ར་ཛར་བཅས་པ་བླུད། །དྲོ་བར་འདུག་ནས་ཆུ་བུར་བྱུང་བ་ལ། །ལན་ཚྭ་མེད་ཟས་དར་བར་བཅས་པ་སྦྱིན། །བ་གཅིན་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་མར་གྱི་སྣོད་དུ་གཞག་། ཟླ་ཕྱེད་ལོན་ནས་ཤ་བཀྲ་ཅན་ལ་བླུད། །འདི་ལ་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །ཡང་ན་བྲིང་ག་ར་ཛ་ལྕགས་སྣོད་བཅུག་།ཏིལ་མར་ནང་དུ་བརྔོས་པ་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། ། ས་ན་ཡི་ས་བོན་འོ་མར་བསྐོལ། །དེ་རྗེས་བླུད་ན་ཤ་བཀྲ་འཇོམས་པར་བྱེད། །དོང་ག་ཨརྒ་པུ་ཏི་ཀ རཉྫ།།སྣུ་ཧ་ཛཱ་ཏིའི་ལོ་མ་བ་གཅིན་བཏགས། །ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་གཞང་འབྲུམ་དང་། །ཤུ་བ་གཡན་པ་རྨ་འགྲམས་སེལ་བར་བྱེད། །གླང་ཆེན་གཟིག་གི་ལྤགས་བསྲེགས་ཏིལ་མར་དང་། །སྦྱར་བ་བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །སྦུར་བ་དྲི་ངན་དོང་ གའི་འོ་མ་དང་།།སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་པ་གཅིག་པུས་ཤ་བཀྲ་སེལ། །ཆུ་བུར་བསྐྱེད་ཕྱིར་གོ་བྱེ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས། །ནུབ་མོ་བ་གཅིན་ལ་སྦངས་ཉིན་གྲིབ་བསྐམ་དུ། །དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་བྱས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས། །སྣུ་ཧའི་འོ་མར་སྦྱར་བསྐུས་ཤ་བཀྲ་འཇོམས། ། སྦྲུལ་ནག་བསྲེགས་པ་ལས་བྱུང་སྣག་ཚ་ནི། །བ་རུ་ར་ཡི་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ། །དེ་བཞིན་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་བསྲེགས་པའམ། །བ་ལི་ཀ་བསྲེགས་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་བསྲེགས་ཕན། །སོ་མ་ར་ཛའི་ས་བོན་ཕུལ་གང་དང་། །བ་བླ་ཆ་བཞི་དག་ནི་བསྲེས་ནས་སུ། །བ་ཡི གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏགས་བསྐུས་ན།།ཤ་བཀྲ་ལྤགས་མདོག་འདྲ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་།གླང་ཆེན་རྟུག་པ་ལེགས་བསྲེས་ཐལ་བ་ནི། །གླང་ཆེན་གཅིན་དང་བསྲེས་ཏེ་གཟགས་གྱུར་པ། །བྲེ་བཅུ་དྲུག་ཚད་སོ་མ་ར་ཛ་ཡི། །ས་བོན་བཅུ་ཆས་བཏབ་བསྐོལ་སྦྱིན་བག་ གྱུར།།མང་དུ་བདར་བ་དེ་ཡིས་བསྐུས་ན་ནི། །ཤ་བཀྲའི་ནད་ནི་རྣམ་པར་འཇོམས་འགྱུར་ཞིང་། །མཛེ་ཡི་ནད་དང་སྨེ་བ་ནག་པོའམ། །ཤ་ལྷག་སྐྱེས་པའི་རྨ་ནི་སྦྱོང་བར་བྱེད། །གོ་བྱེ་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་སྣུ་ཧ་དང་། །རྐའི་རྩ་བ་དང་ནི་འོལ་མ་སེ། །དེ་བཞིན་ཚ་བ་གསུམ་དང་ དུང་དང་ནི།།སྤངས་མ་རུ་རྟར་བཅས་དང་ལན་ཚྭ་ལྔར། །ཐལ་བ་གཉིས་དང་ལང་ག་ལི་བཏགས་ཕྱེ། །སྣུ་ཧ་ཨརྐའི་འོ་མར་བསྐོལ་ནས་ནི། །སྐ་བར་གྱུར་པ་ལྕགས་སྣོད་ནང་དུ་གཞག་།དེ་ནི་ཐུར་མས་བསྐུས་ན་མཛེ་ནད་དང་། །ཤ་བཀྲ་སྨེ་བ་ནག་པོར་གྱུར་པ་དང་། ། མཛེར་པ་གཞང་འབྲུམ་པགས་པའི་རྨེན་བུ་སེལ། །སྦྱང་བྱས་གཏར་ག་བཏབ་པ་དང་། །རྩུབ་ཆོས་ཕྱེ་ཟན་ཟོས་གྱུར་པའི། །སྡིག་པ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ཡི། །འགའ་ཞིག་གིས་ནི་ཤ་བཀྲ་འབྱུང་། །ཁོང་པའི་སྲིན་ཡོད་སྣུམ་དུགས་བྱས། །བུ་རམ་འོ་མ་ཉ་སོགས ཀྱིས།།བད་ཀན་སྲིན་བུ་བསླངས་ནས་ནི། །ནུབ་མོ་དེ་ནི་བདེ་བར་གནས། །

凡是连麻风病人也会感到恐惧，而且很难迅速治愈的白癜风病，应当像扑灭燃烧的房屋一样努力去消除。
特别是首先要对身体进行净化治疗。
对于白癜风，要服用索玛拉扎汁液，糖浆酒或肉汤泻药，与牛奶调和服用。
服用后涂抹身体，根据体力情况日夜使用。
如果口渴，连续三天喝汤。
如果白癜风患者身上出现水泡，就用刺刺破。
刺破水泡后，每天服用索玛拉扎、阿萨那、普里扬库和舒提用水煮成的汤药。
服用红花树灰与少许糖调和的水，根据体力情况服用。
服用帕尔古、余甘子皮、毒茄树汁与索玛拉扎调和的药。
在温暖处休息，对于出现水泡的病人，给予无盐食物和酸奶。
牛尿、枳特拉卡和三辛香与蜂蜜调和，放在酥油容器中。
半月后给白癜风患者服用。
对此要施行治疗麻风病的仪轨。
或者将布林加拉扎放入铁器中，用芝麻油炒熟后服用。
将萨那种子用牛奶煮，之后服用可以消除白癜风。
冬瓜、阿尔迦普提卡、兰扎、牛奶树、肉豆蔻叶与牛尿研磨，涂抹可以消除白癜风、痔疮、疥疮、瘙痒和扩散性疮。
大象和豹子皮烧灰与芝麻油调和涂抹，是消除白癜风的最佳方法。
将臭虫与冬瓜乳汁调和涂抹，单独使用也能消除白癜风。
为了生成水泡，将戈比耶捣碎，晚上浸泡在牛尿中，白天在阴处晾干。
如此重复三次后细细研磨，与牛奶树乳汁调和涂抹可消除白癜风。
将黑蛇烧成的墨与瓦如拉油调和涂抹。
同样，孔雀胆汁烧灰，或者巴利卡烧灰、孔雀胆汁烧灰也有效。
索玛拉扎种子一捧与四份巴拉调和，与牛尿混合研磨涂抹，是使白癜风与皮肤颜色相同的最佳方法。
大象粪便充分调和的灰与大象尿混合后渗出的液体十六升量，加入十分之一的索玛拉扎种子煮沸，成为适宜的药物。
用这种充分研磨的药物涂抹，能够彻底消除白癜风病，还能清除麻风病、黑斑或肉瘤生长的疮。
戈比耶、枳特拉卡、牛奶树、卡根、乌尔玛赛，以及三辛香、海螺、斯庞玛与茴香，加上五种盐。
两种灰和朗加利研磨成粉，用牛奶树和阿尔卡乳汁煮沸，变稠后放入铁器中。
用药匙涂抹可以消除麻风病、白癜风、黑斑、疣、痔疮和皮肤肿块。
经过净化治疗、放血，食用粗糙的面食，业障消尽的某些人也会出现白癜风。
对于腹中有虫者，进行油擦，用糖、牛奶、鱼等，引出痰虫后，当晚就能安然入睡。

བད་ཀན་སྲིན་བུ་བསླངས་ནས་ནི། །ནུབ་མོ་དེ་ནི་བདེ་བར་གནས། །བྱེའུ་རུག་སྩོགས་སྡེབ་གཅིན་དང་། །ཆུ་ཕྱེད་བཅས་པ་བསྐོལ་ནས་ནི། །ཁུ་བ་དེ་ནང་པི་པི་ལིང་། །པོ་སོན་ཆ་དང་བྱི་དང་ག་།ཏིལ་མར་སྭརྫི་ཀྵ་རར་བཅས། །མས་གཏོང་བས་ནི་གཏང་བར་ བྱ།།དེ་ཉིད་དེ་ལ་དེ་ཉིད་དམ། །དུར་བྱིད་ལྡེ་གུ་པོ་སོན་ཆ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཁུ་བར་བསྲེས། །བཀྲུ་སྨན་དེ་ལ་བྲུད་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་སྟེང་འོག་སྦྱང་བྱས་ནས། །ཚ་བ་ལྔ་ལྡན་ཐུགས་སྩོགས་བླུད། །ཚ་དང་ཁ་དང་བསྐ་བ་ཡི། །སྨན་ནི་བསྐོལ་ཆུས་བླུགས་པར་བྱ། །དུས་ སུ་བྱི་དང་གའི་ཏིལ་མར།།འཇམ་རྩི་དེ་ལ་གཏང་བར་བྱ། །མགོ་བོའི་སིན་བུ་མགོ་ནད་ནི། །གསོ་བར་བཤད་པའི་རིམ་པར་བྱ། །ཚ་དང་ཁ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །སྣུམ་ཉུང་ཁ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱ། །བྱི་དང་ག་དང་པི་པི་ལིང་། །པི་པི་ལིང་རྩ་ན་ལེ་ ཤམ།།ན་ལེ་ཤམ་ནི་དཀར་པོ་དང་། །སྭརྫི་ཀ་ནི་ཐལ་བར་བཅས། །ནས་ཐུག་དར་བར་བཙོས་པ་བླུད། །གི་རི་གར་ནི་ཤྲི་ཤ་ཀ་།པ་རི་པ་ཏྲ་ཀེ་པུ་ཀ་།པ་ལ་ཤ་འབྲས་པ་ཏུ་ར། །སུ་ཏི་ཀ་ནི་སོ་སོར་བསྐོལ། །ཁུ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །བྱེ་རུག་པ་སོགས་སྦྲང་ རྩིར་སྦྱར།།རྟ་སྦངས་ཕྱེ་མ་བྱི་དང་ག་།བསྐོལ་བའི་ནང་སྦངས་མང་དུ་བཟའ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུའམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཁུར་སྦངས་པ་སྦྱིན། །མགོ་བོའི་སྲིན་བུའི་ནད་ལ་ནི། །དེ་ཡི་ཕྱེ་མ་བུད་པར་བྱ། །མུ་ཤ་ཀརྞའི་འདབ་མ་ནི། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་ འབྲས་ཕྱེར་བཅས།།བཙོས་པའི་ཁུ་བ་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ཡི་རྗེས་ལ་རང་སྐྱུར་རམ། །དར་བ་སླ་བ་ཚ་བ་ལྔ། །ལན་ཚྭར་བཅས་པ་བླུད་པར་བྱ། །ནིམ་པ་ཨ་པ་མརྒ་དང་། །ནིར་གུན་ཐི་ལོ་འང་དེ་བཞིན་བྱ། །བྱི་དང་ག་ཡི་ཕྱེ་མ་དང་། །བགྲེས་པའི་འབྲས་ཕྱེའི་ ཁུར་བ་སྦྱིན།།གོ་བྱེའི་མར་ནི་རྙིང་པ་ལ། །བྱི་དང་ག་ནི་ཤུན་པ་བསལ། །ཆ་ཕྱེད་བཅུག་སྟེ་ཉི་མར་གཞག་།བཏུང་བ་འཇམ་རྩི་སྦྱར་བར་བྱ། །ཐང་ཤིང་ཤྲི་བེཥྚ་ཡི་སྣུམ། །སོ་སོར་དེ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །བཤང་བར་སྐྱེས་ལ་ལྷག་པར་ཡང་། །བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་ འཇམ་རྩི་གཏང་།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་མགོ་བོའི་ནད། །བཀྲུ་སྨན་སློན་དང་ཞི་སྨན་གཏང་། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྲིན་བུ་ལ། །གསོ་བ་མཛེ་ཡི་ཚུལ་དུ་བྱ། །སྤུ་འབྱི་བྱེད་ལ་གསོ་བ་ནི། །འཁོར་ལིང་སྐྲ་འབྱི་ཆོ་ག་བྱ། །འོ་མ་ཤ་དང་མར་དང་བུ་རམ་དང་། །ཞོ་དང་ འདབ་མ་ཅན་གྱི་ཚོད་མ་དང་།།མདོར་ན་མངར་དང་སྐྱུར་བའི་ཁུ་བ་རྣམས། །སྲིན་བུ་གཞོམ་པར་འདོད་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས་གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།དེ་ནས་རླུང་ནད་གསོ་བ་བཤད་ པར་བྱའོ།།མ་འདྲེས་རླུང་ལས་དང་པོར་ནི། །མར་དང་རྐང་དང་ཚིལ་དང་ནི། །ཏིལ་མར་བླུད་ཅིང་སྣུམ་གྱི་ནི། །སྦྱོར་བས་ལེགས་པར་གསོ་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྣུམ་ཞེན་ངལ་བསོ་སྟེ། །འོ་མས་སླར་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །རླན་ཅན་གྲོང་དང་ཆུ་ལ་གནས། །ཤ་ཁུ་སྣུམ་དང་ ལྡན་པ་གཏང་།།འོ་ཐུག་ཀྲི་སར་སྐྱུར་དང་བཅས། །ལན་ཚྭར་ལྡན་བླུད་འཇམ་རྩི་གཏང་། །སྣ་སྨན་སྐྱོ་བྱས་ཁ་ཟས་ནི། །སྣུམ་བྱས་སྦྱིན་ཅིང་དུགས་བྱས་ལ། །ལེགས་བསྐུས་སྣུམ་དང་ལྡན་པ་ལ། །གསེག་མ་ལ་སོགས་དུགས་བྱའོ།

唤起痰病虫后，夜晚安然而住。麻雀等鸟粪和尿，与半水一起煮沸。在其汁液中加入胡椒、
波棱子、毕达迦、芝麻油和碱盐。应以灌肠法施用。对此病，可用此方或者，
杜尔比特膏、波棱子、胡椒混合汁液，应用通便药物清洗。如此上下清净后，
喂服五辛汤等。热、苦、涩的药物，应用煮水冲服。适时以毕达迦芝麻油，
进行温和灌肠。头部虫病头痛，应按所说次第医治。饮食应多用热性、苦味，
少油腻。毕达迦、胡椒、胡椒根、诃子、白诃子和碱盐灰，煮成稀粥汤喂服。
吉利迦尔、希利沙迦、巴利巴特拉、克普迦、巴拉夏果、曼陀罗、苏提迦各自煮沸。
汁液加蜂蜜，或麻雀等配蜂蜜。马粪粉末、毕达迦，煮汤中浸泡多食。
蜂蜜调和的膏药，或三果汤浸泡给予。对头部虫病，应吹入其粉末。
慕沙卡尔纳叶，细磨与米粉一起，煮汤给予。之后用自然酸或，
稀薄酸奶、五辛、加盐喂服。楝树、阿帕玛尔迦和，尼尔衮提洛亦同样。
毕达迦粉末和，陈米粉粥给予。陈旧牛酥油中，去皮毕达迦，
加入一半置于日光下。饮品应调和温和灌肠。檀香、希利维斯塔油，
各自同样调配。对大便中所生尤其，应施用通便药和温和灌肠。
痰病所致头部疾病，应用通便药和平息药。血液所致虫病，
应如麻风病方式医治。对脱毛症的医治，应行圆环脱发仪轨。
牛奶、肉、酥油、糖、酸奶和叶类蔬菜，总之甜味和酸味汁液，欲除虫者应当远离。
此为《医论八支精华》治疗篇第二十章。
下面讲述风病医治。首先对单纯风病，应服用酥油、骨髓、脂肪和，
芝麻油，用油性配方好好医治。然后油腻后休息，再用牛奶进行油疗。
住在潮湿村落和水边。给予含油肉汤。牛奶粥加克里萨拉酸和盐，
喂服并施温和灌肠。用鼻药后饮食，应加油并施热敷。
充分涂抹含油物后，应用稻草等热敷。

།སྣུམ་གྱིས་ཞེན་བྱས་དུགས་ བྱས་པས།།གཡོ་ཞིང་རེངས་དང་གཟེར་བཅས་པ། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་འགུགས་པ་ནི། །བདེ་བླག་ཉིད་དུ་ནུས་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ཤིང་སྐམ་དག་ཀྱང་ནི། །སྣུམ་བསྐུས་བསྲོས་པར་གྱུར་ན་ནི། །ལས་སུ་བྱ་བར་རུང་གྱུར་ན། །སྲོག་ཆགས་ལུས་ནི་སྨོས་ཅི་ དགོས།།སྤུ་བརྩེ་གཟེར་ན་སྙོམས་པ་དང་། །ལུས་སྐེམ་རེངས་པའི་ནད་ལ་སྩོགས། །དུགས་བྱས་མྱུར་དུ་ཞི་འགྱུར་ཞིང་། །མཉེན་པ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྣུམ་བཏང་བས་ནི་ལུས་ཟུངས་རྣམས། །བསྐམ་པ་མྱུར་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད། །ཉམས་སྟོབས་མེ་དྲོད་ འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་།།དེ་ཡི་སྲོག་ཀྱང་རིང་ནས་བྱེད། །ལན་མང་སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ནི། །ཆོ་ག་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་སྣུམ་གྱིས་མཉེན་བྱས་ལྟོར། །རླུང་གི་ནད་ནི་གནས་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ནད་གཞན་བཅོས་པའི་ཕྱིར། །ལས་འདི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ ན།།འཇམ་ཞིང་སྣུམ་དང་ལྡན་པ་ཡི། །སྣུམ་གྱིས་དེ་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །ཞུན་མར་སེང་ཕྲོམ་བཙོས་པ་དང་། །སཔྟ་ལ་དང་བསྐོལ་བའམ། །འོ་མ་ཨེ་རཎྜ་ཡི་མར། །བསྐོལ་བ་ནད་སེལ་དགེ་བ་བླུད། །སྣུམ་སྐྱུར་དྲོ་དང་ལན་ཚྭ་སོགས། །ཟས་ཀྱི་དྲི་མ་ཚོགས་ གྱུར་ནས།།བུ་ག་འགགས་ཏེ་རླུང་བཀག་པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེ་རྒྱུ་བྱ། །ཉམ་ཆུང་བཀྲུ་སྨན་བྱར་འོས་པ། །དེ་ལ་དྲོད་སྐྱེད་སྨིན་བྱེད་པའི། །ཁ་ཟས་སྦྱིན་པའམ་དེ་བཅས་པའི། །མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ། །སྦྱང་ཞིང་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་གྱུར་ནས། །སླར་ ཡང་སྣུམ་དང་དུགས་བྱས་ཕན།།མ་ཞུའི་གནས་སུ་ཞུགས་པའི་རླུང་། །སློན་བྱས་ཟས་རིམ་བྱིན་ནས་ནི། །བ་ར་ཎ་སོགས་དྲུག་པའམ། །ཤུ་དག་སྩོགས་ཆུ་དྲོ་སྦྱར་བླུད། །མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ། །རླུང་ཅན་གཅིག་པུའི་གསོ་བ་བྱ། ། ལྟོ་བའི་ཕྱོགས་ཞུགས་བིལ་བ་ནི། །གཞོན་དང་ཉ་ཤས་གཡོས་བྱས་སྦྱིན། །ལྟེ་བའི་འོག་ཞུགས་འཇམ་རྩི་གཏང་། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་དུ་སྣུམ་བཏང་ཕན། །ཁོང་པར་ཞུགས་ལ་ཐལ་སྨན་སོགས། །ཕྱེ་མ་དྲོད་སྐྱེད་སྨིན་བྱེད་ཕན། །སྙིང་གནས་ས་ལ་པརྞི་དག་།འོ་མ་དང་ནི བསྐོལ་བ་ཕན།།མགོ་བོར་གནས་ལ་མགོ་སྣུམ་བསྐུ། །སྣ་སྨན་དུད་རྔུབ་སྣུམ་ཅན་དང་། །རྣ་བ་སོགས་ལ་བརྟ་བྱས་ཕན། །པགས་པར་གནས་ལ་བསྐུ་བྱུག་དུགས། །རླུང་མེད་གནས་སུ་གནས་པ་དང་། །ཁ་ཟས་ཡི་ག་འབྱེད་པ་ཕན། །ཁྲག་གནས་བསིལ་སྨན་བསྐུ་ བ་དང་།།བཀྲུ་སྨན་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བ་ཕན། །ཤ་ཚིལ་བརྟེན་པ་བཀྲུ་སྨན་དང་། །མས་གཏོང་དྲག་དང་ཞི་བྱའི་སྨན། །རུས་པ་རྐང་ལ་གནས་པ་ལ། །ཕྱི་དང་ནང་ནས་སྣུམ་གྱིས་གསོ། །ཁུ་ཆུར་གནས་ལ་སེམས་དགའ་དང་། །ཁ་ཟས་སྟོབས་སྐྱེད་རོ་ཙ་ཕན། །ཁུ་བ་རྒྱུ་ བ་འགགས་གྱུར་ན།།བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ་བར་བྱ། །འཁྲུས་ཤིང་ཟས་རིམ་བསྟེན་གྱུར་ནས། །སྔར་བཤད་པ་ཡི་གསོ་བ་བྱ། །རླུང་ལས་མངལ་ཆགས་བསྐམས་གྱུར་དང་། །བྱིས་པ་སྐེམས་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཀར་ཏང་པ་ལ་ཤིང་མངར་རྣམས། །འོ་མ་ སྦྱར་བསྐོལ་བླུད་པ་ཕན།།རྒྱུས་པ་ཚིགས་དང་རྩར་ཞུགས་ལ། །སྣུམ་ཚ་དཀྲི་བའི་དུགས་བྱས་ཕན། །ཡན་ལག་འཁུམས་ལམ་ཤ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་བསྐུ། །ཁྲག་གཟགས་དྲགས་ལ་ཡན་ལག་ནི། །ཚོར་བ་མེད་ལ་ཁྱིམ་དུད་པ། །རྒྱམ་ཚ་ ཏིལ་མར་སྦྱར་བས་བསྐུ།།དཀྲི་བའི་དུགས་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །གཞན་དབང་ཅན་གྱིས་གཟིར་གྱུར་ཅིང་། །མིག་འགྱུར་མི་ཤེས་འདར་བ་མེད། །ཕོ་མཚན་མི་ལྡང་རྔུལ་མི་འབྱུང་། །ཕྱི་རོལ་རྩོལ་བ་མེད་འགྱུར་ལ། །ཁྲི་ཡི་བཅིངས་པས་མ་ནོན་པ། །དེ་ལ་མྱུར་དུ་གསོ་ དཔྱད་བྱ།།དེར་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་ཞེན་བྱ། །དུགས་བྱས་སྣ་སྨན་རྣོན་པོས་ནི། །

用油涂抹并进行热敷，对于僵硬、麻木和疼痛，能够随意牵引，变得容易自如。
就像干木材，涂油并加热后，便能适合使用，更何况有生命的身体。
毛发竖立疼痛时要调理，身体干枯僵硬等病，热敷后迅速平息，并会变得柔软。
施用油能使身体组织，迅速从干枯转为丰满，增长体力和消化之火，还能延长寿命。
要多次妥善地进行，油疗和热敷的仪轨，如此用油使身柔软后，风病就不会停留。
如果为了治疗其他病，这些方法未能平息，就应当用柔和且具有油性的油进行净化。
熔化的酥油与辛夷煮制，或与七叶树煮制，或牛奶与蓖麻油煮制，饮用都能祛病有益。
油、酸、热和盐等，食物的残渣积聚，堵塞孔窍阻碍风，因此应当使其通畅。
体弱者适合用泻药，应当给予能生热、能成熟的食物，或配合这些的下部灌注泻药。
净化并生起消化之火后，再次使用油疗和热敷有益。
进入未消化处的风，使其湿润后依次给予食物，然后饮用巴拉那等六味药或白芷等温水配制。
生起消化之火后，之后进行单纯的风病治疗。
进入腹部一侧的，应给予比尔瓦果幼嫩的和鱼肉烹制。
进入脐下应施用软膏，饭前服用油剂有益。
进入腹内者，碱性药等粉末，能生热和成熟有益。
位于心脏处者，沙拉帕尼与牛奶煮制有益。
位于头部者，涂抹头油，鼻药、吸烟、含油者，及耳等处按摩有益。
位于皮肤者，涂擦和热敷。
无风处居住，开胃的食物有益。
位于血分者，涂抹凉药，泻下和放血有益。
依赖肉脂者，泻药和下部灌注猛烈和温和的药。
位于骨骼和筋脉者，从内外用油治疗。
位于精液者，愉悦心情，增强力量的食物和壮阳有益。
精液运行阻塞时，用泻药治疗。
净化后依次食用，进行前述治疗。
因风导致胎儿干枯，及婴儿消瘦时，迦尔当果、波罗奢、甘草等，与牛奶配煮饮用有益。
进入筋、关节和脉时，用油和盐包裹热敷有益。
肢体萎缩时，用肉和岩盐、芝麻油煮制涂抹。
过度失血导致肢体，失去知觉时，用家烟、岩盐、芝麻油调配涂抹，进行包裹热敷。
被他人控制折磨，眼睛变化不知、不颤抖，阳具不能勃起不出汗，无外在活动，未被床榻束缚者，应当迅速医治。
首先要进行油涂，热敷后用强力鼻药。

དུགས་བྱས་སྣ་སྨན་རྣོན་པོས་ནི། །བུ་ག་སྦྱང་ཕྱིར་བཏང་བ་དང་། །བི་ད་ར་ཡི་སྡེ་བསྐོལ་དང་། །ཞོ་དང་འོ་མ་ཤ་ཁུ་དང་། །མར་བསྐོལ་བ་ཡི་དངས་མ་བླུད། དེས་ནི་རླུང་ནད་ཚབས་ཆེ་བའམ། །འཕྲལ་དུ་ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།རྒྱ་སྲན་ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་སྩོགས། །ཐང་ཤིང་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་ནི། །རླན་ཅན་ཤ་ནི་བསྐོལ་བ་དང་། །སྐྱུར་དང་འོ་མ་དག་དང་ནི། །མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བཏབ་པ་ཡི། །སྣུམ་ཆེན་དག་ནི་བསྐོལ་བ་ཡིས། །བླུགས་དང་བསྐུ་དང་ལུས་སྤྱི་དང་། །བཏུང་དང་སྣ་ སྨན་འཇམ་རྩིར་བྱ།།སྣུམ་དང་དུགས་ནི་ལེགས་སྦྱར་བ། །དེ་དང་དེས་ནི་རླུང་ནད་འཇོམས། །ནད་ཤུགས་བར་མ་དག་ལ་ནི། །བད་ཀན་སེལ་ཞིང་རྣོ་བ་ཡི། །སྤྱི་བོའི་བཀྲུ་སྨན་ལན་མང་གཏང་། །བུད་ཅིང་གཏང་བར་བྱ་བ་ཡིས། །དབུགས་རྒྱུའི་གནས་ནི་དག་གྱུར་ ནས།།དེས་ནི་དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཁ་རུ་ཚ་དང་ཨ་རུ་ར། །ཚ་བ་གསུམ་བསྐོལ་རླུང་ཆེན་སེལ། །སེང་ཕྲོམ་སྲང་བརྒྱད་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྲེ་གང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ། །ེ་རཎྜ་དང་བྲི་ཧ་ཏི། །དུར་བྱིད་སྲང་རེ་ཆུ་བྲེ་ནི། །བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ་ནས་སུ། །བཞི་ཆ་ལུས་པ་ དེ་དང་ནི།།མར་བྲེ་གང་དང་ཆུ་བྲེ་བཞི། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་སྲང་གསུམ་བསྐོལ། །དེ་བསྟེན་རླུང་ནད་མ་རུངས་པ། །ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་ཀུན་ལ་ཞུགས། །མངལ་གྱི་ནད་དང་རྒྱུ་རླུགས་དང་། །སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་འཇོམས་པར་བྱེད། །ར་མཉེ་བ་དང་ཨ་ཤྭ་ཀའང་། ། ཆོ་ག་སེང་ཕྲོམ་ལྟ་བུར་བྱ། །གསོ་བ་འདི་ནི་གཞན་དབང་ཅན། །རླུང་ནད་མ་འདྲེས་པ་ལ་བྱ། །ནད་གཞི་འདྲེན་མར་འདྲེན་མས་བྱ། །བད་ཀན་བཅས་པའི་གཞན་དབང་ཅན། །སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་ལ། །གཡེར་མ་ཤིང་ཀུན་ཨ་རུ་ར། །མ་ནུ་དང་ནི་ལན་ཚྭ གསུམ།།ནས་བསྐོལ་ཁུ་བ་སྦྱར་བ་བླུད། །ཤིང་ཀུན་བཅའ་སྒ་རྩལ་རུ་ཚ། །སེ་འབྲུ་སྟར་བུ་བཅས་པ་བླུད། །བད་ཀན་རླུང་ནི་འདྲེས་པ་ལ། །སྙིང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་བཤད་ཕན། །ད་རྒན་ཕྱིར་དགྱེ་ནང་གུག་གཉིས། །ཀླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་ལྟར་གསོ། །ཏིལ་ མར་གྱིས་བཀང་སྣོད་དུ་བསྙལ།།འདིར་ནི་ནང་གུག་རབ་གསོ་དཀའ། །སོ་དང་བཞིན་གྱི་མདོག་ཉམས་ཤིང་། །ཡན་ལག་ལྷོད་ཅིང་དྲན་པ་ཉམས། །རབ་ཏུ་རྔུལ་བའི་གཞུང་རེངས་ཡིན། །དེ་ནི་ཞག་བཅུ་ལས་མི་འཚོ། །དེ་ལས་གཞན་ཤུགས་ སྨན་གྱུར་འཚོ།།ལུས་སྒུ་བ་དང་འོན་གླེན་དང་། །[(]འཐིང་[,]འཐེང་[)]དང་ཞ་བོ་གཞོགས་ཕྱེད་ཉམས། །འཕྱེ་བོའམ་དབང་པོ་མ་ཚང་འགྱུར། །འགྲམ་པ་ཉམས་པ་འགྲམ་པ་སྣུམ། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་རང་གནས་གཞུག་།ཁ་གདངས་པ་ལ་ཀོས་ཀོ་ནི། །བཏེག་ལ་མཁས་པས་ གཞུག་པར་བྱ།།འཐམ་པར་གྱུར་པ་ལྷག་མ་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་གུག་པ་ལྟ་བུར་གསོ། །ལྕེ་ལྡིབས་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་དུ། །རླུང་ནད་ཀྱི་ནི་གསོ་བ་བྱ། །གླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ལ། །སྣ་སྨན་སྤྱི་བོའི་ཏིལ་མར་དང་། །མིག་དང་རྣ་བ་དགང་བར་བྱ། །སྐྲངས་ པར་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱ།།ཚ་ཞིང་དམར་བཅས་གཏར་ག་གདབ། །གཞོགས་ཕྱེད་སྐམས་ལ་སྣུམ་ཆོས་དང་། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །དཔུང་པ་འཇས་ལ་སྣ་སྨན་དང་། །ཟས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྣུམ་སྦྱིན་བྱ། །བརླ་རེངས་པ་ལ་སྣུམ་ཆོས་དང་། །སྦྱང་ བྱས་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།།བད་ཀན་མ་ཞུ་ཚིལ་མང་བས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་རྩུབ་ཆོས་ཀྱི། །ཟད་པར་བྱ་བས་གསོ་བར་བྱ། །ནས་དང་ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་སྦྱིན། །ཚོད་མ་ལན་ཚྭ་མེད་པ་ནི། །ཏིལ་མར་ཅུང་ཟད་ཆུར་བསྐོལ་བའམ། །སྐམ་སའི་ཤ་ནི་མར་མེད་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཆུ་ དང་ཆང་རྙིང་སྦྱིན།།ཕྱུག་པོའི་རླུང་ལ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཡུང་བའི་སྡེ་ཚན་ཤུ་དག་སོགས། །བསྐོལ་བ་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའམ། །

用热敷和强效鼻药，为了清通孔窍而施用，煎煮毕达拉等药物，以及酸奶、牛奶、肉汤，和熬炼的酥油精华饮用。这样可以使重症风病或突发性遍布的风病不会发作。
豆类、大麦和枣等，以及桂皮等药物类，煮含水分的肉，加入酸味和牛奶，以及甜味药物类，熬煮大量油脂，用于灌注、涂抹、全身治疗、饮用和温和的鼻药。
精心调配的油和热敷，用这些方法可以降伏风病。对于中等程度的病症，应多次使用能除痰且具有锐性的头部导泻药。通过熏蒸和导泻，使呼吸通道清净后，就能恢复意识。
岩盐、诃子和三辛香煎煮可除大风。八两藏菖蒲、三果各一升、五大根、蓖麻、印度茄、甘遂各一两，用十六升水煮至四分之一，与一升酥油和四升水，以及三两炒麦灰煎煮。服用此药可治疗恶性风病、遍布一侧肢体、子宫病、肠痈、瘤和水肿。
拉芒夏和阿湿婆迦也按照藏菖蒲的方法处理。这个治疗方法适用于单纯的他力风病。对于混合病症应用混合疗法。
对于伴有痰病的他力风病，心脏和肋部疼痛时，应服用芫荽、阿魏、诃子、曼努和三种盐煮大麦的汤液。服用阿魏、荜茇、岩盐、芝麻和檀香。对于风痰混合病，适用心病治疗章节所述的方法。
对于向外弯曲和向内弯曲的脊椎病，应像治疗半边头痛一样治疗。应让病人躺在盛满芝麻油的容器中。这里向内弯曲特别难治。
牙齿和面色衰败，肢体松弛、意识丧失，大量出汗的僵直病，活不过十天。其他轻症可通过药物治愈。
驼背、聋哑、跛行、瘫痪、半身不遂、歪斜或感官缺陷，下颌受损时用油按摩下颌后复位。对于张口，应由专家用木楔撑开。
对于其余的闭合症状，应像治疗单侧弯曲一样治疗。舌头麻痹应根据具体情况采用风病的治疗方法。对于半边头痛，应使用鼻药、头顶芝麻油，填充眼睛和耳朵。
对于肿胀应使用催吐药。发热和发红时应放血。对于半身萎缩应进行油疗和含油导泻。对于肩部脱臼应使用鼻药，饭后服用油。
对于大腿僵硬，油疗和导泻并不有效，因为有未消化的痰和过多的脂肪，因此应通过粗糙疗法使其消耗来治疗。应给予大麦、荞麦和野生荞麦，不含盐的蔬菜，用少许芝麻油煮水，或无油的干地肉类，以及蜂蜜、水和陈酒。
对于富人的风病，应用独活、姜黄类药物、白芷等煎煮，加入岩盐。

ཡུང་བའི་སྡེ་ཚན་ཤུ་དག་སོགས། །བསྐོལ་བ་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའམ། །བ་ར་ཎ་སོགས་ཕྱེ་སྦྱར་བླུད། །ཡང་ན་དབྱི་མོ་འབྲས་བུ་གསུམ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པི་པི་ལིང་། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །ཡང་ ན་དབྱི་མོ་ཨ་རུ་ར།།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །གུ་གུལ་བྲག་ཞུན་ཨ་རུ་ར། །བ་གཅིན་དང་ནི་སྦྱར་བ་བླུད། །གླ་སྒང་ཙི་ཏྲ་ཚ་བ་གསུམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བྱི་དང་ག་།གུ་གུལ་ཆ་མཉམ་ཕྱེ་མ་སྦྱིན། །ཆིལ་དང་བད་ ཀན་མ་ཞུ་ལས།།གྱུར་པའི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ། །དེ་ལྟར་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །ཚིལ་བཅས་རླུང་ནི་ནད་སེལ་བྱེད། །ཐལ་སྨན་བ་གཅིན་སྦྱར་དུགས་དང་། །བླུགས་དང་ལུས་ལ་དྲིལ་བའང་བྱ། །ཉུངས་ཀར་ཀ་རཉྫའི་འབྲས་བུ། །བ་གཅིན་སྦྱར་བས་བསྐུ་ བར་བྱ།།རྐ་ཨགྣི་མནྠ་དང་། །ནིམ་པའི་རྩ་བ་ཐང་ཤིང་དང་། །བོང་པ་དང་ནི་གྲོག་མཁར་ས། །ཡུངས་ཀར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བསྐུ། །བད་ཀན་ཟད་ཕྱིར་དྲག་ཤུལ་ནི། །བཟོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ། །ཐང་ལ་མཆོང་དང་ཅི་ནུས་ཀྱིས། །ཉལ་པོ་དག་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་བསྟེན།།ཆུ་མི་གཡོ་དང་ལྟེང་ཀ་དང་། །ཆུ་རྒྱུན་བཟློག་པས་ཆུ་བོ་རྒལ། །འདིར་ནི་ཚིལ་དང་བད་ཀན་དག་།ཟད་ནས་སྣུམ་ལ་སོགས་པ་གཏང་། །གནས་དང་ལུས་ཟུངས་སོགས་བརྟགས་ལ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་གསོ་བར་བྱ། །ས་ཧ་ར་ཛ་ཐང་ཤིང་དང་། ། དོང་གྲ་བསྐོལ་བ་ཏིལ་མར་སྦྱར། །རླུང་གིས་ལུས་གཟིར་ལ་བླུད་ན། །ཅི་འདོད་ཐོགས་པ་མེད་འགྲོ་ནུས། །ར་སྣ་དོང་གྲ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཟུར་པ་མ་ནུ་པི་པི་ལིང་། །བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་བསྐོལ་བ། །རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་།ནིམ་པ་སླེ་ཏྲེས་བ་ཤ་ཀ་།ཀཎྜ ཀ་རི་པ་ཏོ་ལ།།སྲང་ནི་བཅུ་བཅུའི་ཚད་བྱས་ལ། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དེར། །མར་ནི་བྲེ་གང་བླུགས་ཏེ་བསྐོལ། །པ་ཏ་ཐང་ཤིང་བྱི་དང་ག་།དོང་གྲ་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །སྐྱེར་པ་ཤུ་ཏི་དབྱི་མོ་དང་། །ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་ན་ལེ་ཤམ། །རུ་རྟ་དང་ ནི་དུག་མོ་ཉུང་།།ཐལ་སྨན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དང་། །ཏི་མུ་ས་དང་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུ་དག་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །བཙོད་དང་བོང་ང་ལ་ལ་ཕུད། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ཚད་བྱས་པ། །གུ་གུལ་སྦྱར་བ་སྲང་ལྔ་དང་། །ལྡེ་གུ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ བའི་མར།།བླུད་ན་རླུང་ཚད་ཚབས་ཆེ་བ། །རུས་ཚིགས་རྐང་ལ་ཞེན་པའང་འཇོམས། །མཛེ་ནད་དེ་འདྲའང་སེལ་བར་བྱེད། །བུ་གའི་རྨ་དང་ལྦ་བ་དང་། །མཚན་པར་རྡོལ་དང་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་ཀུན་དང་། །སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་ཟ་ཁུ་དང་། ། གཅོང་ཆེན་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་ཆམ་པ་དང་། །ལུད་པ་འོར་ནད་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྱ་རྦབ་མྱོས་དང་ཁོང་འབྲས་དང་། །རླུང་དང་ཁྲག་གི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །བིལ་བ་གཞོན་ནུའི་འོ་མ་དང་། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །དེ ལ་སྲང་ནི་གཅིག་གམ་ཕྱེད།།སྣ་སྨན་བྱས་མགོའི་རླུང་ནད་སེལ། །དེ་བཞིན་ཆུ་སྲིན་ནག་ཁྲ་དང་། །ཉ་དང་རུས་སྦལ་འུག་པའི་ཆིལ། །བསྐོལ་བ་མ་འདྲེས་རླུང་ལ་ནི། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་གཏང་བར་བྱ། །ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་རྙིང་པ་དང་། །རྩ་བ་ལྔ་པ་སོ་སོར་བསྐོལ། །གཅིག་ ཏུ་བསྲེས་པ་ཏིལ་མར་ནི།།འོ་མ་བརྒྱད་ཆའི་ནང་དུ་བསྐོལ། །བླུད་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། །འདྲེས་པའི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་འཇོམས། །པྲ་ས་ར་ནི་སྲང་བརྒྱད་བསྐོལ། །ཏིལ་མར་འོ་མ་བྲེ་རེ་དང་། །མེད་གཉིས་དང་ཤ་པུཥྤ། །བཙོད་དང་རུ་རྟ་ར་སྣ་དང་། །ཙནྡན་དམར་པོ་ ཛི་བ་ཀ་།ར་སྣ་ར་མཉེ་བ་གཉིས་དང་། །ཐང་ཤིང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། །

鸢尾科白芷等，煮沸加入盐，或者
巴拉那等粉末服用。或者三果
普则谢尔和胡椒，加蜂蜜调制成糊剂服用。
或者三果诃子，
吉达拉迦和桂枝，加蜂蜜调制成糊剂服用。
安息香、岩蜜、诃子，牛尿调制服用。
甘松、吉达拉、三辛，三果和毕达迦，
安息香等量粉末服用。能治疗
脂肪和痰未消化所引起的一切疾病。
如是痰多且有脂肪的风病治疗方法。
灰药与牛尿调制敷药，以及灌注和涂抹身体。
芥子、迦兰加果实，牛尿调制涂抹。
迦阿格尼曼塔和楝树根、桂枝，
驴粪和蚁垤土，芥子加蜂蜜涂抹。
为消除痰，如果能忍受剧烈运动，就应当依靠它。
在平地奔跑，尽可能地行房事。
在静水中、浅水中，逆流渡河。
在此，脂肪和痰消除后，施用油等。
观察处所、身体状况等，其余也要治疗。
萨哈拉加、桂枝和冬瓜，煮沸芝麻油调制。
风病折磨身体时服用，能随意无碍行走。
拉那、冬瓜、吉达拉迦、祖巴、玛努、胡椒，
研磨成粉末，用酥油煎煮，是治疗风病的最佳方法。
楝树、列得日、巴夏迦、坎达迦利、巴托拉，
各十两，在十六升水中煮沸。
剩余八分之一的汁液中，加入一升酥油煮沸。
巴塔、桂枝、毕达迦、冬瓜、哈提、胡椒，
酸枣、舒提、毕摩、帝若巴提、那列善，
茯苓和毒母，两种灰药，
提木萨和苦豆，贝树果实、普则谢尔，
白芷、胡椒根、蓝靛、洋葱、拉拉普，
各二两，安息香五两，
加入糊剂煮沸的酥油，
服用能治疗严重的风热病，
也能治疗侵入骨节和腿部的病，
还能治疗类似的麻风病。
孔道疮、瘤、生殖器溃烂、痔疮串，
以及胸部以上的一切疾病，
瘤、痔疮、疥疮、重病、呼吸困难，
食欲不振、感冒、咳嗽、心病，
癫痫、醉酒、腹中瘤、风血病都能治愈。
幼木瓜汁和精炼酥油煮沸，
加入一两或半两，
作为鼻药能治疗头部风病。
同样，黑斑水蛭、鱼、龟、猫头鹰的脂肪，
分别煮沸，特别适合治疗风病。
陈旧芝麻渣和五根药分别煮沸，
混合在一起的芝麻油，在八分之一牛奶中煮沸。
服用能治疗风、痰及其混合的一切疾病。
八两普拉萨拉煮沸，芝麻油和各一升牛奶，
没药、夏普施巴、蓝靛、茯苓、拉那，
赤檀香、基巴迦、拉那、两种拉涅巴，桂枝研磨成糊剂。

།ཐང་ཤིང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། །བསྐོལ་བླུད་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ། །ས་ཧ་ར་ཛའི་རྩ་བ་ཡལ་གར་བཅས། །སྲང་བརྒྱ་རྩ་བ་བཅུ་ནི་དེ་དང་མཉམ། །ཉེའུ་ཤིང་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་ཆུ་བྲེ་དྲུག་ཅུ་ནི། །རྩ་བཞིའི་ནང་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས་ པ་དེར།།ཆུ་སྲིན་སྡེར་མོ་རུ་རྟ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཙནྡན་སུག་སྨེལ་པྲི་ཀ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ན་ལི་ཀ་དང་རྡོ་དྲེག་བ་ལེ་ཀ་།སྤང་སྤོས་ཐང་ཤིང་བཙོད་དང་ཨ་རུ་ར། །ཙ་རོང་ཤུ་ཏི་རྒྱ་སྤོས་དུ་རུ་ཀ་།སྲང་རེ་ཆ་མཉམ་འོ་མར་བཅས་པ་ནི། །ཏིལ་མར་བྲེ་བཞི་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུད། ། རླུང་ནད་གསོ་དཀའ་དག་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད། །ལུས་འདར་ལུས་ལ་རླུང་འཇུག་ལུས་རེངས་དང་། །ལུས་བསྐམས་པ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་གཟིར་ལ་སོགས། །སྐྲན་དང་སྨྱོ་བྱེད་ཆམ་པ་མངལ་ནད་འཇོམས། །ས་ཧ་ར་ཛ་སྲང་བརྒྱ་ཡི། །ཁུ་བར་ཏིལ་མར་བྲེ་བཞི་བསྐོལ། །དེ རྩ་ལྡེ་གུ་སྲང་བཅུ་དང་།།འོ་མ་བཞི་འགྱུར་བཅུག་སྟེ་བསྐོལ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྤོས་ཤུ་དག་དང་། །སྟིར་རུ་རྟ་ཤུ་དག་དང་། །སུག་སྨེལ་རྡོ་དྲེག་སྤང་སྤོས་དང་། །ཤུ་ཏི་ཙནྡན་དམར་པོ་གཞུག་།བསྐོལ་བ་དེར་ནི་ཁ་རའི་ཕྱེ། །སྲང་ནི་བཅོ་བརྒྱད་གཞུག་པར་བྱ། །ཏིལ་མར་སྨན་ མར་ཡིན་པར་བཤད།།དེས་ནི་རླུང་ནད་མ་ལུས་དང་། །རླུང་ནད་འཁྱིལ་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །སྐྲན་དང་རླིག་རླུགས་ལ་སོགས་སེལ། །བ་ལ་སྲང་བརྒྱ་སླེ་ཏྲེས་ནི། །བཞི་ཆ་ར་སྣ་བརྒྱད་ཆ་ནི། །ཆུ་བྲེ་བཞི་བརྒྱའི་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དང་། །ཞོ་དང་ཞོ་ག་ཆུ་ བུ་རམ།།ཤིང་ཁུ་ཚ་དང་ཏིལ་མར་རྣམས། །བྲེ་ནི་བཞི་བཞི་བསྐོལ་ནས་ནི། །ར་ཡི་འོ་མ་ཆ་ཕྱེད་དང་། །ཟུར་པ་སྐྱེར་པ་ས་ར་ལ། །སུག་སྨེལ་བཙོད་དང་ཨ་ཀ་རུ། །ཙནྡན་ཨ་ཏི་པ་ལ་དང་། །ཤུག་པ་གླ་སྒང་མུངྒའི་ལོ། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ཤིང་མངར་དང་། །བྱ་གྲི་ནཱ་ག་བྱེའུ་ རུག་པ།།ཟངས་རྩི་བ་དང་ཛི་བ་ཀ་།གླ་རྩི་ལྕེ་པོག་པ་ལ་ཤ་།ཛཱ་ཏི་ཤོ་ཀ་ན་ལི་ཀ་།གུར་གུམ་རྡོ་དྲེག་བི་ཀ་དང་། །ཛཱ་ཏི་པ་ལ་ཀད་པ་ལ། །བ་ལི་ཀ་དང་ཤིང་ཚ་དང་། །ཀུན་དུ་རུ་དང་ག་པུར་དང་། །ཤྲི་པ་ས་ད་དུ་རུ་ཀ་།ལི་ཤི་ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། །རུ་རྟ་སྤང་སྤོས་ཀ་ ཀོ་ལ།།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་སྟོ་ནེ་ཡ། །རྒྱ་སྤོས་ཤུ་དག་བྱ་མ་ཀ་།མ་དུ་ནཱ་ག་གླ་བ་དང་། །ནཱ་ག་གེ་སར་སྲང་རེ་དང་། །བསྐོལ་ཏེ་བཙགས་པར་གྱུར་པ་རུ། །གནྡྷ་བྷ་དྲའི་ལྡེ་གུ་ནི། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཅུག་པ་དེས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དང་རིམས། །བརྒྱལ་དང་སློན་སྐྲན་ ཟད་བྱེད་དང་།།གློ་འགྲམས་མཆེར་ནད་སྐེམ་པ་དང་། །བརྗེད་བྱེད་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་སེལ། །བ་ལི་ཏིལ་མར་བཟང་པོ་འདི། །རླུང་གི་ནད་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །བཏུང་བ་སྣ་སྨན་བསྐུ་དང་འཇམ་རྩི་ནི། །སྣུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དུས་སུ་ལེགས་བསྟེན་ན། །དེས་ནི་མ་རུངས་ རླུང་ནད་མྱུར་ཞི་སྟེ།།བུད་མེད་མོ་གཤམ་བུ་ཡི་སྣོད་བྱེད་འགྱུར། །གང་ཚེ་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ནི། །ཞུ་བའི་གནས་འདུག་སྣུམ་དུགས་ཀྱིས། །ཞུ་ནས་མཁྲིས་པ་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་ལ་འཇམ་རྩིས་བསལ་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །གསོ་ བའི་གནས་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

将檀香磨成粉末，煎煮服用可以祛除一切风病。
萨哈拉扎的根和枝条一百两，根十两与之相等。
小树五十两，水六十升。
在四种根中煮至剩四分之一。
鳄鱼爪、茴香、布谢尔泽、
檀香、豆蔻、普里卡、普里扬古、
那里卡、矿石、巴列卡、
香草、檀香、红花、诃子、
扎荣、生姜、檀香、杜茹卡、
各一两等分，加入牛奶，
与四升芝麻油一起煎煮服用。
能够治愈难治的风病。
身体颤抖、风入体内、身体僵硬、
身体消瘦等极度折磨，
能够祛除瘤、癫狂、感冒、妇科病。
萨哈拉扎一百两，
其汁液与四升芝麻油煎煮。
加入十两药粉，
以及四倍牛奶煎煮。
或者檀香、白芷、
茴香、白芷、
豆蔻、矿石、香草、
生姜、红檀香加入。
煎煮后加入
十八两糖粉。
此为芝麻油药油。
能祛除一切风病、
风病盘结、癫狂、
瘤、睾丸下垂等。
巴拉一百两，独活
四分之一，八分之一的药草，
在四百升水中煎煮。
剩八分之一的汁液，
酸奶、乳清、糖蜜、
树汁、盐和芝麻油，
各四升煎煮，
山羊奶一半，
祖巴、棘树、萨拉拉、
豆蔻、红花、阿伽楼、
檀香、阿提巴拉、
杜松、甘松、绿豆叶、
哈列努卡、甘草、
鸟格里那嘎、小茴香、
铜草、吉瓦卡、
麝香、舌博、巴拉夏、
肉豆蔻、首迦、那里卡、
藏红花、矿石、比卡、
肉豆蔻、核桃、
巴里卡、桂皮、
乳香、龙脑香、
室利巴萨达、杜茹卡、
荔枝、鳄鱼爪、
茴香、香草、卡科拉、
普里扬古、斯托内亚、
檀香、白芷、比亚玛卡、
马杜那嘎、麝香、
那嘎格萨尔各一两，
煎煮过滤后，
加入甘达巴德拉药粉，
按仪轨配制。
能治咳嗽、呼吸不畅、发烧、
昏厥、肿瘤、消耗病、
肺病、脾病、消瘦、
健忘、不祥等病。
这种巴里芝麻油精华，
能够祛除风病。
饮用、鼻药、涂抹和软膏，
适时善用油性配方，
能快速平息恶性风病，
使不孕女子成为孕育之器。
当痰和胆汁
在消化处停留时，用油熨，
消化后胆汁显现，
应当用软膏清除。
这是《医论》精要之
医疗篇第二十一章。
下面讲解治疗皮肤病。

།དྲེག་ནད་ཅན་ནི་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །རླུང་བསྲུངས་ནད་གཞི་ཉམས་སྟོབས་ལས། །དཔག་སྟེ་ཁྲག་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ། །ལན་མང་དུ་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །དམར་གཟེར་ན་ཞིང་ཚ བ་ལ།།སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །གཡའ་ཞིང་ན་ལ་ཙག་ཙག་ཚ། །ཤས་ཆེར་ཚ་ལ་རྔབས་རུས་དབྱུང་། །གནས་ནས་གནས་སུ་འཕོ་བ་ལ། །གཏར་གའམ་ཞལ་ཞལ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་། །ལུས་ཞུམ་པ་དང་ཁོང་རྩུབ་ཅིང་། །རླུང་ཤས་ ཆ་ལ་ཁྲག་མིད་བྱུང་།།ཁྲག་ཟད་པ་ལ་རླུང་གིས་ནི། །སྐྲངས་པ་གཏིང་ཟབ་རིངས་པ་དང་། །འདར་ཞིང་རྩ་རྒྱུས་ན་དང་ཞུམ། །རླུང་ནད་གཞན་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྣུམ་ཆོས་བྱས་རྗེས་བཀྲུ་སྨན་ནི། །སྣུམ་དང་ལྡན་པས་འཁྲུ་རུ་གཞུག་།རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ ལ།།མར་ནི་རྙིང་པ་བླུད་པར་བྱ། །ར་མཉེ་བ་དང་སྲ་བ་ནི། །པ་ཡ་སྱ་དང་ཛི་བ་ཀ་།ཟངས་རྩི་བ་དང་ཆ་སྙོམས་ཏེ། །འོ་མ་མར་བསྐོལ་དྲེག་ནད་འཇོམས། །རྒུན་འབྲུ་མ་དུ་ཀ་བསྐོལ་བའི། །ཁུ་བ་ཁར་མར་བཅས་པའམ། །དེ་བཞིན་སླེ་ཏྲེས་ཁུ་བར་ནི། །འོ་མ་བསྐོལ་ བ་བླུད་པར་བྱ།།ཏིལ་མར་འོ་མ་ཁ་རར་བཅས། །ལེགས་པར་བསྲེས་པ་བླུད་པར་བྱ། །བ་ལ་ཉེ་ཤིང་ར་སྣང་དང་། །པི་ལུ་རྩ་བ་བཅུ་པར་བཅས། །དུར་བྱིད་སྟི་ར་ཨེ་རཎྜ། །བསྐོལ་བའི་འོ་མས་རླུང་དྲེག་སེལ། །བ་གཅིན་འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་།བཅས་པའང་ནད་ ནི་བདེ་འབྱུང་བྱེད།།མཁྲིས་པར་ཉེ་ཤིང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོ་ལ་རྩའི་འབྲས་བུ་གསུམ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་སྨན་མངར་ཁ། །འོ་མའང་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད། །ནད་གཞི་ཤས་ཆེའི་བཀྲུ་སྨན་ཕྱིར། །ེ་རཎྜའི་མར་འོ་མར་སྦྱར། །སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་བླུད་པར་བྱ། ། ཞུ་ནས་འོ་མ་འབྲས་ཆན་སྦྱིན། ། རུ་ར་ནི་མར་བརྔོས་པ། །ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ་བའམ། །དུར་བྱིད་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུའམ། །འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཡང་ན་དེ་ཡི་ནད་གཞི་ནི། །འཇམ་རྩི་འོ་མ་མར་བཅས་སྦྱར། །རླུང་དང་ཁྲག་ནད་གསོ་བ་ལ། །འཇམ་རྩི་ལས་ལྷག གང་ཡང་མེད།།མཆོག་ཏུ་གཞང་དང་རྩིབ་ལོགས་བརླ། །ཚིགས་ནད་དམུ་རྫིང་ཉམ་ཐག་སེལ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་གླ་སྒང་དང་། །རྒུན་འབྲུ་སྐྱེར་པ་བསྐོལ་བའམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་ཅི་རིགས་བླུད། །ཇི་ལྟར་འཆམ་པར་སྣམ་ བླུད་དེ།།སློན་བྱས་ནས་ནི་རྩུབ་ཆོས་བྱ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །གནྡྷ་བྷ་དྲ་ཤིང་ཚ་དང་། །ཅུ་གང་ཤུ་དག་ཙི་ཏྲ་ཀ་།པི་པི་ལིང་རྩ་བྱི་དང་ག་།སྤང་སྤོས་བ་ཤ་ཀའི་ཤུན་ཕྲགས། །རི་སྟི་དབྱི་མོ་ལང་ག་ལིང་། །ཆ་མཉམ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལ། །ནང་ པར་ལྕགས་སྣོད་བསྐུས་ཏེ་གཞག་།ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་དེ་ཟོས་ན། །ནད་གཞི་ཀུན་གྱུར་དྲེག་ནད་ནི། །གཟེར་དང་ལྡན་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ཀོ་ཀི་ལཀྵ་བསྐོལ་བའི་ཁུ། །བླུད་ཅིང་དེ་ཡི་ཚོད་མ་ཟོས། །སྙིང་རྗེ་གོམས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལྟར། །དྲེག་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། རྩ་བ་ལྔའམ་སྐྱུ་རུ་རའི། །ཁུ་བ་ལི་ལི་ཏ་ཡི་ཞག་།འཁྲིག་པ་སྤོང་ཞིང་འཐུངས་ན་ནི། །དྲེག་འཐེང་ཤིན་ཏུ་གཏིང་ཟུག་སེལ། །དེ་ལྟར་ནང་གི་བསྟན་ནས་ནི། །དེ་འོག་ཕྱི་རོལ་གསོ་བ་བཤད། །རང་སྐྱུར་བྲེ་བཞིར་ཏིལ་མར་དང་། །སྲ་རྩི་པོག་ནི་བཞི་ཆར་བསྐོལ། །ཆུ ནང་གཟར་བུས་མང་དུ་དཀྲུགས།།རིམས་ཚ་ནད་གཟིར་སེལ་མཆོག་ཡིན། །ཏིལ་མར་བཙོད་དང་སྤྲ་ཚིལ་དང་། །སྲ་རྩི་པོག་དང་ཐལ་ཏྲེས་བཅས། །ཏིལ་མར་སྐབས་ལུས་བསྐུས་ན། །དྲེག་ནད་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །རྩ་བ་བཅུ་དང་འོ་མ་བསྐོལ། །ཡང་ན་ལྡེ་གུ་ ཆུ་དྲོན་སྦྱར།།བླུགས་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ཡི། །གཟེར་ནད་འཕྲལ་དུ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ལུས་འཇུག་རེངས་དང་གཟེར་གྱིས་ཉེན། །སྣུམ་བཞི་པོ་ནི་མངར་བའི་སྨན། །

对于疮疡病患者应当进行油疗。根据风病、病根、体力的状况，适量多次放血。
红肿疼痛发热时，用蚂蟥放血。瘙痒疼痛且灼热时，热症明显时应放出脓血。
病位游走不定时，用针刺或小刀放血。身体虚弱、内部干燥、风气偏盛时不宜放血。
血虚时风气会引起深层肿胀、僵硬、颤抖、筋脉疼痛、虚弱，并引发其他风病。
油疗之后，用含油的泻药进行泻下。风气偏盛的疮疡病，应服用陈年酥油。
对于坚硬僵硬的疮疡，用帕雅斯亚、吉瓦卡、铜精等量，与牛奶、酥油煎煮可治疗疮疡。
葡萄、马度迦煎煮的汁液加蜂蜜，或者同样以独活汁液煎煮牛奶服用。
芝麻油、牛奶、蜂蜜充分调和后服用。
用巴拉、尼兴、拉囊、比卢根、十味药、土鼠、斯帝拉、蓖麻煎煮的牛奶可治疗风性疮疡。
新鲜牛奶混合牛尿服用也能使病情好转。
对于胆病，用尼兴、普泽谢、巴托拉根、三果、独活和甘味药与牛奶、酥油煎煮服用。
对于病根偏重者，用蓖麻油与牛奶调和，按配方服用。消化后给予牛奶粥。
或者服用油炸如意宝的汁液，或者土鼠粉末与葡萄汁或牛奶调和服用。
或者根据病根情况，用温和泻药配合牛奶、酥油。治疗风病和血病，没有比温和泻药更好的了。
尤其能治疗肛门、肋部、大腿、关节病、淋巴肿大和虚弱。
痰病偏重时，用葛根、葡萄、酸刺煎煮，或者三果煎煮加蜂蜜，或者适量服用独活。
根据适应情况服用油脂，润滑后进行粗疗。
三果、三辛、甘达巴札、肉桂、苍术、白芷、吉特拉卡、胡椒根、荜茇、香附、巴夏卡树皮、利斯提、乌莫朗嘎灵等量制成丸剂，
早晨放置于铁器中，中午服用，可治疗一切病根转化的疮疡病，尤其对伴有疼痛的疮疡有特效。
服用柯基拉克夏煎煮的汁液，并食用其蔬菜，如同慈悲修习者一般能治愈疮疡病。
五根或者余甘子的汁液配合利利塔脂肪，戒除房事后服用，可治疗深重的疮疡跛足。
如是说完内治后，下面讲述外治。
四升自然酸液与芝麻油和树脂各四分之一煎煮，用勺子在水中多次搅拌，是治疗热病发作的最佳方法。
芝麻油、红花、獐脂、树脂、独活配合，以芝麻油涂抹全身，是治疗疮疡的最佳方法。
十根药与牛奶煎煮，或者将药膏与温水调和，注入体内可立即治愈风气偏盛的疼痛。
对于身体僵硬、麻木和疼痛折磨的病症，用四种油脂和甘味药。

།སྣུམ་བཞི་པོ་ནི་མངར་བའི་སྨན། །དྲོ་འཇམ་སྦྱར་བ་བླུགས་པར་བྱ། །ཚ་བར་གྱུར་ལ་གྲང་མོ་བླུགས། །དེ་བཞིན་ར་ལུག་པ་ཡི་ནི། །འོ་མ་ ཏིལ་མར་སྦྱར་བའམ།།འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའམ། །རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བླུགས། །རྒུན་ཆུ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་ཆང་། །རང་སྐྱུར་ཞོ་དང་ཞོ་ག་ཆུ། །འབྲས་བཀྲུས་ཆུ་དང་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ། །ཀ་རའི་ཆུ་ནི་བླུད་པའང་ཕན། །བུད་མེད་གཟུགས་སྡུག་སྙན་པར་སྨྲ། །ལག་ པ་ནུ་མ་ཙནྡ་བསྐུས།།རེག་ན་བསིལ་ཞིང་བདེ་བ་ཡིས། །ཚ་དང་ན་དང་རྨྱ་བ་སེལ། །མདོག་དམར་ཚ་དང་ན་བཅས་ལ། །ཁྲག་ཕྱུང་ནས་ནི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །སྟག་ཚེར་པ་དང་ཤིང་མངར་བཙོང་། །སྐྱེར་བ་ཙནྡན་ཀ་ར་དཀར། །ེ་རཎྜ་ཡི་ས་བོན་ཕྱེ། །སྲན་ཆུང་ཤུག་ པ་པུ་ཤེལ་ཙེ།།ལྡེ་གུས་ཚ་ན་ཤུ་བ་མཆེད། །ན་ཞིང་མདོག་དམར་སྐྲངས་པ་སེལ། །ཀྲི་ས་ར་ནི་རླུང་འཇོམས་སྨན། །སྣུམ་བཅས་བསྐོལ་བའམ་མུངྒ་དང་། །འོ་ཐུག་ཉུངས་ཀར་ཏིལ་ཚིགས་མ། །གླན་ཞིང་དཀྲིས་པས་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །ཆུར་ གནས་རླན་ཅན་མཐུ་རྩལ་གྱིས།།ཟས་ཚོལ་ཤ་བཏགས་གཡོས་ལེགས་པ། །འཚོ་བྱེད་སྨན་དང་སྣུམ་བཅས་པས། །གླན་ཞིང་དཀྲི་བ་བྱས་གྱུར་ན། །སྲ་ཞིང་གཟེར་ལ་ན་བ་དང་། །སྐྲངས་དང་ཡན་ལག་ན་བ་འཇོམས། །འཚོ་བྱེད་སྨན་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །འོ་མ་ཞག་ གིས་བསྐུས་ནའང་ཕན།།ས་ཧ་ར་ཛའི་རྩ་བ་དང་། །ཛི་བན་ཏི་མར་རའི་འོ་མ། །ལྡེ་གུ་བསྐུས་པའམ་དེ་བཞིན་དུ། །ཏིལ་བཏགས་བརྔོས་པ་འོ་མར་སྦྱར། །ཟར་མ་འོ་མར་སྦྱར་བའམ། །ེ་རཎྜ་ཡི་འབྲས་བུ་ནི། །འོ་མ་དག་དང་སྦྱར་བའམ། །ཤུ་ཏིའི་འོ་མར་ སྦྱར་བ་ཡིས།།རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །བ་གཅིན་ཐལ་སྨན་ཆང་དང་བསྐོལ། །མར་གྱིས་བསྐུས་ནའང་དེ་ལ་ཕན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་རྒུན་ཚ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་བསྐུ་བླུགས་པ་ཕན། །ཤུ་དག་རུ་རྟ་ཁྱིམ་དུད་པ། །ཤུ་ཏི་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། ། ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་དྲེག་ནད་ནི། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་སེལ། །དེ་བཞིན་ཤི་ཀྲུའི་ས་བོན་ནི། །འབྲས་ཀྱི་ཁུ་བའི་རང་སྐྱུར་ནི། །ཡུད་ཙམ་བཏགས་ནས་སྐྱུར་གྱུར་པ། །བླུགས་ན་བད་རླུང་ཤས་ཆེ་སེལ། །རྟོགས་པར་སླ་ལ་བྱུག་དང་བསྐུ། །བླུགས་དང ལུས་ནི་བཅིང་བས་གསོ།།རྟོགས་དཀའ་མས་གཏོང་དྲག་པོ་དང་། །བཀྲུ་སྨན་སྣུམ་ནི་བླུད་པས་གསོ། །བད་རླུང་ཤས་ཆེར་དྲོ་འཇམ་སྦྱར། །དེ་ལ་བྱུགས་སྩོགས་གྲང་མོ་ཡིས། །ལུས་ཚ་ན་ཞིང་གཡའ་ཞིང་སྐངས། །སྲ་བ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཁྲག་ མཁྲིས་ཤས་ཆེའི་དྲེག་ནད་ལ།།བྱུག་པ་ལ་སོགས་བསིལ་བས་བྱ། །དྲོ་བས་ཚ་ཞིང་ན་ལ་དམར། །རྡུལ་འབྱུང་གས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱ་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་རུ། །ཏིལ་མར་བྲེ་བཞི་འོ་མ་མཉམ། །ཏི་ར་མུར་བ་ ཏ་མ་ལ།།ཉེའུ་ཤིང་ཨ་གར་པ་ཡ་སྱ། །ཙནྡན་ཧས་བ་ཏི་དང་། །སྤང་སྤོས་སླེ་ཏྲེས་མེ་ད་གཉིས། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ཤུ་ཏི་དང་། །ཤུག་པ་རྣམ་གཉིས་ཛི་བན་ཏི། །ཛི་བ་ཀ་དང་བི་ཤ་བ། །ཤིང་ཚ་གནྡ་བྷ་དྲ་དང་། །ཆུ་སྲིན་སིན་མོ་བ་ལེ་ཀ་།བཙོད་དང་པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ་། ཤི་རི་ བ་དང་བི་ལ་ཤ་།ཀུ་ཏན་ན་ཏ་སྲང་རེ་ཡི། །ལྡེ་གུར་བཅས་པ་བསྐོལ་བར་བྱ། །སྦྱོར་བ་བཞི་པོས་དྲེག་ནད་ཀྱི། །མཁྲིས་པའི་རྩ་བ་རིམས་ནད་སེལ། །བ་ལའི་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དང་། །ཏིལ་མར་འོ་མ་ཆ་མཉམ་བསྐོལ། །ལན་བརྒྱའི་བར་དུ་བསྐོལ་བ་དེ། །དྲེག་ནད་རླུང་ཅན་སེལ བར་བྱེད།།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་དམ་པ་སྟེ། །དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཚེ་རིང་ལུས་འཕེལ་སྐད་སྙན་དང་། །ཁུ་ཆུ་ཁྲག་གི་ནད་སེལ་བྱེད། །རྒྱུ་བའི་ལམ་འགགས་འཁྲུགས་གྱུར་པས། །ཚིལ་ལམ་བད་ཀན་ཤིན་ཏུ་ནི། །

四种油是甘味药，温和调配后灌注。发热时灌注冷的。同样羊的，奶与芝麻油调配，或煮医疗部分，或煮五小根灌注。葡萄汁、糖蜜汁、酒、自然发酵的酸奶和酸奶清，洗米水和蜂蜜水，白糖水饮用也有益。
美貌女子说悦耳话，手和乳房涂月栴檀，触摸时清凉舒适，能除热痛和昏迷。红色、发热和疼痛时，放血后涂抹药膏。虎刺和甘草、丁香、醋栗、栴檀、白糖、蓖麻子粉、小豆、杜松、水晶，药膏能除热痛、疮疱蔓延、疼痛、红色、肿胀。
稀粥是治风药，与油煮或与绿豆、奶汤、芥子、芝麻渣调和包敷能止痛。水生湿润有力量，寻找食物肉制作良好，医疗药和油调和，包敷后能治疗坚硬疼痛和肿胀及肢体疼痛。医疗药煮的牛奶，涂抹两天也有益。
萨哈拉扎根和吉万提油、羊奶，涂抹药膏或同样芝麻磨炒与牛奶调和，豌豆与牛奶调和，或蓖麻果与牛奶调和，或生姜与牛奶调和，能治疗风重的疼痛。牛尿灰药与酒煮，涂抹酥油也对此有益。痰重者葡萄热和煮的酥油涂抹灌注有益。
白芷、土茯苓、家烟、黄色生姜两种的药膏涂抹能治疗风痰重的皮肤病。同样芥子种子，米汁自然发酵，短时研磨成酸性，灌注能治疗痰风重。容易理解的涂抹和擦，灌注和身体包扎而治疗。
难以理解的下部强力和泻药油饮用而治疗。痰风重者温和调配，对此涂抹等冷的，身体发热疼痛发痒肿胀，坚硬会增长。血胆重的皮肤病，涂抹等用凉的治疗。用热则发热疼痛发红，出汗裂开会发生。
甘草一百两煮的汁剩四分之一，芝麻油四升等量牛奶，提拉穆尔瓦塔玛拉，小树、沉香、帕雅斯亚，栴檀、哈斯巴提和，藏香、独活、两种美达，两种拉涅、生姜和，两种杜松、吉万提，吉瓦卡和毗沙巴，桂皮、甘达跋陀罗和，鳄鱼、辛莫巴列卡，蓝花和普拉普达里卡，希里巴和毗拉夏，库坦纳塔各一两的，药膏一起煮。
四种配方能治疗皮肤病的胆病根本和热病。巴拉汁药膏和，芝麻油牛奶等量煮，煮至百次，能治疗风性皮肤病。是最好的精华，能使诸根明亮。长寿身体增长声音悦耳，能治疗精液血液病。运行道路阻塞紊乱，脂肪或痰极其。

རྒྱུ་བའི་ལམ་འགགས་འཁྲུགས་གྱུར་པས། །ཚིལ་ལམ་བད་ཀན་ཤིན་ཏུ་ནི། །འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་རླུང་ནད་ལ། ། སྣུམ་རྟས་དང་པོར་ཕན་པ་ཡིན། །དེར་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཀྱི། །གསོ་བྱ་དྲེག་ནད་གསོ་བར་བྱ། །ཁྲག་ནི་དངས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །སྣུམ་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱ། །སྲོག་སྩོགས་རླུང་ནི་ཅིག་ཅར་འཁྲུགས། །ཇི་སྐད་བསྟན་དང་ནད་གཞི་བཞིན། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་སྨན་རྣམས་ནི། ། ནང་ཚུལ་ཇི་བཞིན་སྦྱིན་པར་བྱ། །མ་ཞུ་བཅས་ལ་དུགས་དང་སྨྱུང་། །སྨིན་བྱ་རྩུབ་སྨན་བྱུག་པ་དང་། །རླུང་སྩོགས་ཀྱིས་ནི་མ་ཞུ་བསལ། །བྱས་ལ་མ་འདྲེས་རླུང་གསོ་བྱ། །སྐེམ་དང་བྱ་རྨྱང་ཡན་ལག་འཁུམས། །རེངས་དང་འདར་བུ་ཚོར་བ་མེད། །འགྲམ་ཉམས་ཁ་ཡོ འཐེང་པོ་དང་།།ཞ་བོ་དྲེག་ནད་ཀྱིས་འཐེང་དང་། །ཚིགས་འཁྲུལ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། །ཚིགས་དང་རྐང་རུས་ལ་ཞུགས་ནད། །འདི་དག་གནས་ནི་གཏིང་རིངས་པས། །དེ་བས་འདི་དག་གསར་བཏབ་དང་། །བླ་བརྣན་མེད་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་ལྡན། །འབད་ན་འཚོ་ཡི་ གཞན་དུ་མིན།།མཁྲིས་འདྲེས་རླུང་ལ་གྲང་དྲོ་ཡི། །གསོ་བའི་རིམ་གྱིས་མང་དུ་བྱ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །སྨན་མར་དག་ཀྱང་བླུད་པར་བྱ། །སྐམ་སའི་ཤ་དང་སཱ་ལུ་ནས། །བཀྲུ་སྨན་འོ་མར་བཅས་འཇམ་གཏང་། །རྩ་བ་ལྔ་དང་བ་ལར་བསྐོལ། །འོ་མ་མས་ གཏོང་སྦྱོར་བ་བྱ།།སྨན་མར་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱི། །འཇམ་རྩི་དུས་སུ་གཏང་བར་བྱ། །ཤིང་མངར་བ་ལ་ཏིལ་མར་དང་། །མར་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུགས། །རྩ་བ་ལྔ་ཡི་ཁུ་བའམ། །ཆུ་ནི་གྲང་མོ་ཉིད་བླུགས་བྱ། །བད་ཀན་བཅས་ལ་ ནས་ཀྱི་ཟན།།སྐམ་སའི་རི་དྭགས་བྱ་ཡི་ཤ་།དུགས་དང་མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་ནོ།

由于运行之道路阻塞混乱，脂肪或痰液极度增长所致的风病，首先以油膏治疗为宜。
对此，富人的风病应当治疗痹病。应当配制能使血液清净的油膏和药物。
命等风同时混乱，应当按照所说的病根，根据内在情况，适当地给予药物。
对于不消化者，应当热敷和禁食，使其成熟，涂抹粗糙药物，以风等消除不消化后，应当治疗未混合的风。
对于消瘦、抽搐、肢体萎缩、僵硬、颤抖、无知觉、颌骨损坏、口歪、跛行、瘫痪、因痹病而跛行、关节错位、半身疼痛以及侵入关节和腿骨的疾病，
这些病位深远，因此这些新发、无复发、具有体力者，若努力则可治愈，否则不能。
对于与胆混合的风，应当多做冷热治疗。也应当服用与命根部类煎煮的药酥。
应当服用干地肉和粳米，以牛奶作为缓和的导泻剂。以五根和婆罗煎煮，应当配制牛奶灌肠。
应当适时服用以药酥煎煮的芝麻油的软膏。应当注入甘草、婆罗、芝麻油、酥油与牛奶煎煮之物。
应当注入五根汁液或冷水。对于有痰者，应当服用大麦饭、干地野兽鸟肉，进行热敷、灌肠和导泻。

།སློན་སྨན་བཀྲུ་སྨན་བཅས་པ་གཏང་། །མར་རྙིང་ཏིལ་མར་ཉུངས་ཀར་ལས། །བྱུང་བའི་མར་ནི་བླུད་པར་བྱ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པ་ལས། །དང་པོ་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱ། ། ཁྲག་དང་འདེས་པ་དྲེག་ནད་ཀྱི། །གསོ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པར་བྱ། །དུགས་བསྐུ་ཤ་ཁུ་འོ་མ་དང་། །སྣུམ་དང་བཅས་པས་ཤ་བཀྲ་སེལ། །ཕྱུག་པོའི་རླུང་ལ་གཅིན་སྙི་དང་། །ཚིལ་དང་རླུང་འཇོམས་སྨན་གྱིས་གསོ། །རུས་པ་རྐང་གནས་སྣུམ་ཆེན་གྱིས། །ཁུ་ཆུར གནས་ལ་སྔར་བཤད་པའི།།ཟས་དང་འདྲེས་ལ་འཇུ་བྱེད་དང་། །དྲོད་སྐྱེད་སྐྱུག་སྨན་ཡང་བ་གཏང་། །གཅིན་འདྲེས་གཅིན་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །དུགས་དང་འཇམ་རྩི་གོང་མས་གསོ། །བཤང་འདྲེས་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་། །འཇམ་རྩི་སྣུམ་ནི་འཁྲུ་བྱེད་ཕན། །ལུས་ ཟུངས་ཀུན་ཞུགས་རླུང་ནད་ལ།།བད་ཀན་མཁྲིས་པར་མི་གནོད་དང་། །གང་ཡང་རླུང་ནི་བདེར་རྒྱུ་བའི། །སྨན་དེ་རླུང་ནད་དེ་ལ་གཏང་། །འཁྲུ་བར་མི་བྱེད་སྣུམ་པ་དང་། །རྩ་རྒྱུན་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། །མས་གཏོང་བས་ནི་མངར་བ་དང་། །སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩིས་གསོ་ བར་བྱ།།ཉམས་སྟོབས་ཅི་ཡོད་བརྟགས་ནས་ནི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བར་བྱ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྦྱོར་བ་དག་ཀྱང་བསྔགས་པ་ཡིན། །མཆོག་ཏུ་བྲག་ཞུན་སྦྱོར་བ་དང་། །དེ་བཞིན་གུ་གུལ་ཉི་ཚེ་འམ། །ཁ་ར་སྲང་སྟོང་ཆིག་བརྒྱར་ བཅས།།པ་ཝ་སངས་བཤད་ལྡེ་གུའང་ཕན། །ཐུར་སེལ་འདྲེས་ལ་དྲོད་བསྐྱེད་དང་། །འཁྲུ་གཅོད་རླུང་ནི་བདེར་རྒྱུ་བྱེད། །གཅིན་གྱི་གནས་ནི་སྦྱོང་བྱེད་པའི། །སྨན་རྣམས་དེ་ལ་གཏང་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡི། །འདྲེས་པའི་གསོ་བ་མདོར་བཤད་ ཡིན།།སྨན་པས་དེ་གསོ་རྒྱས་པར་ནི། །བློ་ཡིས་བརྟགས་ཏེ་ཅི་རིགས་བྱ། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་སྤྱི་བོར་བསྡུ། །ཐུར་སེལ་དེ་ལས་བཟློག་པར་བྱ། །མེ་དང་མཉམ་གནས་མཉམ་པར་བྱ། །ཁྱབ་བྱེད་གསུམ་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །བཞི་བོ་བས་ཀྱང་སྲོག་བསྲུང་སྟེ། །དེར་གནས་ ན་ནི་ལུས་གནས་འགྱུར།།དེ་ལྟར་རླུང་ནི་ལམ་གཞན་ཞུགས། །རང་རང་གི་ནི་གནས་སུ་གཞག་།ཁྲག་མཁྲིས་འདྲེས་པ་མ་གཏོགས་པར། །འདྲེས་པའི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན། །སྒོག་སྐྱ་བསྟེན་ན་སེལ་བར་བྱེད། །མཁྲིས་པར་ འདྲེས་ལ་མཁྲིས་སེལ་བས།།རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱ། །ཁྲག་དང་འདྲེས་ལ་དེ་ཉིད་དང་། །འཐེང་པའི་ནད་བཤད་སྨན་བྱའོ། །ཁྲག་མཁྲིས་རླུང་ནི་སེལ་བ་ཡི། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་སྣ་ཚོགས་སྦྱར། །ནད་གཞི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན། །གསོ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་ དག་བཤད།།ཉམ་ཐག་འཕྲལ་དུ་སེལ་བ་འདི། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་གནས་འབྲས་བུ། །གསོ་བ་ཕན་པ་གནོད་སེལ་དང་། །སྦྱོར་བ་སྨན་དང་རྩི་དང་ནི། །ཞི་བར་བྱེད་དང་སྔགས་བྱ་སྟེ། །དེ་དག་སྨན་མིང་རྣམ་གྲངས་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ ལས།གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ཏེ་གནས་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ།

应当施用催吐药和泻药。用陈酥油、芝麻油、白芥子油制成的油脂来服用。
对于痰和胆汁混合的病症，首先要治疗胆汁。
对于与血液混合的垢病，应当如前所述治疗。用热敷、涂抹、肉汤、牛奶和油脂来治疗白癜风。
对于富人的风病，用利尿剂、油脂和抑制风的药物来治疗。
对于骨骼和脚部，用大油脂；对于精液，用前面所说的食物混合消化剂、生热剂和轻泻剂。
对于与尿液混合的病症，用利尿剂、热敷和前述的软膏治疗。
对于与粪便混合的病症，蓖麻油和软膏、油性泻剂有效。
对于进入全身组织的风病，不伤及痰和胆汁，且能使风顺畅运行的药物，应当用于该风病。
不致泻下、滋润、能清净脉道的药物，以及下部疗法中甘甜和油性软膏来治疗。
观察病人体力后，应当使用温和的泻药。所有的精华剂配方都是值得称赞的。
特别是岩蜜配方，以及单独使用没药，或者配合一千一百两白糖的帕瓦桑配方的软膏也有效。
对于与下行风混合的病症，应当使用生热剂、止泻剂、使风顺畅运行的药物，以及清净尿道的药物。
如是简要说明了与生命等风相混合的治疗方法。医生应当根据智慧详细观察后进行相应治疗。
上行风集中于头顶，下行风则相反。平衡风与火相平衡，遍行风则结合三者。
这四种风都要保护生命，若它们安住，身体就能维持。
如是，风入其他通道时，应安置于各自的位置。除了血胆混合外，对于所有混合病症，按照精华剂仪轨服用韭菜能够消除。
对于与胆汁混合的病症，用消胆药使风顺畅运行。对于与血液混合的病症，用前述治疗跛足病的药物治疗。
配制各种能消除血胆风的精华剂。如实阐述了根据病因而进行的相应治疗。
这能迅速消除痛苦的医方，是生命明论的精华果实。治疗、有益、消除损害、配方、药物、药剂、安抚和咒语，这些都是药物的异名。
以上为《医论八支精要》中第二十二章治疗之处。
以上为《医论八支精要》中第四处治疗之处圆满。
接下来将解说催吐药的仪轨。

།དེ་ཡང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་ པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་དེ།སྐྱུག་སྨན་མཆོག་ནི་པོ་སོན་ཆ། །དུར་བྱིད་རྩ་བ་བཀྲུ་སྨན་མཆོག་།གཞན་དག་ནད་ཀྱི་དབང་ལས་ནི། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་གྱུར་པ་ཡིན། །པོ་སོན་ཆ་དེ་མདོག་སྐྱ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་སྔོ་བའང་མ་ཡིན་པ། །ཉིན་ཞག་ཚེས་ གྲངས་ཤིས་པ་ལ།།སོས་ཀ་དཔྱིད་ཀྱི་མཚམས་སུ་བཏུ། །ཕྱིས་ནས་འཇག་མའི་སྣོད་དུ་ནི། །བཅུག་སྟེ་བཅིངས་ལ་བ་ལང་གི། །ལྕི་བས་སྣོད་དུ་བྱུགས་ནས་ནི། །འབྲུ་ཡི་ནང་དུ་གཞག་པར་བྱ། །འཇག་མས་དཀྲིས་པས་འཇམ་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དྲི་ཞིམ་ལ། ། ཞག་བརྒྱད་འདས་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཕྱུང་སྟེ་དེ་ཉིད་ཉི་མར་བསྐམ། །དེ་འོག་ལེགས་པར་བསྐམས་པ་དང་། །ནང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ནས་ནི། །ཞོ་དང་ཞོ་ག་ཆུ་མར་གྱི། །ལྡེ་གུར་མཉེས་ལ་སླར་ཡང་བསྐམ། །དེ་ནས་ལེགས་པར་སྦས་ཏེ་གཞག་། དགོས་པའི་དུས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ནས་དེ་ལ་ཚད་ཙམ་དུ། །བླངས་ནས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ནས་ནི། །ཤིང་མངར་གོ་བྱེ་བི་ད་རའམ། །བིམ་བ་ལྕང་མ་སླེ་སྨན་ཏ། །བུམ་ཏི་ཨ་པ་མརྒ་དང་། །རྒ་གང་ཡང་རུང་བ་ནི། །བསྐོལ་བའི་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་ནི། །ནུབ་གཅིག ལེགས་པར་སྤང་བར་བྱའོ།

复次，如常识子等大仙人们如是说道：
最胜催吐药是波松茶，
杜尔比特根为最胜泻药，
其余诸药依病情而，
各有其特殊差别。
其波松茶色泽灰白，
但也不太青蓝，
于吉祥日期，
春季交际时采集。
之后置于芦苇器中，
包裹系好后，
以牛粪涂抹容器，
置于谷物之中。
以芦苇包裹使其柔软，
如蜂蜜般香气芬芳，
经过八日后，
取出晒干。
之后充分晒干，
取出内部果实，
以酸奶、乳清、水、酥油，
调制成膏后再次晒干。
然后妥善收藏保存，
需用时再配制。
之后取适量，
捣碎后，
甘草、戈比耶、比达热或，
比巴、柳树、斯列曼达，
布姆提、阿帕玛嘎及，
嘎嘎任选其一，
置于煮沸水中，
浸泡一夜即可。

།དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དེ། །མཉེས་ཤིང་བཙགས་ལ་ནང་པར་ནི། །མདོ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན། །ལེགས་པར་བླུད་ནས་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།བད་ཀན་ལས་བྱུང་རིམས་ཚམ་པ། །སྐྲན་དང་ཁོང་འབྲས་རྣམས་ལ་ནི། །ཇི་སྲིད་མཁྲིས་ པ་སྣང་གི་བར།།ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།པོ་སོན་ཆ་ཡི་འབྲས་བུ་ནི། །ཕྱེ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་ནི། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཕྱེ་ཆ་གསུམ་བཏབ། །ཀོ་བི་དར་སྩོགས་ཁུར་བཅས། །བླུད་ན་རིམས་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །རྨེན་བུ་འབྲས་དང་འབྲུམ་ཆེན་དང་། ། གཏུན་འདྲའི་རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གནས་ཞུགས་ལ། །ཛི་མུ་ཏ་སོགས་ཁུ་བ་བླུད། །སྙིང་ཚ་ཁྲག་མཁྲིས་དག་ལ་ན། །དེ་འབྲས་འོ་མར་བསྐོལ་བ་ཡི། །འོ་ཐུག་བཅས་པ་བླུད་པར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སློན་བྲོ་དང་། །ཆམ་པ་མུན འཐིབས་བྱེད་པ་ལ།།དེ་བསྐོལ་འོ་མ་ལས་བྱུང་བའི། །ཞོ་ཡི་སྤྲིས་མའམ་ཞོ་བླུད་བྱ། །པོ་སོན་ཆ་སོགས་ལྡེ་གུ་དང་། །བསྐོལ་བའི་འོ་མ་ལས་བྱུང་བའི། །མར་སར་བད་ཀན་གྱིས་དྲོད་ཉམས། །ལུས་སྐམ་པ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བྱ། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་ཁུ་བ་ནི། །བསྲེ་ ཞིང་ཆོ་གས་བཙགས་ནས་ནི།།གཟར་བུར་ཆགས་པའི་བར་དུ་བསྐོལ། །བྱིན་ལ་དེ་བས་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།ལྡེ་གུ་དེའམ་དེའི་ཁུ་བ། །བཟའ་དང་བཏུང་བར་སྦྱར་ཏེ་གཏང་། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་འབྲས་བུའི་ཁུ། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་སྡེ་ཚན་བཏབ། །ནིམ་པ་ཨརྐ་གང་ཡང་ རུང་།།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་བཅས་པ་ནི། །བླུད་ན་ཉམས་བརྟས་ལས་བྱུང་ནད། །གཏིང་ཟུག་ཀུན་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་མེ་ཏོག་ནི། །ཞིབ་བཏགས་ཕྲེང་བསྒོས་བསྣམས་ནས་ནི། །ཐུག་པ་ཤ་ཁུ་སོགས་ངོམས་བླུད། །སྐྱིད་དེ་བ་ནི་བདེར་སློན་གཞུག་། པོ་སོན་ཆ་མེད་མེ་ཏོག་དང་། །འབྲས་བུ་གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཛི་མུ་ཏ་སོགས་དེ་དང་འདྲ། །ཛི་མུ་ཏ་ནི་ཁྱད་པར་དུ། །རིམས་དང་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སྐྱིགས་བུ་ལ་སོགས་ནད་ལ་གཏང་། །འདི་ཡི་མེ་ཏོག་འོ་མར་བཙོས། །འབྲས་བུ་སྨིན་པ་འོ་ཐུག བཅས།།སྤུ་བཅས་འོ་མའི་སྤྲིས་མར་སྦྱར། །སྦུ་མེད་ཞོ་ཡི་སྤྲིས་མར་སྦྱར། །སྐྱ་བའམ་སྔོར་གྱུར་འོ་མར་བཅུག་།ཞོ་ནི་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པའམ། །མནན་པའི་ཆང་གི་དངས་མར་ནི། །མཉེས་ཏེ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་བླུད། །བད་ཀན་ལུད་པ་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྱ་རྦབ་གཅོང་ ཆེན་ནད་ལ་གཏང་།།ཀུ་བ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ཡང་། །སྦྱོར་བའི་ཆོ་ག་འདི་ཉིད་བྱ། །སྨིན་ཞིང་བསྐམས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །ཛི་མུ་ཏ་ཡི་འབྲས་བུ་དག་།ཕྱེ་མ་སྲང་ཕྱེད་འོ་མར་བསྲེས། །རླུང་མཁྲིས་ནད་ཀྱིས་ཉེན་ལ་བླུད། །ཛི་མུ་ཏ་འབྲས་གཉིས་སམ་གསུམ། །བརྡུངས་པ་ དེ་ཡི་ཁུ་བ་ནི།།དོང་ག་ལ་སོགས་དགུ་པ་ནི། །གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྦངས་ཏེ། །མཉེས་ལ་བཅགས་པར་གྱུར་པ་དག་།བད་ཀན་མཁྲིས་རིམས་ཅན་ལ་བླུད། །ཛི་མུ་ཏ་ཡི་ཕྱེ་མའམ། །ལྡེ་གུ་ཆུ་གྲང་སྦྱར་བ་དག་།མཁྲིས་རིམས་ཅན་བླུད་བད་ཀན་དང་། །རླུང་འདྲེས་ རིམས་ལ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་དང་དུག་།སློན་རིམས་བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་དང་། །མུན་འཐིབས་བྱེད་པའི་ནད་ལྡན་ལ། །ཀུ་བ་ཁ་བོའི་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས། །དེ་ནི་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་མེད། །མྱུ་གུ་གཞོན་ནུ་འོ་མར་བཙོས། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་རིམས།།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་གྱུར་ལ་བླུད། །འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ནང་གི་ནི། །འབྲས་བུ་ཕྱུང་སྟེ་འོ་མ་བཅུག་།ཞོར་གྱུར་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །བླུད་དེ་སློན་དུ་གཞུག་པར་བྱ། །འབྲས་བུའི་ནང་ན་ཞོ་ག་ཆུ། །མཛེ་དུག་སྐྱ་རྦབ་ཉིད་ལ་བླུད། །དེ་དང་དར་བ་ བསྐོལ་བ་ནི།།རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུད། །ཡང་ན་དེ་ཡི་ས་བོན་ནི། །ར་ཡི་འོ་མར་བཅས་པ་དག་།

然后将药汁揉搓过滤，清晨按照经典所说的仪轨，善加服用后令其呕吐。
对于痰病所致的热病、瘤和腹内溃疡等，只要胆汁显现就要特别令其呕吐。
波斯匿花的果实粉末煮汁中，加入三果粉三份，以及枸杞等汁，服用可治疗热病、淋巴结肿、腺病、溃疡、大痘和杵状风病。
对于胆汁和痰病入侵处，服用吉木达等汁。
若心热和血胆病痛，则应服用其果实用牛奶煮成的乳粥。
对于痰病所致的呕吐和感冒、昏暗等，应服用其煮沸牛奶所得的酸奶上层或酸奶。
波斯匿花等膏与煮沸牛奶所得的新鲜酥油，用于痰病致体温下降、身体消瘦者的催吐药。
将波斯匿花汁调和，依仪轨过滤后，煮至凝聚于勺中，服用后令其呕吐。
该膏或其汁可调配于饮食中服用。
波斯匿花果实汁加入毒母草等类药，以及楝树或牛乳菜任一煮汁，服用可治疗因体力衰退所生的深入性诸病。
波斯匿花的花朵细磨后穿成花环佩戴，饱食汤羹肉汁等，令其安乐入眠。
无波斯匿花时，花朵和幼果可同样配制。吉木达等亦同。
吉木达特别用于热病、咳嗽、呼吸不畅、呃逆等病。
其花用牛奶煮，成熟果实配乳粥，有毛者配牛奶上层，无毛者配酸奶上层。
变白或变蓝的牛奶，或变酸的酸奶，或压榨的酒的清液，揉搓至融化后服用。
用于痰病、咳嗽、食欲不振、白癜风和重大疾病。
枯叶子和苦瓜也用此配制方法。
成熟干燥的吉木达果实粉末半两与牛奶调和，用于风胆病患者服用。
捣碎二三个吉木达果实的汁液，用任一种龙胆等九味药浸泡，揉搓过滤后，用于痰胆热病患者服用。
吉木达粉末或膏与冷水调和，用于胆热病患者服用；与温水调和用于痰风混合热病。
对于咳嗽、呼吸不畅、中毒、呕吐热病、痰病所困和昏暗病者，推荐白枯叶子催吐药。
其无花果实时，幼芽用牛奶煮，用于痰胆所致热病，尤其是胆病偏重者服用。
取出成熟果实内部，注入牛奶，变成酸奶后用于咳嗽和呼吸不畅，服用后令其呕吐。
果实内的酸奶水用于麻风病、中毒和白癜风。
与此同煮的乳清加入岩盐和蜂蜜服用。或者其种子与山羊奶一起服用。

ཡང་ན་དེ་ཡི་ས་བོན་ནི། །ར་ཡི་འོ་མར་བཅས་པ་དག་།དུག་སྐྲན་དམུ་རྫིང་རྨེན་བུ་དང་། །འབྲས་དང་རྐང་བམ་ནད་ལ་བླུད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ལུད་པ་རིམས། །ལྐོག་མའི་ནད་དང་མ་ཞུ་ལ། ། ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ཁུ་བ་ནི། །ཕྱེ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མ་བླུད། །སྐྲན་དང་རིམས་རྙིང་བྱིང་བ་ལ། །ལྡེ་གུ་ཤ་ཁུར་སྦྱར་བླུད་ན། །ལེགས་པ་ཁོ་ནར་སློན་གྱུར་ཞིང་། །ཉམ་ཆུང་བར་ཡང་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཀུ་བ་ཁ་བོའི་མེ་ཏོག་དང་། །འབྲས་བུ་ཕྱེ་མས་བསྒོས་པ་ཡིས། །མེ་ཏོག་ཕྲེང བ་མནམ་པ་ནི།།སྐྱིད་དེ་བ་ཡི་སྐྱུག་སྨན་ཡིན། །སྐྲན་ལུད་དམུ་རྫིང་ལྐོག་མའི་ནད། །བད་ཀན་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་། །བད་ཀན་ཁ་དང་མགྲིན་པར་གནས། །བད་ཀན་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་དག་།བརྟན་ཞིང་དཀྱེལ་ནི་སྐྱེས་པ་ལ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀའི་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས། ། འཚོ་བྱེད་ཉེའུ་ཤིང་ཟངས་རྩི་བ། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་རམ་ཉེ་གཉིས། །ཤྲ་བ་དང་ནི་མེ་ད་དང་། །མ་ཧཱ་མེ་ད་མ་དུ་ལི། །འདི་དག་རེ་རེའི་ཕྱེ་མ་དང་། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀའི་ཕྱེ་མར་བཅས། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རར་སྦྱར་བ་ནི། །ལུད་པ་སྙིང་ནི་ཚ་ལ་བསྔགས། །དེ་རྗེས་ཆུ་དྲོན་བླུད་པ་ནི། །བད་ཀན མཁྲིས་ཚ་ལྡན་ལ་བསྔགས།།འུ་སུ་གཡེར་མའི་ཁུ་བ་དང་། །དེ་ཡི་ཁུ་བས་དུག་འཇོམས་སོ། །བིམ་པ་ཀ་ས་མརྡ་འམ། །བ་སྦུ་བ་ཡི་ཁུ་བར་ནི། །ར་ཛ་གོ་ཤ་ཏ་ཀ་ཡི། །རྡོག་མ་གཅིག་གམ་གཉིས་མཉེས་པའི། །དངས་མ་སྙིང་གི་ནད་ལ་བླུད། །དེ་བསྐོལ་འོ་མ་ ལས་བྱུང་མར།།པོ་སོན་ཆ་སྩོགས་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཀོ་ཤ་ཏ་སོགས་ཁ་དང་ཚ། །མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་མཆེར་པའི་ནད། །འོར་ནད་སྐྲན་ནད་སྦྱར་དུག་སོགས། །གཏིང་ཟུག་པ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །པོ་སོན་ཆ་སོགས་དྲུག་སོ་སོར། །བསྐོལ་བ་དང་ནི་རླན་ཅན་ཤ་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་ཆ་མཉམ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་བླུད། །པོ་སོན་ཆ་སོགས་པི་པི་ལིང་། །ཆ་མཉམ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀར་སྦྱར། །ཡང་ན་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་ཡི། །ཁུ་བ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུད། །དུག་མོ་ཉུང་ནི་སྐྱིད་དེ་བ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ཁྲག་བཅས་དང་། །རིམས་དང་ཤུ བ་སྙིང་ནད་དང་།།དྲེག་ནད་ཀྱིས་འཐེང་མཛེ་ལ་བསྔགས། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་དེ། །ཉུངས་ཀར་རམ་ནི་མ་དུ་ཀི། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ་རྒྱམ་ཚའི་ཆུ། །ཡང་ན་ཀྲི་ས་ར་ལྡན་བླུད། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཨརྐ་ཡི། །འོ་མར་ཞག་བདུན་སྦངས་པ་ནི། །པོ་སོན་ཆ་དང་ཛི་མུ་ཏ། ། ཀུ་བ་ཁ་བོ་ཛི་བན་ཏི། །ཛི་བ་ཀ་ནི་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་ནི་གཙོ་བོ་ཡི། །ཆོ་ག་ཕྱོགས་ཙམ་བཤད་པ་ཡིན། །བློ་དང་ལྡན་པ་ཚུལ་འདི་ཡིས། །གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་སྦྱར་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

或者用它的种子和山羊奶一起，用于治疗毒瘤、淋巴结肿、腺体、痔疮和脚肿病。
对于由痰引起的咳嗽发热、喉咙病和消化不良，将苦瓜汁与面粉调和成糊状服用。
对于肿瘤、久病和虚弱，将其调制成糊状与肉汤混合服用，不仅能完全治愈，而且不会使人虚弱。
苦瓜的花和果实研成粉末，制成花环闻之，是一种令人愉悦的催吐药。
对于肿瘤、咳嗽、淋巴结肿、喉病、痰依附的风、口腔和喉咙中的痰、痰增盛等症，
对于体质稳固且有耐力的人，推荐使用苦瓜催吐药。
生命之树、铜草、开口草、小草、两种甘草、
天门冬、美陀、大美陀、马度利，
这些药物各自研成粉末，与苦瓜粉一起，
用蜂蜜和糖调和，推荐用于咳嗽和心热。
之后饮用温水，推荐用于痰热胆热症。
乌苏草汁和它的汁液能够克服毒素。
频婆果或婆布瓦的汁液中，
揉入一两颗苦瓜籽，
取其清液用于心病。
用其煮成的牛奶和酥油，
与波森查等煮在一起服用。
苦瓜等具有苦味和热性，推荐用于麻风病、白癜风、脾病、
胸腔病、肿瘤病、合成毒等深入的病症。
波森查等六味分别煮制，与新鲜肉，
苦瓜等量煮制，加入岩盐服用。
波森查等与胡椒等量混合苦瓜，
或者用苦瓜汁与甘蔗汁服用。
毒茄是一种令人愉悦的药物，推荐用于痰、胆、血液病，
发热、疥疮、心病、
皮肤病、跛行和麻风。
毒茄的种子与白芥子或马度基
煮成汤，或用盐水，
或者与糙米粥一起服用。
其种子在牛奶中浸泡七天，
与波森查、吉木塔、
苦瓜、吉万提、
吉瓦卡煮成的
汤液任选其一服用。
这里仅简要说明了
催吐药的主要用法。
有智慧者依此方法，
也可根据情况调配其他药物。
这是《医论八支精华概要》中成就仪轨品第一章。
接下来将讲解泻药仪轨品。

།དུར་བྱིད་བསྐ་ཞིང་མངར་ལ་རྩུབ། །ཞུ་རྗེས་ཚ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ཞི་བྱེད་དེ། །རྩུབ་པས་རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད། །དེ་འདིར་སྨན གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སེལ། །ཆོ་གའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས། །ནད་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུར་བྱིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །དེ་རྩ་དམར་ནག་དཀར་བ་ཡིས། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་ལས་ཏྲི་བྱི་ཏ་མཆོག་ཏུ་ བཤད།།ཉེས་པ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་འཁྲུ། །བརྒྱལ་རྨོངས་བྱེད་ཅིང་ལྐོག་མ་ནི། །རྩུབ་ཅིང་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྣོ་ཞིང་མྱུར་དུ་འཁྲུ་བྱེད་པ། །ལྟོ་སྲ་ནད་གཞི་ཤས་ཆེ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་ནད་པ་ལ། །ཤ་མ་དུར་བྱིང་བསྔགས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཟབས་ སུ་ཟུག་ཅིང་འཇམ།།ཐད་ཀར་འཕྲོས་པ་མ་ཡིན་པ། །བཏུས་ལ་སྙིང་པོ་བོར་ནས་ནི། །ཤུན་པ་སྐམས་ཏེ་སྦ་བར་བྱ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་དེའི་ཕྱེ་མ། །རྒྱམ་ཚ་དོང་ག་ཅུང་ཟད་བཏབ། །རླུང་ནད་ལ་ནི་སྐྱུར་ལས་བླུད། །མཁྲིས་པར་སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་མར། །འོ་མ་རྒུན་འབྲུ་ བུ་རམ་ཤིང་།།ཁུ་བ་ཏང་པ་ལ་མངར་བ་ཡི། །སྨན་དེའི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ནི། །ཁུ་བར་བཅས་པ་བླུད་པར་བྱ། །བད་ཀན་ནད་ལ་པི་ལུ་ཡི། །ཁུ་བ་བ་གཅིན་ཆང་སྐྱུང་རྩབས། །ཚ་བ་ལྔ་སོགས་ཕྱེ་མ་ནི། །བད་ཀན་འཇོམས་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། །དུར་བྱིད་ལྡེ་གུ་ཁུ་བ་ དང་།།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཁར། །སྦྲང་རྩི་དྲི་བཟང་གསུམ་དང་བཅས། །ལྡེ་གུ་ཡིད་འོང་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། ། ཛ་གནྡྷ་སྨིག་རྐང་དང་། །ཀ་ར་དུར་བྱིད་བི་ད་རི། །ཕྱེར་བཏགས་སྦྲང་རྩི་མར་དང་ནི། །ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་འདུས་པ་དང་། །རིམས་ དང་ལུས་རེངས་ཚ་བ་དང་།།སྐོམ་དད་ཀྱིས་གཟེར་ལེགས་པར་འཁྲུ། །བུ་རམ་ཤིང་ནི་ཚལ་པར་བཀས། །ནང་ངོས་དུར་བྱིད་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་ཕུར་མ་ཡིས། །བཙོ་བའི་ཚུལ་བྱས་དེ་བཟའ་བྱ། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་མཉམ་ནི་ལི། །དེ་མཉམ་དུར་བྱིད་ ཤ་ཀ་ར།།ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་རྒུན་ཆུ་དང་། །ཕྱེ་དང་སྐྱོ་མར་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་དང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་བའི་ནད་དང་ནི། །སྐྱིད་དེ་བ་ཡི་མི་རྣམས་ལ། །གནོད་པ་མེད་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། །བྱི་དང་ག་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།།ཡ་བཀྵ་ར་པི་པི་ལིང་། །དུར་བྱིད་ཀུན་གྱི་ཆ་ཕྱེད་བྱས། །སྦྲང་རྩི་མར་རམ་བུ་རམ་གྱིས། །ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བྱིན་ན་ནི། །སྐྲན་དང་མཆེར་པ་དམུ་རྫིང་དང་། །གཟུགས་འཁུམས་ལུད་པ་ཡི་ག་འཆུས། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནད། །མང་པོ་གཞན་ དག་སྦྱོང་བར་བྱེད།།པི་པི་ལིང་རྩ་བྱི་དང་ག་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་འུ་སུ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ན་ལེ་ཤམ། །པི་པི་ལིང་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཟི་ར་ཧ་སྟེ་པི་པི་ལིང་། །ཏི་མུ་ས་དང་ལན་ཚྭ་ལྔ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས། །དུར་བྱིད་དང་ནི་ཏིལ་མར་གཉིས། ། སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་ཆར་བསྲེས་དང་། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བྲེ་གསུམ་དང་། །བུ་རམ་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་མེ། །ཆུར་བསྐོལ་དེ་ལས་རན་ཙམ་ནི། །ཟོས་ན་མཛེ་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །མིག་སེར་ཟ་ཁུ་སྐྲན་དང་ནི། །དམུ་རྫིང་མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། །ཕོ་བའི་ནད་དང་སྐྱ་རྦབ རྣམས།།འཇོམས་ཤིང་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས། །བུ་སྐྱེད་པར་ཡང་དེ་ཡིས་བྱེད། །བུ་རམ་དགེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ། །དུས་ཀུན་དུ་ནི་འཕྲོད་པ་ཡིན། །ཚ་བ་གསུམ་དང་དྲི་སྣ་གསུམ། །གླ་སྒང་དང་ནི་བྱི་དང་ག་།སྐྱུ་རུ་ར་ནི་དེ་ཐམས་ཅད། །མཉམ་པའི་དུར་བྱིད་ ཁ་ར་དང་།།སྦྲང་རྩིའི་རི་ལུ་བྱས་ཟོས་ན། །གཅིན་སྲི་རིམས་དང་སློན་བྲོ་དང་། །ལུད་པ་ཤ་སྐེམ་མགོ་འཁོར་དང་། །

都里德味苦而甜涩，后味发热。能平息痰和胆，因涩性而扰动风。在此通过药物配伍，能祛除风胆痰。依据不同的仪轨，能够降伏一切疾病。
都里德分为两种，以其根为红黑白色，而分为两种。其中特里比达最为殊胜。无害且能安稳泻下。
对于昏迷、迷乱、喉部粗涩有害、锐利而快速泻下、腹部坚硬、病根严重以及被痛苦折磨的病人，推荐使用夏玛都里德。它能深入而柔和。
不是直接散开的，采集后去除心部，晒干树皮后储存。然后将其粉末，加入少许岩盐和冬果。
对风病以酸味服用，对胆病以蜂蜜、白糖、酥油、牛奶、葡萄、糖蔗汁、糖精和甜味药及三果汁一起服用。
对痰病以毕露汁、牛尿、酒、醋，以及五辛等粉末，随宜配合祛痰之药。
都里德膏、汁液和煎煮汁冷却时，加入蜂蜜和三种香料，是悦意的泻药。
扎甘达、密根、白糖、都里德、比达日磨成粉末，与蜂蜜、酥油调制成膏，能治疗综合症、热病、身体僵硬、发热、口渴疼痛，并能良好泻下。
将糖蔗切片，内侧涂抹都里德膏，合为一体后用木棒烤制食用。
桂皮、苏合香各等分，同量都里德、白糖粉末，与蜂蜜、葡萄汁、面粉和酸奶油调和服用。
对于风胆痰引起的病、消化力弱的病以及富裕人士，是无害的泻药。
比当嘎心、三果、药卡夏拉、胡椒，都里德用量减半，用蜂蜜、酥油或糖调制成膏服用，能治疗肿瘤、脾病、水肿、身体萎缩、咳嗽、食欲不振、风痰引起的诸多其他疾病。
胡椒根、比当嘎、三果、乌苏、赤札嘎、那列显、胡椒、毒魔茸、孜然、哈斯德胡椒、提木萨和五种盐各二两磨成粉末，都里德和芝麻油各八两混合，加入三升酸枣汁和五十两糖，用火煮沸。
适量服用能治疗麻风、痔疮、黄疸、瘙痒、肿瘤、水肿、生殖器溃烂、胃病、白癜风等，无需遵守禁忌。还能助生子，称为善糖，随时都适宜服用。
三辛、三香、嘎桑、比当嘎、庵摩勒，所有这些等量，都里德、白糖和蜂蜜制成丸剂服用，能治疗尿病、热病、呕吐、咳嗽、消瘦、头晕。

།ལུད་པ་ཤ་སྐེམ་མགོ་འཁོར་དང་། །ཟད་བྱེད་ལུས་ཚ་སྐྱ་རྦབ་དང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་དང་དུག་ནད་སྦྱོང་། །དུར་བྱིད་དུག་མོ་ཉུང་ས་བོན། །བི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས། །སྦྲང་རྩི་རྒུན་ འབྲུ་ཆུར་སྦྱར་བ།།དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། །དུར་བྱིད་གླ་སྒང་བྱི་ཚེར་བ། །ཁ་ར་ཙནྡན་བ་ལེ་ཀ་།ཤིང་མངར་པ་ཏ་ལའི་ཕྱེ་མ། །རྒུན་ཆུ་དང་སྦྱར་སྟོན་གྱི་ཡིན། །དུར་བྱིད་པ་ཏ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ཟིར་ཤུ་དག་ས་ར་ལ། །ཁྲོན་བུའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར། ། དགུན་གྱི་དུས་སུ་བླུད་པར་བྱ། །དུར་བྱིད་ཁ་ར་ཆ་མཉམ་པ། །སོ་གའི་དུས་ཀྱི་བཀྲུ་སྨན་ཡིན། །དུར་བྱིད་སྤ་འབྲས་ཀྱི་ལྕེ་བ། །པ་ཏ་ལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཁྲོན་བུ་ལེགས་པར་བཏགས་ནས་ནི། །བ་གཅིན་ནང་དུ་ཞག་གསུམ་སྦངས། །འདི་ནི་དུས་ཀུན་སྦྱོར་བ་སྟེ། ། སྣུམ་ཞེན་དྲི་མ་ནད་རྣམས་འབྱིན། །ཤ་མ་དུར་བྱིད་བྱི་ཚེར་བ། །གླ་སྒང་ཧསྟི་པི་པི་ལིང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་ནི་ལི་ནི། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཕྱེ་མ་ཤ་ཁུའམ་མར་རམ་ནི། །ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ཐམས་ཅད་དུ། །ཁོང་རྩུབ་ལ་ཡང་གཏང་བར་བྱ། །རིམས དང་སྙིང་ནད་དྲེག་ནད་དང་།།རྟུག་སྐམ་ལ་སོགས་ནད་རྣམས་ལ། །དོང་གའི་བཀྲུ་སྨན་ལྷག་པར་ནི། །འཇམ་མངར་བསིལ་བ་ཕན་པ་ཡིན། །བྱིས་པ་རྒན་པོ་གློ་རྡོལ་དང་། །སྐྱིད་དེ་བ་ཡི་མི་རྣམས་ལ། །འཇམ་ཞིང་སྐྱོན་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། །མཆོག་ཏུ་དོང་གའི་ བཀྲུ་སྨན་གཏང་།།འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ལེགས་སྨིན་པའི། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་བཏུས་ནས་ནི། །དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྡན་གྱུར་པ། །ཁུར་གཅིག་བྱེ་མའི་ནང་དུ་གཞུག་།ཞག་བདུན་ལོན་ནས་ཕྱུང་ནས་ནི། །ཉི་མ་ལ་ནི་བསྐམ་པར་བྱ། །དེ་ནས་རྐང་ནི་ཕྱུང་ནས་སུ། །སྣོད་ནི་གཙང་ མར་གཞག་པར་བྱ།།བྱིས་པ་ལོ་བཞི་ལོན་པ་ནས། །ལོ་ནི་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་བར། །ལུས་ཚ་རྟུག་འགགས་ཀྱིས་གཟིར་ལ། །རྒུན་ཆུར་སྦྱར་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །དོང་གའི་རྐང་ནི་མཉེས་པ་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཆུ་ནི་གྲང་མོ་བླུད། །ཡང་ན་ཆང་དངས་ཞོ་ག་ཆུ། །སྐྱུ་ རུ་ར་ཡི་ཁུ་བའམ།།རང་སྐྱུར་དག་དང་བཅས་པའམ། །དུར་བྱིད་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །དན་དའི་ཁུ་བར་དེ་ཡི་རྐང་། །བུ་རམ་རྙིང་པ་བཅུག་ནས་ནི། །ཟླ་བ་གཅིག་གམ་ཟླ་ཕྱེད་བར། །མནན་པའི་ཆང་ནི་བླུད་པར་བྱ། །སེང་ཕྲོམ་རྩ་བའི་ཤུན་པ་ནི། ། ནང་གི་ཤུན་ལྤགས་བོར་ནས་ནི། །བསྐམས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་ནས་ནི། །དེ་ལ་ཆ་གཉིས་བསྐོལ་ཏེ་གཟགས། །སེང་ཕྲོམ་ཆ་ནི་གསུམ་པ་སྦངས། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བ་དང་། །ཆ་དེ་སླར་ཡང་སྦང་བར་བྱ། །སླར་ཡང་བསྐམས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱ། །དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་བ་གཅིན ནམ།།ཆང་གི་དངས་མའམ་ཞོ་ག་ཆུ། །རྒྱ་ཤུག་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ། །གང་ཡང་རུང་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། །ལྡེ་གུར་བྱས་དང་ཁར་དང་། །མར་དང་བསྐོལ་བའི་ལྡེ་གུ་དེ། །བཀྲུ་སྨན་གྱི་ནི་དམ་པ་ཡིན། །ཤྲཱི་ཁཎྜས་ནད་ཀྱི་ཚོགས། ། ཤས་ཆེར་སོགས་པའང་འཇིག་པར་བྱེད། །མྱུར་དུ་འཁྲུ་ཞིང་དྲགས་པས་ན། །ལྟོ་སྙི་ཉམ་ཆུང་བྱིས་པ་དང་། །རྒན་པོ་ནད་པ་ཡུན་རིང་ལ། །དེ་ནི་གཏང་བར་མི་བྱའོ།

痰病、消瘦、头晕、
消耗病、身热、癫痫、
消化力弱和中毒病可清除。
甘遂、牛膝、芥子种、
胡椒和细辛等，
蜂蜜、葡萄与水调配。
这是夏季的泻药。
甘遂、羌活、蒺藜、
砂糖、檀香、木瓜、
甘草、木瓜粉，
与葡萄汁调配是秋季用药。
甘遂、木瓜、胡椒、
茴香、白芷、松香、
泉水粉与温水调配，
在冬季时服用。
甘遂、砂糖等量，
是春季的泻药。
甘遂、诃子、木瓜、
木瓜和明矾，
泉水充分研磨后，
在牛尿中浸泡三天。
这是适合所有季节的配方，
能排出油腻污垢等病。
肉豆蔻、甘遂、蒺藜、
羌活、象胡椒、
牛膝和尼利尼、
三果和明矾，
粉末与肉汤或酥油或
温水调配，可用于一切
肠胃干燥的情况。
发热、心病、痰病、
便秘等诸病，
栀子泻药尤其
温和甘凉有益。
对儿童、老人、肺病、
体弱之人，
因温和无害，
最宜用栀子泻药。
在果实成熟季节，
采摘其果实，
具有功效的
一担放入沙中。
七天后取出，
在太阳下晒干。
然后取出果核，
放入清洁容器中保存。
从四岁儿童
到十二岁之间，
身热便秘所困者，
用葡萄汁调服。
栀子根捣碎，
煮水待凉服用。
或用澄清酒、酸奶清液、
或訶子汁，
或与自然发酵物，
或与甘遂膏调服。
在石榴汁中放入其根，
加入陈年糖，
一个月或半月间，
浸泡成酒后服用。
大黄根的外皮，
去除内皮后，
晒干研成粉末，
取其二份煮后过滤。
大黄三份浸泡，
十种根的汁液，
再次浸泡该份量。
再次晒干成粉。
取其二钱与牛尿或
澄清酒或酸奶清液，
柏子、訶子汁，
任选其一调服。
大黄煮汁，
制成膏和砂糖，
以及酥油煮成的膏，
是最佳的泻药。
白檀香能消除
大部分病症。
因其泻下迅猛剧烈，
对胃弱体虚者、儿童、
老人、久病者，
不宜使用。

།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་སྦྱང་བའི་དུག་།པགས་ནད་གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་འདྲ། །སྐྱ་རྦབ་སྐྲན་དང་དུག གིས་ཕོག་།ནད་ཀྱིས་སེམས་འཁྲུགས་གྱུར་ལ་གཏད། །དེ་ནི་ཚེར་མ་རྣོན་པོ་ནི། །མང་པོས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་མཆོག་།ལོ་གཉིས་པའམ་ལོ་གསུམ་པ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་དགུན་གྱི་མཐར། །དེ་ནི་མཚོན་གྱིས་རྣམ་བཅད་ལ། །དེ་ལས་འོ་མ་བླང་བར་བྱ། །བིལ་བ་ལ་སོགས རྩ་བ་ལྔ།།བྲི་ཧ་ཏི་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་མཉམ་པའི། །སུ་ཏིའི་འོ་མ་དང་བསྲེས་ལ། །དེ་འོག་མེ་ཡི་མདག་མར་བསྐམ། །རི་ལུར་བྱས་པ་ཞོ་ག་ཆུའམ། །ཆང་ངམ་བ་གཅིན་ལ་སོགས་བླུད། །དུར་བྱིད་སོགས་དགུ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁྲོན་བུ་ སབ་ཏལ་དང་བཅས།།སུ་ཏའི་འོ་མས་ཞག་བདུན་སྦངས། །ཤ་ཁུའམ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །དུར་བྱིད་དན་ད་ཙི་ཏྲ་ཀ་།དེ་བཞིན་བུ་རམ་ཆུས་སྦྱར་བླུད། །ཤང་གི་ནི་ཡི་འབྲས་བུ་ནི། །ཕུབ་མ་མེད་ཅིང་མ་སྐམས་བཏུ། །དེ་ བཞིན་སཔྟ་ལའི་རྩ་བ།།དེ་དག་རྣོན་པོ་འཁྲུ་བྱེད་ཡིན། །བད་ཀན་དམུ་རྫིང་སྦྱར་བའི་དུག་།སྐྲན་སོགས་ནད་ལ་གཏང་བར་བྱ། །དེ་གཉིས་རི་ལུ་ཞོ་གཉིས་ཙམ། །ཆང་དང་རྒྱམ་ཚྭ་སྦྱར་བ་ནི། །བད་རླུང་ལས་གྱུར་སྙིང་ནད་དང་། །དེ་བཞིན་སྐྲན་གྱི་ནད་ལ་གཏང་། །དན་ད་ དྲ་བན་ཏིའི་རྩ་བ།།གླང་པོའི་སོ་ལྟར་བརྟན་ཞིང་སྦོམ། །དམར་ཞིང་གནག་ལ་རྣོ་ཞིང་དྲོ། །མྱུར་དུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལྕི་ཞིང་རླུང་ནད་འཁྲུ་བྱེད་ཅིང་། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་འཇུ་བར་བྱེད། །དེ་ནི་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །ལྡེ་གུས་བསྐུས་ལ་འཇག་མ་དང་། །འཇིམ་ པས་བསྐུས་ཏེ་མེར་བསྲེག་ཅིང་།།ཉི་མ་ཅུང་ཟད་དྲོ་བསྐམས་པས། །དེ་ཡི་རྣོ་བ་བསལ་བར་བྱ། །དེ་ནི་ཆང་དངས་ཞོ་ག་ཆུ། །དར་བ་མནན་ཆང་པི་ལུ་ཡི། །ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་སྦྱར་བླུད། །ཉམ་ཆུང་སྐྲན་དང་གཅིན་སྙི་དང་། །དམུ་རྫིང་སྦྱར་བའི་དུག་རྣམས་སྦྱོང་། ། བ་ལང་རི་དྭགས་ར་ཤ་ཡི། །ཁུ་བར་སྦྱར་བས་སྐྱ་རྦབ་དང་། །ལྟོ་སྲིན་མཚན་པར་རྡོལ་ནད་སེལ། །དེ་བསྐོལ་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དག་།རྩ་བ་བཅུ་ཡི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །མར་གྱིས་མེ་དཔལ་ཁོང་འབྲས་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་མཆན་ཁུང་ཚ་བ་སེལ། །ཏིལ་མར་བཅས་པས་སྐྲན་ཟ་ཁུ། ། གཞང་འབྲུམ་རྟུག་འགགས་བད་རླུང་སེལ། །སྣུམ་ཆེན་སྦྱར་བས་ཁུ་ཆུ་བཤང་། །འཕྱེན་འགགས་རླུང་གི་ནད་རྣམས་སྦྱོང་། །དུར་བྱིད་ལ་སོགས་དགུ་པོ་ནི། །བཀྲུ་སྨན་གྱི་ནི་རབ་མཆོག་ཡིན། ། རུ་ར་ཡང་དུར་བྱིད་ཀྱི། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ནས་དུས སུ་དེའི་ཕྱེ་མ།།རྒྱམ་ཚ་དོང་གྲ་ཅུང་ཟད་གདབ། །རླུང་ནད་ལ་ནི་སྐྱུར་བས་བླུད། །བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་ཨ་རུ་ར། །ཉི་ཤུ་དན་ད་ཙི་ཏྲ་ཀ་།སྲང་རེ་པི་པི་ལིང་དུར་བྱིད། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར། །རི་ལུ་བཅུ་བྱས་ཞག་བཅུ་བར། །རི་ལུ་རེ་རེ་ཟོས་རྗེས་ལ། །ཆུ་ དྲོན་བླུད་ཅིང་ཆོ་ག་འདིས།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཟོས་གྱུར་ན། །ཀུན་ཟོས་བསྲུང་བ་མི་དགོས་པར། །འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །མཆོག་ཏུ་སྐྱ་རྦབ་ཕོ་བའི་ནད། །པགས་ནད་ཟླུམ་པོ་གཞང་འབྲུམ་དང་། །གཡན་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་བ་ཡིན། །ཆུང་ངུའམ་ དོན་ནི་ཆེན་པོ་དང་།།ཆེན་པོ་ལས་ནི་ཉུང་ཟད་དག་།འདྲེ་དང་དབྱེ་བ་བྱས་པ་དང་། །དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལྡན་པར་བྱེད། །ཤིང་ཚ་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ། མྲ་ཏ་ཀ་སེ་འབྲུ་དང་། །སུག་སྨེལ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་ལུང་ཆང་སོགས་དེ་དང་དེ། །ཡི་ རང་རྗེས་སུ་འཐུན་པ་ཡི།།རིགས་པས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།

肿瘤和淋巴肿胀的毒，皮肤病小便病如蜂蜜，
白癜风肿瘤和中毒，心神不安者可用此。
那就是锐利的刺，遍布众多为最佳。
二年或三年生，尤其是在冬季末。
用刀割取，从中取其乳汁。
木榴等五种根，两种补骨脂，
煮汤等量，与苏提乳汁混合。
然后在火灰上晒干，制成丸剂用酸奶水，
或酒或牛尿等服用。
甘遂等九味药、三果、井水、沙布达拉，
用苏提乳汁浸泡七日，与肉汤或酥油调和服用。
三辛香和三果，甘遂、丹达、枳橼，
同样用糖水调和服用。
商耆尼果实，去壳未干采摘，
同样沙布达拉根，这些都是强力泻药。
痰病淋巴肿胀的毒，肿瘤等病可用。
这两种丸剂约二两，与酒和岩盐调和，
可治疗风痰引起的心病，同样可治疗肿瘤病。
丹达德拉万提根，如象牙般坚实粗大，
红而黑且辛辣温热，能迅速导泻。
沉重能治风病导泻，消化胆汁和痰液。
用蜂蜜胡椒涂抹，用芦苇和泥土涂抹后火烤，
在太阳下稍微晒干，以去除其锐性。
用清酒、酸奶水、酸乳、压榨酒、毕路果汁，
任何一种调和服用。
能治虚弱、肿瘤、糖尿病、淋巴肿胀的毒。
用牛、野兽、羊肉汤调和，可治白癜风、
腹虫和生殖器溃疡病。
其煮汤制成膏，用十种根煮汤，
用酥油可治疗火热、腹内肿瘤、
小疮、腋窝发热。
加芝麻油可治肿瘤、瘙痒、
痔疮、便秘、风痰。
加重油可治小便、大便、
闭塞和风病。
甘遂等九味药，是泻药中最佳。
诃子也要像甘遂一样，按方法调配。
然后适时将其粉末，加入少许岩盐和冬瓜。
风病用酸味服用。
糖八两、诃子二十颗、丹达枳橼各一两、
胡椒甘遂各二两一起调配。
制成十丸，十日内，每次服用一丸后，
饮用温水，按此方法，
全部服完后，无需保护，
这能治疗一切病。
尤其是白癜风、胃病、
皮肤病、圆形、痔疮和
瘙痒病。
小剂量或中等剂量和
大剂量中取少许，
混合分类，
按时间和配方使用。
肉桂、龙花、
没药、迦斯果实、
荜茇、糖、蜂蜜、
卡隆酒等等，
随各自相应，
依理用泻药。
成就法品第二章。

། །།དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱི་ཉེས་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ།

其后，将要宣说呕吐药和泻药的过失圆满之仪轨。

།སྐྱུག་ སྨན་ལྟོ་ནི་སྙི་བའམ།།ལྟོགས་པའམ་བད་ཀན་ཤས་ཆུང་བའམ། །ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའམ་གྲང་བའང་ཆུང་། །མ་ཞུ་བའང་ཉམ་ཆུང་ལ། །བླུད་ན་ནད་འབྱུང་རེ་བ་ཉམས། །དེ་ཚེ་ཐུར་བྱུང་ནད་སློང་འགྱུར། །དེ་ལ་སླར་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །སྔར་གྱི་སྐྱོན་བྲལ་སྐྱུག་སྨན་ གཏང་།།བཀྲུ་སྨན་མ་ཞུ་བད་ཀན་དང་། །ལྡན་པའམ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་ཆེས་པ། །དྲོ་བའམ་ལན་ཚྭ་ཤས་ཆེས་པ། །ཡི་གར་མི་འོང་མངས་པ་ཡིས། །གྱེན་དུ་བརྒལ་བར་གྱུར་པ་དག་།སྔར་བཤད་ཉེས་པ་དེ་ལ་ནི། །གྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་བྱ། །དེ་ཡང་སྣོད་དུ་ མ་ཆགས་ན།།གསུམ་པོ་དེ་ལ་བླུད་མི་བྱ། །གཞན་དུ་གོམས་པའང་ཞིབ་པ་ཡི། །སྨན་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་གཏང་། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་ནི་མ་བྱས་ལ། །སྨན་ནི་རྙིང་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིས། །ནད་བསླངས་ཕྱིན་པར་མ་ནུས་པས། །མགོ་འཁོར་སྐྲངས་དང་སྐྱིགས་བུ་ དང་།།མུན་པར་མཐོང་དང་སྐོམ་དད་ཆེ། །བྱིན་སྙིང་ན་ཞིང་ལུས་གཡའ་དང་། །བླ་དང་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པའི། །ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་བྱས་སྨན་ཉུང་ཞིང་། །མེ་དྲོད་ཆེ་བས་ཞུ་གྱུར་པའམ། །གྲང་བས་རེངས་བའམ་མ་ཞུ་བས། །ནད་ བསླངས་ནས་ནི་མ་ཕྱིན་པས།།ནད་ནི་དེ་དག་ཉིད་བསྐྱད་ཅིང་། །དེ་ཉིད་སྦྱོར་ཉེས་ཐམས་ཅད་ཡིན། །དེ་ལ་ཏིལ་མར་རྒྱམ་ཚས་བསྐུ། །གཤག་མ་རྡོ་ཡི་དུགས་བྱ་ཞིང་། །མས་གཏོང་དྲག་བྱས་སྐམ་སའི་ཤ་།ཁ་ཟས་བྱིན་ལ་འཇམ་རྩི་ནི། །པོ་སོན་ཆ་དང་པི་ པི་ལིང་།།ཐང་ཤིང་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་གཏང་། །རླུང་འཇོམས་རླུང་གི་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །སླར་ཡང་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོས་སྦྱང་། །ནད་གཞི་ཆེ་ཞིང་ཁོང་རྩུབ་ལ། །མེ་དྲོད་ཆུང་དང་སྨན་ཆུང་བ། །རྟུག་སྐམ་བཅས་པས་བསླངས་པ་དང་། །ནད་ཀྱིས་ལམ་ནི་འགགས་ པར་འགྱུར།།མི་བཟད་སྦོ་དང་ལྟེ་བ་དང་། །རྒྱབ་དང་རྩིབ་ལོགས་མགོ་བོ་ན། །ཕྱི་ས་གཅིན་འགགས་དབུགས་མི་བདེ། །མི་བཟད་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །བསྐུ་དང་དུགས་དང་རིང་བུ་སོགས། །མས་གཏོང་དྲག་པོ་འཇམ་རྩི་བྱ། །རྟུག་སྐམ་སེལ་བའི་གསོ་དཔྱད་ ལས།།ཐམས་ཅད་སྦོ་བ་དག་ལ་ཕན། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ནས་ཚིག་འཁུས། །ཤུ་དག་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ། །རྒྱམ་ཚ་ནས་ཐུག་ལེགས་སྦྱར་བས། །གཟེར་ནད་རྟུག་སྐམ་ལྟོ་སྦོས་འཇོམས། །ཐལ་སྨན་སེ་འབྲུ་པི་པི་ལིང་། །ཤིང་ཀུན་བཅའ་སྒ་སྟར་བུ་དང་། །རྒྱམ་ ཚར་བཅས་པའི་ཆང་ངམ་ནི།།མར་རམ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བ་བླུད། །མཁྲེགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འཛག་པ་དང་། །ན་ཞིང་བཅད་སྙམ་སེམས་པ་སེལ། །སྨན་འཐུངས་གྱུར་པའི་ཤུགས་བཀག་ན། །རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ནི། །འཁྲུགས་ཏེ་སྙིང་གི་ཕྱོགས་སོང་ན། ། སྙིང་ནད་མི་བཟད་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་རྩིབ་ལོགས་ན། །རྨྱ་ཞིང་མིག་འགུལ་ཁ་ཆུ་འཛག་།དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ལྕེ་འཆའ་ལ། །སོ་ནི་ཀྲིག་ཀྲིག་འཆའ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་སྨན་པ་མ་རྨོངས་པས། །མཁྲིས་པས་ཉེན་ལ་མངར་བ་དང་། །བད་ཀན་གྱིས ཉེན་ཁ་བ་ཡི།།སྐྱུག་སྨན་དག་ནི་མྱུར་དུ་གཏང་། །དེ་ནས་དེ་ལ་སྨིན་བྱེད་པའི། །ནད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྨིན་པར་བྱ། །དེ་ཡི་མེ་དྲོད་ལུས་ཀྱི་སྟོབས། །རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཤས་ཆེར་སློན་གྱུར་རླུང་གིས་ནི། །གང་གི་སྙིང་ནི་གཟེར་གྱུར་པ། །དེ་ལ་སྣུམ་ གྱུར་ལན་ཚྭ་སྦྱིན།།མཁྲིས་པ་བད་ཀན་དེ་ལས་གཞན། །སྨན་ནི་འཐུངས་པར་གྱུར་ནས་ཤུགས། །བཀག་པར་གྱུར་པའམ་བད་ཀན་གྱིས། །འགགས་པའམ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་གྱུར་པའི། །ལུས་ལ་རླུང་ནི་འཇུག་འགྱུར་བས། །རེངས་དང་འདར་དང་ཟུག་པ་དང་། ། ལུས་སྙོམ་དཀྲིས་སྙམ་སེམས་ཤིང་ཟུག་།དེ་ལ་རླུང་ནི་འཇོམས་པ་ཡི། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་སྩོགས་ཐམས་ཅད་བསྔགས། །སྨན་ཐུན་ཆེ་ལ་རྣོ་བ་ནི།

吐药食物柔软或，饥饿或痰液较少或，过于猛烈或寒性小，消化不良亦轻微，服用则病生之望减，此时下行病发生，对此再次施油法，无前过失吐药施。
泻药未消化痰液，俱有或极为猛烈，温热或盐分过多，不悦口味过量者，向上逆行所成者，前述过失彼等中，成就配伍如是作，彼亦未入容器中。
三者彼等勿服用，另外习惯且细致，药物无害者施用，未作油法热敷者，药物陈旧且粗糙，病发未能前行者，头晕浮肿与呃逆。
视暗且极为口渴，小腿疼痛身瘙痒，气色与肤色不悦，能生此等诸病症，油法热敷药量少，火力大故已消化，或因寒冷而僵硬，或因未消化。
病发而未前行故，生起彼等诸病症，此即一切配错误，对此芝麻油盐涂，木屑石头热敷及，下施猛作干地肉，饮食赐予温和剂。
波斯匿与胡椒果，甘松芝麻油煮施，制风风之油法作，再以猛烈泻药净，病基大且腹粗糙，火力小及药量少，大便干燥所发及，病之通道成阻塞。
难忍胀满与脐部，背部肋侧与头痛，大小便闭气不适，能生难忍诸病症，涂敷热敷与浴池，下施猛烈温和剂，除去干燥大便之，一切医治利胀满。
五根汤剂炒麦粒，白芷普提卡然札，食盐麦粥善配制，能除疼病便干胀，灰药芝麻胡椒果，阿魏萨葛星宿子，及以食盐酒或者，酥油温水调服用。
坚硬且普遍渗漏，疼痛欲断之想除，服药之后气遏制，风等诸病扰动时，趋向心脏方位去，能生难忍心脏病，呃逆咳嗽肋侧痛，神昏目动口水流。
意识衰退舌咀嚼，牙齿咯咯作响声，对此医者不愚痴，胆病施以甘味者，痰病所扰咸味之，催吐药物速施用，此后对彼成熟之，病之余留令成熟。
彼之火力身体力，渐次明显得增长，极大扰动风引起，何者心脏生疼痛，对此油性盐分施，胆病痰病彼之外，药物服用之后气，遏制或为痰液所。
阻塞或极净化之，身体风气入故而，僵硬颤抖疼痛及，身麻如缠想且痛，对此风之对治之，油法热敷等悉赞，药量大且猛烈者。

སྣུམ་ཆོས་དུགས་སྩོགས་ཐམས་ཅད་བསྔགས། །སྨན་ཐུན་ཆེ་ལ་རྣོ་བ་ནི། །བཀྲེས་ཉེན་ལྟོ་སྙི་ལ་བླུད་ན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་བཤང་བ་ནི། །བསལ་ནས་ལུས་ཟུངས འཛག་པར་བྱེད།།དེ་ལ་སྦྱོར་དྲགས་མངར་བ་ཡི། །སྨན་གྱིས་ལྷག་མ་སློན་དུ་གཞུག་།སྐྱུག་སྨན་དྲགས་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །འཁྲུས་དྲགས་སྐྱུག་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་། །དེ་ལ་ཆུ་གྲང་བླུད་པ་དང་། །རོ་སྨད་བཅིངས་པས་གཅད་པར་བྱ། །སྟང་ཟིལ་ཙནྡན་པུ་ ཤེལ་ཙེ།།ར་ཁྲག་ཁ་རའི་ཆུ་དང་ནི། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེ་མའི་སྐྱོ་མ་ནི། །སྦྱོར་དྲགས་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན། །སློན་སྨན་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ལ། །ཆུ་གྲང་དག་ནི་བླུགས་པར་བྱ། །རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་ཁུ་བ་མར། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རའི་སྐྱོ་མ་བླུད། །སྒྲེགས་པ་བཅས་པར་ཤིན་ ཏུ་སྐྱུག་།མུར་བ་འུ་སུ་གླ་སྒང་དང་། །སྟང་ཟིལ་མ་དུ་ཀའི་ཕྱེ་མ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །སློན་མཐར་ལྕེ་ནི་འཁུམས་པ་ལ། །སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་། །ལྡན་པས་མཁུར་བ་བཀང་བ་དང་། །ཡིད་འོང་ཡུ་ཤ་ཤ་ཁུ་ཕན། །དེ་ཡི་མདུན་དུ་མི་གཞན ནི།།འབྲས་བུ་སྐྱུར་བ་ཟ་རུ་གཞུག་།ལྕེ་ཕྱིར་བྱུང་ལ་ཏིལ་དང་ནི། །རྒུན་འབྲུའི་ལྡེ་གུ་བསྐུས་ནས་གཞུག་།ཚིག་བཀུག་རླུང་གི་ནད་ལ་ནི། །མར་དང་ཤ་དང་གཡོས་པ་ཡི། །ནས་ཐུག་སླ་བ་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ ཡིས།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྲག་ཕྱུང་ན། །གང་ཕྱིར་དེ་ནི་སྲོག་འཕྲོག་པས། །སྲོག་ལེན་པར་ནི་ཡིན་པར་བཤད། །ཁྲག་དེ་དང་ནི་ཟས་བཅས་པ། །ཁྱིའམ་བྱ་རོག་ལ་བྱིན་ལ། །ཟོས་ན་སྲོག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། །མ་ཟོས་མཁྲིས་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཡང་ན་ རས་དཀར་ལ་བསྒོས་ཏེ།།བསྐམས་ལ་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུས་ལ། །བཀྲུས་ཀྱང་དག་པར་མ་གྱུར་ན། །མཁྲིས་པའོ་དག་ན་ཁྲག་ཡིན་ནོ། །སྐོམ་དང་བརྒྱལ་དང་མྱོས་པས་ཉེན། །དེ་ལ་སྲོག་ནི་མྱུར་བསྲུང་ཕྱིར། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཡིན། །གསོ་བ་འཚོ་ བའི་བར་དུ་བྱ།།རི་དགས་བ་གླང་མ་ཧེ་ར། །གསོན་པའི་ཁྲག་ནི་ཕྱུང་མ་ཐག་།སྲོག་ནི་འབྱོར་པར་བྱེད་པ་བླུད། །དེས་ནི་མྱུར་དུ་སྲོག་ཏུ་འགྱུར། །དེ་ཉིད་འཇག་མ་དང་མཉེས་པའི། །ཁྲག་ནི་འཇམ་རྩིར་གཏང་བར་བྱ། །དུར་བྱིད་ཏང་པལ་ཤིང་མངར་དང་། །དཱུར་བ་པུ་ ཤེལ་ཙེ་འོ་མ།།བསྐོལ་བ་མར་གྱི་སྙིང་པོ་དང་། །སྟང་ཟིལ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི་གྲང་མོ་གཏང་བར་བྱ། །སྤྱི་བག་འཇམ་རྩི་རབ་གྲང་བའམ། །མར་གྱི་སྙིང་པོ་འཇམ་རྩི་གཏང་། །གཞང་ཕྱིར་བྱུང་ལ་སྨན་ཁུ་ཡིས། །འཁྲུ་བ་གཅད་ལ་གཞུག་པར་བྱ། ། དྲན་པ་སྟོར་ལ་རིག་བྱེད་ཚིག་།གླིང་བུ་གླུ་དབྱངས་ཉན་དུ་གཞུག་།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ།

推荐使用油类、药物、热敷等一切疗法。药物剂量大而猛烈时，若给饥饿和胃虚的人服用，会清除痰、胆汁和粪便，并使身体精华流失。
对此，应用甜味药物来补充流失。若呕吐药过猛，应服用泻药。若泻下过度，应服用温和的催吐药。
对此，应饮用冷水，并用绷带缠绕下腹部以止泻。
甘露、檀香、水晶盐、山羊血、糖水以及炒米粉汤，是治疗药物过猛的最佳方法。
对于药物过量，应注入冷水。应服用葡萄等果汁、酥油、蜂蜜和糖水。
若伴有呕吐，应服用没药、甘草、独活和甘露、甜茱萸粉末与蜂蜜调制的糊剂。
若舌头因药物而收缩，应以油、酸味、盐味充满口腔，食用美味的肉汤和汤汁有益。
在病人面前让他人食用酸味水果。若舌头外伸，应涂抹芝麻和葡萄制成的糊剂后推入。
对于语言障碍引起的风病，应给予酥油、肉类和煮熟的稀粥，并进行油疗和热敷。
若因药物过猛而抽出称为'命'的血液，因为这会夺走生命，所以称为夺命。
将此血液和食物给狗或乌鸦食用，若食用则称为'命'，若不食用则说明是胆汁。
或者将其浸染在白布上晾干，用温水清洗，若洗后仍无法洗净则为胆汁，若能洗净则为血液。
对于口渴、昏迷和中毒的病人，为了迅速保护生命，应清除血液和胆汁，治疗直至康复。
应立即饮用野兽、牛、水牛、山羊刚抽出的鲜血，这能迅速恢复生命力。
将此血液与芦苇捣碎后制成灌肠剂。应使用土茯苓、棕榈、甘草、白茅草、水晶盐和牛奶煮制，加入酥油精华和甘露制成的冷灌肠剂。
一般应使用非常冷的灌肠剂或酥油精华灌肠剂。对于脱肛，应用药液清洗后使其回缩。
对于失忆者，应让其听诵吠陀经文、笛声和歌声。
此为《医方明处所摄八支心要》第三章完成仪轨品。
下面将讲解灌肠疗法的仪轨。

།བ་ལ་སླེ་ཏྲེས་ར་སྣ་འབྲས་བུ་གསུམ། ། རྩ་བ་ལྔ་པ་རྣམ་གཉིས་སྲང་རེའི་ཚད། །པོ་སོན་ཆ་བརྒྱད་ར་ཤ་སྲང་ལྔ་བཅུ། །ཆུ་ནང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་གྱུར་པ། །བཙགས་པ་ལ་ལ་ཕུད་དང་པོ་སོན་ཆ། །བིལ་བ་རུ་རྟ་ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། །ཤུ་དག་གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི། །ལྡེ་གུ་བུ་རམ་སྦྲང་རྩི་མར་དང་ནི། །ཏིལ མར་རྒྱམ་ཚ་དག་དང་ལྡན་གྱུར་པ།།དྲོ་འཇམ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཏང་གྱུར་པ། །མས་གཏོང་མཆོག་སྟེ་ནད་ཀུན་འཇོམས་པ་ཡིན། །ནད་མེད་ལ་ཕན་ཚེ་རིང་ཉམས་བརྟས་བྱེད། །འཇམ་རྩི་གོང་དུ་ལྡེ་གུ་མ་སྨོས་པ། །དེར་ནི་ཀུན་ལ་འདི་ཉིད་གཞུག་པར་བྱ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་ བ་སྐྱུར་དང་ནི།།ར་ཤ་བཅས་པ་སྔ་མ་བཏགས་པ་དང་། །སྣུམ་ཆེན་གསུམ་ལྡན་མས་གཏོང་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །རླུང་གི་ནད་ཀུན་རབ་ཏུ་འཇོམས་པར་བཤད། །པ་ལ་པ་ཏོལ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་ཨེ་རཎྜ་དང་ནས། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བྲེ་གང་ར་ཤའི་ཁུ། ། དེའི་ཕྱེད་བཅུག་ལ་བསྐོལ་ཏེ་བྲེ་གང་ལུས། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་གླ་སྒང་པི་པི་ལིང་། །ལྡེ་གུར་བྱས་ཤིང་ཏིལ་མར་ཞུན་མར་དང་། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ལྡན་གྱུར་པའི། །འཇམ་རྩི་བཏང་ན་མེ་དྲོད་འཕེལ་བ་དང་། །ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཤ་ནི་རྒྱས་པ་དང་། །མིག་གི་གསལ སྟོབས་འཕྲལ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད།།ེ་རཎྜའི་རྩ་སྲང་གསུམ་པ་ལ་ཤ་།སྲང་གསུམ་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། །ར་སྣ་བ་ལ་སླེ་ཏྲེས་བ་སྤྲུ་བ། ། ཤྭ་གནྡྷ་དོང་ག་ཐང་ཤིང་རྣམས། །པོ་སོན་ཆ་བརྒྱད་ཆུ་བྲེ་བརྒྱད་དུ་བསྐོལ། །བརྒྱད་ཆ་ལུས་པར་གྱུར་ པ་དེ་ནང་དུ།།ཤུ་དག་ཤུ་ཏི་བ་ཤའི་འབྲས་བུ་དང་། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཤིང་མངར་པི་པི་ལིང་། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་གླ་སྒང་དང་། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜར་བཅས་པ་ཞིབ་བཏགས་པ། །ཞོ་གཉིས་ཚད་ཀྱི་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི། ། མས་གཏོང་སྐྱུག་བྱེད་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། །རྐང་པ་བྱིན་པ་བརླ་དང་མཇུག་ཏོ་དང་། །ལྟོ་བ་སྙིང་དང་ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་། །ལུས་ལྕི་རླུང་དང་བཤང་གཅི་འགགས་དང་སྐྲན། །རྡེའུ་ཆགས་རྒྱུ་རླུགས་གཞང་འབྲུམ་ཕོ་བའི་ནད། །བད་ཀན་རླུང་ནད་དེ་དང་དེ་དག་འཇོམས། །ཤིང མངར་སེང་ཕྲོམ་ཙནྡན་ཨ་རུ་ར།།ཙནྡན་ཨུཏྤལ་བ་ཡི་འོ་མར་བསྐོལ། །འཚོ་བྱེད་ཁ་ར་མར་དང་བཅས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩིས་མཁྲིས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད། །ར་སྣ་བ་ཤ་ཀ་བཙོས་བྱི་ཚེར་བ། །བ་ལ་རྩ་བ་ཆུང་ལྔ་རྩཝ་ཡི་ལྔ། །ཐལ་ཏྲེས་ཙནྡན་ཤུག་པ་རྣམ་གཉིས་ དང་།།ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། །ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དེ་ཉིད་ནི། །འོ་མ་བྲེ་བཞི་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུའི་བར། །ཇི་བན་ཏི་དང་མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཉེ་ཤིང་རམ་ཉེ་བ་གཉིས་བི་ད་རི། །ཀ་ཤེ་རུ་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། །ཛི་བ་ཀ་དང་པདྨ་གེ་སར་ དང་།།སྟག་ཚེར་ཨུཏྤ་ལ་དང་པདྨ་དཀར། །སེང་ཕྲོམ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་ཤིང་མངར་དང་། །ནཱ་ག་གེ་སར་མུཉྫ་ཏ་ཀ་དང་། །ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་བཏགས་པ་མར་དང་ནི། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ལྡན་བྱས་པ། །བསྒྲངས་པའི་ནི་རུ་ཧ་ནི་གཏང་བར་བྱ། །སླར་ཕྱུང་སྐམ་སའི་ ཤ་ཁུའམ་འོ་མ་དང་།།འབྲས་ཆན་བྱིན་ལ་ལུས་ལ་ཆུ་བླུགས་བྱ། །ལུས་ཚ་ཚད་འཁྲུ་མངལ་ནད་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །སྙིང་ནད་སྐྱ་རྦབ་མི་བཟད་རིམས་དང་ནི། །སྐྲན་བཅས་གཅིན་འགགས་མིག་སེར་ལ་སོགས་པ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་འཇོམས། ། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དོང་ག་ཐང་ཤིང་དང་། །མུར་བ་གཟེ་མ་ཨརྒ་དུག་མོ་ཉུང་། །པ་ཏ་རྒྱ་སྲན་བྲི་ཧ་ཏི་ཆུར་བསྐོལ། །ཁུ་བ་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་ལུས་པ་དང་། །དེར་ནི་ཉུངས་ཀར་སུག་སྨེལ་པོ་སོན་ཆ། །

巴拉、蓼子草、辛夷、三果，两种五根各一两的量。八份芥子、羊肉五十两。用水煮至剩四分之一。过滤后加入芥子、
毕力勒果、茜草、百花、
白芷、甘松、胡椒等制成糊状，加入糖、蜂蜜、酥油及
芝麻油、岩盐，
温和地按照仪轨服用。
这是最殊胜的灌肠法，能降伏一切疾病。
对无病者有益，能延年益寿增强体力。
以上温和灌肠法中未提及的糊状物，
在此处都应加入这些成分。
十根煎汤加醋及
羊肉，与前述研磨的药物，
加入三种油脂的灌肠法最为殊胜，
据说能彻底降伏一切风病。
巴拉、波托罗、小五根、
狗舌草、蓖麻子和大麦
煮成一升汤液，加入半升羊肉汤，
煮至剩一升。
加入青木香、甘松、胡椒
制成糊状，与芝麻油、酥油、
蜂蜜、岩盐混合，
服用此温和灌肠剂能增长消化之火、
生长气力，增长肌肉、
增进眼力明亮。
蓖麻根三两、巴拉夏
三两、小五根、
辛夷、巴拉、蓼子草、巴斯布瓦、
白术、冬果、甘松等，
八份芥子用八升水煮，
煮至剩八分之一，其中加入
白芷、生姜、巴夏果、
青木香、甘草、胡椒、
莲子、甘松、
酸枣糖，细细研磨，
加入二钱量的岩盐，
与蜂蜜、芝麻油、牛尿调配的
灌肠剂能催吐、生长消化之火、
治疗脚、小腿、大腿、尾椎、
腹部、心脏、生殖器疼痛、
身重、风病、大小便闭塞、瘤、
结石、呕吐、痔疮、胃病、
痰病、风病等诸病。
甘草、升麻、檀香、诃子、
檀香、乌巴拉用牛奶煮，
加入甘露糖、酥油
的温和灌肠剂能治愈胆病。
辛夷、巴夏迦、荆芥、
巴拉、小五根、五根、
蓼子草、檀香、两种杜松、
甘草、升麻各半两，
用水煮成汤液，
加入四升牛奶煮至适量。
加入吉瓦提和两种美达、
两种尼兴拉姆、毕达利、
迦舍路、白糖、
吉瓦迦、莲花蕊、
虎刺、乌巴拉、白莲、
升麻、卡萨拉、小草、甘草、
龙花、文札塔迦、
两种檀香研磨后与酥油、
蜂蜜、岩盐调配，
冷却后进行灌肠。
取出后用干肉汤或牛奶、
米饭，并为身体洒水。
能治疗身热、热泻、子宫病、血胆病、
心病、癫痫、剧烈发热及
伴有肿瘤的尿闭、黄疸等
一切由胆引起的疾病。
苦瓜、冬果、甘松、
木尔瓦、泽玛、阿尔嘎、毒茄、
巴塔、豆类、两种勒叶用水煮，
煮取二十两汤液，
加入芥菜籽、姜黄、芥子。

དེར་ནི་ཉུངས་ཀར་སུག་སྨེལ་པོ་སོན་ཆ། །རུ་རྟ་ཞོན་གཉིས་གཉིས་ཚད་དང་ནི། །སྦྲང་རྩི་པོ་སོན་ཆ་ཡི་མར་དང་ནི། །ཐལ་སྨན ཉུངས་མར་སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་བཅས།།མས་གཏོང་མེ་དྲོད་ཆུང་དང་ཡི་ག་འཆུས། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནད་ནི་ཀུན་ལ་ཕན། །དེ་ནས་ནི་རུ་ཧ་དེ་ནི། །སྣུམ་འཇམ་སྐྱིད་དེ་བ་དང་ནི། །ལས་ཀྱིས་ལུས་སྙོམ་གྱུར་པའི་སྨན། །སྲང་ནི་གཉིས་གཉིས་སོ་སོར་བཤད། །འོ་མ་ ལས་ནི་སྲང་བཞིར་བྱ།།སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་མར་ཁྱོར་རེ། །གཟར་བུས་དཀྲུགས་པ་མས་གཏོང་བས། །རླུང་ནད་འཇམ་སྟོབས་ཁ་དོག་སྐྱེད། །ཏིལ་མར་ཆང་དང་སྦྲང་རྩི་མར། །ཁྱོར་ནི་རེ་རེའི་ཚད་དུ་བྱས། །བིལ་བ་ལ་སོགས་རྩ་བ་ནི། །ཁྱོར་གཉིས་རྒྱ་སྲན་ཁུ་བ་ནི། ། ཁྱོར་དོ་བཅས་པས་རླུང་ནད་སེལ། །པ་ཏོ་ལ་དང་ནིམ་པ་དང་། །ལོ་མ་བདུན་པ་པུ་ཏི་ཀ་།ར་སྣའི་ཁུ་བ་སྲང་གཉིས་གཉིས། །མར་སྲང་གཉིས་དང་ཉུངས་ཀར་ཀྱི། །ལྡེ་གུར་བཅས་པ་ཁ་བ་ལྔ། །བད་ཀན་མང་དང་སྲིན་ནད་དང་། །མཛེ་དང་ཟ་ཁུའི་ནད་རྣམས འཇོམས།།ཏིལ་མར་བ་གཅིན་ཞོ་ག་ཆུ། །སྐྱུར་རྩབས་ཁྱོར་ནི་རེ་རེ་དག་།ཡུངས་ཀར་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུར་སྦྱར། །རྟུག་འགགས་ལྟོ་སྦོས་སེལ་བྱེད་ཡིན། །པ་ཡས་སྱེ་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །སཱ་ལ་པརྞི་བི་ད་རི། །ར་སྣ་ཁྱོར་རེ་པི་པི་ལིང་། །ལྡེ་གུ་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ བའི།།མས་གཏོང་ཁུ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ནས་གྲུབ་པའི་འཇམ་རྩི་ནི། །ཉེས་པ་མེད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཆེ། །སྟོབས་སྐྱེད་ལུས་འཕེལ་བདེ་བར་བྱེད། །ཀུན་དུ་སྦྱར་བྱ་བཤད་པར་བྱ། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་ཆ་མཉམ་པ། །རྒྱམ་ཚ་ཞོ་གཉིས་ཤུ་ཏི་བཞི། །ེ་རཎྜ་ཡི་ རྩ་བ་བསྐོལ།།མས་གཏོང་སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་ཅན། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཏེ་གཅིན་སྙི་དང་། །གཞང་འབྲུམ་སྲིན་བུ་སྐྲན་ནད་དང་། །རྒྱུ་མ་རླུགས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །འདི་ནི་ཤིང་མངར་ཕྱེ་མར་བཅས། །མིག་ལ་ཕན་ཞིང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ། ཏིལ་མར་ཤ་ཁུ་མར་བཅས་པ། །འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གཞང་གི་ནད་དང་བརླ་ནད་དང་། །ཆུ་སོ་དང་ནི་རྨིག་པ་དང་། །ཕོ་མཚན་ཟུག་པའི་ནད་རྣམས་སེལ། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་ཞག་དང་ནི། །ཏིལ་མར་ཁྱོར་ནི་རེ་རེའི་ཚད། །རྒྱམ་ཚ་ཞོ་གཅིག སྤ་མ་ཡི།།འབྲས་བུ་སྲང་ཕྱེད་བཅས་པ་དག་།དེ་ཡང་འཚོ་བ་ཡིན་པར་བཤད། །ེ་རཎྜའི་རྩ་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཁུ་བ་ཤུ་དག་པི་པི་ལིང་། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་ཕྱེ་མར་བཅས། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །འདི་ནི་ཤིང་རྟ་ཅན་ཞེས་བྱ། །དེ་བསྐོལ་ཤུ་དག་ཤུ་ཏི་ དང་།།ཤིང་ཀུན་རྒྱམ་ཚ་ཐང་ཤིང་དང་། །ར་སྣ་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ཡི། །འཇམ་རྩི་ནད་སེལ་ཞེས་བྱ་དགེ་།རྩ་བ་ལྔ་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་། །ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡི། །ཏིལ་མར་གྲུབ་པའི་འཇམ་རྩིར་བཤད། །རྩ་བ་བཅུ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། ། པོ་སོན་ཆ་ནི་བིལ་བར་བསྐོལ། །བ་གཅིན་དང་ནི་དེ་བཏགས་ཤིང་། །པ་ཏ་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །ལན་ཚྭ་པོ་སོན་ཆ་ཏིལ་མར། །ཐལ་སྨན་ལན་ཚྭར་བཅས་པ་ནི། །རིགས་པའི་འཇམ་རྩི་བད་ཀན་ནད། །སྐྱ་རྦབ་གསུད་པའི་ནད་རྣམས་དང་། །ཁུ་བ་རླུང་ནི་འགགས་པ་དང་། ། རླུང་འཁྲུགས་པ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །གླ་སྒང་པ་ཏ་ཨེ་རཎྜ། །སླེ་ཏྲེས་བ་ལ་བ་སྤྲུ་བ། །ར་སྣ་བཙོད་དང་དོང་ག་དང་། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་ཀྱི་ལྕེ་བ། །བ་རུ་ར་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས། །སྲང་རེ་པོ་སོན་ཆ་རྡོག་བརྒྱད། །དེ་ནི་ཆུ་བྲེ་བཞི་ནང་བསྐོལ། ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་བཙགས་ནས་ནི། །འོ་མ་བྲེ་དོ་དང་བསྲེས་ལ། །འོ་མ་ལུས་པ་སླར་ཡང་བསྐོལ། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་བཞི་ཆ་དང་། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་ཤིང་མངར་དང་། །

在此，白芥子、豆蔻、波棱密子各一份，独活、生姜各二份，蜂蜜、波棱密子、酥油以及药灰、芥子油各二两，用于灌肠，可治疗微弱的消化之火和食欲不振，对一切痰病有益。
然后这种灌肠方，温和滑润且舒适，能调和身体的药物，各取二两分别说明。牛奶取四两，蜂蜜、芝麻油、酥油各一勺，用灌肠器搅拌后灌注，能治疗风病，增进柔软有力和肤色。
芝麻油、酒和蜂蜜、酥油，各取一勺量，木苹果等根部取二勺，豆汤二勺，合用能除风病。
波罗蜜、楝树、七叶树、补提迦、独活的汁液各二两，酥油二两和白芥子调制成糊状，加入五种苦味药，能降伏痰多、虫病、麻风和瘙痒等病。
芝麻油、牛尿、酸奶清、醋各一勺，与研磨的芥子调成糊状，能治疗大便闭结和腹胀。
牛乳、甘蔗、沙拉巴尼、毕达利、独活各一勺，胡椒制成糊状与蜂蜜、酥油调合，此灌肠方能增长精液。
接下来说明成熟的软膏，无害且效果显著，能增进力量、滋养身体、带来安乐。现在说明普遍使用的配方。
蜂蜜、芝麻油等量，岩盐二钱、生姜四份，蓖麻根煎煮，用于灌肠的蜂蜜芝麻油方，具有滋补作用，能治疗尿频、痔疮、虫病、瘤病和肠脱垂等病。
此方加入甘草粉，对眼睛有益且能清除血胆病。
伽蓝菜糊状物、蜂蜜、芝麻油、肉汤和酥油，称为能令存活之方，能治疗肛门病、大腿病、齿龈病、指甲病和男性生殖器疼痛等病。
蜂蜜、酥油、脂肪和芝麻油各一勺量，岩盐一钱，毕巴果半两等，这也称为能令存活之方。
蓖麻根煎煮的汁液，白芷、胡椒、波棱密子的粉末，加入蜂蜜、芝麻油和岩盐，此方称为具马方。
其煎煮液加入白芷、生姜、阿魏、岩盐、檀香、独活、蜂蜜调配的软膏称为除病方，是良方。
五根汤液加入胡椒、岩盐、甘草、蜂蜜的芝麻油，称为成熟软膏。
十根方、三果、波棱密子用木苹果煎煮，牛尿及其研磨物，巴达、伽蓝菜、牛蒡、盐、波棱密子、芝麻油，加入药灰和盐，此为如理软膏，用于痰病、白癜风、关节病以及精液和风阻滞、风动乱等症。
伽蓝菜、巴达、蓖麻、独活、巴拉、巴斯布巴、独活、红花、冬果、水晶草、狗舌、诃子、水晶参、小五根等各一两，波棱密子八颗，用四升水煎煮至四分之一，过滤后加入二升牛奶，等牛奶剩余时再煎，加入旱地肉汤四分之一，以及蜂蜜、岩盐、甘草等。

སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚ་ཤིང་མངར་དང་། །ཤུ་ཏི་དུར་བྱིད་པི་པི་ལིང་། །དུག་མོ་ཉུང་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །བཏགས་པ་དང་ནི་བསྲེས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི དྲོ་འཇམ་བཏང་ན་ནི།།ཤ་དང་མེ་དྲོད་ལུས་ཀྱི་སྟོབས། །ཁུ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དྲེག་ནད་རྨོངས་བག་གཅིན་སྙི་དང་། །གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་དང་བཤང་གཅི་འགགས། །མི་བཟད་རིམས་དང་མེ་དབལ་དང་། །རྒྱུ་རླུགས་ལྟོ་སྦོས་འཁྲུག་ཅིང་འཁྲུ། །ཆུ་སོ་རྐེད་ པ་བརླ་དཀུ་ན།།གཉེའུ་རེངས་རྣ་བ་མགོ་བོའི་ནད། །ཟླ་མཚན་ནད་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །འོར་ནད་ལུད་པ་རྡེའུ་ཆགས་དང་། །གཅིན་འཁྱིལ་བ་ཡི་ནད་རྣམས་འཇོམས། །དབང་པོ་ཉམས་ཤིང་ཞུམ་པ་དང་། །མིག་ལ་ཕན་ཞིང་བུ་སྐྱེད་བྱེད། །འཚོ་བྱེད་རྒྱལ་པོ་བཅུད་ལེན་ཡིན། ། རི་དྭགས་ཕྲ་མོ་མགོ་ཆུང་བ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུ། །སྤ་མའི་འབྲས་བུ་ཤུ་ཏི་དང་། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུ་སྣུམ་ཆེན་བཅས། །མས་གཏོང་རླུང་ནི་སེལ་བའི་མཆོག་།ཤིན་ཏུ་རོ་ཙར་བྱེད་པ་ཡིན། །རྨ་བྱའི་གཤོག་པ་མཁྲིས་པ་དང་། །རྒྱུ་མ་རྐང་པ་མཆུ་རྟུག་པ། ། པོར་བའི་ཤ་ནི་འབའ་ཞིག་དང་། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ནི། །སྲང་རེ་དང་ནི་ལྡན་གྱུར་པ། །ཆུ་དང་འོ་མར་བསྐོལ་ནས་ནི། །འོ་མ་ལུས་པར་སྦྲང་རྩི་མར། །བཅས་དང་དེ་བཞིན་བི་ད་རི། །ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་ལྡེ་གུར་བསྲེས། །རྒྱམ་ཚ་ཅུང་ཟད བཏབ་པ་ཡི།།འཇམ་རྩི་སྟོབས་འཕེལ་རོ་ཙའི་མཆོག་།གོང་མ་སྲེག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ཆོ་ག་འདི་ནི་སོ་སོར་བྱ། །ཁྲོན་གྱིས་གཟས་ཚོལ་ཐམས་ཅད་དང་། །མཐུ་རྩལ་མཆུ་ཡིས་ཟས་ཚོལ་བ། །ཆུ་ལ་གནས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཉ་ལ་འོ་མ་སྤང་བར་བྱ། །སྲམ་དང་ནེ+ེའུ་ ལེ་བྱི་ལ་དང་།།རེག་འཇམ་བྱི་བ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་།རེ་རེ་སྲང་བཅུ་རྩ་བ་ལྔ། །འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །འོ་མ་དེར་ནི་པོ་སོན་ཆ། །པི་པི་ལིང་དང་ལན་ཚྭ་གཉིས། །ཁ་ར་ཏིལ་མར་སྦྲང་རྩི་མར། །འཇམ་རྩི་བཏང་ན་བཅུད་ལེན་མཆོག་།རྩོལ་བས་དཀྲུགས་གློ་ འགྲམས་པ་དང་།།དབང་པོ་ཉམས་དང་གཟི་མདངས་སྟོབས། །ཁུ་ཆུ་བཤང་གཅི་འགགས་པ་དང་། །དྲེག་ནད་ཀྱིས་འཐེང་ནད་རྣམས་དང་། །རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟས་གཡེང་། །རྐང་ལག་ཆག་གྲུགས་གྱུར་པ་ལ། །སླར་ནི་བདེ་བར་འཚོ་བྱེད་ཅིང་། །རོ་ཙ་བྱེད་པའི་མཆོག་ ཡིན་ནོ།

蜂蜜、岩盐、甘草和
生姜、独活、胡椒
野胡萝卜和酸枣糖
研磨后混合
温和涂抹服用
能增长肉、体温、身体力量
以及精液
能治疗垢病、昏迷、尿软
痔疮、肿瘤和大小便闭塞
难忍的热病和火病
呕吐、腹胀、腹痛和腹泻
水肿、腰痛、大腿和髋部疼痛
颈部僵硬、耳病、头部疾病
月经病和精神错乱
胸痛、咳嗽、结石
以及小便淋浊等疾病
对感官衰退和萎靡
有益于眼睛并促进生育
是医王的精华
小鹿和小头动物
十种根煮水
榆树果实、生姜和
岩盐、药膏和油脂
下部治疗是祛除风的最佳方法
能极大地增强性功能
孔雀的翅膀、胆汁
肠子、脚和嘴粪
鸽子肉
以及小五根各
一两
用水和牛奶煮
留下牛奶加入蜂蜜和酥油
同样加入毕达利
甘草、生姜、胡椒
波斯匿王的药膏混合
加入少许岩盐
此温和药膏能增强力量和性功能
上述烧灼等
也要分别按此法进行
用爪寻找食物的所有动物
用力气和嘴寻找食物的
以及水中生活的动物也是如此
鱼要避免牛奶
水獭、黄鼠狼、猫
柔软的老鼠等肉
各十两和五根
在牛奶中煮
在那牛奶中加入波斯匿王
胡椒和两种盐
糖、芝麻油、蜂蜜和酥油
服用此温和药膏是最佳的精华
能治疗因劳累而引起的咳嗽、肺病
感官衰退、光泽和力量减退
精液、大小便闭塞
垢病导致的跛行等病
马、象、车辆造成的损伤
手脚骨折和扭伤
能使其恢复健康
是增强性功能的最佳方法

།ཁ་སྲལ་བུ་རམ་ཤིང་ཕྲན་ལས། །གཡོས་སུ་བྱས་པའི་འོ་ཐུག་བླུད། །སྣུམ་ཞིང་བསྡམས་པ་མི་དགོས་པའི། །གྲུབ་པའི་སྨན་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །ནད་འཇོམས་སྲུང་དང་བཅས་པ་ཡི། །སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་བཤད་བྱ་སྟེ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བ་ལ་དང་། །ར་སྣ་ཨ་ཤྭ་ གནྡྷ་དང་།།བ་སྤྲུ་བ་དང་ཨེ་རཎ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། །བ་ཤ་ཀ་དང་བུ་ཏི་ཀ་།ས་ཧ་ར་ཛ་ཉེ་ཤིང་བ། །ཀ་ཀ་ན་སེ་སྲང་རེ་དང་། །ནས་དང་མ་ཤ་ཟར་མ་དང་། །རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་ཁྱོར་རེའི་ཚད། །ཆུ་བྲེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བསྐོལ། །དེ་ལས་ བྲེ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལུས།།འཚོ་བྱེད་སྡེ་ནི་སྲང་རེ་བཅུག་།ཏིལ་མར་བྲེ་ནི་བཞི་དང་བསྐོལ། །འདི་ནི་འཇམ་རྩིར་བཏང་གྱུར་ན། །རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་བཞིན་སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་།འཚོ་བྱེད་སྡེ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ། །ཤུ་ཏི་ནས་དང་བིལ་བ་སྐྱུར། ། ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་རླུང་ནད་སེལ། །རྒྱམ་ཚ་མདོག་དམར་གྱུར་གྱི་བར། །མེར་བསྲེགས་མར་གསུར་རླུང་ནད་འཇོམས། །ཛི་བན་ཏི་དང་པོ་སོན་ཆ། །མེ་ད་རྣམ་གཉིས་སྲ་བ་ནི། །ཤིང་མངར་བ་ལ་ཤུ་ཏི་དང་། །ཟངས་རྩི་བ་དང་པི་པི་ལིང་། །ཀ་ཀ་ནི་ས་ཉེ་ཤིང་བ། ། ཁ་སྲལ་ཀྵི་ར་ཀ་ཀ་རི། །ཟུར་པ་ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི་།ཤུ་དག་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། །ཏིལ་མར་མར་དང་འོ་མ་ནི། །བཞི་འགྱུར་གྱི་ནི་ནང་དུ་བསྐོལ། །འཇམ་རྩི་ཉམས་བརྟས་རླུང་ནད་འཇོམས། །སྟོབས་དང་ཁུ་བ་མེ་དྲོད་འཕེལ། །ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་ནད་སེལ་བྱེད། །བུ་སྐྱེད པར་ཡང་བྱེད་པ་ཡིན།།རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་པོ་སོན་ཆ། །ཤུ་ཏི་ལྕང་མ་ཤུ་དག་དང་། །བ་ལེ་ཀ་དང་ཤིང་མངར་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ཀད་ཕ་ལ། །ཐང་ཤིང་དོང་གྲ་མ་ནུ་དང་། །མེ་ད་དཔྱི་མོ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཟུར་པ་བོང་དབྱི་དང་ག་།ཤ་མ་དུར་བྱིད་ཧ་རེ་ཎུ། །སྟི་ར་བིལ་བ་ནི་ལི་ནི། ། ཏི་མུ་ས་དང་པི་པི་ལིང་། །དན་ད་ར་སྣ་ཆ་མཉམ་པ། །ེ་རཎྜ་ཡི་མར་རམ་ནི། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་ཡིས། །བད་ཀན་ནད་འཇོམས་རྒྱུ་རླུགས་དང་། །རྟུག་སྐམ་སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། །མཆེར་པའི་ནད་དང་གཅིན་སྙི་དང་། །རླུང་འཁྱིལ་བ་དང་ལྟོ་སྦོས་དང་། ། རྡེ་ཆགས་ནད་ནི་མྱུར་དུ་སེལ། །ཡང་ན་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །ཡང་ན་བད་ཀན་སེལ་སྨན་སྦྱར། །ཏིལ་མར་དང་བཏང་བད་ཀན་འཇོམས། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་བརྒྱད་འགྱུར། །སྐྱུར་བསྐོལ་འཇམ་རྩིས་བད་ཀན་སེལ། །འཇམ་རྩི་འཇམ་པས རྨོངས་གྱུར་ལ།།རྣོན་པོ་ཉེ་བར་སྦྱང་བར་བྱ། །རྣོ་བས་གནོད་ལ་སྣུམ་པ་དང་། །མངར་ཞིང་བསིལ་བ་འཇམ་པ་གཏང་། །རྣོན་པོ་བ་གཅིན་པི་ལུ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ལན་ཚྭ་དང་། །ཐལ་སྨན་དང་ནི་ཉུངས་ཀར་རྣམས། །དུས་ལ་བབ་པར་གཏང་བར་བྱ། །འོ་མ་མར་ སྩོགས་འཇམ་པོ་ཡིས།།ཉམས་སྟོབས་དུས་དང་ནད་གཞི་རང་བཞིན་དག་།རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་འཇམ་རྩི་གཏང་བྱ་བ། །རང་རང་གི་ནི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱིས། །རང་རང་གི་ནི་ནང་རྣམས་བསལ་བར་བྱ། །ཚ་བས་ཉམ་ཐག་ལ་བསིལ་བ། །བསིལ་བས་ཉེན་ལ་དྲོ་འཇམ་སྦྱར། ། དེ་དང་འཚམ་པའི་སྨན་ལྡན་པར། །འཇམ་རྩི་བརྟགས་ཏེ་གཏང་བར་བྱ། །སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ནད་རྣམས་ལ། །རྟས་བྱེད་འཇམ་རྩི་མི་གཏང་ཞིང་། །མི་གང་མཛེ་གཅིན་ནད་ཀྱིས་ཉེན། །ཚིལ་རྒྱས་ནད་ལ་གཏང་མི་བྱ། །ཉམ་ཆུང་གློ་འགྲམས་པ་དང་བརྒྱལ་བ་དང་། །ལུས་སྐེམ རིད་དང་སྦྱངས་པའི་ལུས་ཅན་དང་།།གང་ཡང་དྲི་མས་ཚེ་འདི་གཟུང་འགྱུར་ལ། །སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་མས་གཏོང་གཏང་མི་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།

从甘蔗茎中，熬煮成乳汁饮用。不需要油腻和约束的成药要调配。为了消除疾病并具有防护作用的油性软膏现在要讲述：十种根即：巴拉根、阿说甘地、牛毛草、蓖麻、独活、伽布拉根、婆沙迦、布提迦、萨哈拉加、尼兴巴、迦迦那色各一两，大麦、豆类、胡麻、枣、豌豆各一勺。用六十四升水煮，剩余十六升。加入一两阿育吠陀药，与四升芝麻油同煮。若用此软膏涂敷，能祛除一切风病。
同样，陆生动物肉与阿育吠陀药同煮。胡椒、大麦、木榴酸与芝麻油同煮可除风病。岩盐烧至变红色，与酥油同用可除风病。
吉万提、波索那恰、两种蜜、坚硬的甘草、巴拉、胡椒、铜草、胡椒长、迦迦尼萨、尼兴巴、甘蔗、克希拉迦迦利、祖巴、卡尔卡塔斯林吉、白芷磨成糊状，与芝麻油、酥油、牛奶（后三者量为四倍）同煮。此软膏能增强体力、祛除风病、增进力量、精液和消化之火，能治疗血液和精液疾病，还能助生子。
岩盐、独活、波索那恰、胡椒、柳树、白芷、巴列迦、甘草、伽布拉根、迦德帕拉、檀香、冬瓜、玛努、蜜、臀部、赤土、祖巴、驴蹄、生姜、沙玛、杜尔比德、哈列努、斯提拉、木榴、尼利尼、提木萨、胡椒长、丹达、阿说甘地等量，用蓖麻油或芝麻油煮成软膏。能祛除痰病、呕吐、便秘、肿瘤、痔疮、脾病、尿频、风胀、腹胀、结石等病症。
或者用木榴等五种根与芝麻油同煮。或者配制祛痰药与芝麻油同服可除痰病。或者用八倍波索那恰与酸性物同煮成软膏可除痰病。
软膏性温和则使人昏迷，应当用猛烈的药物净化。若猛烈药物有害，则应使用油性、甘味、清凉、温和的药物。猛烈的药物如牛尿、毕露、赤土、盐类、灰药、芥子，应适时使用。
用牛奶、酥油等温和药物，根据体力、时节、病因、自性等分别使用软膏。用各自的药物类别治疗各自的内在疾病。被热所困者用凉药，被寒所困者用温和药。配制与之相应的药物软膏后谨慎使用。
对于需要净化的疾病，不可使用滋补软膏。对于麻风病、尿病、肥胖病者不可使用。体弱、咳嗽、昏厥、消瘦、经过净化治疗的人，以及任何被不净物所染者，都不可使用净化灌肠。
此为《医论》精要之第四章：成就仪轨品。

། །།དེ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གས་ནད་ ཕྱིན་ཏེ་སོས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

接下来将要讲述通过医女施药的仪轨治愈疾病的品。

།སྣུམ་ཆོས་དུགས་ནི་མ་བྱས་དང་། །ལྟོ་ལྕི་བ་ལ་སྨན་གྲང་སྣུམ། །ཚ་ཉུང་སྨན་ཚད་ཆུང་བའམ། །སྨན་ནི་སྐ་བ་བཏང་གྱུར་ན། །དེ་ཡིས་ནད་ནི་བསླངས་གྱུར་དང་། །སྟོབས་ཆུང་བ་ཡི་ནད་མ་ཕྱིན། །སྦྱོར་བ་ཉེས་པ་སྐྱེད་ འགྱུར་ཞིང་།།འཕྱེན་དང་ཕྱི་ས་གཅིན་སྲི་དང་། །ལྟེ་བ་ཆུ་སོ་ན་ཞིང་ཚ། །དང་གར་ཆགས་ཤིང་གཞང་སྐྲངས་དང་། །གཡན་པའི་ཐོར་བུ་མདོག་མི་སྡུག་།མི་དགའ་མེ་དྲོད་ཆུང་བར་འགྱུར། །ཚད་འཁྲུའི་ཉེས་པ་བར་མ་ལ། །སྔར་བཤད་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གཉིས། །དེ་ ལས་གཅིག་ནི་དྲོ་བ་ཡི།།བཏུང་བ་བླུགས་པ་བསྔགས་པ་ཡིན། །པོ་སོན་ཆ་ཡི་རེང་བུའི་དུགས། །དུས་ཤེས་པ་ཡིས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །བིལ་བའི་རྩ་བ་དུར་བྱིད་དང་། །ཐང་ཤིང་ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་། །རྒྱ་སྲན་ཆང་དང་བ་གཅིན་བཅས། །མས་གཏོང་འགགས་པ་ སེལ་བར་བྱེད།།ནད་གཞི་ཤས་ཆེ་ལུས་རྩུབ་དང་། །ལྟོ་སྲ་ནུས་པ་ཆུང་བཏང་ན། །མས་གཏོང་ནད་གཞི་བསླངས་ནས་ནི། །རླུང་གི་ལམ་ནི་འགག་པར་བྱེད། །རླུང་ནི་ལམ་ལོག་ཞུགས་པ་དེས། །ལྟོ་སྦོས་ནད་རྣམས་གཟིར་བར་བྱེད། །གཞང་ དང་ལྟོ་བ་ཚ་བ་དང་།།རླིག་པ་ཆུ་སོ་ན་བྱེད་ཅིང་། །སྙིང་གར་འགགས་པས་གཟེར་བ་དང་། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་ལུས་བསྐུ་དུགས་བྱས་པའི། །ལུས་ལ་རེང་བུ་གཞུག་པར་བྱ། །བིལ་བ་སྩོགས་སམ་བི་ལུ་དང་། །ཉུངས་ཀར་བ་གཅིན་བཅས་མས་ག་ ཏོང་།།ཙི་ཏྲ་ཐང་ཤིང་ཏིལ་མར་ནི། །བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་གཏང་བར་བྱ། །ཤུགས་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པའམ། །བཙིར་དྲགས་པར་ནི་བྱས་པའམ། །ལན་ཚྭ་སྣུམ་ཤས་ཆུང་ལ་ཚ། །སྨན་ཆུང་བ་ཡིས་མས་གཏོང་བ། །འཇམ་པས་རླུང་གིས་གྱེན་དུ་འཕུལ། ། ཁ་དང་སྣ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཡིས་བརྒྱལ་དང་སྙིང་ནད་དང་། །སྐོམ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་འབྱུང་། །བརྒྱལ་བའི་ནད་ནི་མཐོང་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་གདོད་ལ་ཆུ་གྲང་གཏོར། །ངལ་བསོས་བར་དུ་གཡབ་པ་དང་། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་བྱེད་དུ་གཞུག་།ཁ་སྦུབས བཞག་སྟེ་རྒྱབ་རྩིབ་ལོགས།།ལྟོ་བ་ལག་པ་དྲོན་པོས་མཉེ། །སྐྲ་ནས་བཏེག་སྟེ་སྤྲུགས་པ་དང་། །སྦྲུལ་དང་མཆེ་བ་ཅན་འཇིགས་བསྟན། །མཚོན་དང་ཐོག་བབ་རྒྱལ་པོའི་མིས། །སྐྲག་བཅས་མས་གཏོང་ཐུར་དུ་འབྱུང་། །ལག་པ་གོས་ཀྱིས་མགུལ་པར་བསྡམ། ། ཅི་ནས་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བྱ། །སྲོག་དང་གྱེན་རྒྱུ་རླུང་བཀག་པས། །ཐུར་སེལ་ཤིན་ཏུ་བདེར་རྒྱུ་བ། །གྲུབ་པ་ཡིས་ནི་མས་གཏོང་བ། །མྱུར་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རུ་རྟ་གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ཡི། །ལྡེ་གུ་སྐྱུར་རྩབས་སྦྱར་ཏེ་བླུད། །དྲོ་དང་རྣོ་དང་འཁྲུ་བ་ཡིས། །མས གཏོང་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བར་བྱེད།།དུར་བྱིད་ཨ་རུ་ར་བ་གཅིན། །སྦྱར་བླུད་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བར་བྱེད། །ཞུ་བའི་གནས་འདུག་དུགས་བྱས་ལ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་རྒྱ་ཤུག་ནས། །རྒྱ་སྲན་པ་གཅིན་བསྐོལ་བ་ཡི། །མས་གཏོང་དྲག་པོ་སྦྱར་བར་བྱ། །སླེ་ཏྲེས་ སྨྱུག་མའི་ལོ་མ་དང་།།པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ། །འོ་མ་ཟུར་པ་ཐང་ཤིང་དང་། །པུཏི་ཀ་ནི་བ་གཅིན་བསྐོལ། །ཏིལ་མར་བུ་རམ་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །བཀྲུ་སྨན་ལྡེ་གུར་བཅས་པ་གཏང་། །མས་གཏོང་བྲང་ན་གནས་པ་ལ། །བིལ་བ་ལ་སོགས་ལྔ་བསྐོལ་གཏང་། །མགོར་ གནས་སྣར་བླུགས་དུད་པ་རྔུབ།།ཉུངས་ཀར་ལྡེ་གུས་མགོ་བོ་བསྐུ། །མས་གཏོང་དྲོད་ཆེས་རྣོ་སྐྱུར་དྲགས། །སྐ་ཆེས་དུགས་ནི་དྲགས་པ་དང་། །ནད་གཞི་ཆུང་ཞིང་ལྟོ་སྙི་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏོང་བ་ཡི། །སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ཉེས་འགྱུར་བས། །ལྟོ་བའི་ནད་ནི་སྐྱེད་ པར་བྱེད།།དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་དྲག་སྦྱར་བས། །གསོ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །མས་གཏོང་ཐལ་སྨན་སྐྱུར་རྣོ་དྲོ། །ལན་ཚྭ་ཅན་ནམ་མཁྲིས་ཅན་ལ། །

未进行油疗和熏蒸，对于腹部沉重者使用寒凉油性药物，
热性较少、药量较小或者，使用干燥的药物时，
由此会引发疾病，以及体力微弱的病未愈。
会产生不当的配伍，并且会引起呕吐、大便、小便闭塞，
肚脐和牙龈疼痛发热，食欲不振、肛门肿胀，
瘙痒性丘疹色泽不美，不悦、消化力减弱。
对于中等程度的热性腹泻，
如前所述的两种药汁，
其中一种温热的，
灌服是值得称赞的。
用波森茶制成的药丸熏蒸，
懂得时机者施以导泻药。
木苹果根、土茯苓、
檀香、大麦、杜松子、
豌豆、酒和牛尿一起，
灌肛可以消除阻塞。
病根严重、身体粗糙、
腹部僵硬、体力微弱时使用，
灌肛会激发病根，
导致风道阻塞。
风入歧途，
会引起腹胀等病痛折磨。
肛门和腹部发热，
睾丸和牙龈疼痛，
心口阻塞引起疼痛，
并在体内四处游走。
对此应涂油熏蒸，
身上应放置药丸。
木苹果等或者毕露与
芥子、牛尿一起灌肛。
吉达、檀香、芝麻油
煎煮成温和灌剂施用。
若用力憋住，
或过度挤压，
或盐分油性不足而热，
用量少的灌肛药，
柔和的风会向上推，
从口鼻中流出。
由此会引起昏厥、心病、
口渴和发热等。
若见昏厥病，
首先泼冷水，
休息时扇风，
让其进行呼吸。
俯卧放置，背部肋侧，
腹部用温手按摩。
抓住头发摇晃，
示以蛇和獠牙动物恐吓。
以兵器、雷电、王臣，
恐吓使灌肛药向下流出。
用布包手绑住颈部，
尽量避免死亡。
阻塞生命和上行风，
使下行风顺畅运行。
成功的灌肛，
能迅速导出。
茜草、诃子、肉豆蔻
调制成膏与酸汁混合服用。
温热、锐利、泻下
使灌肛药如法排出。
土茯苓、诃子、牛尿
调配服用能如法排出。
在消化处熏蒸后，
十根药、杜松子、大麦、
豌豆、牛尿煎煮
配制强力灌肛剂。
独活、竹叶和
补提迦、染料木树皮，
牛奶、酸味、檀香和
补提迦与牛尿煎煮。
芝麻油、糖蜜、盐配合
导泻药膏一起使用。
对于停留在胸部的灌肛药，
用木苹果等五味煎煮施用。
若停留在头部则滴鼻、吸烟，
用芥子膏涂抹头部。
灌肛过热、过于锐利酸性、
过于干燥、熏蒸过度，
病根轻微而腹部柔软，
反复施用的
过度配伍会产生过失，
会引起腹部疾病。
对此用强力导泻药配制，
应当与治疗相当。
灌肛药碱性、酸性、锐利、温热，
对有盐分或胆病者，

མས་གཏོང་ཐལ་སྨན་སྐྱུར་རྣོ་དྲོ། །ལན་ཚྭ་ཅན་ནམ་མཁྲིས་ཅན་ལ། །གཞང་ཚ་འབྲུད་ཅིང་གནོད་པ་དང་། །ཡོངས་སུ་འཛག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཁྲག་ནི་བཙོས་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་། །མཁྲིས་ པའང་མདོག་མང་འབྱུང་བར་བྱེད།།ལན་མང་ཤུགས་དྲག་འབྱུང་བ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཁྲག་མཁྲིས་འཁྲུ་བ་སེལ། །གསོ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཚ་བ་སོགས་ལ་དུར་བྱིད་ཀྱི། །ལྡེ་གུ་རྒུན་ཆུར་སྦྱར་བ་བླུད། །དེ་ཡིས་བཤང་རླུང་ མཁྲིས་པ་ནི།།བསལ་ནས་ཚ་བ་ལ་སོགས་འཇོམས། །དག་གྱུར་ནས་ཐུག་གྲང་མོ་ནི། །ཁར་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །འཁྲུ་བ་དྲགས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །བཤང་བ་ཟད་ལ་ཁ་ཟས་ནི། །མ་ཤའི་ཁུ་བ་ཟན་དྲོན་སྦྱིན། །ཞོ་དང་ཆང་ནི་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ མས་གཏོང་ཉེས།།བཤད་ནས་སྣུམ་གྱི་མས་གཏོང་བཤད། །རླུང་ཅན་གྲང་ཞིང་ཆུང་བ་དང་། །མཁྲིས་པ་རབ་ཚ་བད་ཀན་འཇམ། །འགྲངས་ཆེས་པ་ལ་ལྕི་བ་དང་། །བཤང་བ་སྩོགས་ལ་སྟོབས་ཆུང་གཏང་། །དེ་ནི་སྣུམ་རླུང་འདྲེས་གྱུར་ཞིང་། །ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་འབྱུང་མི་ འགྱུར།།རེངས་དང་བརླ་ན་སྦོས་པ་དང་། །རིམས་དང་གཟེར་དང་ཡན་ལག་ན། །རྩིབ་ལོགས་ན་དང་འདར་བ་ནི། །སྣུམ་རླུང་འདྲེས་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ། །དེ་སྣུམ་ལན་ཚྭ་དྲོ་དང་སྐྱུར། །ར་སྣ་བི་ད་དྲོ་ཡི་མར། །རང་སྐྱུར་ཆང་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་། །རྒྱ་སྲན་ནས་དང་བསྐོལ་ བའམ།།རྩ་བ་ལྔ་པ་བ་གཅིན་བཅས། །མས་གཏོང་དྲག་པོས་ལེགས་བསལ་བྱ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཏིལ་མར་དང་། །དགོངས་ཀར་ཟན་ཟོས་འཇམ་རྩི་གཏང་། །སྐོམ་དང་ལུས་ཚ་རྨོངས་བག་དམར། །མདོག་ཉམས་རིམས་འདེབས་མུན་པར་མཐོང་། ། མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཁ་མངར་མས་གཏོང་བྱས་ཏེ་སྦྱངས། །ལུས་སྙོམ་སྒྱིད་ཞན་རིམས་དྲག་འདེབས། །ཆམ་པ་ལུས་ལྕི་ཡི་ག་འཆུས། །བརྒྱལ་བཅས་ན་བས་བད་ཀན་དང་། །འཇམ་རྩི་སྣུམ་ནི་འདྲེས་ཤེས་བྱ། །དེ་ལ་བསྐ་དང་ཁ་དང་ཚ། །ཆང་དང བ་གཅིན་ལ་བསྐོལ་བ།།པོ་སོན་ཆ་དང་ཏིལ་མར་དང་། །སྐྱུར་བཅས་མས་གཏོང་བ་ཡིས་བསལ། །སློན་དང་བརྒྱལ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །སྙོམ་གཟེར་གཉིད་ཆེ་ཡན་ལག་ན། །མ་ཞུའི་མཚན་མར་ལུས་ཚར་བཅས། །དེ་ནི་འགྲངས་ཆེས་འདྲེས་ཤེས་བྱ། །དེ་ལ་ཚ་དང་ལན་ ཚྭའི་ཕྱེ།།བསྐོལ་བའི་སྨིན་བྱེད་སྨན་དང་ནི། །བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་བ་དང་། །མ་ཞུ་ལ་ཕན་ཐམས་ཅད་ཕན། །གཅིན་རྟུག་འཕྱེན་ནི་འགགས་པས་ཉེན། །ལུས་ལྕི་ལྟོ་སྦོས་སྙིང་ག་ན། །སྣུམ་དང་བཤང་འདྲེས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དེ་ལ་སྣུམ་དུགས་རིང་བུར་ བཅས།།དུར་བྱིད་བིལ་བ་སོགས་བསྐོལ་ལ། །མས་གཏོང་དྲག་དང་འཇམ་རྩི་གཏང་། །རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ་བས་ཀྱང་། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བསལ། །རྟོག་པའམ་གཞང་ནི་སྐྲང་པའམ། །ཐུག་པ་ལེགས་པར་འཐུངས་པ་ཡིས། །རྐུབ་ཏུ་སྣུམ་ ནི་བཏང་གྱུར་པ།།སྡོད་པ་མེད་པར་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱུ། །དེ་ནས་རོ་སྟོད་མགྲིན་པ་དང་། །སྟོད་ཀྱི་བུ་ག་དག་ཏུའང་འབྱུང་། །དེ་ལ་དུར་བྱིད་རྒྱ་ཤུག་ནས། །རྒྱ་སྲན་བ་གཅིན་བསྐོལ་བ་དང་། །དེ་དང་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་ནི། །མས་གཏོང་འཇམ་རྩིར་བཅས་པ་གཏང་། །ལྐོག་ མར་བྱང་བ་དགག་པར་བྱ།།ལྐོག་མ་བསྡམས་ཤིང་སྐྱུག་སྨན་དང་། །སློན་བྲོ་སེལ་བའི་གསོ་བས་ཀྱང་། །བཟློག་པ་དག་ནི་དེ་ལ་བྱ། །སྣུམ་ཚོས་མ་གྱུར་མི་གཏང་སྟེ། །དེས་ནི་གཞང་ཁར་ཆགས་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ལས་ནད་བཅས་རྨོངས་བག་དང་། །གཡའ་དང་སྐྲང་ པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།།དེ་ལ་མས་གཏོང་རྣོན་པོ་དང་། །རྐའི་ལོར་བསྐོལ་ཏིལ་མར་གཏང་། །དབུགས་མ་ཕྱུང་བར་བཅིང་པའམ། །མ་ལུས་པར་ནི་བཏང་བ་ཡིས། །རླུང་ཞུགས་ནས་ནི་འཁྲུག་བྱེད་ཅིང་། །

下行灌肠药性酸辛热，对于有咸性或胆病者，会引起肛门发热、疼痛，并会造成漏泄。血液呈煮沸状流出，胆汁也会呈现多种颜色。多次剧烈排出，并会一再昏厥。对此应治疗血胆泻痢，此疗法最为称赞。对于发热等症，应服用杜蒲子调和葡萄汁的糊剂。这能清除大便、风、胆，从而消除发热等症。痊愈后，应服用含有卡尔达调味的冷粥。
对于泻痢严重导致大便耗竭者，应给予肉汤和温粥。应饮用酸奶和酒。如此说明了下行灌肠的过失后，现在讲解油性灌肠。对风病者应用小剂量寒性药，对胆病者用大热性药，对痰病者用温和药。对于饮食过量者用重药，对大便等症用轻剂量。
若油与风混合，因受压制而不能排出。僵硬、大腿肿胀、发热、疼痛、肢体痛、肋痛和颤抖，这些是油风混合的症状。对此应用含盐、热性和酸性的油，以及拉斯纳、比达热性酥油、自然发酵的酒、枣子、豌豆、大麦煎煮，或五根药加牛尿进行强力灌肠治疗。
用这些药物的芝麻油，在晚饭后进行温和灌肠。口渴、身热、昏迷、面红、肤色改变、发热、视物昏暗，这是与胆混合的症状。应用甜味灌肠药物清除。身体不适、疲倦、高烧、感冒、身重、食欲不振、昏厥伴随疼痛，这是痰与温和油混合的表现。
对此应用涩、苦、热性药，以及用酒和牛尿煎煮的药物，波松茶和芝麻油，加酸性药进行灌肠治疗。昏沉、晕厥、食欲不振、疲劳疼痛、嗜睡、肢体疼痛，伴有消化不良症状和身体发热，这是食积混合的表现。对此应用热性和盐粉煎煮的助消化药，以及温和泻药，所有对消化不良有效的治疗都有帮助。
小便大便排出受阻，身体沉重、腹胀、心痛，这是油与粪便混合的症状。对此应进行油擦和热敷，用杜蒲子、毕勒瓦等煎煮，进行强力和温和灌肠。也应按照规矩妥善治疗大便阻塞。
由于思虑过度或肛门肿胀，或因喝了太多汤，将油灌入肛门，不能停留而迅速流出。然后从上身、喉咙和上部孔道流出。对此应用杜蒲子、枣子、大麦、豌豆、牛尿煎煮，以及用这些煎煮的芝麻油进行温和灌肠。
应阻止其上行至喉咙，应封闭喉咙，并用催吐药，以及治疗昏沉呕吐的方法来对治。不应使用未熟化的油，因为它会粘附在肛门，由此会引起疾病、昏迷、瘙痒和肿胀。对此应进行强力灌肠，并用卡尔达煎煮的芝麻油灌肠。若在未呼气时约束，或未完全排出，风入体内会引起搅动。

རླུང་ཞུགས་ནས་ནི་འཁྲུག་བྱེད་ཅིང་། །གཟེར་དང་ན་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ལ་གཞང་ཁ་བསྐུ་དུགས་བྱ། ། རླུང་འཇོམས་པ་ཡི་ཁ་ཟས་གཏང་། །མྱུར་དུ་བཅུག་ཅིང་ཕྱུང་བའམ། །གློ་བུར་དུ་ནི་བཏེག་པ་ཡིས། །རྐེད་པ་གཞང་དང་བརླ་བྱིན་པ། །ཆུ་སོ་རེངས་ཤིང་ན་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་རླུང་འཇོམས་ཁ་ཟས་དང་། །དུགས་བསྐུ་འཇམ་རྩིར་བཅས་པ་ཕན། །བཙིར་བའི་ཚེ་ན་བར་དུ གྲོལ།།རླུང་གིས་གཞང་ལ་གནོད་གྱུར་ནས། །བྲང་དང་མགོ་བོ་གཟེར་ཞིང་ན། །བརླ་ཡི་ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ལ་བིལ་བ་ལ་སོགས་དང་། །པོ་སོན་ཆ་དང་དུར་བྱིད་སོགས། །བ་གཅིན་དང་ནི་སྦྱར་བ་གཏང་། །བཙིར་དྲགས་པ་ཡིས་ཁོང་པར་ནི། །མི་འདུག་ལྐོག་མ་ འབྱུང་བར་འགྱུར།།དེ་ལ་མས་གཏོང་བཀྲུ་སྨན་དང་། །མགུལ་པ་བསྡམ་སོགས་ལས་རྣམས་བྱ། །བཀྲུ་སྨན་སོགས་པས་དག་བྱས་ནས། །ལུས་དང་ཉམས་སྟོབས་མེ་དྲོད་ཆུང་། །སྒོ་ང་གཞོན་ནུའམ་ཏིལ་མར་ནི། །སྣོད་ནི་གང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། །གནོད་པར་གྱུར་པ་ ཐམས་ཅད་ལས།།སྨན་པས་འབད་དེ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཁ་ཟས་མངར་དང་ཡིད་འོང་སྦྱིན། །དེ་འོག་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭར་བཅས། །དེ་ནས་མངར་དང་ཁ་བ་སྦྱིན། །དེ་འོག་བསྐ་དང་ཚ་བ་སྦྱིན། །རོ་ནི་སྣུམ་དང་རྩུབ་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བཞིན། །རིམ་པ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བ་ཡི།།རིམ་པ་དེ་ནི་རྣལ་དུ་དབབ། །ཀུན་བཟོད་ཉམས་སྟོབས་བརྟན་པ་ནི། །རྣལ་མར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱའོ། །ས་ཕྱོགས་ སྐམ་ཞིང་ཆ་མཉམ་པའི།།གཞི་མཉམ་གཙང་ཞིང་ས་གཞི་བཟང་། །དུར་ཁྲོད་ཤིང་ཆེན་ལྷ་གནས་དང་། །གཡང་ས་གྲོག་མ་ཅན་མ་གཏོགས། །འཇམ་ཞིང་ཆུ་ནི་གཡས་ན་འབབ། །འཇག་མ་དཱུར་བ་དང་ལྡན་པ། །ཐོང་ལྕགས་ཀྱིས་ནི་མ་སྣད་པ། །ལྗོན་ཤིང་གྲིབ་མས་མ་ ཕོག་པ།།ཁ་དོག་བཅུད་ལ་སོགས་དང་ལྡན། །སྨན་སྐྱེས་པ་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན། །འབུས་མ་ཟོས་ཤིང་མེས་མ་ཚིག་།འབྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གནོད་མ་གྱུར། །ཉི་གྲིབ་ཆུ་ལ་སོགས་མ་ཉེན། །ཇི་བཞིན་དུས་སུ་བསྟེན་གྱུར་པ། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་དུ་ཟུག་། བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་བསྟེན་པ་བཟང་། །དེ་ནས་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། །དད་ལྡན་གཙང་སྦྲ་སྨྱུང་བ་བྱས། །སྨན་ནི་ལེགས་པར་གནས་པ་བཏུ། །འོ་མར་བཅས་པ་དུས་སུ་སྦྱར། །བུ་རམ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བྱི་དང་ག་།འབྲུ་རྣམས་མ་གཏོགས་འོ་མ་མེད། ། ལོ་གཅིག་འདས་པར་མ་གྱུར་སྦྱར། །འོ་མ་བ་ནི་ཡར་མ་ཡི། །གཅིན་དང་ལྕི་བ་སྐོན་མེད་ཡིན། །ན་ཚོད་སྟོབས་ལྡན་ལུས་ཟུངས་དང་། །རྭ་འཛུགས་རྨིག་པ་ལ་སོགས་བཟང་། །ལན་ཚྭ་མ་གཏོགས་རོ་ལྔའོ། །སྨན་ཁུ་ཡི་ནི་སྐྱེ་གནས་ཡིན། །སྨན་ཁུ་ལྡེ་གུ་བསྐོལ་དང་གྲངས། ། ཕན་དང་ཞེས་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །སྨན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་བརྟགས། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཐུ་སྟོབས་ཆེ། །འཕྲལ་དུ་བཏུས་ཏེ་བརྡུངས་ནས་ནི། །ཚགས་ལ་བཙིར་ཏེ་བཙགས་པ་གང་། །དེ་ནི་ཁུ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །ལྡེ་གུ་གཤེར་གྱིས་སྦྲུས་བཏགས་པའོ།

风入后则生扰动，引起疼痛和病痛。对此应涂抹肛门，服用能降伏风的食物。
迅速进出或突然抬举，会导致腰部、肛门和大腿小腿僵硬疼痛。对此服用降伏风的食物，以及热敷涂抹柔软药膏有益。
在用力时会中断。风对肛门造成损害后，胸部和头部会疼痛，并引起大腿疾病。对此应服用木苹果等药物，以及波森茶和独活等药物与牛尿调配。
用力过度会导致腹部不适，喉咙会出现问题。对此应进行下部灌洗、清洗药物，以及约束喉咙等措施。用清洗药物等清洁后，身体、气力和消化力减弱。
鸡蛋、幼儿或芝麻油，如同容器装满一般，医生应努力保护免受一切损害。
应给予甜味和可口的食物，之后给予酸味和咸味，然后给予甜味和苦味，之后给予涩味和辛味。
油腻和粗糙的味道，如同相互对治一般，依次配合使用，使其恢复正常。
能忍受一切、气力稳固，称为恢复正常。
这是《医方明鉴》中第五章治疗方法成就品。
现在讲解药物方法。在干燥平坦的地方，地基平整清洁良好。
除了坟场、大树、神居处、悬崖和蚁穴之外，柔软且右侧有水流，有芦苇和吉祥草，未被铁器损坏，未被树荫遮蔽。
具有色泽、精华等特质，药物生长处为殊胜。未被虫蛀、未被火烧，未被自然灾害等损害。
未受日晒阴影和水等影响，适时采用，根部粗大深入，在北方采集为佳。
然后行善修持，具信心清洁斋戒，采集保存良好的药物，适时与牛奶调配。
除了糖、酥油、蜂蜜、胡椒和毕达嘎果实外，无需牛奶，不超过一年期限调配。
母牛的牛奶、尿液和粪便无瑕疵。年龄强壮、身体组织好，角、蹄等良好。
除了盐分外具有五味。是药汁的来源。
药汁、药膏、煎煮和数量，以及利益等，药物分为五种。如前所述力量强大。
立即采集后捣碎，用滤器挤压过滤的，称为药汁。药膏是用液体调和研磨的。

།དེ་བསྐོལ་བ་ནི་བསྐོལ་བ་ཡིན། ། བསྒྲངས་པ་མཚན་མོ་གཞག་པ་ཡིན། །ཁཎྜ་འཕྲལ་དུ་སྦྱར་བཙགས་པ། །དེ་དག་གི་ནི་ཚད་བརྟག་པ། །ནད་སྩོགས་སྟོབས་ལས་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་གིས་བཤད་པ། །ཚད་ཀྱི་ངེས་པ་ཡོད་མིན་གྱི། །ནད་དང་ལྟོ་ཚད་ཉམས་དང་ནི། །དུས་དང་ཡུལ་ནི་རྣམ བརྟགས་ཏེ།།དེ་ལྟར་སྨན་ནི་གཏང་བར་བྱ། །སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་བཞི་ནི། །འབྲིང་ཚད་ཙམ་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ལྡེ་གུ་ཞོ་གཉིས་དག་དང་བསྲེས། །དེ་ནི་ཆུ་སྲང་གསུམ་གྱི་ཚད། །བསྐོལ་བའི་སྨན་ནི་སྲང་གཅིག་བྱ། །བྲེ་ཕྱེད་ཆུ་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །བསྒྲངས་པ་སྲང་ གཅིག་སྲང་དྲུག་ནི།།དེ་ལས་གཞན་པས་སྲང་བཞི་ཡིན། །སྨན་མར་བསྐོལ་ཚད་མ་སྨོས་པར། །ལྡེ་གུ་སྣུམ་དང་གཤེར་རྫས་ནི། །བཞི་འགྱུར་དུ་ནི་སྐྱེད་དེ་སྦྱར། །ཤཽ་ན་ཀ་ཡིས་བཤད་པ་ནི། །སྣུམ་བསྐོལ་ཆུ་ནི་འབའ་ཞིག་དང་། །ཁུ་བ་བསྐོལ་པ་རིམ་བཞིན་དུ། ། ལྡེ་གུའི་ཆ་ནི་བཞི་དང་དྲུག་།བརྒྱད་ནི་རིམ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །ལྡེ་གུ་སོར་མོར་མ་འབྱར་དང་། །སྣུམ་ནི་མེར་བཅུག་སྒྲ་མེད་དང་། །གང་ཚེ་ཁ་དོག་སོགས་ཕུན་ཚོགས། །དེ་ཚེ་དེར་ནི་མྱུར་དུ་དབབ། །མར་ནི་ལྦུ་བ་དངས་མ་དང་། །ཏིལ་མར་ལྦུ་བ་བྱུང་བ་དང་། །ལྡེ་གུ་ནལ ནལ་པོར་འགྱུར་ཞིང་།།ཆུ་ནང་འབྱིང་ཞིང་གྱེས་མི་འགྱུར། །ཚོས་པའི་ཚད་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །འཇམ་ཚོས་འབྱར་བག་འབྱར་ལ་རྩུབ། །འཇམ་ཚོས་ཚིག་མ་ལྡེ་གུ་འདྲ། །འབྱར་བག་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཅུང་ཟད་ཚིག་ཅིང་མདོག་གནག་པར། །སྣང་འགྱུར་དེ་ནི་ཐ་ མ་ཡིན།།དེ་ལས་འདས་པར་དོན་མི་བྱེད། །མཚོས་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད། །འཇམ་ཚོས་སྣར་བཏང་རྩུབ་པས་བསྐུ། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩི་འབྱར་བག་བྱ། །ཤ་ན་ཀར་ཤ་ལག་མཐིལ་དང་། །སྤར་གང་ཕུལ་བྲེ་ཨ་ད་ཀ་།དྲོ་ན་བ་ཧ་རིམ་བཞིན་དུ། །བཞི་འགྱུར་ཡིན་ པར་ཤེས་པར་བྱ།།རློན་པ་ཉིས་འགྱུར་སྦྱར་བྱ་ཞིང་། །གཤེར་པ་ཕུལ་གང་སྩོགས་དེ་བཞིན། །བཏགས་ཏེ་སྦྲུས་ནས་གཤེར་མེད་པའི། །སྣུམ་བསྐོལ་བ་ལ་ཆུ་གཞུག་བྱ། །གང་དུ་ཚད་ནི་མ་བཤད་པ། །དེར་ནི་ཆ་མཉམ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཤ་ན་གཉིས་ལ་བ་ད་ཀ་།དེ་ གཉིས་ཀར་ཤ་གོ་ལ་དང་།།བ་རུ་ར་དང་དྲང་འཁྲུ་མེད། ། ཀྵ་བི་ཙུ་སུ་པརྞ། །ལག་མཐིལ་ཁམ་ཚད་བྱི་ལའི་སྡེར། །ཏིན་དུ་ཀ་དང་ལག་པའི་ཚད། །སྒྲ་གཞན་དོན་ནི་གཅིག་པ་ཡིན། །ཤུ་ཏི་བརྒྱད་པ་པི་ཙུ་ཡིན། །སྲང་གཅིག་བིལ་བ་པྲ་ཀུན་ཛ། །སྦར་གང་ཨ་མྲ་བཞི་ པོ་ཡིན།།གཅིག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན། །སྲང་གཉིས་ཁྱོར་གང་དེ་གཉིས་ལ། །སྙིམ་གང་དེ་གཉིས་མ་ནི་ཀ་། ད་ཀ་དང་སྣོད་ཀ་ནས། །དྲོ་ན་ཀུམ་པ་བུམ་ཆེན་ཡིན། །ཏུ་ལ་སྲང་ནི་བརྒྱ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཉི་ཤུ་ལ་ཁུར་དུ་བཤད། །གངས་ཅན་འབིགས་བྱེད་རི་ཡིས་ནི། ། ས་གཞི་ཕལ་ཆེར་ཁྱབ་པ་ཡིན། །དེ་ལས་དང་པོར་བསིལ་ཞིང་ཕན། །འབིགས་བྱེད་སྨན་ནི་མེའི་རང་བཞིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི གནས་ཏེ་གནས་ལྔ་པ་ལུས་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བྱིས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

煮沸的就是煮沸，过夜的就是放置一夜。糖浆要立即调配过滤，对这些要检查剂量。根据病情等情况来调配，这也是仙人所说的。虽然没有确定的剂量，但要观察病情、胃的大小、体力以及时节和地域，如此来服用药物。
药汁四两是中等剂量。糊剂两钱调和，这是三两水的剂量。煮药一两，半升水煮剩四分之一。过夜的一两和六两，其他的是四两。
未说明药油煮沸剂量的，糊剂、油和液体要增加四倍来调配。修那迦说：单独用水煮油和煮药汁，依次要用四份、六份和八份糊剂来调配。
糊剂不粘手指，油放入火中无声响，当色泽等圆满时，就要迅速取下。酥油澄清无泡沫，芝麻油出现泡沫，糊剂变得粘稠，放入水中漂浮不散。
熟度有三种：柔熟、粘性和粗糙。柔熟如糊剂，粘性如蜂蜜，稍微焦黑的是最差的。超过这些就无效，未熟则会损害火力。柔熟的用于鼻子，粗糙的用于涂抹，饮用和软膏要用粘性的。
修那迦说手掌、一掌、普勒、阿达卡、德罗那、巴哈依次是四倍关系。湿的要用两倍，液体一普勒等依此类推。研磨后过滤无水的，煮油时要加水。
凡是未说明剂量的，要等量调配。两个修那等于一巴达卡，这两个等于一卡尔沙，波卢拉和无泻药，克沙维楚苏帕尔那。
手掌量相当于猫爪，廷度卡和手的量，其他名称意思相同。八个修帝是一毗楚，一两是比勒瓦帕拉贡札，一掌是四个阿姆拉，这些是同一物的异名。
两两等于一勺，这两个等于一匙，这两个等于一玛尼卡。达卡和容器、卡纳、德罗纳、贡巴是大瓶。
一图拉等于一百两，二十图拉称为一担。雪山和穿山（喜马拉雅山）遍布大地，其中首先是清凉有益的，穿山药性属火。
这是《医论八支精华》中第六章完善仪轨品。
这是《医论八支精华》中第五处养身支分完毕。
下面讲解小儿治疗仪轨品。

།དེ་ཡང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་དེ། བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་ཕྲུ་མ། ། བསལ་ཏེ་རྒྱམ་ཚ་མར་བསྐུས་སྦྱང་། །དེ་འོག་བཙས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ། །བ་ལའི་ཏིལ་མར་བླུགས་པར་བྱ། །དེ་ཡི་རྣ་བའི་དྲུང་དུ་ནི། །རྡོ་གཉིས་བརྡུངས་པར་སྤྱད་པར་བྱ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་རྣ་བ་ནི། །གཡས་པར་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཡན་ལག་ཡན་ལག་ལས་བྱུང ཁྱོད།།སྙིང་ལས་མངོན་པར་བསྐྱེད་པ་ཡིན། །བདག་ཉིད་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད། །ལོ་བརྒྱར་ཡང་དག་འཚོ་འགྱུར་ཞིང་། །ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་ཅིང་སྟོན་བརྒྱ་འཚོ། །ཚེ་རིང་པོར་ནི་ཐོབ་གྱུར་ཅིག་།རྒྱུ་སྐར་ཕྱོགས་དང་མཚན་མོ་དང་། །ཉིན་མོས་ཁྱོད་ནི་བསྲུང་བར་ཤོག་།བདེ་བར་གྱུར་ན་ ལྟེ་བ་ནི།།སོར་བཞིའི་འོག་ཏུ་སྲད་བུས་བཅིང་། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བཅད་ནས་ནི། །ལྟེ་བ་ལ་ནི་བརྟོད་དེ་བཞག་།དེ་འོག་ལྟེ་བར་རུ་རྟ་ཡི། །ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་བསྐུ་བར་བྱ། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་བསྐོལ་ཆུའམ། །དྲི་ཞིམ་བཅུད་ལྡན་ཆུ་དག་ནི། །གསེར་རམ་དངུལ་ནི་བསྲེགས་པ་ ཡིས།།བསྲོས་པའི་དྲོ་འཇམ་ཆུ་ཡིས་བཀྲུ། །དེ་ནས་མཛུབ་མོ་གཡས་པ་ནི། །དཀྲིས་པས་རྐན་ནི་བཏེག་ནས་ཀྱང་། །མགོ་བོར་རས་བལ་སྣུམ་ཅན་གཡོགས། །བློ་དང་ཚེ་དང་སྟོབས་བསྐྱེད་ཕྱིར། །ཤུ་དག་པྲ་མ་བི་ཤ་ལི། །ཤང་ཁ་པུཥྤའི་ལྡེ་གུ་ནི། །མར་དང་སྦྲང་ རྩིར་བཅས་པ་དག་།སྔགས་བཏབ་ཧ་རེ་ཎུ་ཙམ་སྦྱིན། །གསེར་དང་ཤུ་དག་མུ་མེན་དང་། །མ་ནུ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ། །གསེར་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ། །སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །དེ་ནས་མངལ་ཆུ་རྒྱམ་ཚ་ནི། །མར་དང་བཅས་པ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཆོ་ག ཡིས།།བཙས་པའི་ཆོ་ག་བྱེད་དུ་གཞུག་།སྙིང་ལ་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་ནི། །བཙས་ནས་ཁ་ནི་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཉི་མ་གསུམ་མམ་བཞི་པ་ལ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་ནུ་ཞོ་འབྱུང་། །དེ་བས་ཉིན་ཞག་དང་པོ་ལ། །དུས་གསུམ་དུ་ནི་སྦྲང་རྩི་མར། །བྱི་ཚེར་བ་དང་སྦྱར་བ་ལ། ། སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་བྱིས་པར་བྱིན། །གཉིས་པ་དང་ནི་གསུམ་པ་ལ། །ལཀྵྨི་དང་བསྐོལ་མར་བླུད་བྱ། །དེ་ནས་དང་པོའི་ནུ་ཞོ་ནི། །བཀག་པ་དེ་ལ་མར་སར་ནི། །ཞོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཚད་སྦྱིན་ཞིང་། །ནུ་ཞོ་དུས་གཉིས་བླུད་པར་བྱ། །མ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ནུ་ཞོ་བླུད། །དེ་ཡིས་ལུས ནི་འཕེལ་བྱེད་ཡིན།།དེ་མེད་མ་མ་ཤིན་ཏུ་བྱམས། །སྐྱོན་མེད་འཁྲིག་པ་སྤངས་པ་དང་། །རིགས་དང་རང་བཞིན་དེ་དང་མཉམ། །ནད་མེད་ན་ཚོད་དར་ལ་བབ། །བུ་མ་ཤི་ཤིང་བརྐམ་ཆགས་མེད། །གཉིས་ཀྱི་འོ་མ་བླུད་པར་བྱ། །དེ་གཉིས་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ནི། །ཕན་ པས་འབད་དེ་གསོ་བར་བྱ།།མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་སྨྱུང་བ་དང་། །ལུས་དུབ་ནུ་ཞོ་ཉམས་པའི་རྒྱུ། །བུ་རམ་ཆང་མ་གཏོགས་ཆང་དང་། །རླན་ཅན་ཤ་ཁུ་འོ་མ་དང་། །འོ་མ་ཅན་སྨན་མྱ་ངན་སྩོགས། །གོ་བཟློག་ནུ་ཞོའི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ།

复次，具寿子等大仙人们如是说道：
婴儿刚出生时，应除去胎衣，涂抹盐和酥油清洁。
之后，为减轻出生之苦，应灌注瓦拉（一种草药）芝麻油。
在其耳边，应敲击两石。
然后在其右耳，应诵此咒：
你从肢节肢节而生，从心中显现而出。
你名为我子，愿你活满百年，
愿你寿命百年，历经百秋，
愿你获得长寿。
愿星宿、方位、夜晚、
白昼护佑于你。
安适时，脐带应在
四指下用线系住。
然后切断脐带，
将脐带留置于肚脐处。
之后应以如达（一种草药）
芝麻油涂抹脐部。
以乳汁树煮沸之水，
或香味滋润之水，
用金银烧热
调温后沐浴。
然后以右手食指
包裹提起上颚，
头部覆盖油性棉布。
为增长智慧、寿命、体力，
以白芷、钵罗摩、毗沙梨、
商佉花制成的膏，
和酥油、蜂蜜调和，
加持咒语后给予芥子许。
金、白芷、木棉、
玛努、诃子粉，
金和余甘子粉，
和蜂蜜、酥油调制后服用。
然后使其呕出胎水和盐
及酥油。
依众生主仪轨
行生产仪轨。
心中诸脉
生后开通故，
三日或第四日
妇女乳汁方出。
是故第一日
三时以蜂蜜、酥油
和蒺藜调和，
加持咒语后给婴儿。
第二日及第三日
应饮用吉祥草煮制之酥油。
然后初乳
应禁止，以新鲜酥油
给予约二两，
乳汁一日两次饮用。
饮用生母乳汁，
此能令身体增长。
若无生母，应选慈爱，
无过失、离淫欲，
种姓、性情相当，
无病、年龄适中，
子女未亡、无贪著，
二人之乳汁可饮。
此二人饮食起居
应以有益方式精勤调护。
忧愁、发怒、饥饿、
疲劳是乳汁衰减之因。
除糖酒外，其他酒类、
湿润肉汤、牛奶、
含乳药物、忧愁等，
会逆转乳汁之流。

།མི་མཐུན་ཟས་ནི་ཟོས་པ་དང་། །ལྟོགས་ དང་སེམས་ནི་ཉམས་པ་དང་།།ལུས་ཟུངས་གནོད་བཅས་སྦྲུམ་མ་ཡི། །འོ་མ་བྱིས་པའི་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །ནུ་ཞོ་མེད་ན་རའམ་བའི། །འོ་མ་བྲི་ཧ་ཏི་སོགས་རྩའམ། །སྟིར་གཉིས་བསྐོལ་ཁ་རར་བཅས། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་བླུད་པར་བྱ། །དྲུག་པའི་མཚན་མོ་ཁྱད་པར་དུ། ། བསྲུང་དང་གཏོར་མའི་བྱ་བ་བྱ། །དེ་ཡི་གཉེན་གྱིས་མེལ་ཚེ་བྱ། །ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱང་བྱ། །ཞག་བཅུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །རང་རིག་འཚམ་པའི་ཆོ་ག་ནི། །བྱེད་དུ་གཞུག་ཅིང་བཙས་མ་བསླང་། །ལུས་ལ་ལྡོང་རོས་བ་བླ་དང་། །གི་ཝཾ་ཙནྡན་ཨ་ཀར་བཏགས། ། རྒྱུ་སྐར་ལྷ་འམ་ཉེ་དུ་ལས། །དྲས་པའི་ཡི་གེ་མཉམ་པ་ཡི། །མིང་ནི་བྱིས་པ་ལ་གདགས་བྱ། །དེ་ནས་རང་བཞིན་དབྱེ་ལས་བཤད། །གཟུགས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག་།མཁས་པས་བྱིས་པའི་མལ་སྟན་ནི། །བྱང་ངམ་ཤར་དུ་མགོ་བསྟན་ལ། །སྔས་དང་གོས་ནི གཙང་ཞིང་བཀྲུས།།འཇམ་ཞིང་གཉེར་མ་མེད་པ་ཡི། །གོས་ལ་གདོན་ནི་འཇོམས་བྱེད་པའི། །སྨན་གྱི་དུད་པས་བདུག་པར་བྱ། །བྱ་རོག་བསད་པ་སྣུམ་གསུམ་དང་། །བཅས་པའི་དུད་པས་བདུག་པར་བསྔགས། །བསེ་རུ་ལ་སོགས་གསོན་པོ་ཡི། །རྭར་བཏགས་ ནོར་བུ་བཟང་པོ་སྤུ།།བྲམྷི་འཚོ་བྱེད་ཨིནྤྲི་སོགས། །སྨན་ནི་བཟང་པོ་གདགས་པར་བྱ། །མཆོག་ཏུ་རྟག་པར་ཤུ་ངག་ནི། །ལག་གཉིས་མགུལ་དང་སྤྱི་བོར་གདགས། །དེས་ནི་ཚེ་དང་ཡིད་གཞུངས་དྲན། །བདེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་གདོན་ལས་བསྲུང་། །ཟླ་ བ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་པ་ན།།ནད་མེད་ཉིན་ཞག་ཤིས་པ་ལ། །མ་མའི་པང་དུ་སྤྲོ་བསྲིངས་ལ། །དགུན་གྱི་དུས་སུ་རྣ་བ་དབུག་།ཁྱེའུའི་དང་པོ་གཡས་པ་དབུག་།བུ་མོའི་གཡོན་པ་དབུག་པར་བྱ། །སྨན་པས་ཁབ་ནི་གཡས་པས་གཟུང་། །གཡོན་པས་རྣ་ཤལ་བཟུང་ནས་ནི། ། རྣ་བའི་ཁྱོན་གྱི་དབུས་ལས་ནི། །མཁུར་ཚོས་ཀྱི་ནི་ཕྱོགས་དག་ཏུ། །པགས་པ་དག་ནི་ཕུག་ནས་སུ། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྣང་བ་རུ། །མི་འགྱུར་བརྟན་པོར་བཟུང་ནས་ནི། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ནི་ཁུ་བས་བསྐུ། །དབུས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི། །བུ་ག་དྲང་པོར་ཅིག་ཅར་དབུག། དེ་ནས་རྩ་ནི་གཡས་པའི་ཕྱིར། །སྟེང་འོག་ངོས་གཉིས་གཏང་མི་བྱ། །ནག་པོ་གནད་འདྲ་དམར་པོ་སྟེ། །རྩ་དེ་ཕུག་ན་དམར་ཞིང་ན། །སྐྲང་ཞིང་ཚ་ལ་སྲ་བ་དང་། །གཉེའུ་རེངས་གཞན་དབང་ཅན་ནད་སྐྱེད། །དེ་རྣམས་ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་དུ། །གསོ་བ་དག་ནི་མྱུར་དུ་བྱ། །གནད དུ་ཕུག་ན་ཁྲག་མེད་ཅིང་།།ནད་དང་དམར་སོགས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཁབ་རྗེས་སྐུད་པ་སྣུམ་ཅན་ནི། །རྗེས་སུ་གཞུག་པ་ཉིད་དུ་བྱས། །ཏིལ་མར་རློན་པས་བསྐུ་བ་དང་། །རྒྱ་ཆེར་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། །རྣ་ཤལ་ཕུག་ནས་ཕན་ཟས་བྱིན། །དེ་འོག་སྡོང་བུ་སྦོམ་པོ་གཞུག་། ཞག་གསུམ་བཞག་ནས་རྨ་འཚོབས་ནས། །རིམ་གྱིས་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་སོ་སྐྱེས་ནས། །ནུ་ཞོ་འཐུང་ལས་རིམ་གྱིས་བཟློག་།སྔར་བཤད་འོ་མ་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། །ཁ་ཟས་ཡང་དང་རྟས་བྱེད་བྱིན། །ནུ་ཞོ་སྤངས་ནས་བི་ཡ་ལའི། །རྐང་དང་ཤིང་མངར་འབྲས ཡོས་དང་།།ཀ་ར་དཀར་པོ་ལ་དུ་སྦྱིན། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་སུག་སྨེལ་དང་། །ཁ་ར་འབྲས་ཡོས་དྲོད་སྐྱེད་སྦྱིན། །འཁྲུ་གཅོད་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།ཁ་ར་འབྲས་ཡོས་སྐྱོ་མ་སྦྱིན། །གནོད་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི། །སྨན་གྱིས་དེ་ཡི་ནད་བསལ་བྱ། །ཤིན་ཏུ་དྲགས་ ནད་མ་གཏོགས་གཞན།།རྣོ་སྨན་བཀྲུ་སྨན་ཀུན་ཏུ་སྤངས། །ཚུལ་མིན་སྐྲག་པར་མི་བྱ་སྟེ། །སྐྲག་ན་གདོན་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །གོས་ཀྱི་རླུང་དང་གཞན་རེག་དང་། །འགོམ་པ་ལ་ནི་དེ་བསྲུང་བྱ། །བྲམྷི་ཉུངས་ཀར་ཤུ་དག་དང་། །རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་ཤ་རི་བ། །

食用不相宜的食物、饥饿和心神不宁，以及身体组织受损的孕妇的乳汁会引起婴儿疾病。
如果没有母乳，应当用马或牛的乳汁，或者用毕力诃提等药草，或者用两种糖煮沸后喂食。
特别是在第六个夜晚，要做好守护和供养。亲属要守夜，也要表示欢喜。
到了第十天圆满时，应当按照各自的传统进行仪式，并为新生儿沐浴。身上涂抹龙脑香、白檀香和阿伽楼香。
从星宿神或亲属中询问，按照字数相等的原则为婴儿取名。
然后根据自然规律来观察婴儿的体形和寿命。
智者应当将婴儿的床铺朝向北方或东方，枕头和衣物要清洁干净。
柔软无褶皱的衣物要用能驱除邪魔的药物熏香。
推荐用乌鸦肉和三种油脂的烟熏。
要佩戴独角兽等活物的角、优质宝石、毛发、婆罗米、长寿药、因陀罗等良药。
最重要的是要经常在双手、颈部和头顶佩戴茱萸。这能增长寿命、稳定心智、增强记忆、带来安乐并防护邪魔。
在七个月或八个月时，选择无病且吉祥的日子，让婴儿坐在保姆的膝上，在冬季为其穿耳。
男孩先穿右耳，女孩先穿左耳。医生右手持针，左手扶住耳垂。
从耳廓中央朝向面颊方向，刺穿皮肤，使其不会被阳光照射到，要稳固地固定，然后涂抹红花汁。
要一次性刺穿中间自然形成的孔道。然后为了右侧的脉络，不要上下两边都穿。
黑色的要害处似乎是红色的，如果刺穿那条脉，会发红疼痛，肿胀发热变硬，会导致颈部僵硬和其他疾病。
对这些病症要根据具体情况迅速治疗。
如果没有刺中要害，就不会出血，也不会出现疾病和发红等症状。
针孔后要插入涂油的线，涂抹湿润的芝麻油，要充分滋养。
穿过耳垂后给予有益的食物，然后插入粗一些的棒子。
放置三天后伤口愈合，然后逐渐扩大。
之后当牙齿长出时，要逐渐断奶。给予前面所说的乳汁，以及易消化和滋补的食物。
断奶后给予毕亚拉根、甘草、炒米、白糖等。
给予嫩木榴、豆蔻和糖、炒米等增加体温的食物。
给予能止泻的达塔卡花、糖、炒米粥。
用不会产生副作用的药物治疗其疾病。
除非是极重的病症，否则要避免使用猛烈的药物和泻药。
不要不当地惊吓婴儿，如果受到惊吓会招致邪魔入侵。
要保护婴儿免受衣物的风、他人触摸和践踏。
婆罗米、白芥子、菖蒲、岩盐、肉豆蔻、夏利巴。

བྲམྷི་ཉུངས་ཀར་ཤུ་དག་དང་། །རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་ཤ་རི་བ། །པི་པི་ལིང་བཅས་ བསྐོལ་བ་ཡི།།སྨན་མར་དྲན་དང་ཡིད་གཞུངས་སྐྱེད། །ཚེ་འཕེལ་གདོན་ནི་མི་བཟད་འཇོམས། །འབྱུང་པོ་སྨྱོ་བྱེད་ཟློག་པར་བྱེད། །སོ་མ་ར་ཛ་ཤུ་དག་དང་། །སྦལ་པ་ཉེ་ཤིང་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཤང་ཀ་པུཥྤ་བྲམྷི་དང་། །པྲ་མ་སོ་མ་སྲང་རེ་ནི། །ལྡེ་གུ་བརྒྱད་ཆ་མར་བྲེ་ གང་།།འོ་མ་བཞི་འགྱུར་ནང་དུ་ནི། །བསྐོལ་བ་དེ་བླུད་དཔལ་ཡོན་དང་། །ཚེ་བློ་ཡིད་གཞུངས་དྲན་པ་སྐྱེད། །ར་ཡི་འོ་མ་ཨ་རུ་ར། །ཚ་བ་གསུམ་དང་པ་ཏ་དང་། །ཤི་ཀྲུ་ཤུ་དག་ལྕེ་མྱང་ཚ། །བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་དབྱངས་ཅན་དེ། །ཚིག་དང་བློ་གྲོས་དྲན་པ་དང་། ། ངག་གསལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཤུ་དག་སླེ་ཏྲེས་ཨ་རུ་ར། །ཉེ་ཤིང་བ་དང་ཤང་གི་ནི། ། པ་མརྒ་བསྐོལ་བ་ཡི། །སྨན་མར་ཡོན་ཏན་སྔ་མར་མཚུངས། །ཤུ་དག་དཀར་པོ་རུ་རྟ་གསེར། །རྒའི་པུཥྤ་གསེར་དང་བཅས། །ལྕགས་རྐྱགས་དང་ནི་དུང་དང་གསེར། ། ཀ་རཉྫ་དང་ཤུ་དག་གསེར། །རྐང་པ་རེ་རེས་བཤད་པ་བཞི། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་བཅས་ལྡེ་གུ། །ལོ་གཅིག་བྱིན་ན་ལུས་དང་བློ། །ཁ་དོག་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཤུ་དག་ཤིང་མངར་ལྕེ་མྱང་ཚ། །དོང་གྲ་ཤུ་ཏི་ཨ་རུ་ར། །རུ་རྟ་ཟུར་པ་པི་པི་ལིང་། །མར་བཅས ལྡེ་གུ་དག་དག་བྱེད།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གནས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་བྱིས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

白芥子、白芷和婆罗米草一起煮，加入岩盐、独活、沙利巴和胡椒，制成药油，能增强记忆力和专注力，延长寿命，降伏难以忍受的魔障，能驱除使人发狂的鬼魅。
白芷、蛙草、木槿、独活、尚迦花、婆罗米草、巴玛草和索玛草各一两，药膏八分之一，一升酥油，四倍牛奶，煮沸后服用，能增加福德、寿命、智慧、专注力和记忆力。
山羊奶、诃子、三辛香（干姜、胡椒、长胡椒）、巴达草、希格如草、白芷和岩盐煮制的药油，能增强语言能力、智慧、记忆力，使言语清晰，增强消化之火。
白芷、独活、诃子、木槿花和尚迦的帕玛尔加煮制的药油，功效与前者相同。
白色白芷、独活、金、花朵、金、铁锈、贝壳、金、卡兰加和白芷金，每种四份，加入蜂蜜和酥油制成药膏，服用一年能增强体力、智慧、肤色和气力。
白芷、甘草、岩盐、冬瓜、舒提、诃子、独活、祖巴和胡椒，加入酥油制成的药膏能净化身心。
以上为《医方精华》中后续医方章第一。
下面将讲解小儿疾病治疗章。

།འོ་མ་ཟས་དང་གཉི་གས་འཚོ། །བྱིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད། །དེ་དག་གནོད་ མེད་ལས་བདེར་འགྱུར།།གནོད་པ་ལས་ནི་ནད་རྣམས་འབྱུང་། །གང་ཞིག་ཆུ་དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས། །ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འོ་མ་དེ་ནི་སྐྱོན་མེད་ཡིན། །རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་ཆུ་སྟེང་འཕྱོ། །བསྐ་ཞིང་རྩུབ་ལ་ལྦུ་བ་ཅན། །དེ་ཡིས་བཤང་གཅི་སྲི་བར་བྱེད། ། མཁྲིས་ལས་གནོད་གྱུར་དྲོ་སྐྱུར་ཚ། །རི་མོ་སེར་སྣང་དེས་ཚ་སྐྱེད། །བད་ཀན་གྱིས་སྐ་ལན་ཚྭར་བཅས། །སྦྱིན་བག་ཅན་ལ་ཆུ་ནང་འབྱིང་། །ལྡན་པའི་མཚན་མ་འདྲེན་མ་སྟེ། །འདས་པའི་མཚན་མ་གསུམ་དང་ལྡན། །རང་གི་མཚན་མ་ཅི་འདྲ ལས།།དེ་འཐུངས་པས་ནི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །བྱིས་པ་རྟག་ཏུ་མི་བཟད་པར། །ངུ་བ་ལ་ནི་ནད་ཤེས་བྱ། །དེ་ནི་ཕྱོགས་གང་ཤས་ཆེར་འཛིན། །གང་དུ་རེག་པར་མི་བཟོད་པ། །དེ་ན་ནད་ཡོད་ཤེས་པར་བྱ། །མགོ་ནད་མིག་འབྱེད་ལས་ཤེས་བྱ། །སྙིང་ནད་ལྕེ་མཆུ་སོས་ གནོན་དང་།།དབུགས་དང་ཁུ་ཚུར་བསྡམས་ཤེས་བྱ། །ཁོང་ནད་བཤང་གཅི་སྲི་དང་སློན། །ནུ་མ་སོས་འདེབས་རྒྱུ་མ་འཁྲུག་།ལྟོ་སྦོ་རྒྱབ་ནི་འགུགས་དགྱེ་དང་། །ལྟོ་འགུགས་པས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ། །ཆུ་སོ་མཚན་ནད་བཤང་གཅི་སྲི། །སྐྲག་ཅིང་ཕྱོགས་ལྟ་ལས་ཤེས་ བྱ།།དེ་ནས་མ་མ་ནད་གཞི་དང་། །སྐྱོན་ནི་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །དེ་ལ་ནུ་ཞོ་རླུང་ཅན་ལ། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཞག་གསུམ་བླུད། །ཡང་ན་རུ་རྟ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།པ་ཏ་ཤུ་དག་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་ལ་ལ་ཕུད། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་ས་ར་ལ། །བྲི་ཤྩི་ཀ་ནི་པི་པི་ལིང་། ། ན་ལེ་ཤམ་ནི་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་ནས་རླུང་ནད་འཇོམས་པ་ཡི། །སྨན་མར་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད། །དེ་རྗེས་ཆང་གི་དྭངས་མ་བླུད། །སྣུམ་འགྱུར་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་། །དེ་འོག་འཇམ་རྩིའི་ལས་བྱ་ཞིང་། །དུགས་སོགས་རླུང་ནད་འཇོམས་པ་བྱ། །བིལ་བ་ར་སྣ་ཏི མུ་ས།།ཐང་ཤིང་ས་ར་ལ་བཅས་ཕྱེ། །མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། །དེ་བསྐོལ་ཁ་ར་དཀར་བཏབ་སྦྱིན། །མཁྲིས་པས་གནོད་ལ་སླེ་ཏྲས་དང་། །ཉེ་ཤིང་ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལ། །ཙནྡན་ཤ་རི་བ་བསྐོལ་བ། །མ་མ་དང་ནི་བྱིས་པར་བླུད། །ཡང་ན་གླ་སྒང་འབྲས་བུ་གསུམ། ། རྩ་མཁྲིས་པུ་ཙེ་ཤེལ་བླུད་བྱ། །ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་ཤུག་པ་སོགས། །པ་ཏོ་ལ་སོགས་སྡེ་བསྐོལ་བླུད། །སྨན་ནི་འདི་བསྐོལ་མར་དང་ནི། །མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་དང་། །བསིལ་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་སོགས་བྱ། །བད་ཀན་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ། །ཤིང་མངར རྒྱམ་ཚ་བཅས་པའམ།།རྒྱམ་ཚ་ཤིང་མངར་པི་པི་ལིང་། །མར་སྦྱར་བྱིས་པ་ལ་བླུད་བྱ། །དེ་ནས་པོ་སོན་ཆའི་མེ་ཏོག་།བཏགས་པ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུས་ནུ་མ་བྱིས་པའི་མཆུ། །བསྐུས་པ་བྱིན་པ་དེར་སློན་གཞུག་།མ་མ་རྣོན་པོས་སློན་དུ་གཞུག་།དེ་ནས་ཤག་ སོགས་རིམ་པས་སྤྱད།།གླ་སྐང་ལ་སོགས་བསྐོལ་བ་བླུད། །དེ་བཞིན་གོ་སྙོད་རྒྱ་སྤོས་དང་། །ཐང་ཤིང་དུག་མོ་ཉུང་བསྐོལ་བླུད། །ཡང་ན་གླ་སྒང་བོང་ང་དཀར། །ཤུ་དག་ཚ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བླུད། །ནུ་ཞོ་ཉེས་གསུམ་དྲི་མ་ཅན། །དྲི་མནམ་འཁྲུ་ཞིང་དུ་དང་འདྲ། །མ་བྲེ་གང་ ཤིང་སླ་ལ་རྒྱུན་བར་ཆད།།ལྦུ་བ་ཅན་དུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །བཤང་བ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། །ན་ཞིང་གཅིན་སེར་དཀར་ཞིང་སྐ། །རིམས་ནད་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །སྒྲེགས་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་ཞིང་གླལ། །ལུས་ན་ཡན་ལག་རྐྱོང་བ་དང་། །མཁུན་ཞིང་འདར་ལ་ མགོ་འཁོར་དང་།།སྣ་མིག་ཁ་ནི་ཤུ་བ་སོགས། །ནད་ནི་གཞན་དག་དེ་ལས་འབྱུང་། །འོ་མའི་བེ+ེ་སྣབས་ཞེས་བཤད་དེ། །གནོད་པའི་ནད་ནི་མི་བཟད་ཡིན། །དེ་ལ་མ་མ་བྱིས་པ་ལ། །སློན་སྨན་བཏང་བས་མྱུར་དུ་གསོ། །

以乳和食两者为生。婴儿分为三种。他们无害则安乐。从伤害中疾病生。
若与水相混合。并无过失。此乳无过。风损则浮于水面。涩而粗糙有泡沫。此使大小便闭结。
胆损则暖酸热。现黄纹理此生热。痰浊则厚带咸味。有粘性沉于水中。具足征相为混合。具足过去三征相。
依其本相如何。饮用则生疾病。婴儿若常不堪忍。啼哭即知有病。其于何处多执著。何处不能忍触摸。当知彼处有病。头痛从开眼可知。
心病从舌唇压迫。及气息握拳可知。腹病大小便闭结。以乳压迫肠道乱。腹胀背弯曲伸展。及腹部抽搐可知。水道生殖器病大小便闭结。惊恐观望而可知。
此后乳母病根。及过失如实医治。其中风性乳汁。煮十根药三日饮。或鹿茸、枳椇、巴达、白芷、布则谢勒。
甘草根、拉拉普、唐木及萨拉拉。蝎子、胡椒。那勒占煮后饮用。此后能破风病。任何药酥皆可饮。其后饮酒之清液。油性温和泻药施。
其后行温和涂敷。熏蒸等破风病行。毕勒巴、拉那、提木萨。唐木萨拉拉等粉。与酥油调和涂敷。或煮后加白糖给予。
胆损者施悉勒札。及涅兴、尼巴、巴托拉。旃檀、夏利瓦煮汤。乳母与婴儿饮用。或伽蓝根三果。
胆根布则谢勒饮。塔勒则等松树等。巴托拉等类煮饮。此药煮汤与酥油。及能除胆泻药。凉药涂擦涂抹等。
对于痰浊体性者。甘草加岩盐。或岩盐甘草胡椒。调酥油与婴儿饮。其后波松且花。研磨加蜂蜜。
涂敷乳房婴儿唇。涂抹后令吮吸。乳母令其猛吮吸。其后渐用刮等法。伽蓝根等煮饮。如是戈涅、檀香。
唐木毒母宁煮饮。或伽蓝根白附子。白芷五辛煮饮。乳汁三病垢腻。臭味泻如烟雾。
不调和稀薄且断续。有泡沫而泻。大便现种种颜色。痛且小便黄白浊。热病口渴食欲变。干呕干燥出现哈欠。
身痛肢体伸展。呻吟颤抖头晕。鼻眼口生疮等。其他疾病由此生。乳之过失称为浊涕。伤害之病不堪忍。对此乳母婴儿。施吮吸药速愈。

སློན་སྨན་བཏང་བས་མྱུར་དུ་གསོ། །ཐུག་སོགས་རིམ་པར་བཤད་པ་ནི། །ཤུ་དག་ ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་རྣམས།།སྐྱེར་པ་སྩོགས་པའང་བོང་ང་དཀར། །བ་ཏ་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །གླ་སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ་བསྐོལ་བླུད། །པ་ཐ་བཅའ་སྒ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སླེ་ཏྲེས་རྩ་མཁྲིས་ཤ་རི་བ། །ཐང་ཤིང་གླ་སྒང་མུར་བ་དང་། །དུག་མོ་ཉུང་བཅས་བསྐོལ་བ་བླུད། །ནུ་ཞོའི་ཉེས་ པ་སེལ་བའི་མཆོག་།རྗེས་འབྲེལ་ནད་ལ་ཇི་བཞིན་དུ། །དུས་ཤེས་པ་ཡིས་གསོ་བར་བྱ། །སོ་འབྱུང་བ་དག་ནད་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

服用药物后迅速痊愈。依次解说汤药等：
白芷等药物类别，
酸枣等以及白附子，
巴达和胡椒，
甘松、硼砂煮后服用。
巴达、草果、硼砂，
独活、胆草、夏枯草，
丁香、甘松、没药和，
莨菪草一起煮后服用。
这是消除母乳不适的最佳方法。
对于相关疾病也要，
懂得时机来医治。
牙齿生长时的诸病，
是一切病的根源。

།མཆོག་ཏུ་རིམས་དང་འཁྲུ་བ་དང་། །ལུད་པ་སློན་དང་མགོ་ནད་དང་། །བང་མིག་འཛག་པའི་ནད་དང་ནི། །ཤུ་བ རྣམས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད།།བྱི་ལའི་སྒལ་ཚིགས་བྱེ་བ་དང་། །རྨ་བྱའི་གཙུག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །བྱིས་པའི་སོ་ནི་སྐྱེ་བ་ན། །མི་ན་བ་ནི་ཅུང་ཟད་མེད། །དེ་ལ་ནད་ནི་ཇི་བཞིན་དང་། །ནད་སྟོབས་ཇི་བཞིན་འཇིགས་ཇི་བཞིན། །ཡུལ་དང་དུས་སྩོགས་རྣམ་ཕྱེ་སྟེ། །སྨན་གྱི་ སྦྱོར་བས་གསོ་བར་བྱ།།གནོད་དང་གནོད་བྱ་དེ་ཉིད་དང་། །རིམས་སོགས་ནད་ཀྱང་དེ་ཉིད་འབྱུང་། །དེ་བས་སྨན་ནི་དེ་ཉིད་དེ། །གཞོན་ཤ་ཅན་དང་ལུས་ཆུང་ཕྱིར། །ཟས་ཀུན་སྟེན་པར་མི་བྱེད་པས། །འདི་ཡི་ཚད་ནི་ཆུང་ངུ་སྦྱིན། །མར་དང་འོ་མ་ལ་ བརྟེན་པས།།བྱིས་པ་རྟག་པར་ཁོང་སྣུམ་ཡིན། །དེ་བས་འཕྲལ་དུ་སྐྱུག་སྨན་ནི། །འཇམ་པོ་བློ་དང་ལྡན་པས་བླུད། །འོ་མ་འོ་མ་ཟས་བསྟེན་ལ། །ནུ་ཞོ་ངོམས་པར་བྱས་པས་སློན། །ཟས་ཟ་བ་ལ་མར་བཅས་པའི། །ཐུག་པ་སླ་བར་བླུད་པར་བྱ། །བཀྲུ་སྨན་གྱིས་གསོ་ མས་གཏོང་དང་།།ཚད་ཆུང་ཚད་ཕྲན་དག་གིས་བྱ། །བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་ཇི་སྐད་བཤད། །མ་མ་ཉིད་ལ་གཏང་བར་བྱ། །མུར་བ་རྒྱ་ཤུག་ཚ་བ་གསུམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་འཛམ་བུའི་ཤུན། །ཐང་ཤིང་པ་ཏ་ཉུངས་ཀར་བཅས། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །ནུ་ཞོའི་ ཉེས་པ་སེལ་མཆོག་ཡིན།།པི་པི་ལིང་ངམ་སྐྱུ་རུ་ར། །ད་ཏ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག་གི་།ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུས་རྙིལ་ནི་བྱུག་པར་བྱ། །འུར་བྱ་སྲེག་པའི་ཤ་སྐམ་གྱི། །ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིས་སྦྲུས་པ་ཡིས། །བྱིས་པའི་སོ་ཡི་མྱུ་གུ་ནི། །མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤུ་དག་བྲི་ཧ་ ཏི་གཉིས་དང་།།པ་ཏ་གླ་སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །བོང་ང་མངར་བའི་སྨན་སྡེ་དག་།བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སོ་སྐྱེད་གྲུབ། །སྐྱེར་པ་ཐང་ཤིང་ས་རལ། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་ཉེ་ཤིང་བ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ཤྲི་ཡ་སེ། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ་ནི། །ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་མཆོག་།རླུང་ནི་བདེ་བར་ རྒྱུ་བར་བྱེད།།འཁྲུ་བའི་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །མིག་སེར་སྐྱ་རྦབ་ལུང་པ་འཇོམས། །བྱིས་པའི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །ཕན་ཞིང་མདོག་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད། །བཙོད་དང་སེང་ཕྲོམ་ད་ཏ་ཀི་།ཀུ་ཏ་ནན་ཏ་བ་ལ་གཉིས། །ས་ཧ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང་ནི། །མུངྒ་བིལ་བ་གཞོན་ ནུ་གཉིས།།རས་བལ་ས་བོན་བཅས་པ་དག་།ཆུ་བསྐོལ་བ་དང་མར་དང་ནི། །ཐལ་སྨན་ཞོ་ག་ཆུར་བསྐོལ་བས། །སོ་སྐྱེས་ལས་བྱུང་སྣ་ཚོགས་ནད། །འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་འཇོམས་བྱེད་དེ། །འོད་སྲུངས་རྒད་པོས་བཤད་པ་ཡིན། །བྱིས་པའི་སོ་སྐྱེས་ནད་ལ་ནི། །སྔགས་ཀྱིས་ མངོན་པར་གདབ་མི་བྱ།།སོ་སྐྱེས་པ་ཡི་ནད་གང་ཡིན། །གསོ་བས་རང་ཉིད་ཉེར་ཞིར་འགྱུར། །ཉིན་པར་གཉིད་དྲགས་ཆུ་གྲང་དང་། །ནུ་ཞོ་བད་ཀན་ཅན་བསྟེན་པས། །བྱིས་པའི་དངས་མ་རྒྱུ་བ་ཡི། །རྩ་རྒྱུན་བད་ཀན་གྱིས་བཀག་པའི། །ཡི་ག་འཆུས་དང་ཆམ་པ་དང་། ། དེ་ནས་བྱིས་པ་ལུས་སྐམས་ཤིང་། །མདོག་སྣུམ་མིག་ནི་དཀར་བར་འགྱུར། །རྒྱམ་ཚ་ཚ་གསུམ་ཤ་རང་ག་།བ་ཏ་ཀོ་རི་ཀ་ཏམ་པ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་སྐམས་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་པ་སོགས་ལ་གཏང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ཨ་ཤོ་ཀ་།ཚ་བ་ལྔ་བཅས ཕྱེ་མ་པན།།ད་ཏ་ཀི་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒྱ་ཤུག་ཕྱེ་མ་མར་བཅས་ཕན། །སཱ་ལ་པརྞི་ཤུ་དག་དང་། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་རམ་ཉེ་བ། །པི་པི་ལིང་དང་རྒྱ་སྤོས་དང་། །ལྕང་མ་ཨུཏྤལ་བ་སྤྲུ་བ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་གླ་སྒང་རྣམས། །སྲང་རེ་ཡི་ནི་ཚད་བྱས་ནས། །མར་ནི་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། ། རྩ་རྒྱུན་སྦྱོང་བའི་དམ་པ་ཡིན། ། ཤྭ་གནྡྷ་བྱེའུ་རུག་པ། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་པི་པི་ལིང་། །

极其容易引发发热、腹泻、咳嗽、头痛、胸眼漏疾以及疮疾等病症。猫的脊椎分离、孔雀的冠羽生长以及婴儿的牙齿生长时，没有不生病的。
对此应当根据病情、病势、病危程度，区分地域和时节等，用药物配伍来医治。
有害和受害的本质以及发热等病也是如此产生。因此药物也是如此，因为年幼体弱的缘故，不能服用所有食物，所以给予少量剂量。
因为依赖酥油和牛奶，婴儿经常腹内油腻。因此聪明者应立即给予温和的催吐药。
对于以牛奶为食者，当喂饱母乳后会呕吐。应当给予加入酥油的稀粥食用。
用导泻药治疗、下部疗法，应当用小剂量和微量来进行。导泻药等如前所述，应当用于母亲。
没药、沙棘、三辛香、三果、蒲桃皮、甘草、巴达和白芥子配以蜂蜜制成糊剂服用，是消除母乳不良的最佳方法。
胡椒或訶子、达塔卡花的粉末配以蜂蜜制成的糊剂涂抹在牙龈上。
用野鸡烤干的肉粉与蜂蜜调和，能迅速促进婴儿牙齿萌发。
白芷、两种勃里哈提、巴达、甘松、补骨脂、洋葱和甘味药类煎煮的酥油可促进牙齿生长。
醋栗、甘草、萨拉、两种勃里哈提、尼兴巴、黑叶、吉祥草配以蜂蜜酥油制成的糊剂，是增进胃火的最佳方法，使风得以顺畅运行。
能够降伏腹泻热病、呼吸不畅、黄眼、痰饮和咳嗽。对所有婴儿病症有益，且能增进肤色、气力和体力。
红花、升麻、达塔基、库塔、南塔、两种巴拉、两种萨哈、绿豆、两种幼小木苹果、棉花籽等用开水、酥油和碱性药、酸奶煎煮，能迅速降伏各种牙齿生长引起的病症，这是迦叶仙人所说。
对于婴儿牙齿生长的病症，不应施用咒语。任何牙齿生长引起的病症，经治疗自然会平息。
白天过度睡眠、饮用冷水、服用含有痰湿的母乳，会导致婴儿精华运行的脉道被痰湿阻塞，引起食欲不振和感冒，随后婴儿身体消瘦，肤色油腻，眼睛发白。
岩盐、三辛香、肉豆蔻、巴达、柯利卡、檀香配以酥油和蜂蜜制干，用于治疗食欲不振等症。
补骨脂、无忧花、五辛香粉末，达塔基、訶子、沙棘粉末配以酥油有益。
萨拉帕尼、白芷、两种勃里哈提、染茜、胡椒、丁香、柳树、青莲、巴斯布、甘草根、甘松各一两，配以一升酥油煎煮，是清通脉道的最佳方法。
阿魏、苦苣、勃里哈提和胡椒。

ཤྭ་གནྡྷ་བྱེའུ་རུག་པ། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་པི་པི་ལིང་། །བསྐོལ་བའང་ཡོན་ཏན་དེ་དང་འདྲ། །ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་པི་པི་ལིང་། །ཤུག་པ་ཙནྡན་ཨུཏྤ་ལ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་ཤ་རི་བ། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྐེམས་པ་ཡི། །ནད་ནི་འཇོམས་པར བྱེད་པ་ཡིན།།ཤྲིང་གི་མ་དུ་ལུང་ག་དང་། །ག་བྲའི་རྩ་བ་པི་པི་ལིང་། །ཐང་ཤིང་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ར་སྣ་དང་། །ཟངས་རྩི་བ་དང་ཛི་བ་ཀ་།མ་ཤ་མུངྒ་པརྞི་དང་། །བྱི་དང་ག་ནི་ལྡེ་གུར་བཅས། །རི་བོང་མགོ་བསྐོལ་ཁུ་བ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བླུད་གྱུར་ ན།།ལུས་སྐེམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་།ཤུ་དག་སླེ་ཏྲེས་ཀ་ཡསྠ། །སྤང་སྤོས་ཙ་རོང་ར་ཐུག་གཅིན། །ཆང་བསྐོལ་ཏིལ་མར་བསྐུས་པ་ཕན། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ་ཆ་མཉམ་དང་། །ཏིལ་མར་བྲེ་གང་ཞོ་ག་ཆུ། །བཞི་འགྱུར་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །སྐྱེར་པ་ཐང་ཤིང་རུ་རྟ་དང་། ། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་བ་ལི་ཀ་།ཙནྡན་མུར་བ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ར་སྣ་ཉེ་ཤིང་ཤིང་མངར་མཉམ། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་རྒྱ་སྐྱེགས་སོགས། །ཞེས་བྱ་བསྐུས་ན་ཕན་པར་འགྱུར། །སྟོབས་སྐྱེད་རིམས་དང་ཟད་བྱེད་དང་། །སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་དབུགས་མི་བདེ། །རླུང་གི་ནད་རྣམས་སེལ་བར བྱེད།།གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་འབྱུང་པོ་འཇོམས། །སྦྲུམ་མ་ལ་ཡང་བསྔགས་པ་ཡིན། །བོང་ང་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི། །པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །ལྡེ་གུ་བྱིས་པ་ལ་སྦྱིན་པ། །བོང་ང་དཀར་པོ་གཅིག་པོ་ཡིས། །ལྡེ་གུས་ལུད་པ་རིམས་སློན་བྲོ། ། བླ་བརྣན་གྱི་ནི་ནད་སེལ་བྱེད། །ནུ་ཞོ་འཐུང་ཞིང་སློན་པ་ལ། །དེ་ལ་ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བྲི་ཧ་ཏི། །འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་ལྔ། །སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་པར་བྱ། །པི་པི་ལིང་དང་ལན་ཚྭ་ལྔ། །བ་རི་བར་བྱི་དང་ག་།དེ་བཞིན་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བ་སྦྱིན། །དེ་བཞིན་ཚ་བ གསུམ་རེག་འཇམ།།ཤ་རི་ད་ཏ་རྨ་བྱ་སྲམ། །ཇི་སྙེད་པགས་པ་སྤུ་བསྲེགས་ལ། །སྣག་ཚ་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཕན། །སེང་ལྡེང་བལ་བུ་ཨརྫུན། །རུ་རྟ་པན་ཏ་ན་ཡི་ཁུ། །འོ་མ་མར་དང་བཅས་བསྐོལ་བས། །སློན་བྲོ་ཉེ་བར་སེལ་བར་བྱེད། །གང་གི་སོ་དང་བཅས་སྐྱེས་དང་། ། གང་གི་དང་པོར་ཡ་སོ་སྐྱེས། །བཀྲ་མི་ཤིས་པ་དེ་ལ་ནི། །ཞི་བ་བྱ་ཞིང་བྲམ་ཟེ་ལ། །ཡོན་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་བཞིན་སྐེམ་བྱེད་མཆོད་པར་བྱ། །བད་ཀན་འཁྲུགས་པས་རྐན་གྱི་ཤར། །རྐན་གྱི་འཛེར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེས་ན་རྐན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནི། །སྤྱི་བོ་དམའ་བ འབྱུང་བར་འགྱུར།།རྐན་ལྷུང་ནུ་ཞོ་འགྲས་པ་དང་། །སྐ་བ་འཐུང་ཞིང་བཤང་བ་སླ། །སྐོམ་དང་ཁ་གཡའ་མིག་ན་ཞིང་། །གཉའ་བ་འདེགས་དཀའ་སློན་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་རྐན་འདེགས་ནས་ཚིག་འཁུས། །ཐལ་བ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བསྐུ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། ། བ་ལང་གཅིན་ཁུ་རྒྱམ་ཚ་བསྐུ། །དོང་གྲ་སྐྱེར་པ་ཤིང་ཚ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ནྱ་གོ་དྷའི་ལོ་མར། །གཏུམས་ལ་བ་ལང་ལྕི་བས་བྱུག་།དེ་རྗེས་མེ་མར་མྱུར་དུ་བསྲེག་།ཁུ་བས་རྐན་དང་ཁ་བསྐུ་ཞིང་། །མིག་ཏུ་ཡང་ནི་བླུགས་པར་བྱ། །རུ་རྟ་ཤུ་དག་ཨ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ ནི།།ནུ་ཞོར་བཅས་པ་བྱིས་པ་བླུད། །རྐན་གྱི་འཛེར་པ་ལས་ཐར་འགྱུར། །དྲི་མས་གོས་སམ་རྡུལ་བ་ལས། །གཞང་ཁར་བད་ཀན་ཁྲག་ལས་འབྱུང་། །རྨ་ནི་ནང་དམར་གཡའ་བ་དང་། །བླ་བརྣན་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལ་ལས་མ་མོའི་ཉེས་པར་བཤད། །གཞན་ དག་ལུས་སྲུལ་པོས་བྱས་ཟེར།།རྒྱབ་ཀྱི་ཐོར་བུ་གཞང་སྡེབས་ཟེར། །ལ་ལས་དེ་མིང་མེད་ཅེས་བཤད། །དེ་ལ་མ་མ་བད་མཁྲིས་དག་།སེལ་བའི་སྨན་གྱིས་ནུ་ཞོ་སྦྱར། །ཙནྡན་དཀར་ཆུ་བསིལ་བ་དང་། །

阿魏、小茴香、印度茄、胡椒煎煮后的功效也相同。
甘草、白芷、胡椒、杜松、檀香、乌巴拉、棉花叶、夏利瓦，用煎煮的酥油治疗消瘦病。
木蜜、龙葵、甘草根、胡椒、檀香、阿魏、两种拉涅、拉纳、铜草、吉瓦卡、豆类、蒙格巴尼、必栗迦连同糊剂，兔头煎煮的汤液，用煎煮的酥油服用，是增长消瘦身体的最佳方法。
白芷、独活、卡雅斯塔、香附、查荣、羊尿，用酒煎煮的芝麻油涂抹有效。
红花汁液等量，芝麻油一升，酸奶、水四倍，阿魏、柏树、檀香、茜草、哈列努卡、瓦利卡、檀香、莫尔瓦、水晶、拉纳、尼兴、甘草等量，煎煮的芝麻油和红花等涂抹有效。
增长体力、治疗发烧、消瘦病、精神错乱、健忘症、呼吸不畅，能祛除风病，降伏夜叉、罗刹、部多，对孕妇也有益。
洋葱、卡尔卡塔辛吉、胡椒和蜂蜜调制，制成糊剂给儿童服用。
单独用白洋葱制成的糊剂能治疗咳嗽、发烧、呕吐、上气病。
对于饮用母乳和呕吐的人，应给予酥油、蜂蜜、坎达卡利、印度茄、果汁和五辛调制的糊剂。
胡椒和五种盐、瓦利、必栗迦同样制成糊剂服用。
同样三辛温和，夏利达塔、孔雀肉，凡是皮毛烧焦后，与墨、蜂蜜、酥油调制有效。
紫檀、棉花、阿尔准、茜草、潘塔那的汁液，与牛奶、酥油一起煎煮，能治疗呕吐。
凡是带牙而生，或最先长出上牙者，这是不吉祥的，应做息灾法事，并供养婆罗门，同样也应供养消瘦病的神。
因痰病紊乱而在上颚部位，称为上颚肿块，因此上颚部位的头顶会变低。
上颚下垂时饮用母乳会呛到，喝稠的东西，大便稀，口渴、牙龈发痒、眼睛疼痛，脖子难以抬起，会呕吐。
对此应提升上颚，用大麦粒灰与蜂蜜调制涂抹。或者用荜茇、胡椒、牛尿、岩盐涂抹。
冬虫夏草、柏树、桂皮的糊剂用尼亚格罗达树叶包裹，涂上牛粪，然后迅速用火烧。用其汁液涂抹上颚和口腔，也要滴入眼睛。
茜草、白芷、诃子与蜂蜜调制的糊剂，加入母乳给儿童服用，能治愈上颚肿块。
由于污垢或尘土，肛门处会生痰和血液，伤口内部发红发痒，会出现多种上气病。
有人说是母神作祟，有人说是尸鬼所为，背部的疮疡称为肛门疮，有人说此病无名。
对此应用治疗母神和痰胆的药物调入母乳，白檀香和凉水。

སེལ་བའི་སྨན་གྱིས་ནུ་ཞོ་སྦྱར། །ཙནྡན་དཀར་ཆུ་བསིལ་བ་དང་། །ལྡན་པའི་སྐོམ་ནི་ནང་ནས་བླུད། །དེ་དང་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་ནི། ། སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་རྨ་བསྐུ་བྱ། །རྒྱ་ཤུག་འབྲས་བུ་གསུམ་བླག་ཤའི། །ཤུན་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བླུགས་བྱ། །ནག་ཆུར་གི་ཝང་སྤངས་མ་དང་། །དངུལ་རྡོ་བ་བླ་ལྡོང་རོས་ནི། །སྐྱུར་དང་བཏགས་པས་བསྐུ་བྱ་ཞིང་། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་སྐྱེར་ཁཎ་དང་། །དུང་ནི་ཞིབ ཏུ་བཏགས་པའམ།།དུང་གི་ལྟེ་བ་ཤ་རི་བའམ། ། ས་ན་ཡི་ཤུན་པ་ནི། །ཕྱེ་མ་བཏགས་པ་གདབ་པར་བྱ། །དམར་ཞིང་གཡའ་བའི་ཤས་ཆེ་ལ། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །གཞང་སྡེབས་ནད་ལ་མཁྲིས་པ་ཡི། །རྨ་ལ་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་བསྔགས། ། པ་ཏ་གླ་སྒང་སེར་པོ་གཉིས། །ག་བྲའི་རྩ་བ་བྱི་དོང་ག་།པུརྞ་རྣ་བ་བིལ་བར་བཅས། །བྲིཤྩི་ཀ་ལི་ཚ་བ་གསུམ། །མར་བཅས་བསྐོལ་བ་ཚད་ཙམ་བལྡགས། །ས་ཟོས་ནད་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། །ནད་ནི་གང་གི་སྨན་གང་ཡིན། །དེ་ཡིས་ནུ་མ་བསྐུས་ནས་ནི། ། ཡུད་ཙམ་འདུག་ལ་དེ་རྗེས་བཀྲུ། །བླུད་ན་ནད་ནི་དེ་དེས་སེལ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། གནས་ཕྱི་མའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱིས་པའི་གདོན་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་སྐེམ་བྱེད་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། ། གདོན་ནི་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་ལྔ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ཅན་བདུན། །ལྷ་ཆེན་པོ་ཡི་སྤྲུལ་པ་ཡིན། །སྐེམ་བྱེད་ས་ག་ལུག་ཐུག་གདོང་། །ཁྱི་གདོང་ཡི་དྭགས་ཞེས་བྱ་དང་། །བྱ་གདོན་སྲུལ་མོ་གྲང་བ་ཡི། །སྲུལ་མོ་ལོང་མ་ལུས་སྲུལ་པོ། །དེ་བཞིན་བཞིན་གྱི རྒྱན་ཅན་མ།།ནམ་གྲུ་ནམ་གྲུ་སྐེམ་མའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཟུང་བའི་ཚུལ། །རྟག་ཏུ་ངུ་དང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །སྤྱིའི་ཚུལ་སྐྲག་དང་གླལ་བ་དང་། །སྨིན་མ་འདེགས་ཤིང་རྨྱ་བ་དང་། །ལྦུ་བ་སློན་ཞིང་གྱེན་དུ་བལྟ། །མ་མཆུ་སོས་འདེབས་གཉིད་ཡར་དང་། །ངུ་ ཞིང་མཁུན་ལ་ནུ་ཞོ་ལ།།མི་དགའ་སྐད་ནི་འགྱུར་བ་དང་། །གློ་བུར་དུ་ནི་སེན་མོ་ཡིས། །རང་གི་མ་མའི་ཡན་ལག་འབྲད། །དེ་ལ་སྐེམ་བྱེད་ཀྱིས་ཟིན་རྟགས། །མིག་གཅིག་མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་མགོ་བོ་རྡེགས། ། ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་ཤིང་ལུས་རེངས་ལ། །རྡུལ་བཅས་སྐྱེ་བ་རེངས་པ་དང་། །སོ་འཆའ་ནུ་ཞོ་ལ་མི་དགའ། །སྔངས་ཤིང་ངུ་ལ་སྐད་གསང་ཉམས། །ཁ་ཡོ་ཁ་ཆུ་སྐྱུགས་པ་དང་། །མི་བཟད་པར་ནི་གྱེན་དུ་བལྟ། །ཚིལ་ཁྲག་དྲི་བྲོ་ཡིད་མི་དགའ། ། བཤང་བ་ཁུ་ཚུར་ལ་བཅང་ཞིང་། །མཁུར་ཚོས་མིག་དང་སྨིན་མ་གཅིག་།གཡོ་ཞིང་མིག་ནི་གཉི་ག་དམར། །དེས་ནི་ཡན་ལག་ཉེས་ཉམས་པའམ། །འཆི་བ་ཁོ་ནར་བྱེད་པར་འགྱུར། །སྐེམ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་མཚན་མ་ནི། །དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ཡང དང་ཡང་།།སྐྲ་འབལ་རྐེ་བ་འགུགས་པ་དང་། །རྣམ་པར་འདུད་ཅིང་གླལ་བཞིན་དུ། །བཤང་དང་གཅི་བ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ལྦུ་བར་སྐྱུག་ཅིང་གྱེན་དུ་ལྟ། །རྐང་ལག་སྨིན་མས་གར་ཡང་བྱེད། །ནུ་མ་རང་ལྕེ་སོ་ཡིས་འདེབས། །ཀུན་ཏུ་གཡོ་ཞིང་ གཉིད་ཡང་རིམས།།ཁྲག་ནི་རྣག་གི་དྲི་བྲོ་བའོ།

用清凉药物调配乳汁，用白檀香水调配清凉的饮品从内服用。以及用巴豆糖与蜂蜜涂抹伤口。
用荆棘果实、三果、榔树皮煮成的水冲洗。
用黑水、雄黄、硫磺、银矿石、岩兰草与酸性物质研磨后涂抹。或者用甘草、巴豆糖和贝壳细磨，或者贝壳的中心部分、肉豆蔻，或者用榔树皮研磨成粉末敷上。
对于红色且有瘙痒严重的，用水蛭放血。对于痔疮病中的胆病，所有这些都是有益的。
巴达拉、两种黄色的山药、伽布拉根、毕栗钵、补尔那尔那瓦、木槵子，以及蝎子、三辛香，与酥油一起煮沸适量服用，可以治愈土咬病。
任何病症用什么药，就用那种药涂抹乳房，稍待片刻后清洗，如此服用则能治愈该病。
《医论八支精华》后篇第二章。
下面讲解治疗小儿鬼病的章节。为了防护古代的消瘦症，有五种男性形态的鬼和七种女性形态的鬼，是大天神的化现。
消瘦鬼、萨嘎鬼、羊头鬼、狗头鬼、饿鬼，以及鸟鬼、腐女、寒腐女、瞎腐女、腐身女，还有庄严面女、南竹女、消瘦南竹女。
被这些鬼附身的症状：经常哭泣和发烧，普遍表现为惊恐、打哈欠、扬眉、说胡话、吐沫、向上看、咬嘴唇、睡不安稳，哭泣呻吟且不喜欢母乳，声音改变，突然用指甲抓挠自己母亲的肢体。
其中被消瘦鬼附身的征兆：一只眼睛流泪，反复撞击头部，一侧身体虚弱且僵硬，出汗，头发僵直，磨牙，不喜欢母乳，惊恐哭泣且声音嘶哑，嘴歪、流涎呕吐，难忍地向上看，油血气味令人不悦。
握紧粪便成拳头，一边脸颊、眼睛和眉毛抽动，双眼发红。这会导致肢体受损或必定死亡。
消瘦遗忘鬼的特征是：记忆力减退，反复拔头发、弯曲脖子，完全弯腰且打着哈欠排泄大小便，吐泡沫且向上看，手脚眉毛做各种动作，用牙咬自己的乳房和舌头。
到处乱动且睡眠发烧，血液有脓的气味。

།ལུག་ཐུག་གདོན་གྱི་རྟགས་ཀྱི་ནང་། །སྦོ་ཞིང་རྐང་པ་ལག་པ་དག་།འདར་ཞིང་ལྦུ་བ་སྐྱུགས་པ་དང་། །སྐོམ་དད་ཆེ་འཁྲུ་ཆང་པ་སྡོམ། །སྐད་གསང་དམའ་ཞིང་མདོག་མི་སྡུག་།མཁུན་ཅིང་སློན་པར་བྱེད་ པ་དང་།།ལུད་པ་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་གཉིད་ཡར། །སོ་ཡིས་མཆུ་གནོན་ཡན་ལག་སྡུད། །རེངས་ཤིང་ལུག་ཐུག་དྲི་བྲོ་ལ། །གྱེན་དུ་ལྟ་ཞིང་དགོད་པ་དང་། །བར་དུ་འགུགས་ཤིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །བརྒྱལ་ཞིང་མིག་གཅིག་སྐྲངས་པ་ཡན། ། ཁྱི་ཡི་གདོང་གི་རྟགས་གྱུར་པ། །འདར་ཞིང་བ་སྤུ་ལྡང་བ་དང་། །རྔུལ་ཞིང་མིག་ནི་འཛུམས་པ་དང་། །རྒྱབ་ཏུ་གུག་ཅིང་ལྕེ་དང་སོ། །མཆུ་དང་རྐན་སྒྲ་འབྱིན་ཞིང་སྐྱུགས། །བཤང་བའི་དྲི་འབྱུང་ཁྱི་སྐད་འབྱིན། །ཡི་དྭགས་ཀྱི་ནི་གདོན་གྱི་རྟགས། །བ་སྤུ་ལྡང ཞིང་ཡང་ཡང་སྡང་།།གློ་བུར་དུ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །འཁྲུ་ཞིང་སློན་བྱེད་ལུད་པ་ལུ། །གླལ་སྐོམ་མི་རོའི་དྲི་དང་ལྡན། །ལུས་ནི་བསྐྱོད་ཅིང་གཡོ་བ་དང་། །སྐེམ་ཞིང་རེངས་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཁུ་ཚུར་སྡོམ་ཤིང་མཆི་མ་འཛག་།བྱ་གདོན་ ལུས་ལྷོད་འཁྲུ་བར་བྱེད།།ལྕེ་རྐན་ལྐོག་མར་རྨ་འབྱུང་ཞིང་། །ཐོར་བུར་ན་ཞིང་ཚ་ལ་གནག་།ཚིགས་དག་ཏུ་ནི་ཡང་ཡང་འབྱུང་། །མཚན་མོ་སྐྱེ་ལ་ཉིན་མོ་འབྲི། །ཁའམ་བཤང་སྒོ་འགགས་པ་དང་། །འཇིགས་ཤིང་བྱ་ཡི་དྲི་དང་ལྡན། ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །སྲུལ་མོའི་སློན་ཞིང་འདར་བ་དང་། །ལུས་སྙོམ་མཚན་མོ་གཉིད་ཡར་དང་། །སྐྱིགས་བུ་ལྟོ་སྦོས་འཁྲུ་བ་དང་། །སྐོམ་ཞིང་གཅིན་ནི་སྲི་བ་དང་། །ལུས་ལྷོད་བ་སྤུ་གཤོར་བ་དང་། །ཁ་ལྟར་དྲི་ནི་མནམ པ་ཡིན།།གྲང་བའི་སྲུལ་མོ་འདར་བ་དང་། །ངུ་ཞིང་ཟུར་གྱིས་བལྟ་བ་དང་། །སྐོམ་ཞིང་འཁྲུ་ལ་རྒྱུ་མ་འཁྲོག་།ཞག་ལྟར་དྲི་ནི་མནམ་པ་དང་། །ཡན་ལག་ལོགས་གཅིག་གྲང་བ་དང་། །ཅིག་ཤོས་དྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྲུལ་མོ་ལོང་མའི་སློན་ པ་དང་།།རིམས་དང་ལུད་པ་གཉིད་ཆུང་དང་། །བཤང་བ་སླ་ཞིང་མདོག་མི་སྡུག་།དྲི་ང་བསྐུས་པས་མྱུར་དུ་སྐམ། །མཐོང་བ་ཉམས་ཤིང་མིག་ན་གཡའ། །མིག་སྐྲངས་གློ་བར་གྱུར་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་མི་དགོད་ནུ་ཞོ་འགྲས། །མདོག་མི་ སྡུག་ཅིང་ང་རོ་རྩུབ།།མདོག་ཉམས་ཉ་ཡི་དྲི་དང་ལྡན། །ཡང་ན་དྲི་ནི་སྐྱུར་བཅས་ཡིན། །བཞིན་རྒྱན་ཅན་གྱིས་རྐང་པ་དང་། །ལག་པ་གདོང་ནི་མཛེས་པ་དང་། །རྩ་ནི་ནག་པོར་སྣང་བ་ཡིས། །ལྟོ་བ་ཁྱབ་ཅིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཡི་ག་འཆུས་ ཤིང་ཡན་ལག་ན།།བ་གཅིན་ལྟ་བུའི་དྲི་འབྱུང་འགྱུར། །ནམ་གྲུ་གནག་ཅིང་སྔོ་བ་དང་། །མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་མེད་ཅིང་། །མིག་འགུལ་སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་ལུ། །ཁ་ནི་ཡོ་ཞིང་དམར་བ་དང་། །ལུག་ཐུག་དྲིར་ལྡན་རིམས་འདེབས་སྐེམ། ། བཤང་བ་སྔོ་ཞིང་སླ་བ་ཡིན། །ནམ་གྲུ་སྐེམ་མོས་ལུས་ཀུན་ནི། །རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །སྐྲ་འབྱི་ཟས་ལ་མི་དགའ་དང་། །སྐད་གསང་ཞུམ་ཞིང་མདོག་མི་སྡུག་།བཤང་བ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་དང་། །ལྟོ བར་རྩ་ཡི་མདུད་པ་ཆགས།།ངུ་ཞིང་བྱ་རྒོད་དྲི་ལྡན་ལ། །ཡུན་རིང་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ལྟོ་བ་རྨེན་བུ་ཟླུམ་པོ་འབྱུང་། །བཤང་བ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། །ལྕེ་ཡི་དབུས་ནི་དམའ་བ་དང་། །རྐན་ནི་གནག་འགྱུར་དེ་སྤང་བྱ། །ཁ་ཟས་ མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་ནི།།བྱིས་བ་གང་ཞིག་ལུས་སྐེམ་བྱེད། །སྐོམ་པས་ཉེན་ཅིང་མིག་ཉམས་པ། །དེ་ནི་ནམ་གྲུ་སྐེམ་མོས་གསོད། །འཚེ་བ་ལ་དགའ་མཆོད་པར་འདོད། །གདོན་རྣམས་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

羊魔附身的征兆中：腹胀手脚颤抖，吐白沫，口渴腹泻，酒瘾大。声音低沉面色不悦，呻吟流涎，咳嗽打嗝嗜睡，牙齿咬唇四肢蜷缩。
身体僵硬有羊膻味，向上看且大笑，中途抽搐发烧，昏厥一眼肿胀。
狗魔附身的征兆是：颤抖汗毛竖立，出汗眼睛眯起，背部弯曲，舌齿唇腭发出声响并呕吐。排泄物有异味发出狗叫声。
饿鬼附身的征兆：汗毛竖立反复愤怒，突然发烧，腹泻流涎咳嗽。打哈欠口渴有尸臭味，身体摇晃颤动，消瘦僵硬面色不悦，握拳流泪。
鸟魔附身使身体松软腹泻，舌腭喉咙生疮，局部疼痛发热发黑，关节处反复发作。夜间发作白天减轻，口或肛门堵塞，恐惧且有鸟臭，发烧。
尸魔使人流涎颤抖，身体平衡夜间失眠，打嗝腹胀腹泻，口渴小便少，身体松软毛发竖立，有腐臭味。
寒尸魔使人颤抖，哭泣斜视，口渴腹泻肠鸣，有油脂臭味，一侧肢体发冷，另一侧发热。
尸魔盲女使人流涎，发烧咳嗽失眠，大便稀薄面色不悦，涂香料快速干燥，视力减退眼痒，眼睛肿胀咳嗽，打嗝不笑乳汁减少。
面色不悦声音粗糙，面色憔悴有鱼腥味，或带酸味。
美貌者使人手脚脸部美丽，黑色血管遍布腹部并发烧，食欲不振四肢疼痛，发出牛尿般的气味。
黑肩魔使人肩部发黑发青，无眼耳鼻，眼动打嗝咳嗽，嘴歪发红，有羊膻味发烧消瘦，大便发青且稀薄。
瘦肩魔使全身发烧，脱发厌食，声音低沉面色不悦，大便杂色，腹部血管结节，哭泣有秃鹫臭味，长期患病。
腹部出现圆形肿块，大便杂色，舌中部低陷，上颚发黑应当避免。虽然多吃食物，婴儿仍然消瘦，口渴眼力减退者，会被瘦肩魔夺命。
喜欢伤害渴望供养，是诸魔附身的原因。

།དེ་ལ་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །བྱིན་ ཚེ་སྣ་ནས་འཛག་པ་དང་།།ལྕེ་ཉམས་མིག་ནི་གཏིང་དུ་འབྲོས། །འདེགས་བྱེད་མིག་ནི་མཆི་མར་བཅས། །ཉམ་ཆུང་ཚིག་ནི་དམན་པ་དང་། །དྲི་ང་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྐེམ་ཞིང་རང་གི་བཤང་དང་གཅི། །ལག་པས་ཉེད་ཅིང་སྨོད་མི་བྱེད། ། ལག་པས་བཏེག་སྟེ་འབད་པ་ཡིས། །བདག་དང་དེ་བཞིན་གཞན་ལ་རྡེག་།མཚོན་དང་ཤིང་སྩོགས་ཀྱིས་རྡེག་ཅིང་། །འབར་བའི་མེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། །ཆུ་ནང་འབྱིང་ཞིང་ཁྲོན་པར་ལྟུང་། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲར་བྱེད་བར་འགྱུར། །སྐོམ་དད་ཆེ ཞིང་ཚ་བས་རྣག་།སློན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། །བུ་ག་ཀུན་ནས་ཁྲག་འཛག་ཅིང་། །འཆི་ལྟས་བྱུང་བ་དེ་སྤང་བྱ། །དགའ་བ་འདོད་པས་གཟིར་གྱུར་པ། །དབེན་པར་བུད་མེད་འདོད་སྨྲ་དགའ། །དྲི་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྒྱན་དགའ། །མགུ ཞིང་ཞི་བ་གསོ་བ་དཀའ།།ལྕེས་ནི་ཁ་ལ་ཉུག་པ་དང་། །མཆུ་རྐན་གྲེ་བ་སྐམས་པ་དང་། །དོགས་པས་ལྟ་ཞིང་ངུ་བ་དང་། །སེམས་ཁོང་ཆུད་ཅིང་ཞུམ་པ་དང་། །ཟས་འདོད་ལྟོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །བྱིན་ན་ཟ་བར་མི་འདོད་ལ། །གཏོར་མ་ འདོད་པས་ཟིན་པ་སྟེ།།དེ་ནི་གསོ་སླ་ཡིན་པར་བཤད། །གསོད་འདོད་པ་ལ་གྲུབ་པ་ཡི། །སྔགས་བཟླས་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་པས་གཞོམ། །ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་ཅི་འདོད་པར། །དགའ་དང་གཏོར་མ་སོགས་སྦྱིན་པས། །དེ་ནས་གསོ་རུང་གདོན་ལ་ནི། །བྱིས་པ་ ཁང་པ་དབེན་པར་བཞག་།ཞག་གསུམ་ཆག་ཆག་ཕྱག་དར་བྱས། །རྟག་ཏུ་མེ་ནི་གཞག་པ་ཡི། །བུ་ཏིའི་མེ་ཏོག་བསིལ་མ་དང་། །འདབ་མ་ས་བོན་ཉུངས་ཀར་གཏོར། །གདོན་འཇོམས་ཏིལ་མར་སྦར་བ་ཡི། །མར་མེས་གདོན་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། ། ནད་གཡོག་ཉལ་པོ་ཆང་དང་ཤ་།ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །མར་ནི་རྙིང་པས་བསྐུས་ནས་ནི། །བ་ལ་ནིམ་པ་སྟར་ཀ་རི། །དོང་གྲ་ཐང་ཤིང་ཀ་ཏང་ག་།འཛམ་བུ་དང་ནི་ཏ་མ་ལ། །ཀ་ཏྲི་ན་དང་ལྕམ་པ་དང་། ། བ་མརྒ་མ་ཏ་ལི། །མ་དུ་ཤི ཀྲུ་ཞེས་བྱ་དང་།།ཀ་ཀ་ཛ་ཀ་ཤྭེ་ཏ་ཆེ། །བིལ་རྐང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་། །ཀ་དམ་བ་བཅས་ཀ་རཉྫ། །ཆུ་ནི་དྲོ་འཇམ་དག་གིས་བཀྲུ། །སྟག་དང་གཟིག་དང་སེང་གེ་སྦྲུལ། །དོམ་གྱི་པགས་པ་མར་དང་བཅས། །བདུགས་པས་ཁྲུས་བྱས་འོག་ཏུ་བདུག་།པུ་ཏི་ ཉུངས་ཀར་ཤ་རཾ་ག་།ཤུ་དག་གོ་བྱེ་ལ་ལ་ཕུད། །རུ་རྟ་མར་སྦྱར་བདུག་པས་ནི། །གདོན་ཀུན་ལས་ནི་ཐར་བྱེད་ཡིན། །ཡུངས་ཀར་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། །ཤུ་དག་ཀ་ར་བཱི་རའི་རྩ། །དྲོ་བ་མར་སྦྱར་བདུག་པས་ནི། །གདོན་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །བ ལང་རྭ་དང་རུས་པ་སྤུ།།པགས་པ་བྱི་ལའི་རྟུག་པ་དང་། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །མར་དང་བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་དང་། །རས་བལ་ས་བོན་པོ་སོན་ཆ། །ནས་དང་ར་སྤུ་ཐང་ཤིང་དང་། །ཉུངས་ཀར་རྨ་བྱའི་སྒྲོ་དང་པོག་།སྐྲ་དང་ཕུབ་མ་ཕ་བང་དང་། །རྫ་ མར་ར་ཐུག་གཅིན་དང་སྦངས།།ཞིབ་བཏགས་པ་ཡི་བདུགས་པས་ནི། །འབྱུང་པོའི་གདོན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །མི་བཟད་རིམས་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད། །བྱི་ཚེར་ཨ་མྲའི་ཚི་གུ་དང་། །རྒྱ་སྤོས་མངར་སྡེ་ན་ལེ་ཤམ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞྀ་གླ་སྒང་རྣམས། །ལྡེ་ གུར་བྱས་པ་མར་དང་ནི།།འོ་མ་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཁུར། །བཅས་བསྐོལ་དེ་ནི་གདོན་འཇོམས་མཆོག་།ར་སྣ་ཨཾ་ཤུ་མ་ཏི་གཉིས། །བ་ལ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ། །གླ་སྒང་བཏགས་ཏེ་མར་དང་བསྐོལ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་། ཐལ་ཏྲེས་པ་ཏྲ་བྱི་དང་ག་།ཤིང་མངར་ཤིང་ཀུན་པ་ཡ་སྱ། །ཐང་ཤིང་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་བཅས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུ་མར་དང་བསྐོལ་བས་ནི། །རྟག་ཏུ་བྱིས་པ་ལ་ཕན་ཞིང་། །ནད་དང་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས། །མེ་དྲོད་སྟོབས དང་ཁ་དོག་སྐྱེད།།ཤ་རི་བ་དང་མུ་ར་དང་། །བྲམྷི་ཤུ་དག་ཤང་ཁི་ནི།

对于具有伤害性质的，
施予时从鼻子流液，
舌头受损眼睛深陷，
眼睑带有泪水，
语言微弱低下，
会发出臭味，
消瘦，对自己的大小便，
用手揉搓而不厌恶，
用手举起用力地，
打击自己和他人，
用武器和木棒等打击，
投入燃烧的火中，
沉溺水中掉入井中，
还会做其他类似的事，
极度口渴且发热化脓，
会变得潮湿，
从所有孔窍流血，
出现死兆时应当避免，
被欲望折磨的欢喜，
喜欢在僻静处谈论女人，
喜欢香气花鬘装饰，
满意而平静难以治愈，
舌头在口中舔动，
嘴唇上颚喉咙干燥，
怀疑地观看并哭泣，
心神消沉且萎靡，
虽然饥饿想要食物，
给了也不愿意吃，
被施食欲望所执，
据说这种情况容易治愈，
对于想要杀害的，
诵咒修法火供可以降伏，
对于另一种情况随其所愿，
以欢喜和施食等布施，
然后对于可治愈的鬼神，
将孩子安置在空旷房屋，
三天打扫清洁，
经常放置火，
撒布菩提花、凉茶、
叶子、种子、芥子，
用能降伏鬼神的芝麻油点燃的，
灯能降伏鬼神，
看护病人、房事、酒和肉，
完全断除后，
用陈年酥油涂抹，
巴拉、楝树、糖精、
冬瓜、甘松、诃子、
蒲桃以及多摩罗、
迦得利那和茶布、
巴玛尔伽玛达利、
玛度希克如此称的、
迦迦札迦白大、
榅桲、含乳树、
迦昙婆以及迦兰札，
用温和的水清洗，
虎、豹、狮子、蛇，
熊皮配合酥油，
熏洗后在下面熏，
菩提、芥子、沙朗伽、
白芷、戈比、拉拉普德、
茹达配合酥油熏，
能从一切鬼神中解脱，
芥子、楝树叶、
白芷、迦罗毗罗根，
温热配合酥油熏，
能驱除一切鬼神，
牛角和骨头毛，
皮和猫粪，
楝树叶、水晶、
酥油和两种布利哈提、
棉花种子、波松查、
大麦和山羊毛、甘松、
芥子、孔雀羽毛和皮、
头发和谷壳、砖块、
陶器、酥油、山羊汤、尿和酒糟，
细磨后的熏香，
能降伏一切部多鬼神，
和难忍的热病，
蒺藜、芒果树胶、
檀香、甘草、那利闪、
黑叶、甘松等，
制成药膏配合酥油和，
牛奶十根药煎汤，
一起煎煮是最胜降魔法，
罗斯那、安舒玛提二种、
巴拉、五大根、
甘松磨碎与酥油煎，
三辛、吉德拉迦、
达勒斯、巴德拉、毕达伽、
甘草、阿魏、巴雅斯雅、
甘松、毕毕凌根、
配合毒茄，
药膏与酥油煎煮，
经常对儿童有益，
能降伏一切病痛和损害，
生起暖性、力量和肤色，
夏利巴和木拉和，
布拉米、白芷、商企尼

ཤ་རི་བ་དང་མུ་ར་དང་། །བྲམྷི་ཤུ་དག་ཤང་ཁི་ནི། །ཉུངས་ཀར་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །བྱེའུ་རུག་པ་བཅས་མར་བསྐོལ། །དེ་ནི་བཏུང་དང་བསྐུ་བ་ཡིས། །གདོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། །མར་གད་འབྱུང་པོའི་ རིགས་པ་རུ།།འོག་ནས་བཤད་པ་དག་དང་ནི། །དེ་བཞིན་གཏོར་མ་སྦྱིན་སྲེག་དང་། །ཁྲུས་ནི་སྔགས་རྒྱུད་ཤེས་པས་སྦྱར། །པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ། །བར་པ་ར་ཡི་རྩ་བ་དང་། །ཀུ་བ་ཁ་བོ་བི་ཤ་ལ། །ཀ་ཏྲ་ཀ་དང་བིལ་བ་དང་། །ཀ་པི་ཏ་ བསྐོལ་དེས་མཚན་མོ།།བྱིས་པ་བཀྲུས་ན་ཤིས་པ་ཡིན། །གདོན་དང་བྲལ་ཡང་བླ་བརྣན་ནད། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །བྱིས་པའི་ནད་གསོར་བཤད་པ་ཡི། །སྨན་གྱིས་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ པ་ལས།།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། བྱིས་པ་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འབྱུང་པོའི་གདོན་གྱི་ནད་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཤེས་ དང་རྣམ་ཤེས་ཚིག་དང་ནི།།སྤྱོད་དང་སྙིང་སྟོབས་རང་བཞིན་དག་།གང་གི་རང་བཞིན་འགྱུར་བར་སྣང་། །དེ་ལ་འབྱུང་པོའི་གདོན་ཡོད་བཤད། །འབྱུང་པོའི་གཟུགས་དང་རང་བཞིན་དང་། །སྨྲ་དང་འགྲོ་སོགས་སྤྱོད་པ་དང་། །གང་ཞིག་ འདྲེ་བར་བྱེད་པ་རྣམས།།དེ་ལ་དེ་ནི་ཞུགས་པར་བཤད། །དེ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་སྩོགས། །དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཤད། །དེ་འཛིན་རྒྱུ་ནི་འཕྲལ་གཏམ་ནི། །སྔོན་ཆད་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཡི། །བློ་ཡིས་ཉེས་པ་བྱས་གྱུར་ནས། །དེ་ཡི་ཆགས་པ་སྩོགས་ བསྐྱེད་ནས།།བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་དང་ཆོས་ལུགས་ཉམས། །མཆོད་འོས་རྣམས་ནི་བརྙས་པ་དང་། །གཞུང་ལུགས་ཉམས་པ་དེ་དག་ནི། །སྡིག་དང་བདག་ནི་གསོད་བྱེད་ནི། །གདོན་ནི་གླགས་སྐབས་ཚོལ་བྱེད་པས། །ལྷ་ལ་སོགས་པའང་རྗེས་གནོད་ བྱེད།།གླགས་ནི་སྡིག་ལ་སོགས་པ་དང་། །མི་དགེའི་ལས་ནི་སྨིན་པ་དང་། །གཅིག་པུར་ཁང་སྟོང་གནས་པའམ། །དུར་ཁྲོད་སོགས་པར་མཚན་མོ་གནས། །གཅེར་བུར་རྒྱུ་བའམ་བླ་མ་སྨོད། །འཁྲིག་པ་ཚུལ་མིན་སྤྱོད་པ་དང་། །གཙང་སྦྲ་མེད་པར་ ལྷ་མཆོད་དང་།།མི་གཙང་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་། །སྦྱིན་སྲེག་སྔགས་གཏོར་མཆོད་སྦྱིན་རྣམས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། །མདོར་ན་ཉིན་རེ་སོགས་སྤྱོད་པར། །སྤྱོད་པ་བརྟེན་པ་ལས་འདས་པའོ། །ལྷ་ཡི་གདོན་གྱིས་ཡར་ངོ་ཡི། །ཚེས་ གཅིག་བཅུ་གསུམ་དག་ལ་འཛིན།།ལྷ་མིན་གདོན་ནི་ཡར་ངོ་ཡི། །བཅུ་གསུམ་མར་ངོ་བཅུ་གཉིས་ལ། །དྲི་ཟའི་གདོན་ནི་བཅུ་བཞི་དང་། །བཅུ་གཉིས་དག་ལའང་འཛིན་པར་བྱེད། །ཀླུ་གདོན་ཚེས་ལྔ་ལ་འཛིན་བྱེད། །གནོད་སྦྱིན་གདོན་ནི་ཡར་ངོ་ཡི། །ཚེས་ བདུན་བཅུ་གཅིག་དག་ལ་འཛིན།།ཚངས་པ་སྲིན་པོས་ཡར་ངོ་ཡི། །ཚེས་བརྒྱད་བཅོ་ལྔ་དག་ལ་འཛིན། །སྲིན་པོ་ཤ་ཟ་སོགས་མར་ངོའི། །ཚེས་གཅིག་ཚེས་དགུ་བཅུ་གཅིག་ལ། །མཚུན་ལྷ་གནམ་སྟོང་ཚེས་བཅུ་དང་། །བརྒྱད་དང་དགུ་པ་དག་ ལ་འཛིན།།རྒན་པ་ལ་སོགས་གཞན་དག་ནི། །ཕལ་ཆེར་དུས་དེའི་ཐུན་མཚམས་ལའོ།

夏利巴和木拉以及，婆罗米和净香契尼，芥子和阿输甘陀及，雀儿芦巴一起熬油。以此饮用和涂抹，能够降伏一切魔鬼。绿宝石鬼类之理，如下所述者以及，如是施食火供和，沐浴由懂咒续者配。
布帝迦染匝之皮，芭芭拉之根茎及，枯波卡波毗沙拉，迦特拉迦和毗罗及，迦毗他煮成后夜晚，为儿沐浴则吉祥。虽离鬼魅上气病，所有相随之疾病，如同儿科所说之，药物如理而医治。
此乃《医方八支心要》之外篇第三章。《医方八支心要》之儿科医疗圆满。
其后当说鬼魅病相之辨识。智慧与意识语言及，行为与勇气自性等，何者自性显现改变，彼有鬼魅应当知。鬼魅形相与自性，言语行走等行为，何者相似所作者，彼为入魔而宣说。
此有天与非天等，分类共说十八种。彼等因缘即暂言，往昔智慧错乱之，心造罪业已成已，彼生贪著等烦恼，毁坏禁行与教规，轻蔑应供养者及，毁坏教规彼等即，罪业及自杀等者，魔鬼寻找时机故，天等亦作随害事。
时机即罪业等及，不善业已成熟及，独居空屋而住或，夜晚住于墓地等。裸体游荡或谤师，非理行淫等行为，不净供养诸天及，与他不净相混及，火供咒语食子等，颠倒而作诸供养，总之日常等行为，超越所依之行为。
天魔于上弦之，初一十三日执持。非天魔于上弦之，十三下弦十二日。乾闼婆魔于十四，及十二日亦执持。龙魔于初五执持。夜叉魔于上弦之，初七十一日执持。
梵天罗刹上弦之，初八十五日执持。罗刹食肉等下弦，初一初九十一日。兵神于三十及十，初八初九日执持。老者等余诸鬼魅，多于彼时之际间。

།ལྷ་ཡི་གདོན་གྱིས་དབང་བྱས་པ། །གདོང་ནི་པདྨ་ཁ་བྱེ་འདྲ། །ལྟ་སྟངས་ཞི་ཞིང་ཁྲོ་བ་མེད། །ཚིག་ཉུང་དུལ་དང་བཤང་གཅི་ཉུང་། །ཁ་ཟས་ལ་ནི་འདོད་པ་མེད། ། ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་འབྱུང་བ་དཀའ། །གཙང་ཞིང་སཾསྐྲྀ་ཏའི་སྐད་སྨྲ། །ཡུན་རིང་ནས་ནི་མིག་འཛུམས་ཤིང་། །ལུས་དྲི་ཞིམ་ཞིང་མཆོག་སྟེར་བྱེད། །གོས་ཕྲེང་དཀར་པོ་ཆུ་བོ་དང་། །རི་མཐོ་ཁང་པ་མཐོ་ལ་དགའ། །གཉིད་མེད་ཚུགས་པ་མེད་པ་ཡིན། ། ལྷ་མིན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ནི། །ཡོན་པོར་བལྟ་ཞིང་རང་བཞིན་ངན། །ལྷ་དང་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་དང་། །འཇིགས་མེད་ཁེངས་ཤིང་དཔའ་བ་དང་། །ཁྲོ་ཞིང་རྩོལ་བ་ཆེ་བ་དང་། །ང་ནི་དྲག་པོ་ཁྱབ་འཇུག་དང་། །སྐེམ་བྱེད་བརྒྱ་བྱིན་ཡིན་ཞེས་བཤད། །ཤ་དང་ཆང་ལ་དགའ ཞེས་བྱ།།དྲི་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། །རང་སྤྱོད་ལ་དགའ་ལུས་དྲི་ཞིམ། །སྙིང་དགའ་གླུ་དང་གར་ཡང་བྱེད། །ཁྲུས་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་དགའ། །གོས་ཕྲེང་བྱུག་པ་དམར་ལ་སྲེད། །སྒེག་དང་རྩེད་མོ་ལ་དགའོ། །ཀླུ་ཡི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། ། མིག་དམར་ཁྲོ་ཞིང་མི་འགྱུར་ལྟ། །ཡོན་པོར་འགྲོ་ཞིང་བལྟ་བ་དང་། །ཉིན་མཚན་དབུགས་རྒོད་ལྕེ་ལས་ནི། །ཁ་ཆུ་འཛག་ཅིང་ཁ་འགྲམ་ལྷག་།བུ་རམ་འོ་མ་ཁྲུས་ལ་དགའ། །ཁ་སྦུབ་ཏུ་ནི་ཉལ་བར་བྱེད། །གདུགས་མཐོང་ན་ནི་འཇིགས་པ་ཡིན། །གནོད སྦྱིན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས།།མིག་དམར་བགྲད་ཅིང་སྐྲག་ལ་འགུལ། །ལུས་ནི་དྲི་ཞིམ་གཟི་མདངས་ལྡན། །གཏམ་དང་གླུ་དང་ཁྲུས་དང་ནི། །ཕྲེང་བ་བྱུག་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། །ཉ་ཡི་ཤ་སྲེད་དགའ་བ་དང་། །དགའ་མགུ་སྟོབས་ཆེན་ནད་མེད་ལ། །ལག་རྩེ་ བསྐྱོད་ཅིང་སུ་ཞིག་ལ།།ཅི་ཞིག་སྦྱིན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད། །གསང་ཚིག་སྨྲ་ཞིང་སྨན་པ་དང་། །བྲམ་ཟེ་ལ་ནི་བརྙས་པར་བྱེད། །ཁྲོ་བ་ཆུང་ཞིང་མགྱོགས་འགྲོ་བའོ།

被天神鬼魔所控制的人，面容如盛开的莲花，目光祥和无愤怒，言语简约温顺且大小便少，对饮食无欲望。
天神和婆罗门难以出现，清净且说梵语，长时间眨眼，身体散发香气且赐予殊胜，喜欢白色衣服花鬈、河流、高山和高楼，无睡眠且不固定。
被阿修罗鬼魔所控制的人，歪斜而看且本性恶劣，对天神、上师和婆罗门，无所畏惧且傲慢勇猛，愤怒且精进，说'我是大力毗湿奴，是干旱之因帝释天'，喜欢肉和酒。
被乾闼婆鬼魔所控制的征相：喜欢自我行为且身体香气芬芳，心生欢喜且歌舞，喜欢沐浴和游园，贪爱红色衣服花鬈及涂香，喜欢妩媚和游戏。
被龙神鬼魔所控制的征相：眼睛发红且愤怒地凝视，歪斜行走和观看，日夜呼吸粗重且从舌头流涎，嘴角多余，喜欢糖、牛奶和沐浴，俯卧而眠，见到伞盖则恐惧。
被夜叉鬼魔所控制的征相：眼睛发红且瞪视和惊恐颤动，身体香气芬芳且有光泽，喜欢谈话、歌曲、沐浴、花鬈和涂香，贪爱鱼肉且欢喜，快乐且力大无病。
摇动手指且对任何人说'要给什么'，说秘密语且轻视医生和婆罗门，愤怒小且行走快速。

།ཚངས་པ་སྲིན་པོས་ཟིན་པའི་རྟགས། །དགོད་ཅིང་གར་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྤྱོད་པ་གཏུམ་ཞིང་གླགས་ སྐབས་ཚོལ།།གཤེ་ཞིང་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། །སྨན་པ་བྲམ་ཟེ་ལྷ་ལ་སྡང་། །རང་ལ་ཤིང་དང་མཚོན་སོགས་བརྡེག་།ཀྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་། །བསྟན་བཅོས་རིག་བྱེད་འདོད་པ་ཡིན། །སྲིན་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། །ཁྲོ་གཉེར་བཅས་ཤིང་ཁྲོ་བར་ ལྟ།།རྟ་བས་བག་ཏུ་ནི་བྱེད་པ་དང་། །རྡེག་ཅིང་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པ་དང་། །ངུ་ཞིང་གདོང་ནི་འཇིགས་རུང་སྟོན། །ཟས་མ་ཟོས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན། །གཉིད་མེད་མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་དང་། །ངོ་ཚ་གཙང་སྦྲ་མེད་ཅིང་དཔའ། །གདུག་ཅིང་ཚིག་རྩུབ་ སྨྲ་བ་དང་།།ཁྲོ་ཞིང་ཕྲེང་བ་དམར་པོ་དང་། །བུད་མེད་ཤ་ཆང་ཁྲག་ལ་དགའ། །ཤའམ་ཁྲག་ནི་མཐོང་བ་ན། །མཆུ་ནི་ལྡག་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཟས་ཟའི་ཚེ་ན་དགོད་པ་ཡིན། །ཤ་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། །སེམས་ནི་བདེ་ བར་མི་གནས་ཤིང་།།ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པར་བྱེད་པ་དང་། །མི་གཙང་ལ་དགའ་གླུ་གར་དང་། །དགོད་དང་ཆང་དང་ཤ་རློན་དགའ། །སྤྱོས་ན་གདོང་ནི་ཞུམ་པ་དང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ངུ་བ་དང་། །བདག་ཉིད་སེན་མོས་འབྲུད་པ་དང་། ། ཁོང་རྩུབ་ལུས་ཉམས་སྐད་གསང་དམའ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་ཅིང་། །འབྲེལ་དང་མི་འབྲེལ་ཚིག་མང་སྨྲ། །དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་གནས་སྟོང་དགའ། །མི་བརྟན་གཅེར་བུ་དྲི་མ་ཅན། །སྲང་བར་འཁྱམས་ཤིང་གོས་གྱོན་ཞིང་། །རྩཝ ཡི་ཕྲེང་བ་རྒྱུན་ཏུ་ཐོགས།།ཤིང་འཛེག་རྟ་ལ་ཞོན་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཕྱག་དར་ཕུང་པོར་འཛེག་།མང་དུ་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡི་དགས་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། །སྤྱོད་ཚུལ་དྲི་ནི་ཡི་དགས་འདྲ། །སྔར་ཞིང་ཟས་ལ་མི་དགའ་དང་། ། རྩ་གཅོད་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །གྲུལ་བུམ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས། །ཚིག་མང་སྨྲ་ཞིང་ཁ་གདོང་གནག་།དལ་གྱིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །རླིག་པ་སྐྲང་ཞིང་འཕྱང་བ་ཡིན། །མི་ནི་བྱང་སྟེམས་ཟིན་པའི་རྟགས། །ཤིང་རྡོ་བོང་བ་སྩོགས་ཐོགས ཤིང་།།ཚལ་པ་གྱོན་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་། །གཅེར་བུར་རྒྱུག་ཅིང་འཇིགས་བག་ཏུ། །ལྟ་ལ་རྩཝ་ཡིས་རྒྱན་དུ་བྱེད། །དུར་ཁྲོད་གནས་ནི་སྟོང་པ་དང་། །སྲང་བར་ཤིང་གཅིག་བརྟེན་པ་དང་། །ཏིལ་ཟས་ཆང་དང་ཤ་ལ་ནི། །རྟག་ཏུ་མིག་ནི་ཚགས་པ་ དང་།།ཚིག་རྩུབ་དེ་ནི་སྨྲ་བ་ཡིན། །གཡེངས་བྱེད་ཀྱིས་ནི་ཟིན་པའི་རྟགས། །ཆུ་འདོད་ཟས་ནི་མི་སློང་དང་། །སྔངས་ཤིང་མིག་ནི་དམར་བ་དང་། །ཚིག་རྩུབ་སྨྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ། །རོ་ལངས་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་ རྟགས།།དྲི་དང་ཕྲེང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་། །ཚིག་བདེན་སྨྲ་ལ་ཡོངས་སུ་འདར། །གཉིད་ཆེ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཡི་དགས་མཚུན་ལྷའི་གདོན་གྱི་རྟགས། །མིག་མི་གསལ་ཞིང་བཞིན་རས་ཞུམ། །རྐན་ནི་སྐམ་པར་བྱེད་པ་དང་། །མིག་ དང་རྫི་མ་བསྐྱོད་པ་དང་།།གཉིད་ཆེ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། །གཡོན་ཕྱོགས་ནས་ནི་གོས་གྱོན་ཞིང་། །ཤ་དང་བུ་རམ་ཏིལ་ལ་དགའ། །ཚིག་འཁྲུལ་པ་ནི་ཡིན་ཞེས་བྱ། །བླ་མ་དྲང་སྲོང་རྒན་དང་གྲུབ། །དམོད་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་མཐུན་པ། ། སྤྱོད་ལམ་ཁ་ཟས་རང་བཞིན་ལས། །ཅི་འདྲ་གདོན་ནི་དེ་ཡིན་བཤད། །གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཞིང་། །གཅེར་བུ་སྐྲ་ནི་གྱེན་དུ་བརྫེས། །ཡིད་མི་བདེ་ཞིང་དུས་ཚིགས་ནི། །ཡུན་རིང་གྱུར་པའི་གདོན་དེ་སྤང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་གདོན་གསོ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

梵天被罗刹附身的征兆：喜欢大笑和跳舞，行为凶暴寻找机会，辱骂并快速行走，憎恨医生婆罗门和神灵，用木头和武器等打击自己，发出'啊'的声音，喜好论典和吠陀。
被罗刹鬼附身的征兆：皱眉怒视，小心谨慎，打击并快速奔跑，哭泣并显露可怕的面容，虽不进食却有力量，夜不能寐四处游荡，无惭无洁却勇敢，凶恶说粗语，愤怒戴红花鬘，喜欢女人肉酒和血，见到肉或血时，舔舐嘴唇，吃饭时大笑。
被食肉鬼附身的征兆：心不安定，到处奔跑，喜欢不净物歌舞，喜欢笑酒和生肉，醉后面容萎靡，无故哭泣，用指甲抓自己，内心粗暴身体虚弱声音低沉，表现痛苦，说许多相关不相关的话，失去记忆喜欢空地，不稳定裸体污秽，在街上游荡穿衣服，经常戴草花环，爬树骑马，同样爬上垃圾堆，大量进食。
被饿鬼附身的征兆：行为气味如饿鬼，不喜欢以前的食物，也称为断根者。
被魔怪附身的征兆：说很多话面色发黑，缓慢行走，睾丸肿胀下垂。
被尸鬼附身的征兆：拿着木头石头泥块等，穿破布行走，裸体奔跑恐惧地看，以草为装饰，住在空旷的墓地，在街上依靠一棵树，对芝麻食物酒和肉，经常注视并说粗语。
被迷乱鬼附身的征兆：渴求水不要食物，惊恐眼睛发红，说粗语。
被起尸鬼附身的征兆：喜欢香和花环，说真话时全身颤抖，应知嗜睡。
被饿鬼和凶神附身的征兆：眼睛不清晰面容萎靡，上颚干燥，眼睛和睫毛抖动，嗜睡体温低，从左边穿衣服，喜欢肉糖和芝麻，说错乱的话。
上师仙人长者和成就者，诅咒随心所应，从行为饮食自性中，说明是何种附身。年轻人群相随，裸体头发竖立，心不安乐时节长久的附身应舍弃。
这是《医方明八支论》中外篇第四章。接下来将解说治疗附身。

།འབྱུང་པོའི་འཚེ་བ་མི་འདོད་དང་། །བཟླས་དང་སྦྱིན་སྲེག་གཏོར་མ་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་ འཇོག་དང་།།སྦྱིན་ཤེས་བརྩེ་ལ་སོགས་པས་བསལ། །ཤིང་ཀུན་བ་བླ་ཚ་བ་གསུམ། །གླ་རྩི་སྒོག་སྐྱ་ཨརྐའི་རྩ། །སྤང་སྤོས་ཨ་ཟ་ལོ་མི་དང་། །ལ་བ་འབམ་པོ་ཀུ་ཀུ་ཏི། །ཤུ་དག་གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ། །སར་པ་གནྡྷ་ཏིལ་མར་ནི། ། ཀ་ཀ་ཨན་ད་ར་མཉེ་བ། །སྣུ་ཧ་ཀ་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི། །སླེ་ཏྲེས་མ་ཧཱ་ན་བ་ལི། །ཡུངས་ཀར་དང་ནི་ལིག་བུ་མིག་།གདོན་འཇོམས་སྨན་ནི་གཞན་དག་དང་། །བོང་བུ་རྟ་དང་ཁྱི་ལུག་དང་། །རྔ་མོ་གོ་ད་དྲེད་དང་ནི། །སྲེ་མོ་རེག་འཇམ་བྱི་ལ་གུང་། །བ ལང་སེང་གེ་སྟག་དང་ནི།།རྒྱ་མཚོ་ཡི་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི། །པགས་པ་མཁྲིས་པ་སེན་མོ་སོ།

不欲受到鬼魅的伤害，
以持咒、护摩、供食，
以苦行、戒律、禅定，
以布施、智慧、慈悲等来消除。
诸树木、婆罗、三辛，
安息香、葱、阿迦根，
藏香、阿扎罗米和，
拉瓦、班波、库库提，
白芷、甘地、必扬古，
萨尔巴甘地、芝麻油，
卡卡安达拉涂抹，
乳香、卡卡塔树的，
列赤、玛哈那巴利，
芥子以及利布目，
其他能降伏魔鬼的药物和，
驴、马、狗、羊和，
骡、牛、熊以及，
猴子、獾、猫、豹，
牛、狮、虎以及，
海中生物的，
皮、胆汁、指甲、牙。

།སྡེ་ཚན་འདི་དང་མར་རྙིང་ངམ། །ཏིལ་མར་དང་ནི་བསྐོལ་བ་དག་།བཏུང་དང་སྣར་ནི་བླུགས་པ་དང་། །བསྐུ་བའི་དོན་དུ་སྦྱར་བྱ་ཞིང་། །འདི་དག་ཕྱེ་ མས་བདུག་པར་བྱ།།འདི་ཡི་རི་ལུ་བྱས་ནས་ནི། །མིག་སྨན་སྣ་སྨན་བྱ་བ་དང་། །འདི་ཡི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པར་བྱ། །སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །བརྗེད་བྱེད་བཅས་པའི་གདོན་ཞི་བྱེད། །ཉུངས་ ཀར་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་།པི་པི་ལིང་རྩ་ཆེ་བ་གསུམ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་གོ་ད་དང་། །སྲེ་མོ་བྱི་ལ་རྩ་ཤ་ཡི། །མཁྲིས་པ་དང་བཏགས་སྣ་སྨན་དང་། །བསྐུ་བྱུག་བྱུགས་སོགས་བྱས་གདོན་འཇོམས། །ཉུངས་ཀར་ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་དང་། །པྲི་ཡང་ ཀུ་དང་སེར་པོ་གཉིས།།གི་རི་ཀརྞི་དཀར་ནག་གཉིས། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཤྭེ་ཏ་དང་། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་ཀ་རཉྫ། །ཤྲི་ཤ་གཉིས་དང་ས་བོན་དང་། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་ཚ་བ་གསུམ། །མར་དང་བ་གཅིན་དེ་བཞི་འགྱུར། །བསྐོལ་བ་ དོན་གྲུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ།།བཏུང་དང་སྣར་བླུགས་ལས་སྦྱར་ན། །གདོན་ནི་ཐམས་ཅད་མྱུར་འཇོམས་བྱེད། །མཆོག་ཏུ་ལྷ་མིན་གདོན་སེལ་བྱེད། །བརྗེད་བྱེད་དུག་དང་བཀྲ་མི་ཤིས། །སྨྱོ་བྱེད་གཤེད་བྱེད་རིམས་རྣམས་འཇོམས། །སྨན་དེ་ཉིད་ནི་ ར་ཐུག་གི།།གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་པ་དང་། །སྣར་བླུགས་མིག་སྨན་བྱུགས་པ་དང་། །ཁྲུས་དང་དྲིལ་བ་ལ་སྦྱར་བ། །སྔར་བཤད་ཡོན་ཏན་དེ་འདྲ་ཞིང་། །རྒྱལ་པོའི་སྒོར་ཡང་དོན་གྲུབ་བྱེད། །ཉུངས་ཀར་ཤུ་དག་ཚ་བ་གསུམ། ། ཤྭ་གནྡྷ་སེར་པོ་གཉིས།།ཤིང་ཀུན་ཀུན་དོང་རྩ་བ་དང་། །ཀརཉྫ་ཡི་ས་བོན་དང་། །ཤྲི་ཤ་ཡི་མེ་ཏོག་དང་། །ཀ་བིད་ཐ་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་རྒྱ་སྤོས་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་དཀར་པོ་དང་། །སོ་ན་ཀ་ཡི་རྩ་བར་གནས། །ར་ གཅིན་དག་དང་ལེགས་བསྒོས་ཤིང་།།བ་ལང་མཁྲིས་པ་བུ་རམ་དང་། །རི་ལུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ། །མིག་བསྐུས་སྣར་བླུགས་བསྐུ་བྱས་ན། །སྨྱོ་བྱེད་རྨ་ནི་རེད་པ་དང་། །མཚན་མོ་མི་མཐོང་མུན་འཐིབས་བྱེད། །བགེགས་དང་ ལུས་ཆུར་ནུབ་པས་བརྒྱལ།།དུག་བསྐུས་མདའ་ཡིས་ཕོག་པ་དང་། །གདུག་པ་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་སེལ། །རས་བལ་ས་བོན་རྨ་བྱའི་སྒྲོ། །མེ་ཏོག་སྨན་མ་བྲི་ཧ་ཏི། །ཤིང་ཚ་སྤང་སྤོས་པོ་སོན་ཆ། །བྱི་ལའི་རྟུག་པ་ཕུབ་མ་དང་། །ཤུ་དག་མི་ སྐྲ་སྦྲུལ་ལྤགས་དང་།།གླང་པོའི་སོ་དང་གླང་གི་རྭ། །ཤིང་ཀུན་དང་ནི་ན་ལེ་ཤམ། །ཚ་མཉམ་བདུགས་པར་བྱས་པ་ཡིས། །སྐེམ་བྱེད་སྨྱོ་བྱེད་ཤ་ཟའི་རིགས། །སྲིན་པོ་ལྷ་ཡི་གདོན་འཇོམས་མཆོག་།གནྡྷ་བྷ་དྲ་ཚ་བ་གསུམ། །གུར་ཀུམ་ པི་པི་ལིང་རྩ་བ།།ཀཎྜ་ཀ་རི་སྐྱེར་པ་དང་། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་ཡུངས་ཀར་གཉིས། །བ་ལི་ཀ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཙནྡན་དཀར་པོ་རྒྱམ་ཚ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཤུ་དག་སྤངས་མ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཙནྡན་དཀར་པོ་བ་ལ་དང་། ། ཤིང་མངར་སུག་སྨེལ་ལྡོང་རོས་དང་། །ཤུག་པ་རྒྱ་སྤོས་ཤྲི་པ་ས། །མ་དུ་ཀ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །བོང་ང་གཉིས་པོ་པྲི་ཡང་ཀུ། །དབྱི་མོ་རུ་རྟ་སྐྱེར་ཁཎ་དང་། །ཆ་མཉམ་ཞིབ་བཏགས་ལྡེ་གུ་དང་། །མར་རྙིང་གཅིན་ཀུན་ཆ་མཉམ་བསྐོལ། །གདོན ཁུས་འདེབས་ཤེས་བྱ་བར་བརྗོད།།དེ་བླུད་གདོན་འཇོམས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

此类药物可与陈酥油或芝麻油煎煮，用于饮用、滴鼻、涂敷，并可用其粉末熏蒸。
将其制成丸剂，可用作眼药、鼻药，也可用其调制软膏涂敷，或用其煎煮液滴注。
此配方可平息致狂魔及致忘魔等鬼魅。
白芥子、诃子、胡椒、胡椒根、三大辛香、诃子、求得、野猫根、胆汁研磨后用作鼻药及涂敷等，可降伏鬼魅。
白芥子、白芷、阿魏、当归、两种黄色药材、黑白两种吉利甘尼、三果、白药、楝树叶、卡兰加、两种合欢、种子、丁香及三辛香，
与酥油和牛尿按四倍量煎煮，此方名为'如意'，用于饮用和滴鼻，能迅速降伏一切鬼魅。
尤其能驱除阿修罗魔，能治致忘、中毒、不祥、致狂、致死及热病。
此药与山羊尿调配服用，或滴鼻、点眼、涂敷，用于沐浴及丸剂，
具有前述功效，在王宫也能如愿成就。
白芥子、白芷、三辛香、天麻、两种黄色药材、阿魏、昆冬根、卡兰加种子、合欢花、木瓜果、岩盐、飞蓟、檀香、白吉利甘尼、索那卡根，
与山羊尿充分调配，加入牛胆汁和糖制成丸剂，
涂眼、滴鼻、涂敷可治致狂、遗忘、夜盲、昏暗、
被鬼魅所扰、溺水昏迷、涂毒箭伤、毒蛇咬伤。
棉花籽、孔雀羽、花药、婆利诃提、桂皮、甘松、波斯那恰、猫粪、麸皮、
白芷、人发、蛇皮、象牙、牛角、阿魏、那勒善，
等量熏蒸可治消瘦魔、致狂魔、食肉魔类、
罗刹及天魔，最为殊胜。
旃陀婆陀、三辛香、姜黄、胡椒根、刺果、醋栗、丁香及两种芥子、
婆梨迦、曼陀罗、白檀香、岩盐、三果、水晶、
白芷、芒草、水晶、白檀香、婆罗、
甘草、荜茇、龙脑香、柏木、檀香、室利巴萨、
蜜树精华、两种石蒜、当归、野猪、飞蓟、醋栗块，
等量细研后与软膏及陈酥油、诸尿等量煎煮，
称为'驱魔汤'，服用此方最能降伏鬼魅。

།རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་ཀ་རཉྫ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ད་ཏ་པ་ཏོ་ལ། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་པ་ཏ་ལ། །ཉུངས་ཀར་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། །སེར་པོ་གཉིས་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །རྒྱ་ཤུག་གནྡྷ་ པྲི་ཡང་ཀུ།།ཚ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཐང་ཤིང་སླེ་ཏྲེས་བྱི་དང་ག་།ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ཀ་ཀན་ཏ། །ཤི་ཀྲུ་ནིམ་པ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཤྲི་ཤིའི་མེ་ཏོག་ས་བོན་དང་། །གླ་སྒང་རུ་རྟ་དན་ད་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བིལ་བ་ཆ་མཉམ་ ལྡེ་གུར་བྱས།།མར་རྙིང་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན་བཅས། །བསྐོལ་དེ་ཡུན་རིང་བཞག་པ་དེ། །ཁུས་འདེབས་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རིམ་པ་ཀུན་གྱིས་སྦྱར་ན་ནི། །གདོན་རྣམས་ཀུན་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །མཛེ་དང་རིམས་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས། །གདོན་ ནི་ཉི་མ་གང་གང་ལ།།འཛིན་པའི་ཉི་མ་དེ་དང་དེར། །མཆོག་ཏུ་སྦྱིན་སྲེག་གཏོར་མ་སོགས། །སྨན་པས་རབ་ཏུ་འབད་དེ་བྱ། །ཁྲུས་དང་གོས་དང་ཤ་དང་ཚིལ། །ཆང་དང་མར་དང་བུ་རམ་སྩོགས། །གང་ཞིག་གང་ལ་སྲེད་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ དེ་ནི་དེ་ལ་སྦྱིན།།རིན་ཆེན་དྲི་དང་ཕྲེང་བ་དང་། །ས་བོན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཟས་ཀུན་ཀུན་ལ་སྦྱིན་བྱ་སྟེ། །འདི་ནི་སྤྱི་ཡི་ཆོ་གའོ།

红花、甘草、卡兰扎树、
红花檀、达塔巴托拉、
白芷、诃子、巴塔拉、
芥子、坎达卡里和、
两种黄色药材和水晶、
酸枣、甘地普里扬古、
三辛香和三果、
桂皮、独活、毕达嘎、
科沙塔基、卡坎塔、
希克如、楝树、毒母茄、
希利希花的种子和、
岩兰、茜草、丹达和、
吉利卡尼、昌布、
木苹果等量制成药丸、
加入陈年酥油的部分、
煮沸后长期存放、
这被称为大灌肠剂、
若按顺序配制、
能迅速降伏一切魔鬼、发狂、
麻风病和热病、
对于在某日被魔鬼、
所执持的病人、在那天、
医生应当尽力进行、
最殊胜的火供、供食等、
沐浴、衣服、肉、油脂、
酒、酥油、糖等、
对于病人贪求什么、
就应当给予什么、
珍宝、香料、花鬘和、
种子、酥油、蜂蜜和、
一切食物都应给予、
这是共同的仪轨。

།ལྷ་དང་བླ་མ་དྲང་སྲོང་རྒན། །གྲུབ་པ་ལྷ་ཡི་གནས་སུ་སྦྱིན། །དེ་ཡང་ལྷ་ཡི་གདོན་ལ་ནི། །བྱང་གི་ཕྱོགས་ སུ་གཏོར་མ་སྦྱིན།།ལྷ་མིན་གདོན་ལ་ཅི་འདོད་པར། །མཚམས་ཀྱི་གནས་སུ་ནུབ་ཏུ་སྦྱིན། །དྲི་ཟའི་གདོན་ལ་བ་ལང་ངམ། །གོས་དང་རྒྱན་བཅས་གཏོར་མ་སྦྱིན། །མཚུན་ལྷ་ཀླུ་གདོན་འབབ་ཆུའི་འགྲམ། །ཀླུ་ལ་ཤར་ལྷོ་མཚམས་སུ་སྦྱིན། ། གནོད་སྦྱིན་རང་གི་གནས་སམ་ནི། །ཆུ་གཉིས་འདུས་པའི་གནས་སུ་སྦྱིན། །སྲིན་པོར་ལམ་གྱི་བཞི་མདོའམ། །ཚང་ཚིང་འཇིགས་སུ་རུང་བར་སྦྱིན། །སྲིན་པོ་ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་སྦྱིན། །ཚངས་པའི་སྲིན་པོར་ཤར་དུ་སྦྱིན། །ཤ་ཟ་ལ་ནི་ཁང་སྟོང དུ།།ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནི་གནས་ཏེ་སྦྱིན། །ཕྲེང་བ་གཙང་ཞིང་དཀར་པོ་དང་། །དྲི་དང་འོ་ཐུག་འབྲས་ཆན་དང་། །ཞོ་དང་གདུགས་ནི་དཀར་པོ་དག་།ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཏོར་མར་འདོད། །ཤིང་ཀུན་ཉུངས་ཀར་ཤུ་དག་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་ནི་སྲང་ ཕྱེད་ཕྱེད།།མར་བྲེ་གང་དང་བ་ཡི་གཅིན། །བཞི་འགྱུར་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །དེ་བཏུང་སྣར་བླུགས་བསྐུས་པ་ཡིས། །ལྷ་ཡི་གདོན་ལས་ཐར་བར་བྱེད། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་སྒོག་སྐྱ་རྣམས། །ར་གཅིན་སྦྱར་བ་སྣར་བླུགས་དང་། །མིག་ བསྐུས་ལྷ་ཡི་གདོན་ལས་ཐར།།ལྷ་མིན་གཏོར་མ་འབྲས་བུ་ནི། །མང་པོ་དག་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཀླུ་ཡི་གདོན་ལ་ཛཱ་ཏི་དང་། །འབྲས་ཡོས་བུ་རམ་སྣུམ་ཁུར་དང་། །འབྲས་ཆན་བུ་རམ་བཅས་པ་དང་། །ཟས་མཆོག་འོ་མ་ སྦྲང་རྩི་དང་།།ས་ནག་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། །ཤུ་དག་པདྨ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ུཏྤལ་པདྨ་དམར་པོ་ཡི། །འདབ་མར་བཅས་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན། །སེང་ཕྲོམ་ལོ་མ་དཀར་པོ་དང་། །རྒྱ་སྦོས་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། །ཉུངས་ཀར་ཆུ་གྲང་ལ་བཏགས་པས། ། སྣར་བླུགས་མིག་ཏུ་བསྐུས་པའང་ཕན། །གནོད་སྦྱིན་གདོན་ལ་འོ་མ་ཞོ། །མར་དང་འབྲས་ཆན་བསྲེས་པ་དང་། །གུ་གུལ་པདྨ་ཐང་ཤིང་དང་། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་གོས་དང་གསེར། །དབྱིག་ནི་གཏོར་མར་སྦྱིན་པར་བྱ། །མར་དང་འོ་མ་བ་གཅིན་ནི། །ཆ་མཉམ བསྐོལ་བ་བཏུང་བ་དང་།།སྣར་བླུགས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཕན། ། རུ་ར་དང་སེར་པོ་གཉིས། །སྒོག་སྐྱ་ཤུ་དག་ན་ལེ་ཤམ། །ནིམ་པའི་ལོ་མར་གཅིན་བཏགས། །ལྡེ་གུས་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་བྱ། །ཚངས་པ་སྲིན་པོའི་གཏོར་མ་ནི། །ནས་བྲེ་བཞི་ནི་བཙོས་ པ་ཡིས།།ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ཏིལ་བཏགས་བསྲེས། །གདུགས་དང་གོས་དང་བྱུག་པ་སྦྱིན། །སེང་ལྡེང་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤིང་ཀུན་ཤུ་དག་ཤུ་ཏི་དང་། །ཉུངས་ཀར་ནིམ་པའི་ལོ་མར་བཅས། །སྒོག་སྐྱ་སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་ དང་།།ཞུན་མར་ཕུལ་ནི་བདུན་དག་དང་། །བ་གཅིན་སུམ་འགྱུར་བསྐོལ་བ་དེ། །བཏུང་དང་སྣར་བླུགས་བསྐུས་ན་ཕན། །སྲིན་པོའི་གདོན་ལ་ཏིལ་ཕྱེ་དང་། །མེ་ཏོག་དཀར་པོ་འབྲས་ཆན་བསྲེས། །ཤ་བཙོས་རྗེན་པ་ནིམ་པ་ལ། །ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ གཏོར་མ་སྦྱིན།།ནག་ཏ་མ་ལ་ཤྲི་ཤ་ཡི། །ཤུན་ལྤགས་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་དང་། །དེ་བཞིན་པ་ཏ་ལ་ནག་པོ། །བིལ་བའི་རྩ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །ཤིང་ཀུན་ཉུངས་ཀར་དུག་མོ་ཉུང་། །སྒོག་སྐྱ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ། །ར་གཅིན་དང་ནི་སྦྱར་བའི་སྨན། ། སྣར་བླུགས་མིག་ཏུ་བྱུགས་ནའང་ཕན། །འདི་དག་ཉིད་དང་མར་གྱིས་ནི། །བཞི་འགྱུར་བ་གཅིན་བསྐོལ་བ་ནི། །བཏུང་དང་སྣར་བླུགས་བསྐུས་པ་ཡིས། །སྲིན་པོའི་གདོན་ནི་ཟློག་པར་བྱེད། །ཤ་ཟ་ལ་ནི་བུ་རམ་ཆང་། །ཏིལ་ཚིག་ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ ཞོ།།ལ་ཕུག་ལན་ཚྭ་ཕྱེ་ཟན་མར། །འབྱུང་པོ་འབྲས་ཆན་གཏོར་མ་སྦྱིན། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་རྒྱམ་ཚ་བཙོད། །ཤུ་ཏི་དོང་གྲ་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཤིང་ཀུན་སྒོག་སྐྱ་ཚ་བ་གསུམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པ་ཏ་ལི། །

向神灵、上师和年长仙人，成就者供养于神之处所。对于神灵鬼魅，应在北方供施食子。
对于非天鬼魅，随意在西方隅处供养。对于乾闼婆鬼魅，应供养牛或带衣饰的食子。
对于龙神鬼魅在河边，对龙在东南方供养。对于夜叉，在其住处或两水汇合处供养。
对于罗刹，在四岔路口或可怖丛林中供养。罗刹在南方供养，对梵天罗刹在东方供养。
对于食肉鬼，在空屋中西方处所供养。洁白的花鬘、香料、乳粥、米饭、酸奶和白伞盖等，是诸神的供品。
阿魏、白芥子、菖蒲各半两，一升酥油和四倍牛尿一同煮沸。饮用、滴鼻、涂抹可解除神灵鬼魅。
菖蒲、阿魏、葱白配以山羊尿滴鼻，涂眼可解除神灵鬼魅。非天的食子供品是诸多果实和布谢孜。
对龙鬼魅，以豆蔻、炒米、糖蜜、油汁、糖米饭、上等食物、牛奶、蜂蜜、黑土、龙花、菖蒲、莲花、布谢孜、乌巴拉、红莲花瓣作为供品。
白色辛夷叶、檀香、龙花、白芥子用冷水研磨，滴鼻或涂眼亦有效。对夜叉鬼魅，以牛奶、酸奶、酥油、米饭混合，
以及安息香、莲花、桂皮、布谢孜、衣服、金银作为供品。酥油、牛奶、牛尿等量煮沸后饮用、滴鼻、涂身有效。
诃子和两种黄色药、葱白、菖蒲、诃子、楝树叶研磨牛尿，制成药膏作鼻药、眼药。梵天罗刹的供品是，
用四升煮熟的大麦，十六升水混合磨碎的芝麻，供养伞盖、衣服和涂香。紫檀二十两、三辛、三果、阿魏、菖蒲、生姜、白芥子和楝树叶，
葱白各半两，七份熔化酥油，三倍牛尿煮沸，饮用、滴鼻、涂抹有效。对罗刹鬼魅，以芝麻粉、白花、米饭混合，
熟肉、生肉配以楝树和血的供品。夜蒿、合欢树的树皮、花朵、果实，以及黑巴达拉、木榴根、三辛、阿魏、白芥子、曼陀罗、
葱白、訶子果实配以山羊尿制成的药，滴鼻涂眼亦有效。以上诸药配以四倍酥油和牛尿煮沸，
饮用、滴鼻、涂抹可驱除罗刹鬼魅。对食肉鬼，以糖酒、炒芝麻、芝麻粉、酸奶、萝卜、盐、面饼、酥油、
精灵的米饭作为供品。两种姜黄、岩盐、红花、生姜、独活、普日扬古、阿魏、葱白、三辛、三果和巴达里。

ཤིང་ཀུན་སྒོག་སྐྱ་ཚ་བ་གསུམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པ་ཏ་ལི། །ཤུ་དག་གི་རི་ཀརྞི་དཀར། །ཤི་རི་ ཤ་ཡི་མེ་ཏོག་དམར།།བ་གཅིན་བཞི་ཆ་བཅས་པར་བསྐོལ། །བཏུང་དང་བསྐུ་བ་བྱས་ན་ཕན། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་ར་གཅིན་བཏགས། །མིག་བསྐུས་སྣར་ནི་བླུགས་པ་ཕན། །ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་མཚུན་ལྷ་དང་། །དྲི་ཟའི་གདོན་ལ་སྣ་སྨན་སྩོགས། །རྣོན་ པོ་བཏང་བར་མི་བྱ་ཞིང་།།འདི་ལ་ཞུན་མར་བཏུང་ལ་སོགས། །སྨན་ནི་འཇམ་པོ་སྤྱད་པར་བྱ། །ཤ་ཟ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ལ། །མི་མཐུན་སྦྱིན་པར་མི་བྱ་སྟེ། །མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་དེ་ཁྲོས་ནས། །ནད་པ་སྨན་པ་བཅས་གསོད་བྱེད། །འཕགས་ པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་།མགོན་པོ་ཕྱག་ནི་བཅུ་གཉིས་པ། །ནད་ཀུན་གསོ་བར་མཛད་པ་ཡི། །སྔགས་བཟླས་ན་ནི་ནད་ཀུན་སེལ། །དེ་བཞིན་སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་དང་། །གཞན་ཡང་སེམས་འཁྲུལ་བྱེད་པ་འཇོམས། །རིག་སྔགས རྒྱལ་མོ་རྨ་བྱ་ཆེ།།གཙང་བྱས་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བསྒྲགས། །འབྱུང་པོའི་བདག་པོ་ལྷ་ཆེན་དང་། །དེ་ཡི་འཁོར་གྱི་ཚོགས་མཆོད་ཅིང་། །དེ་ཡི་སྔགས་གྲུབ་བཟླས་ན་ཡང་། །གདོན་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །གང་ཡང་འོག་ནས་བཤད་པ་ཡི། ། ལེའུ་གཉིས་ལས་སྨོས་པ་དང་། །གང་འདིར་བཤད་པ་དེ་དག་ཀུན། །ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་ཕན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྨྱོ་བྱེད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། སྨྱོ་བྱེད་ནད་གཞི་རེ་རེ་དང་། །འདུས་སྩོགས་དུག་ལས་གྱུར་པ་དྲུག་།སྨྱོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ལུས་དང་ནི། །སེམས་ཀྱི་ནད་ལམ་ལོག་པ་རུ། །ཞུགས་པས་སྨྱོས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །བཟའ་བཏུང་གནོད་པ་དག་དང་ནི། །སྙིང་དང་མ་གོམས་དྲི་མར་བཅས། ། མང་ཉུང་མ་སྙོམས་བསྟེན་པ་དང་། །ཡིད་ཞུམ་སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། །ནད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དཀྲུགས་པ་དང་། །རིད་ཅིང་སྤྱོད་པ་མ་སྙོམས་དང་། །མཆོད་འོས་མཆོད་པར་མི་བྱེད་དང་། །སེམས་ལས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཉམས་དང་། །དུག་དང་ཉེ་བའི་དུག་ལས་གྱུར། །འདི་ཡིས སྙིང་སྟོབས་ཞན་པ་ཡི།།སྙིང་གི་ནད་ལ་གནོད་བྱས་ཏེ། །བློ་ནི་དྲི་མ་ཅན་བྱས་ཏེ། །ཡིད་རྒྱུ་བ་ཡི་ལམ་བཀག་ནས། །སྨྱོ་བྱེད་དག་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ཡིས་བློ་དང་རྣམ་ཤེས་དང་། །དྲན་པ་འཁྲུལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ནི། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཉམས་ཏེ། །ཤིང་རྟ་ ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ནི།།མེད་པ་ལྟ་བུར་རྩོམ་པ་ནི། །ཀུན་ཀྱང་བསམ་པ་མེད་པར་སྤྱོད། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ལུས་སྦེག་ཅིང་། །རྒྱུ་མེད་ངུ་ཞིང་ཚིག་རྩུབ་སྨྲ། །དགོད་དང་འཛུམ་དང་གར་བྱེད་དང་། །གླུ་ལེན་རོལ་མོ་བྱེད་པ་དང་། །ལུས་བསྐྱོད་ཕེག་ནི་རྡོབ་པ་དང་། །གླིང་བུ་ པི་ཝང་ལ་སོགས་ཀྱི།།སྒྲ་ཡི་ལད་མོ་ཡང་ཡང་ཟློས། །རྒྱུན་དུ་ཁ་ནས་ལྦུ་བ་འཛག་།ཕན་ཚུན་རྒྱུག་ཅིང་མང་དུ་སྨྲ། །རྒྱན་མིན་པས་ནི་རྒྱན་དུ་བྱེད། །བཞོན་པ་མིན་པས་འགྲོ་བ་རྩོམ། །ཁ་ཟས་ལ་ནི་གདུ་བར་བྱེད། །དེ་རྙེད་ན་ནི་མི་འདོད་བྱེད། །མིག་ཟླུམ་མིག་ནི་ དམར་བ་དང་།།ཁ་ཟས་ཞུ་ནས་ནད་ལྡང་འགྱུར། །མཁྲིས་ལས་སྤྱོ་ཞིང་ཁྲོ་བ་དང་། །ཁུ་ཚུར་བོང་བ་རྡེག་ཅིང་རྒྱུག་།གྲིབ་མ་ཆུ་ནི་གྲང་མོ་འདོད། །གཅེར་བུར་འདུག་ཅིང་ལུས་མདོག་སེར། །མེད་པར་མེ་ནི་འབར་བ་དང་། །སྐར་མ་མར་མེ་མཐོང་བའོ།

诃子、白蒜、三辛（生姜、胡椒、长胡椒）、三果（诃子、余甘子、胡椒）、巴达里、白姜、白卡尼、红色合欢花，
加入四份牛尿煎煮，饮用和涂抹有效。或者将上述药物与羊尿研磨，涂眼或滴鼻有效。
对于天神、仙人、战神以及香神所致病症，不可使用刺激性鼻药等。对于这些病症，应当饮用酥油等温和药物。
除食肉鬼外，对其他鬼神不可给予不适合的药物，因为这些力量强大的鬼神发怒时会杀死病人和医生。
诵念圣观世音菩萨十二臂怙主能治愈一切疾病的咒语，可以消除一切病症。同样可以降伏致狂、致忘以及其他心乱之症。
明咒王母大孔雀，应当保持清净并经常诵念。供养大自在天主及其眷属，诵念其成就咒语，也能驱除一切鬼神。
若将下文两章所说及此处所述诸法相互配合使用则有效。
《医论八支精华》后续篇第五章。
现在开始讲解治疗狂症的章节。
狂症由单一病因或多种病因及毒物引起，共有六种。所谓狂症，是指由于身心疾病入于邪道而发狂。
由于饮食不当、心脏问题、不适应、不洁、饮食不均衡、意志消沉、体弱、疾病折磨、消瘦、行为不稳、不敬神明、心理创伤、中毒及类似毒物所致。
这些因素会损害心力虚弱者的心脏，使心智混浊，阻碍意识运行，从而引发狂症。这会导致智慧、意识和记忆错乱，丧失身体的苦乐感受，如同无人驾驭的马车，一切行为都失去理性。
其中风症型表现为身体抽搐、无故哭泣、说粗话、大笑、微笑、跳舞、唱歌、奏乐、身体摇摆、拍打、反复模仿笛子琵琶等乐器声音。
口中常流涎沫，来回奔跑，话多，以非装饰物为装饰，以非乘具作代步，对食物又馋又拒绝，得到后又不想要。眼睛圆睁发红，食物消化后病情发作。
胆症型表现为狂躁发怒，挥拳投石奔跑，喜欢阴凉处和冷水，裸体而坐，身色发黄，看到不存在的火焰、星星和灯光。

།བད་ཀན་སློན་ ཞིང་ཡི་ག་འཆུས།།ཁ་ཟས་རྩོལ་དང་སྨྲ་བ་ཉུང་། །བུད་མེད་འདོད་ཅིང་དབེན་ལ་དགའ། །ཁ་ཆུ་སྣབས་ནི་འཛག་པ་དང་། །འཇིགས་རུང་གཙང་སྦྲ་ལ་མི་དགའ། །གཉིད་ཆེ་གདོང་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །ནུབ་མོ་ཤེས་ཆེར་སྨྱོ་བ་དང་། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་ལྡང་བ་ཡིན། ། འདུས་པའི་རྒྱུ་དང་མཚན་མ་ནི། །ཀུན་ལྡན་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། །སྨྱོ་བྱེད་མི་བཟད་པར་ཤེས་བྱ། །དེ་ནི་སྨན་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་། །ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་བྲལ། །བརྣག་དཀའ་བ་ལས་སེམས་གདུང་བས། །སྨྱོ་ཞིང་ཞུམ་ལ་ཡང་ཡང་བརྒྱལ། ། ཀྱི་ཧུད་ཀྱི་ཧུད་སྨྲེ་སྔགས་འདོན། །གློ་བུར་དུ་ནི་ངུ་ཞིང་བརྒྱལ། །དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་མང་དུ་སེམས། །མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་སེམས་ཁོང་ཆུད། །གཉིད་ཡར་རྣམ་པར་འཁྱམས་པ་ཡིན། །དུག་གིས་གདོང་ནི་སྔོ་བ་དང་། །གཟི་ཉམས་དབང་པོ་སྟོབས་ཆུང་བ། ། ཤུགས་ཀྱི་བར་དུའང་འཁྲུལ་བར་བྱེད། །མིག་དམར་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །དེ་ནས་རླུང་གྱུར་སྨྱོ་བྱེད་ལ། །དང་པོ་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་བླུད། །ལམ་འགགས་གྱུར་ལ་དང་པོར་ནི། །སྣུམ་བཅས་སྦྱང་བ་འཇམ་པོ་བྱ། །བད་ཀན་མཁྲིས་གྱུར་དང་པོ་ནི། །སྣུམ་དང དུགས་བྱ་སྐྱུག་སྨན་དང་།།བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་བྱས་པ་དང་། །མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དག་ཀྱང་བྱ། །དེ་ལྟར་ལུས་ནི་དག་བྱས་ན། །ཡིད་ནི་དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྗེས་འབྲངས་ན། །སྣ་སྨན་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །སེམས་དགའ་ དབུགས་འབྱུང་སྐྲག་པ་དང་།།འཇིགས་དང་རྡེག་དང་སྡིགས་མོ་བྱེད། །ལུས་དྲིས་བྱུགས་དང་བསྐུ་བ་དང་། །དུད་རྔུབ་སྨན་མར་བླུད་པ་དག་།སྦྱར་ཏེ་དེ་ནི་དགའ་འགྱུར་ན། །ཡིད་ནི་ཐ་མལ་པ་ལ་སྦྱར། །ཤིང་ཀུན་དང་ནི་རྩབ་རུ་ཚ། །ཚ་བ་གསུམ་ནི་སྲང་ གཉིས་གཉིས།།མར་བྲེ་བཞི་ནི་བ་གཅིན་བཅས། །བསྐོལ་བས་སྨྱོ་བྱེད་འབྱུང་པོ་དང་། །བརྗེད་བྱེད་གདོན་ནི་སེལ་མཆོག་ཡིན། །བྲམྷིའི་བསྐོལ་ཁུ་བྲེ་དོ་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ཤྱ་མ་དུར་བྱིད་བིམ་པ་དང་། །ཤང་ཀ་པུཥྤ་དོང་ག་དང་། །སཔྟ་ལ་ དང་བྱི་དང་ག་།ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ལྡེ་གུ་བསྐོལ། །པྲམྟིའི་སྨན་མར་ཞེས་བཤད་དེ། །མར་ནི་སྲང་རེས་བསྐྱེད་དེ་བཏང་། །ཆེ་ཚད་སྲང་བཞིའི་མར་པོས་ན། །སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་མཛེ་ཡི་ནད། །སེལ་ཞིང་མོ་གཤམ་བུ་སྐྱེད་བྱེད། །སྐད་སྙན་ཚིག་གསལ་དྲན་པ་དང་། ། ཡིད་གཞུངས་དཔལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བྱི་དང་ག་།པ་ཏྲ་ཨེ་ལ་ཐང་ཤིང་དང་། །ེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་ནི། །ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་སེར་པོ་གཉིས། །སྠི་ར་རྣམ་གཉིས་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་བྲི་ཧ་ཏི། །ནཱ ག་གེ་སར་དོང་ག་བཙོད།།སེའུ་འབྲུ་བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། །ཛཱ་ཏི་ཁ་འབུས་བྱི་དང་ག། །དན་ད་ཤུ་དག་ཨུཏྤ་ལ། །ཙནྡན་དཀར་པོ་ཞོ་གཉིས་ནི། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །དགེ་བའི་སྨན་མར་ཞེས་བཤད་འདིས། །འབྱུང་པོའི་གདོན་དང་ སྨྱོ་བྱེད་དང་།།བརྗེད་བྱེད་ལུད་པ་སྡིག་ཅན་འཇོམས། །སྐྱ་རྦབ་གཡན་པ་སྐེམ་དང་དུག་།རྨོངས་བག་གཅིན་སྙི་དབྱིག་དུག་རིམས། །ཁུ་བ་མེད་པའམ་བུ་མེད་པའམ། །དྲན་པ་གདོན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། །ཡིད་གཞུངས་མེད་ཅིང་ཚིག་འཁྲུལ་དང་། །དྲན་ ཉམས་མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་ཕན།།སྟོབས་སྐྱེད་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ཞིང་། །མདངས་སྐྱེ་སྐལ་ལྡན་ལུས་རྒྱས་ཆེ། །བུ་སྐྱེད་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

痰浊增盛且食欲减退，饮食困难且言语减少，贪恋女色且喜欢独处，口水鼻涕不断流淌，令人恐惧且不喜清洁，
嗜睡面部浮肿，夜间神智错乱严重，进食后立即起身，
这些是其发病原因和症状，具备所有这些特征者，应知是难以忍受的癫狂症，医者应当完全避免。
失去财物妻子等，难以忍受的痛苦折磨内心，发狂且沮丧反复昏厥，
发出'呜呼呜呼'的悲叹，突然哭泣昏厥，不断思念其美好品德，忧伤煎熬心神恍惚，
睡眠不安四处游荡，中毒使面色发青，容光衰退诸根力弱，
甚至在呼吸间也会产生错乱，眼睛发红者应当避免。
其后对于风引起的癫狂症，首先给予油性饮品，对于通道阻塞者首先应当进行温和的油性泻下。
对于痰浊和胆汁引起者，首先应当进行油疗、热敷、催吐、泻下、灌肠以及头部导泻。
如此净化身体后，意识将恢复记忆。即便如此仍有后遗症的，应当使用强效鼻药和眼药。
使心情愉悦、呼吸顺畅、惊吓、恐吓、殴打和恐吓，涂抹体香、按摩、熏香和服用药酥等，
若因此而感到欢喜，则意识将恢复正常。
辛香料和草果各二两，三辛香各二两，以四升酥油和牛尿煎煮，是治疗癫狂、鬼神和遗忘症的最佳方剂。
二升婆罗米煎汤和一升酥油，三辛香、夏摩、土茯苓、频婆、商佉花、冬瓜、七叶树、毕钵和姜各二两熬制成膏。
此方名为婆罗米药酥，每次增加一两服用，最大剂量为四两酥油，能治疗癫狂、遗忘症和麻风病，
使不孕者生子，使声音悦耳语言清晰，增强记忆力，使心智稳定增长福德。
三果、毕钵、叶子、豆蔻、檀香、诃子、婆萝迦、两种蒺藜、两种黄色药、两种悉蒂拉、普利央古、
木香、茜草、大土茯苓、龙花、冬瓜、郁金、棉叶、肉豆蔻、荜拨、毕钵、檀香、白芷、乌特帕拉、
白檀香各二两，与一升熔化的酥油一起煎煮。此方名为吉祥药酥，能降伏鬼神、癫狂、
遗忘症、咳嗽、罪业，治疗中风、疥癣、消瘦、中毒、昏迷、尿病、金石毒、瘟疫，
对无精者或无子者，或被鬼神附体失忆者，心智不稳语言错乱，
记忆力减退、消化力弱者有益。能增长力量、带来吉祥、延长寿命，
增长容光、福德、体魄，是促进生育的最佳方剂。

།འདི་ལ་ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་སོགས། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཆུ་དང་བསྐོལ། །དེ་ཡི་ཁུ་བ་མར་དང་བ། །ལན་ཅིག་ སྐྱེས་འོ་བཞི་འགྱུར་དང་།།མེད་རྣམ་གཉིས་ར་མཉེ་བ། །བུང་ཚང་རྡོ་དང་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །བུ་རམ་ཤིང་དང་པརྞི་གཉིས། །བསྐོལ་བ་ཡི་ནི་སྨན་མར་འདི། །དགེ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །བརྟས་བྱེད་འདུས་པའི་ནད་འཇོམས་ཤིང་། །སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ལྷག་། སྤང་སྤོས་བུ་ཏ་ཀེ་ཤི་དང་། །ཆུ་རྩ་ཤུ་དག་ཁ་སྲལ་པྲེའུ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་རམ་ཉེ་བ། །ཙ་རོང་ཛ་ཡ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སླེ་ཏྲེས་ཙ་ཏྲ་པ་ར་ཧ། ། ཏི་ཙ་ཏ་ས་ཏ་ལ། །མ་ཧཱ་པུ་རུ་ཤ་དན་དང་། །ན་གུ་ལི་གཉིས་སྐྱུ་རུ་ར། །བྲི་ཀ་ལ་ཀ་དམ་པ། །སཱ་ལ་པརྞི་བཅས བསྐོལ་མར།།ཤ་ཟ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ། །དེས་ནི་ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་དང་། །སྨྱོ་བྱེད་བརྗེད་བྱེད་གདོན་འཇོམས་ཤིང་། །བློ་དང་ཡིད་གཞུངས་དྲན་པ་སྐྱེད། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འཕེལ་བྱེད། །བདུད་རྩི་དང་ནི་འདྲ་བ་ཡིན། །བྲམྷི་ཨིནྡྲ་བྱི་དང་ཀ་།ཤིང་ཀུན་ སྤང་སྦོས་མུར་བ་དང་།།ར་སྣ་སྒོག་སྐྱ་བོང་ང་དཀར། །ཤུ་དག་བྱེའུ་རུག་བི་ཤ་ལ། །ནཱ་ག་དན་ཏི་བྱི་ཚེར་བ། །ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་ཚ་བ་གསུམ། ། རུ་ར་དང་ས་ནག་རྣམས། །གླང་པོའི་གཅིན་བཏགས་རི་ལུར་བྱས། །གྲིབ་བསྐམས་སྣར་བླུགས་མིག་བསྐུ་ཞིང་། ། ལུས་བསྐུས་སྤོས་བདུགས་སྨྱོ་བྱེད་སེལ། །ཉུངས་ཀར་དང་ནི་སྦྱར་བ་ཡི། །སྣ་སྨན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕན། །ཉུངས་མར་གྱིས་ནི་ལུས་བསྐུ་དང་། །ཉུངས་ཀར་ཕྱེ་མ་སྣར་བུད་བྱ། །མདོ་གནས་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན། །དུང་རྣོན་ཤིང་ཀུན་བཅས་པ་ཕན། ། ཝ་དང་རེག་འཇམ་འུག་པ་དང་། །བྱི་བ་ར་ཐུག་ཛ་ཏི་ཀའི། །གཅིན་དང་རྟུག་པ་སྤུ་དང་ནི། །པགས་པ་མཁྲིས་པ་སེན་མོ་དང་། །སྤོས་བདུགས་མིག་སྨན་ལུས་བསྐུ་དང་། །བྱུགས་དང་བླུགས་པ་བཤད་པར་བྱ། །བད་ཀན་རླུང་གྱུར་ལ་ཕལ་ཆེར། ། ཁྱི་དང་བ་ལང་ཉ་ཤ་ནི། །རུལ་བའི་བདུག་པས་བདུག་པར་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་ལ་ནི་ཏིག་ཏའི་མར། །འཚོ་བྱེད་སྣུམ་ནི་གཉིས་ཀྱི་མར། །བཟའ་དང་བཏུང་བ་བསིལ་བ་དང་། །མངར་བ་དང་ནི་ཡང་བ་བསྔགས། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཏར་ག་གདབ། ། ཡང་ན་ཤ་ཚོན་གྱིས་འགྲངས་བྱ། །དེ་འོག་རླུང་མེད་གནས་བསྙལ་ནས། །སེམས་མྱོས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ནི་ཉུང་བར་གཞུག་།ལྟོགས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་ཏེ་བསྐམས། །དེ་ལ་ཆོས་དང་ནོར་ལྡན་པའི། །གཏམ་སྙན་མཛའ་བོས་སེམས དགའ་བྱ།།ཡང་ན་སྡུག་དང་བྲལ་བའམ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསྟན་པའམ། །བཅིངས་ལ་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། །ཉི་ཚན་ལ་ནི་གན་རྐྱལ་གཞག་།ཁ་སྲལ་ཕྲེའུའམ་ལྕགས་ཚའམ། །ཏིལ་མར་ཆུ་ཚན་གྱིས་རེག་བྱ། །ཡང་ན་ལྕག་གིས་ གཞུས་ནས་ནི།།བཅིངས་ཏེ་གཡང་སར་སྐྱུར་བར་བྱ། །ཡང་ན་རྡོ་དང་མཚོན་མེད་པའི། །མུན་ཁང་མི་ནི་མེད་པར་གཞུག་།མཆེ་བ་སྟོན་པའི་སྦྲུལ་དང་ནི། །གླང་དང་སེང་གེ་གླང་པོ་ཆེས། །དེ་ནི་སྐྲག་ཏུ་གཞུག་པའམ། །ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ ཡིས།།དམ་དུ་བཅིངས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས། །རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཡིས་བསྡིགས་པ་དང་། །འདི་བསད་བྱ་ཞེས་སྐྲག་ཏུ་གཞུག་།ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་པ་བས། །སྲོག་གི་འཇིགས་པར་རབ་འཇིགས་པས། །དེ་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འཁྲུལ་ པའི་ཡིད།།ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ནི། །ནད་དམིགས་དུས་སོགས་ལྟོས་ཏེ་བྱ། །སྡུག་དང་ནོར་དང་བྲལ་བ་ལས། །གང་གི་ཡིད་ལ་གནོད་གྱུར་པ། །དེ་ལ་དེ་འདྲ་རྙེད་གྱུར་པའི། །སྤྲོ་བསྲིང་དབུགས་དབྱུང་བ་ཡིས་གསོ། ། འདོད་དང་མྱ་ངན་འཇིགས་པ་དང་། །ཁྲོ་དང་འཇིགས་པ་ཆང་ལས་གྱུར། །གཉིས་དག་གིས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་།

在这里，有两种蓟草等二十一味药材用水煎煮。将其汁液与酥油、一次生乳四倍量、两种蜂蜜、马鞭草、蜂巢石、蝎子、甘蔗、两种帕尔尼（植物名）煎煮成的药油，称为'大善'，能增强体力，消除综合病症，功效胜过前者。
香蒿、布达克西、水根、白芷、蝎子、狗舌草、马鞭草、扎荣加雅、普泽舍尔、蓟草、扎特拉巴拉哈、提扎塔萨塔拉、摩诃布如夏丹、两种那古里、诃子、比卡拉卡丹巴、萨拉帕尔尼等煎油。称为'大食肉鬼油'，能消除四日热病、癫狂症、遗忘症、驱除鬼魅，增长智慧、稳定心意、生发记忆力，促进儿童身体发育，堪比甘露。
婆罗米、因陀罗、比丹卡、诃子、香蒿、木尔瓦、马鞭草、大蒜、白附子、白芷、野胡萝卜、毗沙拉、那伽丹提、蒺藜、觉提斯玛提、三辛香、诃子和黑土等，用大象尿调制成丸剂，阴干后滴鼻、涂眼、涂身、熏香，可治疗癫狂。
与芥子调配的各种鼻药都有效。用芥子油涂身，将芥子粉末吹入鼻中。按照经典所述方法，配合铜器和诃子使用有效。
狐狸、獾、猫头鹰、老鼠、兔子、扎提卡的尿液、粪便、毛发、皮、胆汁、指甲等，用作熏香、眼药、涂身、擦拭和滴注。
对于痰和风引起的病症，主要用腐烂的狗肉、牛肉、鱼肉熏蒸。对于胆病，用苦胆油、两种养生油，饮食应当清凉、甘美、清淡。如前所述放血，或者让病人饱食肉食。之后使其处于无风环境中休息，就能从精神错乱中恢复。
让病人在井水较少处待着，使其饥饿干渴。由有德行和财富的亲友用悦耳言语使其心情愉悦。或者让其经历离别之苦，或者展示稀有事物。
用芥子油涂抹被绑缚者，让其仰卧在热处。用蝎子或铁钳或芝麻油热水触碰。或者用鞭子抽打后，将其绑起来扔到悬崖边。或者将其关在没有石头和武器的黑暗房间里，让其独处。
用露出獠牙的蛇、牛、狮子、大象来惊吓他，或者由国王的差人将其紧紧捆绑，带出后用国王的命令恐吓他，说要处死他。因为身体的痛苦恐惧不如对生命的恐惧更令人害怕，所以这样能使混乱的心识归于平静。
这些成熟的治疗方法，要根据病情、对象和时机等来使用。对于因失去所爱、财物而心受伤害的人，要通过使其重获类似事物来给予安慰和鼓励来治疗。贪欲、忧愁、恐惧、愤怒、惊吓和饮酒引起的症状，这两类（指身心）会相互影响。

།གཉིས་དག་གིས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱ། །བཤད་པའི་མཚན་མ་ལས་ལྷག་པ། །གདོན་དང་རྗེས་འབྲེལ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །གལ་ཏེ་སྨྱོ་བྱེད་གདོན ལས་གྱུར།།གདོན་གསོར་བཤད་པའི་སྨན་སྦྱར་བྱ། །ཏིལ་བཏགས་ཕྱེ་མ་ནས་དང་ཟན། །སྣུམ་ཞིང་མངར་བའི་ཁ་ཟས་དང་། །འབྲས་ནི་ཁྲག་ཏུ་སྦྲུས་པ་དང་། །ཤ་ནི་བཙེས་པ་རྗེན་པ་དང་། །འབྲུ་ཆང་སྦྱར་ཆང་མནན་པའི་ཆང་། ། ཏི་མུགྟིའི་མེ་ཏོག་ དང་།།ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་ར་ཛ་ཡི། །མེ་ཏོག་བཅས་པའི་གཏོར་མ་ནི། །ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་བ་ལང་ལྷས། །ཆུ་བོ་འདུས་པ་དག་ཏུ་སྦྱིན། །གང་ཞིག་ཤ་དང་ཆང་སྤངས་ཤིང་། །ཕན་ལ་བརྩོན་ཞིང་གཙང་སྦྲ་ཆེ། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །གློ་ བུར་སྨྱོ་བྱེད་འབྱུང་མི་འགྱུར།།དབང་པོའི་དོན་ནི་གསལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་བློ་དང་ཡིད་གསལ་བ། །ལུས་ཟུངས་ཐ་མལ་པར་གནས་པ། །སྨྱོ་བྱེད་དང་བྲལ་མཚན་མ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་ དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་བརྗེད་བྱེད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

二者互相以彼等而得以平息。
超出所说之相者，称为与魔相关。
若是由魔所致之癫狂，当配制魔病中所说之药。
芝麻磨粉、大麦及糌粑，
油腻甘美之食物，
以血浸泡之米，
熟肉生肉，
谷酒、配制酒、压榨酒，
提穆克提花，
阇提萨诃拉阇之花所制之食子，
于四衢道、牛神庙、
河流汇合处供养。
若人断除肉与酒，
精进利他且清净，
具大勇力者不会生起俱生及突发之癫狂。
感官明利，
如是智慧与意识清明，
身体诸要素安住正常，
此为远离癫狂之相。
此为《医方明处方要诀》外篇第六章。
其后当说治疗健忘。

།བརྗེད་བྱེད་དྲན་པ་ཉམས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་བློ་འཁྲུལ་དང་། །སེམས་ལས་མྱ་ངན་འཇིགས་སོགས་ཀྱིས། །གནོད་གྱུར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །ལུས་སེམས་གཏོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནི། ། སྨྱོ་བྱེད་བཞིན་དུ་འཁྲུག་འགྱུར་བས། །སྙིང་སྟོབས་ཉམས་ཞིང་སྙིང་དང་ནི། །འདུ་ཤེས་རྒྱུ་བའི་རྩ་སྦུབས་ཁྱབ། །མུན་པར་ཞུགས་སྙམ་སེམས་ཤིང་རྨོངས། །འཇིགས་སུ་རུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད། །སོ་འཆའ་ལྦུ་བ་སྐྱུག་པ་དང་། །ལག་པ་རྐང་པ་གཡོབ་པ་དང་། །གཟུགས མེད་པར་ཡང་མཐོང་བ་དང་།།འཁྲུལ་ཞིང་ས་ལ་འགྱེལ་བ་དང་། །སྨིན་མ་མི་གཡོ་ནད་ཤུགས་དང་། །བྲལ་ནས་སད་པར་གྱུར་པ་དང་། །དེ་ནི་དུས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་སྤྱོད་པ་ཡིན། །རླུང་ལ་སོགས་དང་འདུས་པ་ཡི། །དབྱེ་བས་བརྗེད་བྱེད་རྣམ་ པ་བཞི།།དེ་ནི་སྐྱེ་བར་གྱུར་པའི་ཚུལ། །སྙིང་འདར་ཁོང་སྟོང་མགོ་འཁོར་ལ། །མུན་པར་མཐོང་ཞིང་སེམས་ཁོང་ཆུད། །སྨིན་མ་མི་སྡུག་མིག་འགྱུར་དང་། །སྒྲ་མི་ཐོས་ཤིང་རྔུལ་འབྱུང་ལ། །ཁ་ཆུ་སྣབས་ནི་འཛག་པ་དང་། །མི་འཇུ་ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་བརྒྱལ། ། ལྟོ་སྦོས་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། །གཉིད་མེད་སྐོམ་ཞིང་ཡན་ལག་ན། །རྨི་ལམ་གླུ་ལེན་གར་བྱེད་དང་། །ཏིལ་མར་ཆང་ནི་འཐུང་བ་དང་། །དེ་ཉིད་གཅིན་དུ་འབྱུང་བ་རྨི། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་བརླ་འགུལ་ཞིང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྱེལ་བ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་དྲན་པ སྟོར།།འདུ་ཤེས་རྙེད་ནས་མི་གསལ་དུ། །མིག་འབུར་ཡང་ཡང་དབུགས་འབྱིན་ཞིང་། །ལྦུ་བར་སྐྱུག་ཅིང་འདར་བ་དང་། །སོ་འཆའ་མགོ་ནི་རྡེབས་པ་དང་། །རླུང་གིས་གྲེ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད། །ཡན་ལག་ཀུན་དུ་རྡེབས་པ་དང་། །སོར་མོ་མི་སྙོམས་འགུགས་པ་ དང་།།མིག་དང་པགས་པ་སེན་མོ་ནི། །གནག་ཅིང་རྩུབ་མོར་སྣང་བ་དང་། །གཟུགས་ནི་མི་བརྟན་རྩུབ་པ་དང་། །མི་སྡུག་བཞིན་རས་ངན་པ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བརྗེད་བྱེད་ནི། །དྲན་པ་ཡང་ཡང་ཉམས་པ་དང་། །མིག་མདོག་པགས་པ་ལྦུ་བ་སེར། ། ས་ལ་རྡེག་པར་བྱེད་པ་དང་། །འཇིགས་རུང་འབར་ཞིང་ཁྲོ་བ་ཡི། །གཟུགས་མཐོང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རིང་ནས་འཛིན། །ཡུང་རིང་ཉིད་ནས་སད་པར་བྱེད། །གཡོ་འགུལ་ཉུང་ཞིང་ཁ་ཆུ་མང་། །ཁ་མིག་པགས་པ་སེན་མོ་དཀར། །གཟུགས རྣམས་དཀར་པོར་མཐོང་བ་ཡིན།།མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན་པ་སྤང་། །དེ་ནས་བློ་སེམས་དྲན་པ་དང་། །སྙིང་གའི་སྦུབས་ནི་སད་བྱེད་པའི། །སློན་སྨན་ལ་སོགས་ལས་རྣམས་ནི། །རྣོན་པོ་ཡིས་ནི་སྦྱང་བར་བྱ། །རླུང་གྱུར་འཇམ་རྩི་མང་དུ་བྱ། ། མཁྲིས་གྱུར་ཕལ་ཆེར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །བད་ཀན་ཕལ་ཆེར་སྐྱུག་སྨན་ནི། །བཏང་བས་བརྗེད་བྱེད་གསོ་བར་བྱ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་དག་ཅིང་། །ལེགས་པར་སྤྲོ་ནི་བསྲིང་བ་ལ། །བརྗེད་བྱེད་ལས་ནི་ཐར་བྱའི་ཕྱིར། །ཞི་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བར་ཉོན། ། བ་ལྕི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་། །ཞོ་དང་གཅིན་དང་མར་བསྐོལ་བ། །བརྗེད་བྱེད་རིམས་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །མིག་སེར་སེལ་བར་བྱེད་པ་བླུད། །རྩ་བ་བཅུ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །དུག་མོ་ཉུང་ཤུན་སེར་པོ་གཉིས། ། པ་མརྒ་ལོ་མ་བདུན། །ནི་ལི་ནི་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །དོང་ག་པུཥྐར མཱུ་ལ་དང་།།ཕལ་གུའི་རྩ་བ་བྱི་ཚེར་སྲང་། །གཉིས་གཉིས་ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་། །བསྐོལ་བ་ལ་ནི་བཞི་ཆ་ལུས། །ག་བྲའི་རྩ་བ་དུ་བ་རི། །པ་ཏ་དན་ད་དུར་བྱིད་དང་། །ཚ་བ་གསུམ་དང་རོ་ཧི་ཥེ། །མུར་བ་རྩ་མཁྲིས་བུ་དི་ཁ། །ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་ནི། །མ་དུ་ཡན་ཏེ་ཐལ་ ཏྲེས་གཉིས།།ལྕང་མ་དང་ནི་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་མར་བྲེ་གང་། །དེ་བཞིན་སྔ་མའི་གཤེར་རྫས་བསྐོལ། །འདི་ནི་བ་ཡི་རྣམ་ལྔ་ཆེ། །

忘性令记忆衰退，这是由于心力、心智错乱，以及内心忧愁恐惧等所致的心理损害。
由身心相关的疾病，如同发狂一般混乱，心力衰退，并且遍及心脏和意识运行的脉腔。
感觉进入黑暗中而心智迷乱，做出可怕的行为，咬牙、吐沫、呕吐，手脚摆动，看见不存在的形象，错乱并倒地，眉毛不动，病势减退后苏醒，此后在其他时候也是如此表现。
由风等和诸病合并的分类，忘性有四种。其发病的情况是：心悸、内空虚、头晕，见到黑暗并心神恍惚，眉毛不悦、眼睛变化，听不见声音并出汗，口水鼻涕流淌，不消化、食欲不振并昏厥。
腹胀、体力耗尽，失眠、口渴、肢体疼痛。梦中唱歌跳舞，梦见饮用芝麻油和酒，并梦见这些成为尿液排出。
其中风病变化时大腿抖动，反复跌倒，反复失去记忆。恢复意识后不清晰，眼球突出、反复呼吸，呕吐泡沫并颤抖，咬牙、撞击头部，风使喉咙膨胀。
全身撞击，手指不均匀弯曲，眼睛、皮肤、指甲呈黑色且粗糙，身形不稳且粗糙，面容丑陋不堪。
胆病所致的忘性是：记忆反复衰退，眼色、皮肤、泡沫呈黄色，在地上撞击，见到可怕燃烧愤怒的形象，极度口渴。
痰病所致的是长期记忆，长时间后才能苏醒，行动迟缓口水多，口、眼、皮肤、指甲呈白色，见到的形象呈白色。
具备所有特征的应当舍弃。然后为了唤醒心智、意识、记忆和心腔，应当用猛烈的催吐药等方法净化。
风病变化时多用滋润疗法，胆病变化时主要用泻药，痰病主要用催吐药来治疗忘性。
为了完全清净并很好地延长愉悦，为了从忘性中解脱，请听安抚的配方。
牛粪汁、牛奶、酸奶、尿液和熬制的酥油，能治疗忘性、热病、发狂和黄疸，应当服用。
十根药、三果、两种黄色毒茄皮、七叶巴嘎玛、尼利尼和普切谢尔、冬果、布斯卡尔木拉、帕尔古根、蒺藜各二两，在十六升水中煮至剩四分之一。
甘草根、杜巴日、巴达、丹达、杜尔比、三辛香、若希谢、木尔巴、胆草、布迪卡、哈提、胡椒、玛度扬特、两种塔勒、柳树和赤札卡各二两，酥油一升，如前煮制液体，这是牛的五种大药方。

དེ་བཞིན་སྔ་མའི་གཤེར་རྫས་བསྐོལ། །འདི་ནི་བ་ཡི་རྣམ་ལྔ་ཆེ། །བརྗེད་བྱེད་རིམས་དང་དམུ་རྫིང་དང་། །མཚན་པར་རྡོལ་བ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །འོར་ནད་གཞང་འབྲུམ་མིག་སེར་དང་། །སྐྱ་རྦབ་སྐྲན་དང་ལུད་ པ་དང་།།གདོན་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །བྲམྷི་ཤུ་དག་རུ་རྟ་དང་། །ཤང་ཀ་པུཥྤ་མར་རྙིང་བཅས། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་ཡིད་གཞུངས་བྱེད། །སྨྱོ་བྱེད་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་དང་། །བརྗེད་བྱེད་སྡིག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་སྲང་རེ་དང་། །ཏིལ་མར་ཞུན་ མར་བྲེ་རེ་བསྲེས།།འོ་མ་བྲེ་ནི་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ། །འཐུངས་ན་བརྗེད་བྱེད་ལས་ཐར་བྱེད། །འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བ། །བྲེ་བཞི་དང་ནི་ཏང་པལ་གྱི། །ཁུ་བ་བརྒྱད་འགྱུར་དག་དང་ནི། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །ཞུན་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བླུད། །དེས་ ནི་རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པའི།།བརྗེད་བྱེད་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་བཞིན་འཇག་མའི་བིད་རི། །ཀུ་ཤ་བུ་རམ་ཤིང་འོ་མ། །བསྐོལ་བ་འཐུངས་པའང་དེ་དང་འདྲ། །ཀུ་སྨན་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་མར། །བཅོ་བརྒྱད་འགྱུར་དང་ཤིང་མངར་གྱི། །ལྡེ་གུར་བཅས་པ་ བསྐོལ་བས་ནི།།བརྗེད་བྱེད་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །བློ་དང་ཚིག་གསལ་སྐད་སྙན་བྱེད། །བ་ནི་སེར་སྐྱའི་མཁྲིས་པ་ཡི། །སྣ་སྨན་བཏང་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཕན། །ཁྱི་དང་ཝ་དང་བྱི་ལ་དང་། །སེང་གེ་སོགས་ཀྱི་མཁྲིས་པ་བསྔགས། །གོ་ད་སྲེ་མོ་གླང་པོ་ ཆེ།།བ་ལང་དྲེད་དང་པྲི་ཤ་ཏའི། །མཁྲིས་པ་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་དག་།ལུས་བསྐུ་སྣར་ནི་བླུགས་ནའང་ཕན། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ཀོ་ཉོན་ཚེ། །ཕ་ནི་ཛ་ཀ་སྲ་རྩི་པོག་། པ་མརྒ་ཀ་རཉྫའི། །ས་བོན་ཏིལ་མར་ར་ གཅིན་དང་།།བཅས་པ་བསྐོལ་བ་སྣར་བླུགས་པའམ། །ཕྱེ་མ་སྣ་ནས་བུས་པའང་ཕན། །སྲེ་མོ་འུག་པ་སྤྲེའུ་དང་། །བྱ་རྒོད་ཁྱི་རྟ་བྱ་རོག་སྦྲུལ། །ཆུ་དང་སྒྲོ་དང་རྟུག་པ་ཡི། །དུད་པས་འདི་ལ་བདུག་པར་བྱ། །ཏིལ་མར་སྒོག་སྐྱ་བཅས་པའམ། ། འོ་མ་ཉེའུ་ཤིང་བསྟེན་ཡང་ཕན། །བྲམྷི་འམ་རུ་རྟའི་ཁུ་བའམ། །ཤུ་དག་སྦྲང་རྩིར་ལྡན་པའང་ཕན། །ནད་གཞི་མཉམ་དུ་འཁྲུགས་པ་ལས། །ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་འགྱུར་ནད། །སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དེ། །བརྗེད་བྱེད་གནད་ནི་ཆེན་པོར གནས།།དེ་བས་གསོ་དཀའ་འདི་ལ་ནི། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །དེས་ཉེན་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས། །ཡ་ང་བ་ལས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་། །ཐར་པ་ན་ནི་ཡིད་འཁྲུལ་བས། །ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས། །མི་བརྗོད་ཡུལ་ནི་ ཡིད་འོང་བས།།ཉམས་པའི་སེམས་ནི་བརྟ་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། འབྱུང་པོའི་གདོན་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མིག་མཆུའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །ནད་ཀུན་ནད་གཞི་ལས་བཤད་པའི། །གནོད་པས་ནད་ནི་འཁྲུགས་པ་དང་། །མཆོག་ཏུ་མིག་ལ་གནོད་པ་དང་། །ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིས། །རྩ་ལས་གྱེན་དུ་རྒྱུས་ནས་ནི། ། མིག་གི་ཡན་ལག་མིག་མཆུ་གྲཝ། །དཀར་ནག་མཐོང་བྱེད་རྒྱལ་མོའམ། །མིག་ཀུན་ལ་གནས་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །དེ་ལ་རླུང་ནི་མིག་མཆུ་ཡི། །རྩ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དག་།ཉལ་ནས་ལྡང་ཚེ་མིག་མཆུ་ནི། །ཧར་བག་ན་དང་བཅས་པར་བྱེད། །མིག་ནི་རྡུལ་གྱིས གང་སྙམ་སེམས།།འཛུམས་པར་དཀའ་ཞིང་མཆི་མ་འཛག་།མཉེས་ན་བདེ་བ་སྙམ་དུ་བྱེད། །དེ་ནི་འཛུམས་དཀའ་ཡིན་ཞེས་བཤད། །རླུང་གིས་མིག་མཆུ་བསྐྱོད་ནས་ནི། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས། །འདི་ནི་འཛུམས་པ་ཞེས་བཤད་དོ།

同样煮前述的液体。这是牛的五种大药。能治疗健忘症、发烧、慢性病、生疮等症，是最佳的药方。能治疗胸腔疾病、痔疮、黄眼病、白癜风、肿瘤、咳嗽和各种魔障。
婆罗米、白芷、茜草、尚迦花和陈酥油一起煮成的酥油能使心智清明。能治疗精神错乱、不祥之事、健忘症和罪业。
各取一两医疗部类药材，混合芝麻油和熟酥油各一升，加入十六升牛奶煮制。饮用可治愈健忘症。
牛奶、糖蜜、甘蔗汁各四升，与八倍的棕榈汁，以及医疗部类药材各二两，加入一升熟酥油一起煮制服用。这能迅速治愈由风胆引起的健忘症。
同样，芦苇的根茎、吉祥草、糖蜜、甘蔗、牛奶煮制饮用也有相同效果。
南瓜汁与十八倍的酥油和甘草糊一起煮制，能治疗健忘症，并使智慧、语言清晰，声音悦耳。
黄牛胆汁制成的鼻药也特别有效。推荐使用狗、狐狸、猫、狮子等的胆汁。
果达、猕猴、大象、黄牛、野驴和斑鹿的胆汁与芝麻油煮制，涂抹身体或滴入鼻中也有效果。
三果、三辛香、炒麦子灰、盐、尼琼才、帕尼扎卡、树脂、波格、帕玛尔嘎、卡然扎的种子与芝麻油和牛尿一起煮制，滴入鼻中或将粉末吹入鼻中也有效。
应当用猕猴、猫头鹰、猴子、秃鹫、狗、马、乌鸦、蛇的水、羽毛和粪便的烟熏治疗此病。
使用芝麻油配合韭菜，或牛奶配合小树也有效。婆罗米或茜草汁，或白芷配合蜂蜜也有效。
由三种病因同时失调引起的，影响身心的疾病，所产生的健忘症是一个重要的病症。因此这种难治的病症应当用精华药物来治疗。患者应当经常防护火、水等危险。
痊愈后，由于心智混乱，不要对他说'你做过这样的事'，应当以令人愉悦的环境来稳定其受损的心智。
这是《医论八支精华》后续篇第七章。《医论八支精华》中关于治疗鬼神病的部分完毕。
接下来将讲解眼睑病的诊断。所有疾病如前所述由病因引起的损害而失调，特别是对眼睛有害，大多数会产生胆病，从脉络向上运行，在眼睛的部分即眼睑、眼角、白黑部分、瞳孔或整个眼睛中形成病症。
其中风入侵眼睑脉络时，从睡眠中醒来时眼睑会感到僵硬疼痛。感觉眼睛里充满灰尘，难以闭合且流泪。按摩会感到舒服。这被称为难闭症。风使眼睑震动，反复开合，这被称为眨动症。

།གྲ་མཚམས་ ལྷོད་ཅིང་ཚོར་བ་མེད།།རྟག་ཏུ་འཛུམས་ཤིང་མིག་ཉམས་པ། །གང་ཡིན་དེ་ནི་རླུང་གནོད་ཡིན། །མཁྲིས་པས་མིག་མཆུའི་མཐའ་མར་ནི། །འབྲུམ་བུ་ཀུ་མུ་ཏ་ཡི་ནི། །ས་བོན་འདྲ་སླར་གང་གྱུར་པ། །འབྲུམ་ཕྲན་ཀུ་མུ་ཏ་ཞེས་བྱ། །ཚ་ཞིང་འདྲུལ་ལ་ནད་དང་བཅས། ། དམར་ཞིང་རེག་ན་མི་བཟོད་པ། །མཁྲིས་པས་མིག་མཆུར་སྐྱེས་པ་དེ། །མཁྲིས་པས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད། །མཁྲིས་པ་རྫི་མའི་ནང་གནས་ཤིང་། །གཡའ་ཞིང་ཚ་བར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་རྗེས་རྫི་མ་འབྱི་བ་སྟེ། །རྫི་མ་འབྱི་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མིག མཆུའི་ནད།།འབྲུམ་ཕྲན་དཀར་པོ་ཡུངས་ཀར་འདྲ། །མཐུག་སྐྲངས་གཡའ་ན་མིག་རྡུལ་ཁེབས། །སྤྱི་བག་ཅན་འཛག་པོ་དག་ཀྱང་། །ཧར་བག་འདྲུལ་བ་རྡུ་མས་ཁེབས། །བད་ཀན་གྱིས་བསླངས་མིག་མཆུའི་ནད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྨེན་བུ་དཀར། །ན་ཞིང་སྨིན་མ་མེད་ གཡའ་སྲ།།རྒྱ་ཤུག་ཙམ་མམ་དེ་ལས་ནི། །ཅུང་ཟད་ཆུང་བ་ཆགས་པ་ཡིན། །ཁྲག་ལས་འབྲུམ་ཕྲན་དམར་བ་དང་། །དེ་མཚུངས་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ཁྱབ་པ། །བརྩེགས་པ་ཞེས་བྱ་དེས་སྐྱེད་དམར། །རེག་མི་བཟོད་པ་མིག་མཆུ་སློངས། །མིག་མཆུའི་ནང་དུ་ཤ་ལྷག་ ནི།།སྲ་ཞིང་སྣུམ་ལ་ཚ་ཞིང་ན། །མདོག་དམར་དེ་ནི་ཁྲག་འཛག་ཅིང་། །བཅད་བཞིན་འཕེལ་བྱེད་མིག་འབྲུམ་ཡིན། །མིག་མཆུའི་མཐའ་འམ་དབུས་སུ་ནི། །གཡའ་ཞིང་ཚལ་ན་བཅས་བརྟན། །མུངྒ་ཙམ་གྱི་ཁྲག་འབྲུམ་དམར། །འབྲུམ་ཕྲན་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། ། ནད་ཀྱིས་མིག་མཆུའི་ཕྱི་རོལ་སྐྲངས། །ནང་དུ་བུ་ག་ཕྲ་མོས་ཁྱབ། །འཛག་བཅས་ནང་ན་ཆུ་ཡོད་དེ། །པདྨའི་རྩ་འདྲ་པད་རྩ་ཡིན། །ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པས། །མིག་མཆུའི་ནད་ནི་ལྡང་བ་དང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་གཉིད་འགྱུར་གང་། །དེ་ནི་མིག་མཆུ འཁྲུགས་ཞེས་བྱ།།ནད་ཀྱིས་མིག་མཆུ་དྲི་མ་ཁྲག་།སྐྲངས་རྣགས་ན་བཅས་མིག་མཆུ་སྔོ། །གཡའ་ཞིང་སྐྲངས་ལ་དམར་བ་དང་། །མིག་མཆུ་འབྱར་བ་འབྱར་ཞེས་བྱ། །མིག་མཆུའི་ནད་ནི་སྲ་ཞིང་རྩུབ། །འབྲུམ་ཕྲན་བྱེ་མ་འདྲ་ཞེས་བྱ། །གནག་ཅིང་འདམ་འདྲ་ འདམ་བུའོ།།མདོག་འདྲ་ཤ་ནི་མང་པོས་རྒྱས། །ན་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱིས་པ་སོ་སྐྱེས་ཚེ་ན་འབྱུང་། །དེས་ནི་བྱིས་པའི་མིག་སྐྲང་ཞིང་། །མིག་དམར་ལྟ་བར་མི་ནུས་ལ། །མིག་མཆུ་གཟེར་ཞིང་སྤྱི་བག་འཛག་།རྣ་བ་སྣ་དང་མིག་ཉེད་བྱེད། །གང་ཡིན་དེ་ནི་སྒྲ་ངན་ ཡིན།།རྫི་འགགས་རྫི་མ་འདུས་ཤིང་ཞུམ། །མིག་མཆུའང་དེ་འདྲར་གྱུར་པ་དང་། །རྩུབ་ཅིང་ནང་དུ་ཁ་བལྟས་ལ། །སྤུ་གཞན་ཡང་ནི་ཚེར་མ་ལྟར། །རྩེ་མོ་རྣོན་པོ་སྐྱེས་གྱུར་ཅིང་། །དེས་བདར་མིག་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་རླུང་ལ་སོགས་མི་བཟོད། །བཏོན་ན་ཅུང་ ཟད་བདེ་བར་བྱེད།།མིག་ཕུགས་གྲཝ་མཚམས་ཕྱི་རོལ་དུ། །ཐོར་བུ་སྲ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། །དམར་ཞིང་མཆི་མ་རྣག་ཁྲག་འཛག་།ཡང་ཡང་རྒྱས་པ་སློན་པ་ཡིན། །ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་ལས་ནི། །མིག་མཆུའི་ནང་ན་ཤའི་དུམ་བུ། །རྨེན་བུ་སྲ་ལ་ནད་མེད་ལ། ། ཕྱི་རོལ་མི་མཉམ་གཡོ་མཛེར་པ། །དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ། །མིག་མཆུ་ལ་གནས་ནད་ཡིན་ནོ།

眼睑松弛且无知觉，经常眯眼目力衰退，这就是风病所致。
胆病使眼睑边缘，生出如白莲花种子般的小疱疹，称为白莲花疱疹。
灼热、腐烂且伴有病痛，发红触摸难以忍受，这种在眼睑上生长的，被称为胆病所致。
胆病存在于睫毛内，发痒且灼热，随后睫毛脱落，这被称为睫毛脱落。
痰病引起的眼睑病，小疱疹呈白色如同芥子，肿胀厚重发痒眼中布满尘埃。
普遍有分泌物，松散腐烂被尘土覆盖，这是痰病引起的眼睑病。
痰病引起的腺体呈白色，疼痛无眉毛发痒坚硬，大约如枣核大小或稍小一些。
血病引起红色疱疹，类似疱疹遍布，称为层叠疱疹使眼睑发红，触摸难忍眼睑肿胀。
眼睑内部的赘肉，坚硬油腻灼热疼痛，呈红色且流血，切除后仍会生长的眼疱。
在眼睑边缘或中央，伴有瘙痒和疼痛且稳固，如绿豆大小的红色血疱，称为疱疹眼病。
病使眼睑外部肿胀，内部遍布细小孔洞，有渗出内有积水，如莲根般称为莲根病。
三种病素和血液紊乱，引起眼睑病，无故嗜睡，这称为眼睑紊乱。
病使眼睑污垢带血，肿胀化脓伴随疼痛眼睑发青，发痒肿胀发红，眼睑粘连称为粘连病。
眼睑病坚硬粗糙，疱疹如沙粒称为沙粒病，黑色如泥称为泥状病，颜色相似肉质增生，疼痛剧烈称为剧痛病。
婴儿长牙时出现，使婴儿眼睛肿胀，眼睛发红无法视物，眼睑疼痛有分泌物，揉搓耳鼻和眼睛，这就是恶声病。
睫毛堵塞聚集萎缩，眼睑也是如此，粗糙且向内翻转，其他毛发如同荆棘，尖端锐利生长，摩擦使眼睛肿胀，灼热且不能忍受风等，拔除后稍感舒适。
眼窝接缝外部，肿块坚硬隆起，发红流出眼泪脓血，反复增生的是疖子。
三种病素和血液引起，眼睑内部的肉块，腺体坚硬无病痛，外部不平称为游动瘤。
如上所述二十四种，是存在于眼睑的疾病。

།དེ་ལ་དང་པོར་སྨན་གྱིས་གསོ། །དེ་འོག་གཉིས་དང་འབྲུམ་བུ་སྤང་། །རྫི་མ་འགགས་པ་གསོར་རུང་ཙམ། །ལྷག་མ་མཚོན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་རྫི མ་འཕྱི།།གཙགས་པར་བྱ་ལ་མིག་མཛེར་གཅད། །ཆགས་དང་པད་རྩ་ཀུ་མུ་ཏ། །བརྩེགས་དང་འབྲུམ་ཕྲན་སློན་པ་འདྲལ། །མིག་མཆུའི་ཤ་སྔོ་བྱེ་མ་འདྲ། །འབྱར་དང་བསྐྱེད་བྱ་ཞེས་པ་བཞི། །འདམ་ཆས་ཤས་ཆེར་བྱས་པ་དང་། །སྒྲ་ངན་ བཅས་པ་མཚོན་གྱིས་བཞར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་མཆུའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

首先用药物治疗。
然后去除两种和疱疹。
眼睑阻塞可以治愈的程度。
其余的用刀具治疗。
在这些之后还要擦拭眼睑。
要刺破并切除眼疮。
粘连和莲茎、睡莲。
层叠和小疱要剥离。
眼睑肉青如沙。
粘连和增生等四种。
主要用泥巴处理。
伴有异响的用刀具刮除。
这是《医方明处》中外治篇第八章。
下面讲解眼睑病的治疗。

།འཛུམས་པ་དཀའ་ལ་མར་རྙིང་ནི། །རྒུན་འབྲུའི་ལྡེ་གུ་ཆུར་བསྐོལ་བར། །ཁ་ར་བཏབ་ དང་སྣ་སྨན་དང་།།དུད་པ་མིག་སྨན་སྣུམ་ཅན་གཏང་། །ཀུ་མུ་ཏ་ལ་ཞལ་ཞལ་བཏབ། །དེ་སྟེང་རྒྱམ་ཚ་གདབ་པར་བྱ། །ཤིང་མངར་དང་ནི་སྐྱུ་རུ་ར། །པ་ཏོ་ལ་བསྐོལ་ཆུ་བླུགས་བྱ། །རླུང་མེད་གནས་ལ་གཡོག་མཁས་ཀྱིས། །སྦྱང་བྱས་གན་རྐྱལ་ཉལ་བ་ལ། ། མིག་མཆུ་བཟློག་སྟེ་དྲོ་འཇམ་ཆུར། །བསྲོས་པའི་གོས་ཀྱིས་དུགས་བྱས་ལ། །གོས་ཀྱིས་ལེགས་པར་དཀྲིས་ནས་ནི། །གཡོན་པའི་མཐེབ་མཛུབ་ཀྱིས་བཟུང་ཞིང་། །འགུལ་ཞིང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །དེ་ནས་མིག་མཆུ་ཀུན་ཏུ་ནི། །དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་མཚོན་གྱིས ནི།།འཕྲེད་དུ་གདབ་ཅིང་མཚན་མ་བྱས། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་སམ་ལོ་རྩུབ་བམ། །ཤེ་པ་ལི་ཡི་ལོ་མའམ། །ཡང་ན་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བས་བྲུད། །ཁྲག་ནི་རས་བལ་ཡེའུས་ཕྱི། །ཁྲག་བཅས་ལེགས་པར་བྲུད་ཤེས་ནས། །རང་རང་སྨན་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། །བཅས་པ་ དེ་ལ་བསྐུ་བར་བྱ།།དེ་འོག་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུས་ལ། །མར་གྱིས་བླུགས་པར་བྱ་བ་དང་། །རྣ་བའི་སྟེང་དང་འོག་གི་བར། །ནས་ཀྱི་ཟན་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །མར་དང་བཅས་པས་དཀྲི་བར་བྱ། །ཞག་ནི་གཉིས་པ་ལ་དགྲོལ་ཏེ། །ཇི་ལྟ་བར་ནི་སྨན་བླུགས་ཤིང་། །བཞི་ པར་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་བྱ།།ཞག་ནི་ལྔ་པ་དག་ལ་དགྲོལ། །མཉམ་ཞིང་སེན་མོ་ལྟར་དམར་ལ། །སྐྲངས་གཡའ་དྲུད་སོགས་ནད་མེད་པ། །མིག་མཆུ་སྦྱར་ལེགས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སླར་བཞར་བྱ། །བཞར་དྲགས་པས་ནི་ན་བ་དང་། །རྫི་མ་འབྱི་ཞིང་མིག་ མཆུ་འགྱུར།།དེ་ལ་སྣུམ་དང་དུགས་ལ་སོགས། །རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྦྱོར་བ་བསྔགས། །མར་སར་གྱིས་ནི་བསྐུ་བྱ་ཞིང་། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་མར་སར་གྱིས། །ལེགས་པར་བསྐུ་བ་བྱས་ནས་ནི། །ེ་རཎྜ་ཡི་རྩ་བ་ཡི། །ལྡེ་གུས་བྱུགས་ཏེ་ཕུར་མས་བཙོ། །ཚོས་ པ་བཀྲུས་ཏེ་བསྐམས་ནས་ནི།།བཏགས་པ་ཐུམ་པོ་བྱས་ནས་ནི། །ར་འམ་བུད་མེད་འོ་མར་ནི། །མཉེས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པར་བྱ། །དེ་ཉིད་སཱ་ལུ་ཐུག་པོ་ཆེའི། །ལྡེ་གུ་བསྐུས་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས། །ཞོ་དང་ཞོ་ག་ཆུས་སྤངས་པ། །མིག་ནི་བཞར་དྲགས་གྱུར་ལ་བླུགས། ། ཡང་ན་ཞོ་ག་ཆུ་ཉི་ཚེ། །བླུགས་ཤིང་སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །འབྲུམ་ཕྲན་སྲ་ཞིང་མཐོ་བ་ནི། །འབྲས་ཀྱི་རྩེ་མོས་བརྟོལ་བར་བྱ། །དེ་རྗེས་བཙིར་ཏེ་ཆོ་ག་ནི། །ལྷག་མ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱ། །ཞལ་ཞལ་གདབ་དང་འདྲལ་བ་ལ། །རིམ་འདིས་མིག་མཆུའི་ནད་ཀུན་སྦྱར། ། ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་མངར་བ་ཡི། །སྡེ་ཚན་དང་བསྐོལ་མར་གྱིས་གསོ། །སྣུམ་གྱུར་ནས་ནི་གཏར་ག་གདབ། །དུར་བྱིད་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་མཆོག་།བཞར་ཞིང་ཁྲག་ནི་ཕྱུང་ནས་ཀྱང་། །ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཆུས་བཀྲུ་ཞིང་། །ཙནྡན་དཀར་པོ་འོ་མར་བསྐོལ། ། མིག་མཆུ་ལ་ནི་བླུགས་པ་ཕན། །རྫི་མ་འབྱི་ལ་ཁབ་ཀྱིས་ནི། །བ་སྤུའི་བུ་ག་གཙགས་པའམ། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་འོ་མའམ་བུ་རམ་ཤིང་། །ཁུ་བས་སློན་བྱ་མངར་བསིལ་སྨན། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་གཏང་བར་བྱ། །ནག་ཚུར་དཀར་པོའི་ཕྱེ མ་ནི།།བྱེའུ་རུག་པའི་ཁུ་བར་བསྲེས། །ཟངས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་པ་སྟེ། །རྫི་མ་འབྱི་བའི་མིག་སྨན་མཆོག་།མིག་མཆུའི་ཤ་བྲུད་བཅའ་སྒ་དང་། །རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་གདབ་པར་བྱ། །ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུས་སེང་ལྡེང་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་དཀར་ཏུ་པ་རི། །ཆུ་བསྐོལ་བའམ་སེར་པོ་ གཉིས།།ཤིང་མངར་དང་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁུ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བླུགས། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཞལ་ཞལ་བྱས། །ནག་ཚུར་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །ལྡོང་རོས་སྟང་ཟིལ་ཞིབ་བཏགས་ལ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བསྐུ་བར་བྱ། །སྐྱུག་སྨན་མིག་སྨན་སྣ་སྨན་ནི།

对于难以愈合的陈旧伤口，将葡萄汁与水煮沸，加入糖和鼻药，涂抹油性眼药和熏烟。涂抹白睡莲，上面撒盐。甘草和诃子，以及波托罗煮水注入。
在无风处由熟练医者，使病人仰卧，翻转眼睑，用温和的温水浸泡的布进行热敷。用布包裹好后，用左手拇指和食指固定，不要移动和改变。
然后在眼睑周围，用圆形工具横向划线做记号。用该工具或粗糙的叶子，或者舍巴利叶，或者海泡沫摩擦。用棉花擦拭血液。
在充分摩擦出血后，在各自部位涂抹含蜂蜜的药物。之后用温水清洗，涂抹油脂，在耳朵上下之间，用大麦粥、蜂蜜和油脂包裹。
第二天解开，按原样涂药，第四天使用鼻药等。第五天解开。
平整且如指甲般红润，无肿胀、瘙痒、擦伤等病症，眼睑愈合良好。若相反则需重新刮治。
刮治过度会导致疼痛，睫毛脱落和眼睑变形。对此应使用油脂、热敷等对风病有益的治疗方法。
用新鲜油脂涂抹，用新鲜油脂涂抹白芥子，涂抹妥当后，用蓖麻根制成的药膏涂抹后蒸煮。
煮熟后清洗晾干，研磨成粉末做成包，用山羊或女人的奶调和后滴入眼中。
同样，涂抹大米粥药膏后如此处理。对于刮治过度的眼睛，滴入去除水分的酸奶和凝乳。或者只用凝乳水滴入，并给予干地方的肉汤。
对于坚硬突起的小疙瘩，用稻尖刺破。之后挤压，其余处理方法如前。
对于涂抹和分离，按此顺序治疗所有眼睑疾病。
对于血胆引起的病症，用甘味类药物煮制的油脂治疗。变得油腻后进行放血，服用土茯苓泻药最佳。
刮治并放血后，用甘草煮水清洗，用牛奶煮白檀香，滴入眼睑有效。
对于睫毛脱落，用针刺激毛孔，或用虫子啃咬放血。或者用牛奶或甘蔗汁润湿，服用甘凉药物煮制的油脂。
将白色硫磺粉与雀麦汁调和，放入铜器中，是治疗睫毛脱落的最佳眼药。
对于眼睑肉芽，撒上荜茇和盐的粉末。用温水清洗后，用紫檀、白色那勒占和土巴利煮水，或两种黄色药物、甘草和三果的汁液加蜂蜜滴入。
对于痰引起的涂抹治疗，将硫磺、盐、胡椒、没药、冰片细磨后加蜂蜜涂抹。使用催吐药、眼药和鼻药。

།སྐྱུག་སྨན་མིག་སྨན་སྣ་སྨན་ནི། །བད་ ཀན་སེལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕན།།ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདི་དག་བྱ། །མ་ཞི་མེ་བཙའ་གདབ་པར་བྱ། །སྒྲ་ངན་ལ་ནི་སེང་ལྡེང་དང་། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་འབྲས་བུ་གསུམ། །མར་དང་སྦྱར་བའམ་པི་པི་ལིང་། །ཤིང་མངར་རྒྱམ་ཚ་བསྐོལ་བ་ནི། །མ་མས་ བླུད་དེ་སློན་དུ་གཞུག་།རྒུན་འབྲུམ་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །པི་པི་ལིང་བསྐོལ་བ་ཀྲུ་སྨན་སྦྱིན། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་པི་པི་ལིང་། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུས་ནུ་མ་བསྐུ། །ཉུངས་ཀར་མར་བཅས་དུད་པས་བདུག་།སྦྱང་བ་བྱས་ནས་པ་ཏོ་ལ། །གླ་སྒང་དང་ནི་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །སླེ་ཏྲེས འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བླུད།།བྱིས་པའི་མིག་མཆུ་བྲུད་པའམ། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། ། སྨན་ཏ་ཀ་སྐྱུ་རུ་ར། །འཛམ་བུའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུགས། །བྱིས་པ་འོ་མ་མར་བསྟེན་པས། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ནད་འབྱུང་བས། །དེ་བས་དང་པོར་སྐྱུག་སྨན་ཉིད། ། ནད་ཀུན་ལ་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་པི་པི་ལིང་། ། པ་མརྒའི་འབྲས་བུ་མར། །འོ་མ་ཤུ་དག་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །པོ་སོན་ཆ་ནི་ཤིང་མངར་བཅས། །འོ་མ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་། །ཟས་ལ་བརྟེན་པའི་བྱིས་པ་ལ། །རིམ་བཞིན་བླུད་པས་ནད་ཀུན་ནི། །སྦྱང་པར་བྱ་ཕྱིར སློན་སྨན་གཏང་།།མཆོག་ཏུ་སྒྲ་ངན་ནད་ལ་ཕན། །སཔྟ་ལ་ཡི་ཁུ་བ་མར། །བསྐོལ་བ་གཉིས་ཀ་སྦྱོང་བྱེད་སྦྱིན། །སེང་ཕྲོམ་ཤིང་མངར་སེར་པོ་གཉིས། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཟངས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་བཅས་རེང་བུ། །སྒྲ་ངན་གྱི་ནི་ནད་ལ་ཕན། །ཡང་ན་ལྕགས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་བསྲེགས།།འོ་མ་སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་ཕན། །སུག་སྨེལ་སྒོག་སྐྱ་ཀ་ཏ་ཀ་།ཕ་ནི་ཛ་ཀ་ན་ལེ་ཤམ། །དུང་བཅས་ཆུ་དང་བདར་བ་དང་། །ཀད་ཕ་ལ་བཅས་རི་ལུའང་ཕན། །རྫི་མའི་འགགས་ནད་འཕེལ་བ་ལ། །སྦྱང་བ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ནི། །སྨིན་མའི་འོག་གི་ཆ་གཉིས་དང་། ། རྫི་མའི་ཆ་གཅིག་བར་བར་ནི། །ནས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ནས་ཀྱི་དབྱིབས། །འཕྲེད་དུ་དབྲལ་ལ་རས་རློན་པས། །དེ་ཡི་ཁྲག་ནི་བསལ་ནས་ནི། །ཁྲག་ནི་ཆུང་བར་གྱུར་པ་དང་། །བར་མཚམས་མུངྒ་ཙམ་བཞག་ལ། །ཁབ་ནི་ཡོན་པོས་བཙེམ་པར་བྱ། །དཔྲལ་བ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་ནས ནི།།དེ་བཞིན་སྐུད་པས་བཙེམ་པར་བྱ། །ཤིན་ཏུ་དམ་དང་ལྷོད་མིན་པར། །དེར་ནི་ལེགས་པར་བཙེམ་པར་བྱ། །དེ་ནས་སྦྲང་རྩིའི་མར་གྱིས་བྱུག་།འདི་ལ་བཅིང་བར་མི་བྱའོ། །ན་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་པའི། །ཁུ་བ་འོ་མར་བཅས་པ་བླུགས། །ཞག་ལྔ་པ་ལ་སྐུད་པ་ནི། ། བསལ་ཏེ་ཡུག་སྣམ་ཕྱེ་མ་ནི། །རྨ་ལ་ལེགས་པར་གདབ་པར་བྱ། །སྣ་སྨན་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །ཞག་བཅུའི་མཐར་ཡང་མ་སོས་ན། །མིག་མཆུར་བརྟེན་གཉེར་བཟློག་སྟེ་བསྲེག་།རྫི་མའི་ལྷག་མ་ཚེར་ཟུངས་ཀྱིས། །ཕྱུང་ལ་དེ་ཡི་གནས་དག་ནི། །མེ་ཡི་མདོག་འདྲའི ཁབ་རྩེས་བསྲེག་།ཕྱི་རོལ་རློན་པ་བསྲེགས་པ་དང་། །ཐོར་བུ་བཅད་པར་གྱུར་པ་ལ། །མེ་འམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་བསྲེག་།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་ཟུར་དང་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་ནག་གི ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

吐药、眼药、鼻药，能治一切痰病。对于贪欲病也要用这些。若未平息则要施用灸法。
对于恶声病，用紫檀木和楝树叶子及三果，与酥油调和，或用胡椒、甘草、岩盐煮沸，让母亲喂服并灌注。
葡萄和诃子、胡椒煮沸后作为灌肠药给予。
两种黄色药材、胡椒、白芷，用药膏涂抹乳房。
芥子与酥油熏烟熏之。
清洁后，用蛇瓜、白芷以及葡萄、獐耳、三果煮沸后服用。
若婴儿眼睑外翻或有虫，应用蚂蟥放血。
用木苹果、余甘子、蒲桃叶煮沸后灌注。
婴儿食用乳汁和酥油，多数会引起痰病，因此首先使用催吐药，这是对一切病都推荐的。
用细辛、胡椒、木槿果实、酥油、牛奶、白芷和蜂蜜，以及车前子配合甘草，依次与牛奶、食物、牛奶一起，给食用乳汁的婴儿服用，为了清除一切病而施用灌注药。
尤其对恶声病有效。用七叶树汁液和酥油煮沸，给予二者作为清除剂。
用升麻、甘草、两种黄色药材、楝树叶、明矾、铜粉制成丸剂，对恶声病有效。
或者用烧制的铁粉与牛奶、蜂蜜、酥油调和有效。
用豆蔻、葱白、诃子树、波罗波、石榴、贝壳与水研磨，加入诃子制成丸剂也有效。
对于睫毛阻塞病增长者，在清洁后，在眉毛下方两处和睫毛一处之间，以大麦粒大小，呈大麦形状横向切开，用湿布擦去其血，当血流变少时，
间隔绿豆大小，用弯针缝合。用布包扎额头后，同样用线缝合。
不要太紧也不要太松，要适度缝合。然后涂抹蜂蜜油，这种情况不要包扎。
若疼痛，用榕树等的汁液配合牛奶灌注。
第五天取出线，在伤口上妥善敷上羊毛粉。
使用强效鼻药和眼药。若十天后仍未痊愈，则在眼睑处反转皱褶进行灸烧。
用镊子拔出多余的睫毛，用火红色的针尖烧灼其处。
对于外部湿疮和疖肿，用火或强效灰药烧灼。
此为《医方明鉴》外治篇第九章。
下面将讲解眼角和眼球白黑部分疾病的诊察方法。

།རླུང་འཁྲུགས་པས་ནི་ཆུ་རྒྱུ་བའི། །རྩར་སོང་ནས་ནི་ཆུ་འདྲ་བའི། །མཆི་མ་མིག་མཆུ་མིག་ཕུགས་ཀྱི། །མཚམས་ནས་མཆི་མ་འཛག་པར་འགྱུར། །དེས་ནི་ནད་མེད་རྩ་དམར་ལ། །སྐྲངས་འགྱུར་དེ་ནི་ཆུ་འཛག་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ སྤྱི་བག་མང་།།དཀར་བ་བད་ཀན་འཛག་པ་ཡིན། །བད་ཀན་གྱིས་སྐྲངས་རྩེ་མོ་རྣོ། །ལན་ཚྭའི་ཆུ་བུར་འདྲ་བ་འབྱུང་། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་གཡོ་ལ་སྣུམ། །མདོག་འདྲ་འཇམ་ཞིང་སྤྱི་བག་ཅན། །ཆེ་ཞིང་སྨིན་དཀའ་གཡའ་དང་བཅས། །གཟེར་མེད་བཅིངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཁྲག་ ལས་མཆི་མ་ཁྲག་འཛག་དམར།།ཤས་ཆེར་དྲོ་བ་ཁྲག་འཛག་ཡིན། །མིག་མཆུ་གྲ་མཚམས་དཀར་པོ་རུ། །འབྲུམ་ཕྲན་ཚ་ཞིང་གཟེར་དང་བཅས། །དམར་ཞིང་མུངྒ་འདྲ་ལགས། །ཁྲག་འཛག་དེ་ནི་ཚིགས་ཅན་ཡིན། །རྣག་འཛག་དྲི་མ་ཁྲག་དང་བཅས། །མིག་ཕུགས་ཀྱི་ ནི་གྲ་མཚམས་ནས།།ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣག་འཛག་ཅིང་། །ཤ་ལྤགས་འདྲུལ་བས་མཆི་མར་བཅས། །རྣག་སླ་འཛག་པ་རྨ་ཕྲ་ཞིང་། །སྐྲངས་ཤིང་གཡོ་བ་ཆེ་བ་དང་། །མིག་ཕུགས་མཚམས་སྐྲངས་རྣག་འཛག་ཅིང་། །ནད་བཅས་རྣག་གི་ཆུ་སེར་འཛག་།མིག་ཕུགས་ཀྱི་ ནི་མཚམས་ནང་ན།།སྐྲངས་ཟུག་ཚ་བཅས་ཆུ་སེར་ནད། །མིག་ཟུར་རམ་ནི་མིག་ཕུགས་སུ། །གཡའ་ཞིང་རྫི་མའི་བུ་ག་ནས། །རྣག་འཛག་སྲིན་དང་རྨེན་བུ་འབྱུང་། །ན་བཅས་སྲིན་གྱི་རྨེན་བུ་ཅན། །བཅིངས་པ་ལྟ་བུའི་སྲིན་རྨེན་བུ། །རྣག་གི་ཆུ་ སེར་ཚིགས་ཅན་དག་།མཚོན་གྱིས་གསོ་བྱ་ལྷག་མ་ལྔ། །འཛག་པ་ཆུ་སེར་བཅས་པ་སྤངས། །མཁྲིས་པས་དཀར་པོའི་ཐིག་ལེ་ནི། །ནག་པའམ་སྔོ་བའམ་སེར་པོ་སྐྱེད། །གུར་གུམ་མེ་ལོང་དྲི་མས་གོས། །ལྟར་སྣང་ན་དང་ཚ་བ་མེད། །འཁྲུ་ཞིང་སྐོམ་དད་རིམས་དང་བཅས། ། ནད་གཞི་ཉ་ཕྱིས་ཅན་ཞེས་བྱ། །བད་ཀན་ལས་དཀར་ཤ་ལྷག་དཀར། །རིང་ནས་འཕེལ་བ་མིག་མཛེར་དཀར། །ནད་མེད་པ་ལ་སྐྲངས་པ་དང་། །མདོག་དཀར་ལྷུན་ཆེན་འཇམ་པ་དང་། །ལྕི་སྣུམ་ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་འདྲ། །བད་ཀན་མདུད་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཐིག་ལེ འབྲས་ཕྱེ་ལྟར་དཀར་བ།།མཐོ་བ་འབྲས་ཕྱེ་འདྲ་ཞེས་བཤད། །དཀར་པོའི་རི་མོ་དམར་པོས་ཁྱབ། །ཚ་ཞིང་ན་དང་བཅས་པ་དང་། །སྐྲངས་ཤིང་མཆི་མས་གོས་པ་མེད། །ཁྲག་གྱུར་རྩ་ཡི་ངེས་པར་བཤད། །རྩའི་ཉེས་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །དམར་རིས་དེ་ཉིད་འཕེལ་བར་ འགྱུར།།ཁྲག་བཅས་རྩ་ནི་བརྩེ་བར་བྱེད། །དེ་ཡིས་མིག་གིས་བལྟ་མི་ནུས། །རྩ་ཡི་དྲ་བས་གཡོགས་ཤིང་སྟུག་།མཐོ་བ་རྩ་ཡི་དྲ་བ་ཡིན། །ཁྲག་གིས་མིག་མཛེར་འཇམ་ཞིང་མཉམ། །པདྨ་འདྲ་བ་ཤ་ལྷག་ཡིན། །ནད་མེད་རི་བོང་ཁྲག་ལྟར་དམར། །ཐིག་ལེ་ལིང་ ཐོག་དམར་པོ་ཡིན།།འཇམ་ཤིང་ནད་མེད་མྱུར་དུ་འཕེལ། །དཀར་པོར་ཁྱབ་བྱེད་དམར་ནག་ནི། །ཁྱབ་པའི་མཛེར་པ་ཞེས་བྱའོ།

风气紊乱而致水流动，进入脉道后如水般的泪水，从眼角眼窝的边缘处泪水滴落。由此无病的红脉，肿胀变化即是水滴症。
由痰引起的疱疹众多，白色的是痰液滴漏。痰引起的肿胀尖端锐利，如同盐泡般出现。根部粗大且活动油腻，颜色相似柔软有疱疹，大而难熟且伴瘙痒，无刺痛如同被束缚。
由血引起的泪水血液滴漏红色，多数温热的是血液滴漏。眼角边缘处白色部位，小疱疹发热且伴刺痛，红色如同绿豆般，血液滴漏即是有节的。
脓液滴漏臭气伴有血液，从眼窝的边缘处，反复地脓液滴漏，肌肤腐烂伴有泪水。脓液易滴漏伤口细小，肿胀且活动剧烈，眼窝边缘肿胀脓液滴漏，带病的脓浆液滴漏。
在眼窝的边缘内部，肿痛伴热的浆液病。在眼角或是眼窝中，瘙痒且从睫毛孔中，脓液滴漏虫瘤出现。伴痛的虫瘤，如同被束缚的虫瘤，脓浆液有节者，用器械治疗余下五种，滴漏伴有浆液者应断除。
胆汁使白色瞳孔，变黑或蓝或黄色。如同藏红花镜子被污垢沾染，呈现疼痛且无发热。腹泻且口渴伴有发烧，病根称为鱼鳞病。
由痰引起的白色肉赘白色，长期增长的白色眼瘤。无病处肿胀，颜色白色巨大柔软，沉重油腻如同水滴。称为痰结。
瞳孔如同白米粉，隆起如同米粉般所说。白色纹路被红色遍布，发热疼痛伴随，肿胀且无泪水沾染。血变的脉之确定所说。若将脉之过失置之不理，红纹路其即会增长。
伴血的脉应当爱护。由此眼睛无法观看。被脉络网覆盖且厚重，隆起的是脉络网。血液的眼瘤柔软平整，如同莲花般的肉赘。无病如同兔血般红色，瞳孔如同红色铃铛。
柔软无病迅速增长。白色遍布的红黑色，称为遍布的瘤。

།དྲི་མ་ཁྲག་བཅས་རྩའི་མཛེར་པ། །རྩ་རྒྱུས་དང་འདྲ་རྩ་མཛེར་ཡིན། །ཁྲག་སྐམ་གོང་བུ་ལྟར་གནག་ཅིང་། །ཤ་ནི་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་གང་། །དེ་ནི་ ཤ་ལྷག་མཛེར་པ་ཡིན།།ཚ་ཞིང་རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། །རྩས་གཡོགས་མིག་འབྲས་ནག་དང་ཉེ། །འབྲུམ་ཕྲན་ཉུངས་ཀར་ལྟ་བུས་རྩ། །ཉ་ཕྱིས་རྩ་བརྩེ་རྩའི་ཉེས་པ། །འབྲས་ཕྱེ་འདུས་པའི་ལིང་ཏོག་དམར། །དྲུག་པོ་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །ལྷག་མ་བདུན་པོ་མཚོན་ གྱིས་གསོ།།དེ་ཡང་སར་པ་སྨན་གྱིས་གསོ། །མཛེར་པ་བཤད་པ་ལྔ་པོ་གང་། །རྒྱུས་པ་དང་ནི་རྩས་གཡོགས་པ། །ནག་པོར་ཕྱིན་ཞིང་པགས་གས་འདྲ། །མཐོན་པོ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །མཐོང་བྱེད་སྟེང་དུ་ཕྱིན་པ་སྤང་། །ནག་པོའམ་མཐོང་བྱེད་ལ་མཁྲིས་པས། ། པགས་པ་བརྟོལ་ཏེ་ལིང་ཏོག་ནི། །ཟུག་དམར་མཆི་མར་བཅས་པ་སྐྱེད། །དེ་ཡིས་མིག་འབྲས་དཀྱིལ་འཁོར་རྣག་།འཛམ་བུ་སྨིན་པ་འདྲར་སྣང་ཞིང་། །དམའ་བ་རྨ་ཡི་ལིང་ཏོག་སྟེ། །དེ་ནི་གསོ་དཀའ་རིམ་གཉིས་དག་།བརྟོལ་བ་གསོ་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་ཟུག་པ་ལ སོགས་མང་།།ནག་པོ་ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་སྙམ་བྱེད། །རིམ་པ་གསུམ་ནི་བརྟོལ་བ་དང་། །རྨ་ཡིས་ཁྱབ་པ་གསོར་མི་རུང་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དུང་ལྟར་དཀར། །ཤས་ཆེར་མི་ན་གསོ་སླ་དཀར། །དམར་ཞིང་མཆི་མ་སྤྱི་བག་འཛག་།འབྲུམ་ཕྲན་དམར་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ན། ། ར་ཡི་རིལ་མ་འདྲ་ཞིང་འབུར། །ཁྲག་སྐྱེས་ར་རིལ་འདྲ་བ་སྤང་། །ནད་ཁྲག་བཅས་པས་རྩའི་ལིང་ཏོག་།དེ་ཡིས་མིག་འབྲས་ནག་པོ་ཁེབས། །ན་ཞིང་ཚ་ལ་དམར་བ་ཡི། །རྩ་ཡིས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་གྱུར་ལ། །རྒྱུ་མེད་མཆི་མ་གྲང་དྲོ་དང་། །སྐ་སླ་འཛག་པ་དེ་སྤང་བྱ། །ནད་གཞི ཁྲག་ལས་མཐོང་བཅས་རྣག་།འབྲས་བུ་དཀར་པོར་སྒྱུར་བྱེད་དེ། །སྤྲིན་དཀར་གྱིས་ནི་གཡོགས་འདྲ་ཞིང་། །ནིམ་པ་བ་ནི་བཀས་པ་འདྲ། །ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ན་ཞིང་དམར། །ཚ་ཞིང་སྐྲངས་པས་གཟིར་བ་དག་།སྨིན་པས་ཉེན་པའི་ལིང་ཏོག་སྟེ། །མི་བཟད་ན་བ་སྤང་བར བྱ།།གང་གིས་མཚན་མ་ཉམས་པའམ། །ནང་སྔོ་བའམ་དམར་བཅས་པས། །ཤིན་ཏུ་འབུར་བའམ་གཏིང་རིང་པ་འམ། །མཆི་མར་བཅས་ཤིང་རྩའི་རྨས་ཁྱབ། །རྙིང་པའམ་མཐོ་དམའ་ཅན་དག་གམ། །དབུས་ཆང་ལིང་ཏོག་སྤང་བར་བྱ། །ནག་པོའི་ནད་ནི་གསོར་རུང་དང་། ། མི་རུང་དབྱེ་བ་རྣམ་ལྔ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་ཟུར་དང་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

有污垢和血的脉瘤，与筋脉相似的是脉瘤。血干如团块般发黑，肉体肿大膨胀的，那就是肉瘤。
发热触摸粗糙，被脉络覆盖靠近黑眼球，小疱如芥子般的脉，鱼眼脉结脉的病症，
如红色米粉聚集的瘤，这六种要用药物治疗。其余七种要用手术治疗。其中新生的用药物治疗。
所说的五种瘤，被筋脉和脉络覆盖，变黑且如皮裂般，隆起的要切除。
延伸到视觉器官上方的要避免。黑色或视觉器官有胆病，皮肤穿孔形成瘤，
产生剧痛和泪水。由此眼球中心化脓，如同熟透的蒲桃般显现，低陷的是疮瘤，
这难以治愈的两个阶段，穿孔只能治疗到一定程度。其中疼痛等症状众多。
黑色感觉如被针刺，第三阶段即穿孔，遍布疮口的不可治。
由痰引起的如贝壳般白，大多不痛易治的白色，红色且泪水普遍流出，
小疱发红且剧痛，如山羊粪般隆起，避免由血生成的如山羊粪般的。
带病血的脉瘤，那会覆盖黑眼球，疼痛发热发红的，
脉络遍布周围，无故流泪冷热，稀稠流出的要避免。
病根源于血液带视觉化脓，转变为白色果实，如被白云覆盖，如同剥开的楝树皮，
极其难忍疼痛发红，发热肿胀折磨，成熟危险的瘤，难忍疼痛要避免。
凡是特征受损或，内部发青或带红，极其隆起或深陷，或带泪水脉伤遍布，
陈旧或高低不平，或中空的瘤要避免。黑色病症可治与不可治分为五种。
这是《医方精华》外科篇第十章。接下来要讲述眼角和眼球白黑部分疾病的治疗。

།མིག་ནད་བཅིངས་པ་སྨན་པ་ཡིས། །དུགས་བྱས རྩེ་མོ་འབྲས་འདྲས་དབུག་།རྩེ་མོ་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་བཞར། །དེ་འོག་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཅིངས། །པ་ཏོ་ལའི་ལོ་སྐྱུ་རུ་ར། །བསྐོལ་བའི་སྨན་ཁུ་ཐིགས་པས་བླུགས། །ཚིགས་ཅན ལྕགས་ཀྱུའི་ཆ་སྤྱད་ཀྱིས།།ཕྱི་ཡི་མཚམས་ཀྱི་ཚ་གསུམ་གཟུང་། །འཕེལ་གཙགས་ཀྱིས་ནི་ཕྱེད་གཅད་བྱ། །གཞན་དུ་མཆི་མ་རྒྱུ་ལ་གནོད། །སྦྲང་རྩི་རྒྱམ་ཚས་བསྐུས་ནས་ནི། །མིག་མཛེར་ལྟ་བུར་གསོ་བར་བྱ། །ཆུ་སེར་རྣག་འཛག་གཏར་ག་གདབ། །དེ་ནས་དེ་ནི་ བཅིང་བར་བྱ།།མིག་རྣགས་ཆོ་གར་བཤད་པ་ཡི། །ལས་ཀུན་ཆོ་ག་ཇི་བཞིན་བྱ། །རྒྱམ་ཚ་སྒེའུ་གཤེར་ནག་ཚུར་དང་། །ལྕགས་དང་ཟངས་ནི་ཞིབ་བཏགས་པའི། །ཕྱེ་མའི་མིག་སྨན་བཏང་བའམ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ཁུ་བ་བླུགས། །སྲིན་གྱི་རྨེན་བུ་ལྕི་བ་ཡིས། །དུགས་ བྱས་བརྟོལ་ཏེ་ཕྱི་བར་བྱ།།ནག་ཚུར་རྒྱམ་ཚ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །ཉ་ཕྱིས་མཁྲིས་མཆི་འཛག་ལྟར་གསོ། །བད་ཀན་འདུད་པ་འབྲས་ཕྱེ་གཉིས། །གཏར་ག་མ་གཏོགས་བད་ཀན་གྱི། །མཆི་མ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་གསོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ ཀད་ཕ་ལ།།བ་ལུང་ཁུ་བའི་མིག་སྨན་གཏང་། །རྒྱམ་ཚ་ཛཱ་ཏི་ཁ་འབུས་པ། །ཐང་ཤིང་བཅའ་སྒ་བཏགས་པའི་ཕྱེ། །ཆང་གི་དངས་མས་རི་ལུར་བྱས། །མིག་སྨན་སྐྲངས་དང་གཡའ་བ་སེལ། །རྩ་ཉེས་རྩ་བརྩེ་ལིང་ཏོག་དམར། །རྩ་དྲ་ཁྲག་འཛག་ལྟ་བུར་གསོ། །རྩ་ཡི་ ཉེས་ལ་ཁྱད་པར་དུ།།མར་དང་སྦྲང་རྩིའི་མིག་སྨན་བསྐུ། །རྩ་བརྩེ་བ་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་ཞིབ་བཏགས་བསྐུ། །ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ཞོ་ག་ཆུ། །སྦྲང་རྩི་ཁ་རའི་ཐིགས་པ་བླུགས། །ཤེལ་དང་གུར་གུམ་ཤིང་མངར་དུང་། །སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་གཏང་། ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དུང་སྦྱར་བའམ། །ཁ་ར་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཕན། །མཛེར་པར་བཤད་པ་རྣམ་ལྔ་ལས། །དུད་པ་ལྟ་བུའི་རྙོག་ཅན་དང་། །གང་ཡང་དམར་ཞིང་ཞོ་འདྲ་བ། །དེ་སྨན་ལིང་ཏོག་བཞིན་དུ་བྱ། །ཅིག་ཤོས་གན་རྐྱལ་བཞག་དུགས་བྱས། །ཁ་ལུང་དང་ནི་རྒྱམ་ཚ་དག་།སྦྱར བའི་མིག་སྨན་བསྐུས་ནས་ནི།།མིག་བཙུམས་ནས་ནི་མཉེ་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་མིག་ནི་འཁྲུགས་བཅས་པ། །ཤ་ལྷག་སྐྱེས་པ་བསྐྱོད་ནས་ནི། །མགོ་བོ་མི་འགྱུར་དམ་དུ་གཟུང་། །མིག་མཆུ་མཆོག་ཏུ་མི་འགུལ་བྱ། །མིག་ཟུར་དུ་ནི་བལྟ་བཞིན་དུ། །མིག་ཕུག་མཚམས་ ནས་མཛེར་པ་མཐོ།།གང་དུ་གཉེར་མ་འདུས་གྱུར་པ། །དེར་ནི་ལྕགས་ཀྱུས་དམ་བཟུང་བའམ། །ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མུ་ཙི་ཏྲའམ། །ཁབ་བམ་སྐུད་པས་བླངས་ནས་ནི། །ཀུན་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་འདྲལ། །དེ་ནས་བཏོན་ཏེ་དྲལ་ནས་ཀྱང་། །མིག་ཕུག་མཚམས་ སུ་བསྙེན་ནས་ནི།།ཆ་བཞི་ལུས་པར་གཅད་བྱ་སྟེ། །མིག་ཕུག་རྩ་དང་མཆི་མ་ནི། །འཛག་པའི་རྩ་ལ་མི་གནོད་བསྲུང་། །མིག་ཕུག་ཟུར་བཅད་མཆི་མ་འཛག་།མིག་གི་རྩ་སྦུབས་རྨ་ཅན་འགྱུར། །མིག་འགྲམ་མཛེར་པ་ཆེར་སྐྱེས་ལ། །མིག་ཕུག་ཟུར་དུ་བལྟས་ཏེ་བྱ། ། ལེགས་པར་བཅད་དེ་ཚ་བ་གསུམ། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་བསྐུ། །ཞུན་མར་དྲོན་མོ་བླུགས་པ་དང་། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས། །དེ་ནས་ཞག་གསུམ་ལ་སོགས་ནས། །བཀྲོལ་ནས་ཀ་རཉྫའི་ས་བོན། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་དེ་བཞིན་བླུགས། །སེར་པོ་རྣམ གཉིས་པ་ཏོ་ལ།།ཤིང་མངར་དང་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་། །ཀ་རཉྫ་ཡི་མེ་ཏོག་ནི། །ཁ་འབུས་སྦྲང་རྩིར་བཅས་བསྐོལ་བླུགས། །ཞག་བདུན་ནས་ནི་དེ་དགྲོལ་བྱ། །ལེགས་པར་བཅད་ན་ནད་མེད་འགྱུར། །བཅད་དྲགས་མཆོད་ལས་ནད་འགྱུར། །སྨན་ཁུ་བླུགས་དང་མིག་སྨན་སོགས། །

眼病包扎后医生应，热敷后用尖端如稻谷形刺入，尖端如圆形剃除，然后用岩盐和胡椒，调和蜂蜜涂抹，之后如前般包扎。用波托罗叶和诃子，煮成药汁滴入。用带节铁钩工具，抓住外部边缘三热，用手术刀切开一半，否则会伤害泪道。涂抹蜂蜜和岩盐，如眼疮般医治。若有黄水脓液流出则放血，然后包扎。
按照眼脓治疗仪轨中，所说的一切仪轨而行。岩盐、黑盐和铁铜，细磨成粉制成眼药，或加入蜂蜜的药汁滴入。用虫瘿和牛粪，热敷后刺破排出。黑盐、岩盐和三果，调和蜂蜜涂抹。
鱼胆引起的泪液流出如前医治。痰湿引起的两种米粉，除放血外如痰湿性泪液流出般医治。三热和迦陀伐罗，巴龙汁液制成眼药。岩盐、豆蔻和开口的，檀香、荜茇磨成粉，用酒精制成丸剂，此眼药能除肿胀和瘙痒。
脉病、脉交叉和红色脉瘤，如脉络出血般医治。对于脉络病症特别是，涂抹酥油和蜂蜜眼药。脉交叉涂抹蜂蜜和，细磨的酸枣糖。红色脉瘤用酸奶水，滴入蜂蜜和糖浆。水晶、藏红花、甘草、海螺，调和蜂蜜制成眼药。或者用蜂蜜调和海螺，糖和海泡沫有效。
所说的五种疖肿中，如烟雾般混浊的，以及任何红色如酸奶的，其药如脉瘤般治疗。另一种仰卧热敷，巴龙和岩盐调和，涂抹眼药后，闭眼按摩。如此眼部混乱，长出赘肉后移动，头部固定不动，眼睑尽量不要动。
向眼角看时，从眼窝边缘疖肿高起，皱纹聚集处，用铁钩紧抓，或不太大的穆吉多，或用针线提起，环形剥离。然后取出剥离后，靠近眼窝边缘，留下四分之一切除，保护眼窝血管和泪液，流泪的血管不要损伤。切除眼窝边缘会流泪，眼部血管管道受损。眼边疖肿长得大，应向眼窝边缘看着做。
切除妥当后三热，岩盐和蜂蜜一起涂，温热酥油滴入和，蜂蜜调和酥油涂抹包扎。然后三天等后，解开卡兰加种子，煮沸牛奶同样滴入。两种黄药、波托罗，甘草以及没药树，卡兰加花，开口调和蜂蜜煮后滴入。七天后解开。切除得当则无病，切除过度会生病。药汁滴入和眼药等。

སྨན་ཁུ་བླུགས་དང་མིག་སྨན་སོགས། ། ཕྱི་བ་དང་ནི་བརྟ་བས་གསོ། །ཁ་ར་ལྡོང་རོས་ཨེ་ལི་ཡ། །རྒྱམ་ཚ་བཅའ་སྒ་ཞོ་རེ་དང་། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་སྲང་ཕྱེད་དང་། །སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་གྱིས། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རབ་རིབ་དང་། །ཆུ་སེར་གྱིས་གང་ལིང་ཏོག་དང་། །མིག་མཛེར་བཅས་པའི་ཤ་ལྷག་སེལ། །འབྲས་བུ གསུམ་ནི་གང་རུང་བའི།།ཤུན་པ་ཆུར་བཏགས་ལྡེ་གུར་བྱས། །ཁམ་ཕོར་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བསྲེགས། །དེ་ནས་ཚིག་ནས་ཕྱེ་མར་བཏགས། །སྨན་ནི་ལྷག་མའི་ཁུ་བ་ཡིས། །སོ་སོར་ལེགས་པར་བསྒོས་ནས་ནི། །སྣག་ཚ་དེ་བསྐམས་སླར་ཡང་བཏགས། །རྒྱམ་ཚ་ཉིས་འགྱུར་བཅས་ པ་ཡི།།མིག་སྨན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི། །ཕྱི་བའི་མཆོག་ཏུ་མུ་ཁྱུད་འཆད། །རྩ་ཡི་དྲས་གཡོགས་རྩ་གང་ཞིག་།སྲ་བས་ཕྱི་བའི་སྨན་དག་གིས། །མ་ཞི་འབྲུམ་ཕྲན་དེ་ལ་ནི། །མིག་མཛེར་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གསོ། །ལིང་ཏོག་ནད་གཞིའི་དབང་ལས་ནི། །སྣུམ་ རྩུབ་འབྲས་བུ་གསུམ་སྦྱིན་ཞིང་།།ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་སྦྱིན། །གཏར་ག་བཀྲུ་སྨན་ཁུ་བ་ཡི། །ཐིགས་པ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་བྱ། །སྣད་པའི་ལིང་ཏོག་དུར་བྱིད་ཆུ། །ལན་གསུམ་བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་བྱ། །དེ་འོག་གཏར་གའམ་པད་པ་ཡིས། །མིག་ལས་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་ བྱ།།ུཏྤལ་རྒུན་འབྲུམ་ར་མཉེ་བ། །ཤིང་མངར་བི་ད་རི་བསྐོལ་བ། །ཁ་ར་ར་ཡི་འོ་མ་འམ། །ཆུ་བསྐོལ་ཐིགས་པ་བླུགས་པར་བྱ། །མིག་དམར་མཆི་མ་ནད་ཞི་ནས། །དེ་རྗེས་ཕྱི་བའི་མིག་སྨན་ཕན། །ཛཱ་ཏི་ཁ་འབུས་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །ཡུག་སྣམ་ཙནྡན་རི་ལུར་བྱས། །ཁྲག་ དང་མཁྲིས་པ་དངས་བྱེད་ཅིང་།།སྣད་པ་ལས་གྱུར་ལིང་ཏོག་སེལ། །ཕག་དང་རྔ་མོ་གླང་པོ་ཆེ། །བ་ལང་ར་རྟ་བོང་བུའི་སོ།

药液灌注和眼药等，涂抹和按摩来治疗。白糖、龙脑、小豆蔻、
岩盐、荜茇、酸奶各一份，酸枣果糖浆半两，
加入蜂蜜制成的眼药，能治疗痰症引起的目翳，
以及黄水充满的翳膜，和眼疮等肉赘。三果中任选一种，
果皮用水研磨成糊状，在陶碗中烧制，
然后烧成后研成粉末，用其余药材的汁液，
分别充分浸润，墨汁晒干后再研磨，
加入双倍岩盐，这三种眼药，
被称为最佳的涂抹药。脉络被覆盖的脉，
因坚硬而用涂抹药物，若未平息的小疮，
则应按照眼疮的方法来治疗。翳膜病因的不同，
应给予油性或粗糙的三果，并给予大苦胆汤药酥油，
放血、泻药、药液的滴剂等治疗。鼻部翳膜用杜鹃花水，
煮三次的酥油服用。之后用放血或刮痧，
从眼部放出血液。乌巴拉花、葡萄、甘草，
甘草、毕达日煮汤，加入白糖和羊奶或，
用开水滴注。眼红和流泪病症平息后，
之后使用涂抹眼药有效。肉豆蔻、石榴皮、诃子和，
毛毡、檀香制成丸剂，能清净血和胆汁，
并能治疗鼻部引起的翳膜。猪、骡子、大象，
牛、羊、马、驴的牙齿。

།རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་མུ་ཏིག་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་བཞི་པར་སྦྱར། །སོ་ཡི་རི་ལུས་སྣད་པ་ཡི། །ལིང་ཏོག་གིས་ཁྱབ་སེལ་བར་བྱེད། །ཏ་མའི་ལོ་མ་བ་ལང་ སོ།།རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་བོང་བུའི་རུས། །ཟངས་མ་དུང་གཅིན་རི་ལུར་བྱས། །ལིང་ཏོག་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །རིན་ཆེན་སོ་དང་རྭ་དང་ནི། །ཁམས་དང་སུག་སྨེལ་ཚ་བ་གསུམ། །སྒོག་སྐྱ་ཀ་རཉྫའི་ས་བོན། །རྨ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་རྣམས་ནི། །རྨ་བཅས་རྨ་མེད་གཏིང་ཟུག་ དང་།།པགས་གནས་ལིང་ཏོག་འཇོམས་སྨན་ཡིན། །སྣ་སྨན་སྣུམ་བླུད་ཤ་ཁུ་ནི། །བླུད་པས་དམའ་བ་བསྟོད་པར་བྱ། །ནད་མེད་ལིང་ཏོག་དམའ་བ་ནི། །ཕུར་མ་བཙོས་དང་བརྟ་བས་བསྟོད། །ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་སྐྱེས་པ་དང་། །ཤིང་མངར་ཐལ་ཏྲེས་སེང་ཕྲོམ་ཆུ། །བླུགས་ པས་སེང་ཕྲོམ་གཏུམས་པ་ནི།།ཆུ་དྲོན་ལ་སྤངས་ཐིགས་པ་བླུགས། །ཤིང་མངར་བྲི་ཧ་ཏིའི་རྩ་བ། །རྒྱམ་ཚ་དོང་གྲ་ཟངས་མ་ནི། །སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་ཆུ་དང་བཏགས། །ལྡེ་གུ་ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་བསྐུ། །ནས་མར་སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ། །དུད་པས་དེ་འོག་མང་དུ་བདུགས། །དེ་ནས་རི་ ལུར་བྱ་བ་ནི།།དེ་ནི་ཆུ་དང་སྦྲང་རྩིར་བཏགས། །མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །ལིང་ཏོག་བརྟན་ཞིང་མཐུག་པ་ལ། །ཁྲག་ནི་ལན་མང་དབྱུང་བར་བྱ། །མགོ་དང་ལུས་ཀྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །ཕུར་མ་བཙོས་པའང་ལན་མང་གཏང་། །པི་པི་ ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ།།རྒྱམ་ཚ་ཤྲི་ཤའི་འབྲས་བུའམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །བླུད་པས་གནས་ལས་བསྟོད་པར་བྱ། །དུང་དང་རྒྱ་ཤུག་ཀ་ཏ་ཀ་།རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་དང་། །མུར་སོ་ཡི་དྲི་མ་ཡི། །ཤྲི་ཤ་ཡི་ནི་མེ་ཏོག་བཅས། །ཚིགས་ བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི།།མིག་སྨན་སྦྱོར་བ་གཏང་བར་བྱ། །སྐྱུ་རུ་པ་ནི་ཛའི་ཁུ་བར། །ལང་ཀ་ལི་ཡི་ཐལ་བ་ནི། །ནུབ་གཅིག་སྤངས་ཏེ་བསྐམས་པའི་ཕྱེ། །ལིང་ཏོག་བསྐྱོད་པའི་མིག་སྨན་ཡིན། །མུངྒ་སྤུན་པ་མེད་བཏགས་པ། །དུང་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའང་ཕན། ། སྦྲང་རྩི་མ་དུ་ཀའི་སྙིང་པོའམ། །བ་རུ་ར་རྐང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བ་ལང་རྟ་བོང་རྔ་མོའི་སོ།

海水的泡沫、珍珠和
石榴石四种配合。
用牙齿制成的丸药
能消除遍布的翳障。
多摩树叶、牛牙、
海水泡沫、驴骨、
铜、螺、尿制成丸药，
能消除一切翳障。
宝贵的牙齿、角以及
矿物、姜黄、三辛香，
葱白、卡兰加种子，
这些有益于伤口的药物，
对有伤无伤深入和
皮肤上的翳障都是克制之药。
鼻药、油灌、肉汤
灌服后能提升低下处。
无病翳障低下处
用煮过的铁片和按摩提升。
白色翳障生长时，
甘草、艾草、生姜水
注入后包裹生姜
在温水中浸泡后滴入。
甘草、印度防己根、
岩盐、冬瓜、铜
与庵摩勒果水研磨，
药膏涂抹于铜器上。
大麦油、庵摩勒叶，
烟熏后多次熏蒸，
然后制成丸药
用水和蜂蜜研磨。
这称为大提升，
是消除白翳障的最佳方法。
对于坚固厚重的翳障，
应多次放血，
施用头部和身体的清洗药，
也要多次使用煮过的铁片。
胡椒和石榴石，
岩盐、合欢果或
三果煎煮加岩盐，
服用后从原处提升。
螺、圆柏、诃子、
葡萄、甘草、蜂蜜和
珊瑚的粉末
以及合欢花，
这半偈颂所说的
眼药配方应当使用。
在庵摩勒和潘加汁中，
兰卡里的灰
浸泡一夜后晒干的粉末，
是能移动翳障的眼药。
绿豆去皮研磨，
配合螺和蜂蜜也有效。
蜂蜜和蜜果精华或
诃子单味配蜂蜜。
牛、马、驴、骡的牙。

།དུང་དང་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། །རྫུ་ནེའི་ཆུས་རི་ལུར་བྱས། །བསྐྱོད་པའི་ལིང་ཏོག་འཇིག་པར་བྱེད། །བསྟོད་པའམ་ཟུག་རྔུར་བཅས་པ་ཡི། །ལིང་ཏོག་སྤུ་ལ་སོགས་པས་ཕྱི། ། རྩ་ཡི་ལིང་ཏོག་མཐོང་གནོད་མེད། །སྣད་པའི་ལིང་ཏོག་ལྟ་བུར་གསོ། །ཤིང་མངར་སྟག་ཚེར་ར་མཉེ་བ། །བྲི་ཧ་ཏི་དང་ཨ་ཀ་རུ། །སྐྱེར་པའི་མིག་སྨན་རའི་འོ་མ། །བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་ནས་དང་མར། །བཅས་པའི་དུད་པས་བདུག་པར་བྱ། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ལོ་མ་དང་། །རི་ལུར་བྱས པ་མིག་སྨན་མཆོག་།མ་སོས་ར་ཡི་རིལ་མ་འདྲ། །མཛེར་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་གྱིས་གསོ། །རའི་རིལ་གསོར་ནི་མི་རུང་དང་། །ལིང་ཏོག་དེ་འདྲ་དེ་བཞིན་གཞན། །ནད་མ་ཞི་ན་སྣུམ་བླུད་ཅིང་། །གཏར་ག་གདབ་པ་ལ་སོགས་བྱ། །སྨད་བྱས་དེ་ནི་བསལ་བྱས་ཤིང་། །དཀར་ཞིང མཐོ་བ་གསོ་བར་བྱ།།རྒྱ་སྟར་གོ་བྱེ་ལུང་ཐང་དང་། །ཏ་ལ་སྨྱིག་མ་ཀ་རི་ར། །བསྲེས་པའི་ཐལ་ཆུ་བཙགས་པ་དང་། །རྔ་མོའི་རུས་པའི་ཕྱེ་མ་བསྲེ། །མིག་སྨན་ལིང་ཏོག་གསོ་དཀའ་དང་། །མདོག་མི་སྡུག་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། །གསོ་སླ་ལ་ཡང་འདི་ཉིད་ནི། །བསྟེན་ པས་སེལ་བར་ནུས་པ་ཡིན།།ར་ཡི་རིལ་མ་ངོས་གཉིས་ནས། །ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་སྟེ་ཆུ་གཟགས་ནས། །མཐེ་བོས་མཉམ་དུ་བཙིར་ནས་ནི། །རྨ་ཡི་ནང་ནི་ཤ་ཕྱེ་དང་། །ཚིལ་ནི་རློན་པས་བཀང་ནས་ནི། །དཀྲི་ཞིང་དཀྲི་ཞིང་དགང་བར་བྱ། །ཞག་བདུན་ནས་ནི་རྨ་ འབྱོར་ནས།།མིག་འབྲས་ནག་པོ་མཉམ་བརྟན་ལ། །མིག་སྨན་སྣུམ་ཅན་གཏང་བྱ་ཞིང་། །མར་དང་འོ་མའི་སྣ་སྨན་བླུགས། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱས་གྱུར་ན། །དབུག་དང་བཅད་སོགས་བྱ་བ་བྱས། །བཅད་དྲགས་པ་ཡིས་མིག་ནང་དུ། །ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ཅི་རིགས་བྱ། །ལིང་ཏོག་ ལ་ནི་རྟག་པར་རང་གི་སྨན།།བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་སྣ་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། །ཅི་ནས་མཐོང་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར། །མིག་སྨན་རྣོན་པོ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ མཐོང་བར་བྱེད་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

用海螺和海洋泡沫，以及露水制成药丸。能够治愈摇动的肿块。对于有赞美或疼痛的
肿块用毛等擦拭。根部的肿块见之无害。像鼻子的肿块一样医治。甘草、虎刺、蓖麻
以及贝利哈提和沉香，酸枣眼药和羊奶，研磨成膏与大麦和酥油，一起熏制。
余甘子的叶子和，制成药丸是最好的眼药。未愈合如同羊粪。像疣一样用刀治疗。
羊粪治疗不适合和，类似肿块以及其他。病未平息时灌入油，以及放血等治疗。
贬低的要去除，白色且高起的要医治。印度星、戈比、龙胆和，棕榈、竹子、卡日拉，
混合的灰水过滤，与骆驼骨粉混合。眼药能治疗难治的肿块，以及消除不悦色。
易治的也是这个，依靠它能够祛除。羊粪两侧，用针刺穿使水流出后，
用拇指一起挤压，伤口内部用肉末和，新鲜脂肪填充，包扎并反复填充。
七天后伤口愈合，眼球黑色平稳后，应施用油性眼药，灌注酥油和牛奶的鼻药。
如此仍然增大时，应当穿刺切除等。切除过度会进入眼内，应当适度而为。
对于肿块要经常使用自己的药，煮沸的酥油灌注并使用鼻药，以及为了不损害视力，
应当经常使用猛烈的眼药。这是从《医论八支精华》，外科篇第十一章。接着将要讲解
了解能见的眼病的病症。

།ནད་ནི་རྩ་ཡི་ནང་ཞུགས་པ། །རིམ་པ་དང་པོར་གནས་ནས་ནི། །གཟུགས་ནི་མི་གསལ་མཐོང་འགྱུར་ཞིང་། །རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་གསལ་བར་མཐོང་། །རིམ་པ་གཉིས་པར་ཕྱིན་པ་ན། །མེད་པ་དག་ ཀྱང་མཐོང་འགྱུར་ཞིང་།།ཡོད་ཅིང་ཉེ་བར་བསྒྲིབས་ན་མཐོང་། །རིང་ནས་ཕྲ་བ་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཉེ་དང་རིང་བར་གནས་པའི་གཟུགས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར། །ནད་ཀྱིས་ཟླུམ་པོའི་དབྱིབས་འདྲ་པར། །ཟླུམ་པོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར། །མཐོང་བྱེད་དབུས་གནས་ གཅིག་གཉིས་མཐོང་།།མང་དུ་གནས་ན་དུ་མ་མཐོང་། །མཐོང་བྱེད་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ནི། །ཆེ་ཆུང་གོ་ནི་བཟློག་པར་མཐོང་། །འོག་ཏུ་གནས་པས་ཉེ་མི་མཐོང་། །སྟེང་དུ་གནས་པས་རིང་མི་མཐོང་། །ངོས་ལ་གནས་པས་གཡས་གཡོན་མིན། །ནད་འདི་རབ་རིབ་ཅེས་བྱར་བཤད། ། ནད་ནི་རིམ་པ་གསུམ་པར་བརྟེན། །སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ཡིས་སྟེང་མཐོང་འོག་མི་མཐོང་། །གོས་སྲབ་ཀྱིས་གཡོགས་ལྟར་མཐོང་ཞིང་། །ཁ་དོག་ཇི་བཞིན་འགྱུར་བ་དང་། །རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡལ་བར་དོར། །རིམ་པ་བཞི་པར ཕྱིན་ནས་ནི།།མཐོང་བྱེད་མཚན་མོ་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །མིག་གི་རྒྱལ་མོ་ཁེབས་པར་བྱེད། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་རབ་རིབ་ནི། །ལོང་ལོང་པོར་ནི་མཐོང་བ་དང་། །གཡོ་ཞིང་རྙོག་ཅན་རྩ་དམར་སྣང་། །ཆད་འགའ་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་། །དྲ་བ་སྐྲ་ཤད་སྦྲང་བུ་དང་། །འོད་མཐོང་དེ་ནི་ ཡལ་བར་བོར།།སྔོན་པོར་གྱུར་ལ་མིག་དམར་ལ། །བཞིན་ལ་སྣ་ནི་མེད་པར་མཐོང་། །ཟླ་བ་མེད་སོགས་དུ་མར་མཐོང་། །ཡོན་པོའང་དྲང་པོར་མཐོང་བར་འགྱུར། །སྔོན་པོ་འཕེལ་ན་མཐོང་བྱེད་ནི། །རྡུལ་གྱིས་ཁེབས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་། །གསལ་ཞིང་དམར་བའམ་རྒྱ་ཆེ་བའམ། ། ཕྲ་བའམ་མཐོང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ནི་མཐོང་བ་ཉམས་པ་ཡིན། །རླུང་གིས་མིག་གི་རྩ་འཁུམས་འགྱུར། །མཐོང་བྱེད་གཏིང་དུ་ཞུགས་པ་དག་།འདི་ནི་གཏིང་རིང་ཞེས་བྱར་བཤད། །མཁྲིས་གྱུར་རབ་རིབ་གློག་དང་ནི། །སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་མེ་སྒྲོན་འོད། །རྨ་བྱ སྲེག་པའི་སྒྲོ་དང་འདྲ།།ཕལ་ཆེར་སྔོན་པོར་མཐོང་བར་འགྱུར། །མཐོང་བྱེད་མིག་ནི་འཁར་གཡའ་འདྲ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བ་དང་། །ཉི་ཟླ་འཁྱིམས་དང་མེ་དང་ནི། །སྨིག་རྒྱུ་འཇའ་ཚོན་མཐོང་བར་འགྱུར། །བུང་བ་ལྟར་སྔོ་མཐོང་བ་མེད། །འབྲས་བུ་སྣུམ་པ་མཐོང་ཉམས་ཡིན། །མཁྲིས་པ་མིག་ ནི་ཆུང་ཞེས་བཤད།།ཆུང་མཐོང་དེ་ནི་ཐུང་ངུ་ཡིན། །སེར་ཞིང་དངོས་པོ་སེར་པོར་མཐོང་། །མཁྲིས་པས་ཚིག་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ། །བད་ཀན་རབ་རིབ་ཕལ་ཆེར་ནི། །སྣུམ་ཞིང་དཀར་བར་མཐོང་བ་དང་། །དུང་དང་ཟླ་བ་ཀུནྡ་དང་། །ཀུནྡའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུས་ཁྱབ། །སྔོན་པོ་འོད་མེད་ཉི་ ཟླ་དང་།།སྒྲོན་མེས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་། །མིག་འབྲས་དཀར་པོར་སྣང་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་མཐོང་ཉམས་དེས་མངོན་ཁྱབ། །སྣུམ་ཞིང་མཐོང་བ་ཉམས་འགྱུར་ལ། །ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་པདྨ་ཡི། །འདབ་མའི་སྟེང་ན་གནས་ལྟར་གཡོ། །དྲོ་ན་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། །གྲང་ བས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱེད།།ཟླ་བ་མེ་ཏོག་ཀུནྡ་དུང་། །ཤེལ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དཀར་བ་ཡིན། །ཁྲག་གི་རབ་རིབ་དམར་བ་དང་། །མུན་པར་གྱུར་པ་མཐོང་བ་ཡིན། །སྔོན་པོ་དམར་བ་གནག་པར་ནི། །མིག་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡིན། །མཚན་མ་ཉམས་པ་དེ་འདྲར་མཐོང་། ། འོད་མེད་མཐོང་བ་ཉམས་པ་ཡིན། །ལྡན་པ་འམ་ནི་འདུས་པ་ཡི། །རབ་རིབ་ལ་སོགས་མཚན་མ་ནི། །འདྲེན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །གློ་བུར་དུ་ནི་རབ་རིབ་དག་།གསལ་དང་མི་གསལ་འཁྲུགས་པར་བྱེད། །ལྷག་མ་དག་གིས་མཐོང་བྱེད་ནི། །དམར་ཞིང སྣ་ཚོགས་དག་ཏུ་སྣང་།།

病入脉道中，第一阶段时，形色不明显而见，无因亦明显可见。
到第二阶段时，无物亦可见，有物近处遮蔽则见，远处细微可见。
近处远处之形色，颠倒错乱而了知，病似圆形状，圆形如是见。
视觉中央住一二见，多处安住则多见，视觉内入者，大小相反见。
下处安住近不见，上处安住远不见，侧面安住左右非，此病说为翳障。
病依第三阶段，成为青色性，由此上见下不见，如薄衣覆盖般可见，
颜色如实转变及，渐次视觉衰退，如是亦当舍弃。
到第四阶段时，视觉夜晚衰退且，眼睛瞳孔被遮蔽。
其中风性翳障者，见物摇晃且，动摇浑浊血脉现，间断明显可见，
网状发丝虫蝇及，见光彼当舍。青色转变眼睛红，面上鼻子不见。
无月等诸多可见，歪斜亦见为端直。青色增长时视觉，如被尘埃遮蔽见。
明亮且红或广大，或细微或视觉衰退。此乃视觉衰退性，风令眼脉收缩。
视觉深入者，此说名深远。胆性翳障闪电及，虫蝇火把灯光。
如孔雀燃烧羽毛，大多见为青色。视觉眼如砂砾，如是见及，
日月游动与火及，海市蜃楼彩虹可见。如蜜蜂般青不见，果实油润视觉衰。
胆病眼说为小，小见彼为短。黄且事物见黄色，名为胆火所烧。
痰性翳障大多数，油润白色可见及，螺贝月亮茉莉及，茉莉花般遍满。
青色无光日月及，如灯光遍满般见。眼球显现白色。痰性视觉衰明显遍满。
油润且视觉衰退，如水滴莲花，叶上安住般摇动。暖则萎缩，
寒则遍满。月亮茉莉花螺贝，如水晶显现且白色。血性翳障红色及，
成为黑暗可见。青色红色黑色，眼睛如是见。征相衰退如是见。
无光视觉衰退性。相合或者聚集之，翳障等征相，当知非单一。
突发性翳障，明暗混乱。其余视觉，红且种种显现。

།དམར་ཞིང སྣ་ཚོགས་དག་ཏུ་སྣང་།།གང་གིས་མཐོང་བྱེད་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ། །སྲེ་མོའི་མིག་འདྲར་སྣང་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་ཉིན་མཐོང་མཚན་མོ་མིན། །ནེ+ེའུ་ལེ་ལོང་བ་ཞེས་དེ་བཤད། །ཉི་མ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ན། །འོད་མི་སྣང་ཚེ་རེངས་འགྱུར་ཞིང་། །མཐོང་བྱེད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི། །ནད་ཀྱི་ལོང་ བ་གཉིས་པ་ཡིན།།ཉི་མའི་ཟེར་གྱིས་ཕོག་པ་ན། །མཐོང་བའི་ལམ་ནས་དྲི་མ་ནི། །ཞུ་ཞིང་མེད་པར་གྱུར་ནས་ནི། །ཉིན་མོ་གསལ་བར་མཐོང་བར་བྱེད། །ཚ་བས་གདུངས་ཏེ་མོད་ལ་ནི། །ཆུ་གྲང་ནང་དུ་ཞུགས་གྱུར་ན། །ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་ཏེ། །དྲོད་ནི་གྱེན་འགྲོ་ དེ་ནས་མིག་།ཚ་ཞིང་ན་དཀར་དྲི་མ་ཅན། །ཉིན་མོ་ལོང་ལོང་པོར་མཐོང་ཞིང་། །མཚན་མོ་ལོང་བར་གྱུར་པ་དག་།དེ་ནི་དྲོ་བས་ཚིག་ཅེས་བྱ། །ཤས་ཆེར་སྐྱུར་ཟོས་ནད་དང་ནི། །ཁྲག་དང་བཅས་པས་མིག་ཁྱབ་འགྱུར། །འདྲུལ་ཞིང་གཡོ་ལ་དྲི་མ་ཅན། །དེ་ནི་སྐྱུར་གྱིས་ཚིག ཅེས་བྱ།།མྱ་ངན་རིམས་དང་མགོ་ནད་ཀྱིས། །རླུང་སོགས་གདུངས་པར་གྱུར་པ་ལས། །རླུང་སོགས་འཁྲུགས་ཤིང་དུད་འཐུལ་མཐོང་། །དེ་ནི་དུད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ། །སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བས་གློ་བུར་དུ། །ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་གཟུགས་མཐོང་བའམ། །ཉི་མ་འོད་ཅན་སོགས་མཐོང་ ནས།།མིག་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་ལ་སོགས། །གཟི་བརྗིད་ཉམས་པས་མིག་གི་ནི། །མཐོང་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །བཻ་ཌཱུརྱའི་མདོག་མཁྲང་བག་དང་། །རང་བཞིན་གནས་ལྟར་ནད་མེད་འགྱུར། །འདི་ནི་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི། །མཚན་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། ། འདི་ལས་བད་ཀན་མ་གཏོགས་མཚན། །ཉམས་དང་ཐུང་ངུ་གཏིང་ཞེན་སྤང་། །མིག་སྔོན་དྲུག་དང་ནེ+ེའུ་ལེའི། །ལོང་བ་འཚོ་ཙམ་ལྷག་མ་ནི། །བཅུ་གཉིས་པོ་ནི་གསོ་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་མིག་ནད་ཉི་ཤུ་ནི། །རྩ་བདུན་དག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་རབ་རིབ་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

红色且显现各种颜色。凡是视觉被病所遍布，如同猫眼般显现。此病白天可见而夜晚不见，称为鼬鼠盲。
当太阳落山时，光明不现之时变得僵硬，使视觉衰退，此为第二种病盲。
当被阳光照射时，从视觉通道中污垢融化消失后，白天能清晰可见。
被热所逼迫之时，若立即进入冷水中，三病素和血被扰乱，热气上升，然后眼睛发热疼痛，白浊有污垢，白天朦胧可见，夜晚变盲，此称为热烧。
多食酸性食物，病及血遍布眼睛，混浊动摇且有污垢，此称为酸烧。
由忧愁、热病和头痛，风等受煎熬而起，风等紊乱见烟雾，此称为烟雾症。
由心力微弱突然见到稀有形体，或见到阳光等后，依附于眼睛的风等，光泽衰退使眼睛视觉衰退。
如同青金石色坚实且如自然安住般无病。此称为接触所生的衰退相。
除此之外除去痰病，衰退相和短暂深执当舍弃。蓝眼六种和鼬鼠盲仅能维持，其余十二种当治疗。如是眼病二十种归为七根本而说。
此为《医方明鉴·八支要略》外篇第十二章。
此后当说治疗眼翳。

།རབ་རིབ་སྔོན་པོ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་། །སྔོན་པོ་མ་བཅོས་ལོང་བར་འགྱུར། །དེ་བས་མིག་ནད་ལ་རབ་རིབ། །མི་བཟད་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ། །འཚོ་བྱེད་སྲང་བརྒྱ་ཆུ་པྲེ་ ནི།།བཅུ་དྲུག་ནང་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །ཁུ་བ་འོ་མ་བྲེ་དོ་དང་། །མར་ནི་བྲེ་གང་ལྷན་ཅིག་བཙོ། །སྟག་ཚེར་བ་དང་ར་མཉེ་བ། །སེང་ཕྲོམ་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་ཏི་ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཐང་ཤིང་ཁ་ར་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏབ་བསྐོལ་ཏེ། ། མཚན་འཐུངས་རབ་རིབ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །རྒུན་འབྲུམ་བཙོད་དང་ཙནྡན་དཀར། །ར་མཉེ་བ་གཉིས་ཛི་བ་ཀ་།ཁ་ར་ཉེའུ་ཤིང་མེ་ད་དང་། །ཤིང་མངར་ཨུཏྤལ་པུཎྜ་རཱི། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་མར་རྙིང་ནི། །བྲེ་གང་འོ་མ་དེ་མཉམ་བསྐོལ། །དེ་ཡིས་མིག་སྔོན་རབ་རིབ་དང་། །མར གྱིས་མགོ་ནད་རབ་རིབ་འཇོམས།།ནིམ་པ་སྐྱེར་པ་པ་ཏོ་ལ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པུ་ཤེལ་ཙི། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བ་ཤ་ཀ་།བྱི་ཚེ་རབ་དང་ཀྱི་ལྕེ་བ། །པར་པ་ཏ་ནི་སྲང་རེ་ཡིན། །སྐྱུ་རུ་ར་ནི་བྲེ་གང་དང་། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །བྲེ་བཞི་ལུས་པར་གླ་སྒང་དང་། །རྩ་མཁྲིས་ ཤིང་མངར་དུག་མོ་ཉུང་།།བ་ལུ་ཀ་དང་ཙནྡན་དང་། །པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་བཅས་བསྐོལ་བ། །དེས་ནི་རྣ་མིག་སྣ་ནད་དང་། །ཁོང་འབྲས་རིམས་དང་མཛེར་པ་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་ཤུ་བ་མཛེ་ནད་སེལ། །མཆོག་ཏུ་ལིང་ཏོག་རབ་རིབ་དང་། །མཚན་ལོང་དྲོ་བས་ ཚིག་པ་འཇོམས།།འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་སྲང་བརྒྱད་དག་།ཆུ་བྲེ་བཞི་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །འོ་མ་དེ་དང་ཆ་མཉམ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །སྲང་གཅིག་ཞུན་མར་བྲེ་ཕྱེད་བསྐོལ། །ཁ་རའམ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བར་བཅས། །འཐུངས་ ན་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་འཇོམས།།ཤིང་མངར་ར་མཉེ་བ་གཉིས་དང་། །ཀཎྜ་ཀཱ་རི་པི་པི་ལིང་། ། རུ་ར་དང་ཨུཏྤ་ལ། །ཁ་ར་རྒུན་འབྲུམ་སྲང་རེར་བཅས། །ར་ཡི་འོ་མ་མར་བྲེ་རེ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བ་ཤ་ཀ་། བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །འདི་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཆེན་མོའི། ། མར་དེ་མིག་ནད་ཀུན་སེལ་མཆོག་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་མར་རམ་ནི། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཤིང་མངར་བཅས། །སྦྲང་རྩི་ཡིས་ནི་སྦྲུས་གྱུར་པ། །མཚན་མོ་ཟོས་པར་གྱུར་ན་ནི། །ཟླ་གཅིག་ཕན་པའི་ཟས་བསྟེན་ཞིང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཆུ་འཐུངས་ན། །མཁའ ལྡིང་ལྟ་བུའི་མིག་ཐོབ་ཅེས།།དྲང་སྲོང་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ།

眼翳变成蓝色，未经治疗的蓝色会导致失明。因此，对于眼病中的眼翳，应当迅速治疗这难以忍受的病症。
取一百两医药，在十六升水中煮至剩四分之一。将其汤汁与二升牛奶和一升酥油一同煮沸。
加入虎刺、两种ra mnye草、白芷、岩盐、胡椒、生姜、甘草、葡萄、桂皮、糖和三果，各二两，煮沸。夜间饮用，是消除眼翳的最佳方法。
葡萄、红花、白檀香、两种ra mnye草、ji ba ka、糖、nye'u shing、me da、甘草、乌巴拉花、莲花，各二两，与一升陈酥油和等量牛奶一同煮沸。此方可治疗蓝眼翳，以及由风引起的头痛和眼翳。
楝树、黄连、pa to la、pu tse shel、pu shel tsi、三果、ba sha ka、by'i tsher、狗舌草、par pa ta各一两。取一升余甘子，在十六升水中煮至剩四升。
加入岩兰、胆草、甘草、毒茛、ba lu ka、檀香、胡椒各半两，与一升酥油一同煮沸。此方可治疗耳、眼、鼻疾病，内痈、热病、瘰疬、痘疮、疮疥和麻风病。尤其能消除眼翳、夜盲症和热症灼伤。
取八两三果，在四升水中煮至剩四分之一。加入等量牛奶，以及一两三果糊和半升熔化的酥油煮沸。加入糖或蜂蜜，或三果汁。饮用可消除一切眼翳。
甘草、两种ra mnye草、kaN Da ka ri、胡椒、余甘子、乌巴拉花、糖、葡萄各一两。羊奶、酥油各一升，与三果、ba sha ka、bri nga ra dza的汁液一同煮沸。这是大三果酥油，是治疗一切眼病的最佳方剂。
三果与酥油，或三果与甘草，用蜂蜜调和，若在夜间服用，并在一个月内食用有益食物，饮用余甘子水，据仙人mu khyud所说，可获得如金翅鸟般的眼力。

།ཏ་བྱ་ཤིང་མངར་ལྕགས་དང་གསེར། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་མར་རྙིང་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཅི་འདོད་སྦྱར། །བསྟེན་པས་རབ་རིབ་འཇོམས་མཆོག་ཡིན། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་མར། །རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་བསྟེན་ བྱའམ།།སྣུམ་ཁུར་ཕྱེའམ་སྲན་ཚོད་ནི། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་བཅས་པའམ། །འོ་ཐུག་འབྲས་བུ་གསུམ་བཅས་པ། །བསྒྲངས་ཏེ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །ཟས་མ་ཟོས་པའམ་ནང་པར་ནི། །རྒུན་འབྲུམ་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་། ། རུ་ར་ནི་སོ་སོར་བཟའ། །རྟག་ཏུ་རབ་རིབ་ཅན་ གྱིས་བསྟེན།།ལིག་བུ་མིག་ཆ་དྲུག་ཅུ་བཞི། །ཟངས་དང་དངུལ་དང་གསེར་གྱི་ཆ། །རེ་རེ་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་ནི། །ཀོང་བུ་ཁ་སྦྱར་ནང་དུ་གཞུག་།འདྲེས་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བུད། །དེ་ནས་དེ་ཡི་རོ་དྲུག་གི། །ཚོགས་ཀྱི་ཁུ་བ་ལན་བདུན་དང་། །སོ་སོར་དེ་ལ་བླུགས་པར་བྱ། །མུ་ཏིག་དུང་ དང་བེ+ེ་ཌཱུརྱ།།ཚ་བ་གསུམ་དང་དེ་ནས་བསྲེ། །ཕྱེ་མའི་མིག་སྨན་དེ་གཏང་བྱ། །རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །རྒུན་འབྲུམ་པདྨའི་རྩ་བ་ཡི། །ཁུ་བ་འོ་མ་ཆང་དང་ཞག་།ཆར་པ་དེ་བཞིན་ལིག་བུ་མིག་།བསྐོལ་ཞིང་བསྐུ་བ་བྱས་ནས་ནི། །ཕྱེ་མ་དེ་ནི་དུང་དང་གཞུག་།མཐོང་ བ་གསལ་བྱེད་མིག་སྨན་ཡིན།།མིག་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་བསྔགས་ཞེས། །ལུས་འཕགས་རྒྱལ་པོས་བཤད་པ་ཡིན། །སྤངས་མ་སྲང་གཉིས་རྒྱ་ཤུག་གི། །སོལ་བར་བསྲེགས་ལ་ར་ཡི་ནི། །འོ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཡི། །ནང་དུ་ལན་ནི་བདུན་བདུན་བཅུག་།ཏ་བྱ་དང་ནི་ན་ལེ་ཤམ། ། ལིག་བུ་མིག་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །སྤང་སྤོས་རྒྱམ་ཚ་ཨ་རུ་ར། །སེང་ཕྲོམ་ལྡོང་རོས་པི་པི་ལིང་། །སུག་སྨེལ་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། །སྟང་ཟིལ་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། །ཤིང་མངར་སྲང་གཅིག་བཅས་པ་ནི། །ཀོང་བུ་ཁ་སྦྱར་ནང་བསྲེགས་བཏགས། །མིག་སྔོན་མཚན་མོ་ལོང བར་བཅས།།དམར་རིས་དེ་བསྟེན་པ་ཡིས་འཇོམས། །ཕྱེ་མས་མཆོག་ཏུ་རབ་རིབ་ནད། །ཉི་མས་མུན་པ་ལྟ་བུར་སེལ། །སྤང་སྤོས་དྲི་བཟང་གསུམ་དང་ལྕགས། །གུར་གུམ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། །ཁ་ར་སྤངས་མ་ཨ་རུ་ར། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་འཆིང་བུ་དཀར། །ན་ལེ་ཤམ་དང་ པི་པི་ལིང་།།སྟང་ཟིལ་ཤིང་མངར་དུང་དང་བཅས། །ཐ་སྐར་ཟླ་བའི་ཚེ་ན་ནི། །ཕྱེ་མ་མིག་གཉིས་ལ་བསྐུས་ན། །མིག་མཛེར་རབ་རིབ་དམར་རིས་དང་། །གཡའ་དང་མིག་སྔོན་སོགས་ཞི་བྱེད། །ན་ལེ་ཤམ་དང་རྒྱམ་ཚ་ནི། །ཆ་རེ་པི་པི་ལིང་དང་ནི། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཆ་གཉིས་དང་། ། སྐྱེར་པའི་ཁ་ཎྜ་ཆ་དགུ་ནི། །ནག་པ་ལ་བབ་ཚེ་ན་བཏགས། །མིག་བསྐུས་བད་ཀན་རབ་རིབ་འཇོམས། །སྤངས་མ་བསྲེགས་ཏེ་ལན་མང་དུ། །བ་གཅིན་ར་ཐུག་ཁུ་བ་དང་། །སྐྱུར་རྩབས་བུད་མེད་ནུ་ཞོ་དང་། །དུག་གི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་མར། །བཅུག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ། །ཕྱེ་མར་བྱས་དེས མི་ཡི་མིག་།མཁའ་ལྡིང་མིག་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར། །བྲིང་ག་ར་ཛ་འབྲས་བུ་གསུམ། །དུག་དང་ཤིང་མངར་ཁུ་བ་དང་། །མར་དང་ར་ཡི་འོ་མར་ནི། །ཞ་ཉེ་ལན་ནི་བདུན་བདུན་དུ། །བསྲེགས་ཤིང་བསྲེགས་ཤིང་བཙོས་པ་ཡི། །མིག་སྨན་ཐུར་མར་བྱས་པ་དེ། །མིག་སྨན་བསྐོལ བ་འམ་མ་བསྐོལ་བའམ།།བྱུགས་ན་རབ་རིབ་མིག་མཛེར་ནད། །ཆུ་སེར་འཛག་དང་འབྱར་བག་ཅན། །གཡའ་དང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། །རི་མོ་དམར་པོར་སྣང་བ་འཇོམས། །དངུལ་ཆུ་རོ་ཉེ་ཆ་མཉམ་བྱ། །དེ་གཉིས་སྟང་ཟིལ་མཉམ་བྱས་ལ། །ག་པུར་ཅུང་ཟད་བཏབ་པ་ཡི། །མིག་ སྨན་རབ་རིབ་སེལ་མཆོག་ཡིན།།བྱ་རྒོད་དུས་སུ་ཤི་བའི་མགོ་བོ་ནི། །ཉི་མ་འཆར་ཀའི་མདོག་འདྲ་གང་ཡིན་དེ། །བ་ལང་ལྕི་བས་བསྲེགས་ཐལ་ལིག་བུ་མིག་།ཆ་མཉམ་བཏགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱེ་མ་ཡི། །སྦྱོར་འདིས་མིག་གི་གསལ་སྟོབས་བྱ་རྒོད་ལྟ་བུར་བྱེད། །

大黄、甘草、铁和金，白糖、蜂蜜和陈酥油，三果及随意配制，服用能最好地消除眼翳。或者用三果煮炼的酥油，眼翳患者应当服用。或者油炒面或豆汤，加入三果粉末，或者加入三果的酪浆，冷却后加入白糖和蜂蜜。空腹或清晨，葡萄、白糖、蜂蜜，以及诃子分别食用。眼翳患者应当经常服用。
六十四份眼药，铜、银、金各一份，混合在一起，放入密封的容器中，直到完全融合。然后依次加入六种味道的汁液七次。珍珠、螺贝和毗卢璃宝石，三辛香，然后混合。制成粉状眼药使用，能消除一切眼翳。
葡萄、莲根的汁液，牛奶、酒和油脂，雨水以及眼药，煎煮后涂抹，然后加入螺贝粉，是一种能使视觉清晰的眼药。对一切眼病都有效，这是身度王所说。
两两重的硝石在杜松木炭中烧制，放入山羊奶、酥油和蜂蜜中七次七次。大黄、那烂膳、眼药、水晶、香附子、岩盐、诃子、白芷、丁香、胡椒、姜黄、海泡石、冰片各二两，甘草一两，在密封容器中烧制研磨。能治疗青光眼、夜盲症、红丝和眼翳，如同太阳驱散黑暗一般。
香附子、三种香料和铁，藏红花、青莲花，白糖、硝石、诃子，海泡石、白绳结，那烂膳、胡椒，冰片、甘草和螺贝。在星宿月时，将粉末涂抹双眼，能平息眼疖、眼翳、红丝、瘙痒和青光眼等。
那烂膳和岩盐各一份，胡椒和海泡石各二份，酸枣糖九份，在黑月时研磨。涂眼可消除痰性眼翳。
将硝石多次烧制，放入牛尿、羊汤汁，酸味物、女人乳汁，毒物汁液、蜂蜜和酥油中。制成粉末后，能使人眼如金翅鸟眼般清晰。
婆林伽拉惹、三果，毒药和甘草汁液，以及酥油和山羊奶，将锌各烧制七次七次。制成眼药棒，无论是煎煮或未煎煮，涂抹后能治疗眼翳、眼疖、黄水流溢、粘着、瘙痒、麻木和红丝症状。
水银和矿石等量，加入等量冰片，再加入少许樟脑，此眼药最能消除眼翳。
秃鹫死时的头颅，如同日出时的颜色，用牛粪灰烬和眼药等量研磨成粉，此配方能使眼睛明亮有力如秃鹫般。

སྦྱོར་འདིས་མིག་གི་གསལ་སྟོབས་བྱ་རྒོད་ལྟ་བུར་བྱེད། །སྦྲུལ་ནག་མགོར་ནི་ ལིག་པུ་མིག་།མར་བཅས་དུད་པ་མ་ཤོར་བསྲེགས། །སྤང་སྤོས་གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། །ལྷན་ཅིག་བཏགས་པས་མིག་འབྲས་ནི། །རྡོལ་ཡང་མིག་ནི་སྲུང་བར་བྱེད། །སྦྲུལ་ནག་ཤི་བའི་རོ་དང་ནི། །སྡིག་པ་ཤི་བའི་རོ་བཞི་ནི། །འོ་མའི་བུམ་པར་ཞག་ཉི་ཤུ། །རྩ་གཅིག་བཅུག སྟེ་བསྲུལ་ལ་བསྲུབ།།དེ་ལས་མར་སར་གང་བྱུང་བས། །ཁྱིམ་བྱ་གསོས་ཏེ་དེ་ཡི་ནི། །རྟུག་པས་མིག་ནི་བསྐུས་གྱུར་ན། །ལོང་བས་ཀྱང་ནི་ལེགས་པར་མཐོང་། །སྦྲུལ་ནག་པོ་ཡི་ཞག་དང་དུག་།སྟང་ཟིལ་ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ། །ཁུ་བར་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ ཡིས།།ལོང་བའང་མྱུར་དུ་མཐོང་བར་བྱེད། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་རྡོག་མ་བཅུ། །དྲུབ་མར་ཅང་ནི་སྲང་ཕྱེད་དང་། །སྤངས་མ་སྲང་གཅིག་ཤིང་མངར་ནི། །ཞོ་གཉིས་འོ་མའི་ནང་དུ་སྦངས། །དུ་བ་མ་ཤོར་བསྲེགས་མིག་སྨན། །ཁུ་བ་མཉམ་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། །རབ་རིབ་འཇོམས་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།བ་རུ་ར་ཡི་ཚི་གུ་ན་ལེ་ཤམ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྤངས་མ་ཤིང་མངར་ནི། །ཆུ་ཐག་བྱས་པའི་རི་ལུ་གྲིབ་མར་བསྐམས། །རབ་རིབ་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ན་ལེ་ཤམ་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་སྤངས་མ་དང་། །དངུལ་རྡོ་དང་ནི་དྲུབ་མར་བཅས། །གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད།།དྲུབ་མར་ཆ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། །སྦྱོར་འདིས་རབ་རིབ་ལིང་ཏོག་མཛེར། །གནག་དང་མིག་སྔོན་གཡའ་བ་སེལ། །རིན་ཆེན་དངུལ་དང་ཤེལ་དང་གསེར། །ལིག་བུ་མིག་དང་ཟངས་དང་ལྕགས། །ཙནྡན་དམར་པོ་ཡུག་སྣམ་དམར། །ཕྱེ་མའི་མིག་ སྨན་ནད་ཀུན་སེལ།།ཏིལ་མར་བ་རུ་ར་ཡི་མར། །བྲིང་ག་ར་ཛ་ཨ་ས་ནའི། །ཁུ་བ་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བསྐོལ། །སྣར་བླུགས་མིག་ནི་གསལ་སྟོབས་སྐྱེད། །ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་དེ་ལ་ལན་མང་དུ། །སྣུམ་བླུད་གཏར་ག་བཀྲུ་སྨན་སྣ་སྨན་དང་། །མིག་སྨན་མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་ དང་།།ཉམས་བརྟས་བྱུགས་དང་བླུགས་པས་ཅི་རིགས་གསོ། །འདི་ནི་སྤྱི་ཡི་གསོ་བ་ཡིན། །ད་ནི་རེ་རེའི་མཉན་པར་གྱིས། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་རབ་རིབ་ལ། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་ཁུ་བ་མར། །འོ་མ་བཞི་འགྱུར་འབྲས་བུ་གསུམ། །ལྡེ་གུ་བསྐོལ་བ་བླུད་པར་བྱ། །དེ་འོག་འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་ནི།།རྩ་བ་ལྔའི་ཁུ་འོ་མ་དང་། །ེ་རཎྜ་ཡི་ཏིལ་མར་བཅས། །བཀྲུ་སྨན་ཉེ་བར་གཏང་བར་བྱ། །ཛི་བན་ཏི་ཡི་ཡལ་གར་བཅས། །སྲང་བརྒྱ་ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ། །བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དེ་ནང་དུ། །ཏིལ་མར་འོ་མ་བྲེ་རེ་དང་། །བ་ལ་གསུམ་དང་ཛི་བན་ཏི། །ཉེའུ་ཤིང་རྩ་བ་སྲང་ རེ་དང་།།ཤིང་མངར་སྲང་ནི་བཞི་དང་བཅས། །ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བསྐོལ་བར་བྱ། །ལྕགས་སྣོད་ཉིད་དུ་ཟླ་གཅིག་གཞག་།སྣ་སྨན་ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་ཀྱི། །རླུང་ནད་མཁྲིས་པའི་ནད་འཇོམས་ཤིང་། །མཆོག་ཏུ་མིག་ལ་གནས་པ་སེལ། །སྐྲ་གདོང་གཉའ་བ་ཕྲག་ནད་ སེལ།།རྒྱས་ཤིང་གཟི་མདངས་མཛེས་པར་བྱེད། །ེ་རཎྜ་དཀར་རྩ་བ་དང་། །ཐང་ཤིང་བྲི་ཧ་ཏིའི་འབྲས་བུ། །ཤུ་དག་རྒྱ་སྤོས་ཙི་ཏྲ་དང་། །བིལ་བའི་རྩ་བ་ཏིལ་མར་དང་། །འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་སྣར་བླུགས་ན། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་རླུང་དང་ནི། །བད་ཀན་གྱི་ནི་ནད་ཀུན་སེལ། ། སྟག་དང་ཕག་དང་བྱ་རྒོད་དང་། །སྦྲུལ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཚིལ་དང་ནི། །ཤིང་མངར་སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ། །མིག་སྨན་བསྐུས་པར་བསྔགས་པ་ཡིན། །དེ་རྗེས་མིག་སྨན་ལིག་བུ་མིག་།ཤ་ཁུ་འོ་མ་མར་རིམ་བཞིན། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བླུགས་ན་ནི། །རབ་རིབ་འཇོམས་བྱེད མཆོག་ཡིན་ནོ།

此配方能使眼睛明亮有力如秃鹫。将黑蛇头和铜矿石及眼药，无烟燃烧。与高山香及甘达巴札一起研磨，即使眼球破裂也能保护眼睛。
将死黑蛇的尸体和四个死蝎子的尸体，放入牛奶瓶中浸泡二十一天后搅拌。从中取出酥油，喂养家鸡，用其粪便涂抹眼睛，即使盲人也能看见。
黑蛇的脂肪和毒液，加入澄清子的果实制成汁液的配方，能使盲人迅速恢复视力。
取十颗诃子，半两酥油，一两没药，二钱甘草，在牛奶中浸泡。无烟燃烧制成眼药，称为'无与伦比之汁'，是消除眼翳的最佳药物。
诃子核、诃子、余甘子、没药、甘草，用水制成丸剂在阴凉处晾干，能迅速消除眼翳。
诃子、余甘子、海泡石、没药、银矿石和酥油，按顺序各增一份。酥油为六份，此配方能消除眼翳、白内障、眼瘤、黑斑、青光眼和眼痒。
珍贵的银、水晶、金、铜矿石、铜、铁、红檀香、红毛呢制成的眼药粉能治疗一切眼病。
芝麻油、诃子油、婆利诃拉惹、阿萨那树汁在铁器中煎煮，滴入鼻中能增强眼睛的明亮力量。
根据病情多次进行润滑、放血、导泻、鼻疗、眼药、头部导泻、下疗、强身、涂抹和滴注等适当治疗。这是一般的治疗方法，现在请听各个具体治疗方法。
对于风引起的眼翳，用十种根煎汤制成汁液，加入四倍牛奶和三果，熬制成膏剂服用。
之后用三果和五根的汁液，配合牛奶和蓖麻籽油制成导泻剂使用。
取吉瓦提树枝一百两，水十六升煎煮至八分之一，加入芝麻油、牛奶各一升，三种补药、吉瓦提、小茴香根各一两，甘草四两，在铁器中煎煮。
在铁器中存放一个月，可作为鼻药，能治疗所有风病、胆病，尤其能消除眼病。还能治疗头发、面部、颈部、肩部疾病，使身体丰满有光泽美丽。
白蓖麻根、丁香、毗利哈提果实、白芷、安息香、吉达拉、木榴根配合芝麻油和牛奶煎煮后滴鼻，能治疗鼻腔以上的所有风病和痰病。
虎、猪、秃鹫、蛇、家鸡的脂肪和甘草分别配制煎煮，涂抹眼睛最为推荐。
之后用铜矿石眼药，依次用肉汤、牛奶、酥油滴注，如前所述，是消除眼翳的最佳方法。

།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན། །དེ་འོག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་སྤྱད། །ཤུ་ཏི་རུ་རྟ་སྤང་སྤོས་དང་། །ཤིང་མངར་རམ་ཉེ་བ་གཉིས་དང་། །སྟག་ཚེར་བ་དང་ས་ར་ལ། །པི་པི་ལིང་དང་ཐང་ཤིང་ནི། །མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་འོ་མར་བསྐོལ། །མིག་བརྟ་བ་ཡི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

如果这样做了还是没有平息，
之后就要使用滋养眼睛的仪轨。
用小豆蔻、芦荟、藏香和
甘草或者两种近似品和
刺梨以及娑罗树、
胡椒和松香
用八倍的酥油和牛奶煮，
这是滋养眼睛的最佳方法。

།རི་ དག་ཨེ་ནེ་ཡའི་ཚིལ་ནི།།འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་གཟར་བུས་དཀྲུགས། །དེ་ཡི་དངས་མ་ཤིང་མངར་དང་། །ཙནྡན་པུ་ཤེལ་ཙེ་དེ་བཞིན། །ཤྭ་བིད་རེག་འཇམ་གོ་ད་དང་། །ཁྱིམ་བྱ་སྲེག་པ་རྨ་བྱའི་ཚིལ། །རེ་རེ་ཞིང་ནི་ཆོ་ག་དག་།འདི་དག་གིས་ནི་བརྟ་བར་བྱ། །གསལ་བར་བྱ་དང་ སྣུམ་དང་ནི།།སྨན་ཕུར་བཙོས་པའི་ཐིགས་པའང་བླུགས། །འདིར་ནི་རླུང་འགྱུར་ཆམ་པ་བཞིན། །ནི་རུ་ཧ་དང་འཇམ་རྩི་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་རབ་རིབ་ལ། །འཚོ་བྱེད་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནི། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བླུད་བྱ་ཞིང་། །སྣུམ་གྱིས་ཞེན་པར་གཏར་ག་གདབ། ། ཁ་ར་དུར་བྱིད་སུག་སྨེལ་ཕྱེ། །སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །རབ་བསིལ་སྨན་ཆུ་བླུགས་བྱུག་སོགས། །གདོང་དང་མིག་དང་སྤྱི་བོར་བྱ། །ཐལ་ཏྲེས་ཤུག་པ་པུ་ཤེལ་ཙི། །མུ་ཏིག་སེང་ཕྲོམ་ཙནྡན་དཀར། །རི་ལུའི་མིག་སྨན་བསྐུས་ན་ཕན། །དེ་བཞིན་གནྡྷ་བྷ་དྲ དང་།།ནཱ་ག་པུཥྤ་ཨུཏྤ་ལ། །ག་པུར་ཤིང་མངར་ཡུག་སྣམ་ཕན། །སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་སྦངས་མ་དང་། །ཀརྐ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་འབྲས་བུ་ཤེལ། །ག་པུར་ཆ་ནི་ལྔ་ལྔ་དང་། །ཆ་གསུམ་ཆ་རེ་སྦྱར་བ་ཡིན། །མིག་སྨན་རབ་རིབ་འཇོམས་པར་ བྱེད།།འཚོ་བྱེད་ཁ་ར་ཨུཏྤ་ལ། །འོ་མ་མར་བསྐོལ་སྣ་སྨན་གཏང་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སླེ་ཏྲེས་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པི་པི་ལིང་། །མར་བསྐོལ་སྣུམ་བླུད་གཏར་ག་གདབ། །དེ་རྗེས་དནྡ་དུར་བྱིད་བསྐོལ། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ཨ་རུ་ར། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་ཕྱེ་ གདབ།།བཀྲུ་སྨན་དག་ནི་གཏང་བར་བྱ། །རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་ནི། །བ་ལེ་ཀ་དང་སེར་པོ་གཉིས། །ཐང་ཤིང་པི་པི་ལིང་འོ་མ། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་གཏང་། །དུང་དང་གླ་རྩི་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྩ་བ་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །དྲི་མེད་རི་ལུས་མིག་གསལ་བྱེད། ། ལྕགས་ནག་ཕྱེ་མ་ཚ་བ་གསུམ། །རྒྱམ་ཚ་འབྲས་བུ་གསུམ་མིག་སྨན། །རི་ལུ་ནག་པོས་མིག་གསལ་བྱེད། །རི་བོང་བོང་བུ་སེང་གེ་གླང་། །རྔ་མོའི་སོ་དང་དཔྲལ་བའི་རུས། །བ་ལང་དཀར་སྤུན་ལེ་ཤམ། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཙནྡན་དུང་། །ནུ་ཞོ་ར་ཡི་འོ་མར་བཏགས། །རི་ལུས རབ་རིབ་ལིང་ཏོག་སེལ།།ཁྲག་གྱུར་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུར་གསོ། །བསིལ་ཆོས་བྱ་ཞིང་གཏར་ག་གདབ། །རྒུན་འབྲུམ་སྤང་སྤོས་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ཤིང་མངར་ཙནྡན་སྤངས་མ་དུང་། །པདྨ་ཤུག་པ་ཨུཏྤལ། །ར་ཡི་འོ་མས་རི་ལུར་བྱས། །ཁྲག་གྱུར་རབ་རིབ་མྱུར་དུ་སེལ། ། ལྡན་པ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ། །ནད་གཞི་ཆ་ནི་ཇི་བཞིན་གསོ། །མ་དུ་ཀ་དང་བྱི་དང་ག་།ན་ལེ་ཤམ་དང་སྒྲོན་ཤིང་དང་། །འོ་མ་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའམ། །བཏགས་པའི་སྣ་སྨན་གདོང་བསྐུ་བྱ། །རྒྱ་སྤོས་ཨུཏྤལ་ཨ་ནནྟ། །ཤིང་མངར་སུ་ནི་ཤན་ཀཻ་།ཏིལ་མར་བསྐོལ བའི་སྣ་སྨན་དང་།།མགོ་བསྐུ་འཇམ་རྩི་བྱ་བ་བསྔགས། །པུ་ཤེལ་ཙི་བསྐོལ་ཁུ་བའི་ནང་། །རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་ཕྱེ་གདབ། །དེ་བཙགས་སླར་ཡང་མར་བཅས་པར། །བསྐོལ་ལ་སྐ་གྱུར་བསྒྲངས་ནས་ནི། །སྦྲང་རྩི་བཅུག་པའི་མིག་སྨན་ནི། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་རབ་རིབ་སེལ། ། ནུབ་མོ་རྒྱུ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི། །རུས་པ་རྐང་གིས་གང་བ་དང་། །ལིག་བུ་མིག་དང་བཅས་པ་ནི། །འབབ་ཆུའི་ནང་དུ་ཟླ་གཅིག་གམ། །ཞག་ནི་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་གཞག་།དེ་ནས་ཕྱུང་སྟེ་སྐམས་ནས་ནི། །ལུག་རུ་ཡི་ནི་མེ་ཏོག་དང་། །ཤིང་མངར་བཅས་པའི་ཕྱེ་མར་བྱས། ། མིག་བསྐུས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི། །རབ་རིབ་སེལ་བར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །མིག་སྔོ་གསོ་བའང་འདི་ཉིད་ལས། །གཏར་ག་གདབ་པར་མི་བྱ་སྟེ། །ནད་དེས་ལོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །བུ་རམ་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། །

将鹿油煮于牛奶中用勺搅拌。取其精华与甘草、
檀香、布谢尔孜以及、
舒适的舒巴德、戈达和、
家鸡、烧灰、孔雀油。
每一种都要按照仪轨、
用这些来涂抹。
要使其明亮、涂油、
并滴入煮过药的滴剂。
此处如同风引起的感冒、
要做灌肠和软膏。
对于胆引起的眼翳、
要服用医疗三果和、
煮过的酥油、
涂油后要放血。
白糖、杜尔比德、苏格美尔粉、
与蜂蜜调和后服用泻药。
要在面部、眼睛和头顶、
涂抹、擦拭等清凉药水。
塔特热、杜松、布谢尔孜、
珍珠、森普龙、白檀香、
制成丸剂的眼药涂抹有效。
同样甘达巴德拉和、
那嘎普巴、乌巴拉、
樟脑、甘草、优格南有效。
酸枣糖、发酵物和、
螃蟹的姐妹和、
诃子果实、水晶、
樟脑各五份和、
三份一份调和。
眼药能消除眼翳。
医疗、白糖、乌巴拉、
牛奶煮酥油制成鼻药。
对于痰引起的，塔特热和、
三果及胡椒、
煮酥油涂油后放血。
之后煮丹达杜尔比德、
格拉果尔、肉豆蔻、诃子、
荜茇、胡椒粉撒入、
要服用泻药。
在十根药汤中、
巴列嘎和两种黄色、
汤星、胡椒、牛奶、
芝麻油煮成鼻药。
海螺、麝香、普里扬古、
三根和三果、
无垢丸剂使眼明亮。
黑铁粉三辛、
岩盐三果眼药、
黑丸剂使眼明亮。
兔子、驴子、狮子、象、
骡子的牙和额骨、
白牛、那列善、
海泡沫、檀香、海螺、
乳汁用山羊奶研磨、
丸剂能除眼翳和白内障。
血引起的如同胆病治疗。
要做清凉法并放血。
葡萄、香草、森普龙和、
甘草、檀香、发酵物、海螺、
莲花、杜松、乌巴拉、
用山羊奶制成丸剂、
迅速消除血引起的眼翳。
对于诸病因混合引起的、
要按照病因比例治疗。
马度嘎和比当嘎、
那列善和灯树和、
牛奶芝麻油煮或、
研磨成鼻药涂面。
檀香、乌巴拉、阿南塔、
甘草、苏尼善凯、
芝麻油煮成鼻药和、
头部涂抹软膏为佳。
布谢尔孜煮汤中、
加入岩盐胡椒粉。
过滤后再加酥油、
煮至凝固冷却后、
加入蜂蜜的眼药、
能除混合引起的眼翳。
夜行动物的、
骨头装满脚和、
蝙蝠连同眼睛、
在流水中一个月或、
二十天内放置。
然后取出晒干、
与羊角花和、
甘草一起研成粉。
涂眼能除混合引起的、
眼翳是最佳方法。
青光眼的治疗也同此、
但不要放血、
此病会导致失明。
用水蛭吸出血液。
糖和海泡沫和、

།བུ་རམ་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ ཤམ།།གུར་གུམ་སྦྲང་རྩི་ལིག་བུ་མིག་།སྤྲིས་གཡོགས་འཚོ་བ་ཙམ་མིག་སྨན། །འདུས་གྱུར་ནེ+ེའུ་ལེ་ལྟ་བུར་ལོང་། །རབ་རིབ་སྐབས་བཤད་ཆོ་གར་སྦྱར། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བ་ལང་གི་།ལྕི་བའི་ཁུ་བ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཡུག་སྣམ་བལ་བུའི་ཕྱེ་མར་སྦྱར། །མིག་ སྨན་མཚན་མེ་ལོང་ལ་ཕན།།ན་ལེ་ཤམ་ནི་ཞོ་དང་སྦྱར། །མཚན་མོ་མི་མཐོང་མིག་སྨན་མཆོག་།ུཏྤལ་ཡུག་སྣམ་ཀ་རཉྫ། །པདྨ་གེ་སར་བ་ལང་གི་།ལྕི་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི། །རི་ལུས་མཚན་མོ་ལོང་བ་སེལ། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་པི་པི་ལིང་། །རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་ལིག་ བུ་མིག་།ར་གཅིན་རི་ལུར་བྱས་པ་ཕན། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ལྡོང་རོས་བ་བླ་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་རའི་འོ་མ། །རི་ལུ་བྱས་པའི་མིག་སྨན་གྱིས། །མཚན་མོ་ལོང་བའི་མིག་ནད་སེལ། །མཆེར་པའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་། །བཅུག་སྟེ་མ་ཚོས་བར བཙོས་ལ།།དེ་བསྐམས་སྦྲང་རྩིར་བཏགས་པ་ནི། །མཚན་མོ་མི་མཐོང་མིག་སྨན་མཆོག་།མ་ཧེའི་མཆིན་པ་མཆེར་པ་དང་། །ཏིལ་མར་མར་ནི་ལྷན་ཅིག་བཟའ། །འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་ལོ་མ་ནི། །མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བཟའ། ། ཏི་མུག་ཏ་ཨེ་རཎྜ། །ཉེའུ་ཤིང་ ལང་ག་ལིའི་ལོ་མ།།མར་དང་བརྔོས་པ་བཟའ་བར་བྱ། །དྲོ་ན་པུཥྤ་མར་དང་བརྔོས། །བཟའ་དང་བཏུང་བར་སྦྱར་བའང་ཕན། །དུད་འཐུལ་མཁྲིས་པ་སྐྱུར་བྲོ་བས། །ཚིག་ལ་མར་ནི་རྙིང་པ་དག་།སྣུམ་གྱུར་བསིལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །བསིལ་སྨན་གྱིས་ནི་ཀུན་ཏུ་བྱུག་།བ་ ལང་ལྕི་ཁུ་འོ་མ་མར།།བསྐོལ་བ་ཡི་ནི་མིག་སྨན་ནམ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་ཡུག་སྣམ་བསྐལ། །ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་མིག་སྨན་ཕན། །མེད་སེང་ཕྲོམ་ཨ་ནནྟ། །སྐྱེར་པ་བཙོད་དང་ཤིང་མངར་ནི། །མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་འོ་མ་བསྐོལ། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་ བའི་སྣ་སྨན་ཕན།།འོ་མ་མར་སར་གྱིས་བརྟ་བྱ། །དེས་མ་ཞིན་གཏར་ག་གདབ། །སེམས་ལས་ནད་དང་མྱ་ངན་འཇིགས། །ཟས་རྩུབ་ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་དང་། །སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་སྣ་སྨན་དང་། །སྨན་ཐིགས་བླུགས་སོགས་ཉེས་པ་དང་། །ཁ་ཟས་ཕྱེད་ཞུ་སློན་པ་དང་། །བཀྲེས་ སྐོམ་ལ་སོགས་བརྣགས་པ་དང་།།མིག་ནད་མ་བཅོས་ཡུན་རིང་ལས། །རབ་རིབ་ནད་ལྡན་བརྟ་བར་བྱ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་སོགས་བརྟགས་ཏེ། །རང་གི་སྨན་ནི་ཇི་བཞིན་སྦྱར། །ཉི་མ་གཟས་ཟིན་མེ་འོད་གློག་ལ་སོགས། །བལྟས་པས་མིག་ནི་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དག་། དེ་ལ་བསིལ་སྨན་སོགས་ཀྱིས་བརྟ་བྱ་ཞིང་། །དེ་བཞིན་གསེར་བདར་མར་གྱི་མིག་སྨན་གཏང་། །མི་ཡིས་ཇི་སྲིད་འཚོ་ཡི་བར་དུ་ནི། །རྟག་ཏུ་མིག་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱ། །ཉིན་དང་མཚན་མོ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ཡི། །མི་ལ་ནོར་ཡོད་གྱུར་ཀྱང་དོན་མེད་ཡིན། །འབྲས་བུ་གསུམ བསྟེན་གཏར་ག་སྤྱང་བྱ་དང་།།སེམས་དགའ་མིག་སྨན་སྣ་སྨན་བཅས་བསྟེན་ན། །བྱ་ཤ་ཟ་ཞིང་རྐང་པའི་རིམ་གྲོ་དང་། །ཞུན་མར་བཏུང་བས་རྟག་ཏུ་མིག་བསྲུང་བྱ། །ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཟ་བ་རྟག་ཏུ་སྤང་། །རབ་ཕྲ་འཚེར་དང་གཡོ་བ་མི་ལྟ་ཞེས། །སྐྱེས་བུའི་མིག་ནི་མཆོག་ ཏུ་བསྲུང་བའི་ཐབས།།དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱིས་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་མཐོང་བ་ཉམས་པ་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

白糖海沫和
胡椒和诃梨勒
藏红花蜂蜜和眼药
云遮养生般的眼药
合成如黄鼠狼般
昏花时说的仪轨配制
酥油和蜂蜜牛的
粪汁和诃子
毛布棉花粉末配制
眼药对镜面有效
诃梨勒与酸奶配制
夜盲眼药最佳
乌巴拉毛布迦兰迦
莲花花蕊和牛的
粪汁配制的
丸剂能除夜盲
诃梨努迦和胡椒
岩盐和眼药
羊尿制成丸剂有效
普利央古和三辛
丁香和三果
海沫和羊奶
制成丸剂的眼药
能除夜盲眼病
在脾脏内放入胡椒
煮至未熟时
晒干后用蜂蜜研磨
是夜盲眼药最佳
水牛肝脏脾脏和
芝麻油酥油一起食用
十种养生叶子
与酥油一起煮食
提木克塔和蓖麻
柳树朗伽利叶子
与酥油炒熟食用
温暖花与酥油炒
食用和饮用都有效
烟熏胆汁酸味
烧伤时用陈年酥油
油性凉性泻药施用
凉药遍涂
牛粪汁牛奶酥油
煮成的眼药或
棉花叶子毛布煮
撒粉的眼药有效
没生根阿难陀
诃子茜草甘草
酥油八倍牛奶煮
芝麻油煮的鼻药有效
牛奶酥油新鲜滋养
若未愈合则放血
心理疾病忧愁恐惧
粗糙食物蹲坐和
催吐药泻药鼻药和
滴药等过失和
食物半消化和
饥渴等积累和
眼病未治疗长期后
昏花病者当滋养
对此观察病根等
相应配制药物
日食月食火光闪电等
观看致使眼睛损坏者
对此当以凉药等滋养
同样涂抹金和酥油眼药
人只要活着的期间
应当常时努力护眼
昼夜一样的
人即使有财无意义
食用三果放血避免和
心情愉悦使用眼药鼻药
食用鸟肉做足部护理和
饮用酥油常时护眼
经常避免食用不适食物
极细闪烁摇动勿看
这是人眼最佳护理方法
大仙人持轮说
这是《医论》精要·后续篇第十三章
下面讲解治疗视力损害

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྤྲིས་གཡོགས་པ། ། རྦ་ཀློང་ལ་སོགས་བླ་བརྣན་ནི། །དྲུག་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། །ལེགས་སྨིན་མཐོང་བ་མེད་པ་དབྱེ། །དེ་སྨིན་མ་གྱུར་མི་སྙོམས་ལ། །ཞོ་ག་ཆུ་འདྲ་སྲབ་པ་ནི། །ཐུར་མ་ཡིས་ནི་དྲངས་གྱུར་ཀྱང་། །སླར་ཡང་གྱེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ནད་ནི་མི་བཟད་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །མཐོང བྱེད་སླར་ཡང་འགེབས་པར་བྱེད།།དེ་ནི་ཟས་བཅས་བླ་བརྣན་བཅས། །བད་ཀན་ཅན་གྱིས་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །བད་ཀན་གྱིས་ནི་མཐོང་ཉམས་པ། །བད་ཀན་དཀར་བས་དཀར་བ་ཡིན། །དེ་ནི་ནད་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གནོན། །ཀུན་ཏུ་སྔོ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་མིག་ གཡོ་ཞིང་།།རྦ་ཀློང་གཡོ་ཞིང་དམར་སྐྱར་འདུག་།གསེག་མ་ཨརྒའི་འོ་མ་ནི། །ཐིག་ཕྲན་ཁྱབ་འདྲ་མཐུག་པ་ཡིན། །གྲ་མ་ལྟ་བུའི་མིག་འབྲས་ནི། །འབྲས་ཀྱི་གྲ་མ་འབྲས་ཁྱབ་ཡིན། །གྲ་མ་བཅད་པ་གྲ་མ་ཚིག་།བཅད་པ་ལྟར་སྣང་ན་བ་ཡིན། །རྨ་སྒྲོ་རྨ་བྱའི་མཇུག་སྒྲོ་ འདྲ།།ཁར་བའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན། །གདུགས་འདྲ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ། །སྤྲིས་གཡོགས་གདུགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གཏར་ག་མི་བྱ་ཆམ་པ་དང་། །ལུད་པ་ཅན་ནི་དབྱེ་མི་བྱ། །མ་ཞུ་སྔར་མ་སྐྱུགས་པ་དང་། །རྣ་མིག་མགོ་གཟེར་ཅན་མི་དབྱེ། །དེ་ནས་ཐུན་མོང་དུས་ སུ་ནི།།སྦྱང་བྱས་ཟས་ཟོས་པ་ལ་ནི། །ས་ཕྱོགས་གསལ་བར་སྔ་དྲོ་ནི། །སྨན་པ་པུས་མཉམ་ཁྲི་ལ་འདུག་།ནད་པ་འདུག་ཅིང་བསྡམ་བྱས་ལ། །ཁ་ཡི་དབུགས་ཀྱིས་དུགས་བྱ་ཞིང་། །མཐེ་བོས་མིག་ནི་མཉེས་བྱས་ནས། །ནད་ནི་གཡོས་པར་མཐོང་བ་དང་། །མི་འགུལ་བར་ ནི་མགོ་ནས་བཟུང་།།རང་གི་སྣ་ལ་བལྟ་བཞིན་དུ། །ནག་པོ་སོར་ཕྱེད་མ་གཏོགས་ཤིང་། །མིག་འགྲམ་བཞི་ཆ་དོར་བ་རུ། །མཛུབ་མོ་གུང་མོ་མཐེབ་མོ་ཡིས། །མིག་ཐུར་དམ་དུ་བཟུང་ནས་ནི། །རང་གྲུབ་བུ་གནས་འཕྲེད་དུ། །གཟུགས་ཤིང་གྱེན་མཉེ་དྲང་པོར་བྱས། ། མིག་གཡོན་ལག་པ་གཡས་པས་དབུག་།མིག་གཡས་ལག་པ་གཡོན་པས་དབུག་།ལེགས་པར་ཕུག་ན་སྒྲ་འབྱུང་འགྱུར། །ནད་མེད་ཆུ་ནི་ཉུང་ཞིང་འབྱུང་། །དེ་རྗེས་ནད་པ་སྤྲོ་བསྲིངས་ལ། །མིག་ཏུ་ནུ་ཞོ་བླུགས་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཐུར་མའི་རྩེ་མོ་ཡིས། །གནོད་པ་མེད་པར དལ་གྱིས་ནི།།མིག་གི་འབྲས་བུ་དབྱི་བྱས་ལ། །སྣ་ནས་དལ་གྱིས་ཕུལ་བར་བྱ། །མིག་ན་གནས་པའི་བད་ཀན་ནི། །སྣ་ནས་བརྔུབས་པས་བསལ་བར་བྱ། །ནད་མི་འགུལ་བའམ་འགྱུར་ན་ནི། །མིག་གི་ཕྱི་རོལ་ནས་དུགས་བྱ། །དེ་ནས་གཟུགས་ནི་མཐོང་གྱུར་ནས། །ཐུར་ མ་རིམ་གྱིས་དབྱུང་བར་བྱ།།མར་ལ་སྦངས་པའི་རས་བལ་གཞུག་།མིག་དཀྲིས་ནས་ནི་དེ་འོག་ཏུ། །དེ་ལས་ལོགས་ནི་ཅིག་ཤོས་དབབ། །གཉིས་ཀ་ཕྱེ་ན་གན་རྐྱལ་བཞག་།རླུང་མེད་མལ་དུ་མགོ་བོ་དང་། །རྐང་བསྐུ་ཕན་པའི་ཟས་བསྟེན་བྱ། ། སྦྲིད་པ་ལུད་པ་སྒྲེགས་པ་དང་། །མཆིལ་མ་འདོར་དང་ཆུ་འཐུང་དང་། །ཐུར་དུ་གཏོང་བ་ཁྲུས་བྱེད་དང་། །སོ་ཤིང་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དག་།ཞག་བདུན་བར་དུ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །སྣུམ་འཐུང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྡམ། །ཆུ་དྲོན་གྱིས་ནི་ཉེར་སྤྱོད། །ཅི་ནུས་སྨྱུང་བྱ་ན་གྱུར་ན། །མར་ཁུ་དྲོ འཇམ་བླུགས་པར་བྱ།།ནས་ཆན་སླ་བའམ་ཐུག་པ་སྐ། །ཚ་གསུམ་སྐྱུ་རུ་ར་མར་སྦྱིན། །ཞག་གསུམ་ནས་ནི་དེ་བཀྲོལ་ལ། །རླུང་འཇོམས་པ་ཡི་སྨན་གྱི་ནི། །ཁུ་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་པར་བྱ། །ཞག་བདུན་ནས་ནི་མིག་དེ་ཉིད། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དགྲོལ་བར་བྱ། །ཇི་སྲིད་མི་ གསལ་བརྟན་གྱུར་པ།།བསྡམས་ལ་འབད་དེ་གནས་པར་བྱ། །གཟུགས་ནི་ཕྲ་དང་འཚོར་བ་དག་།མོད་ལ་བལྟ་བར་མི་བྱའོ།

由痰引起的白翳遮盖，波浪等白翳，
六种无法消除，成熟后也看不见分开。
未成熟时不平衡，如酸奶水般稀薄，
即使用针挑动，仍会向上翻起。
会引起难以忍受的疾病，遮盖视觉。
这是由食物和白翳引起，痰症患者会迅速产生。
痰引起的视力损害，白痰使其发白。
这被其他疾病压制，会变成全面发青的病。
其中风引起的眼动，波浪翻动呈淡红色。
稻草和阿迦树的乳汁，如细线遍布且浓厚。
如稻谷的眼球，如稻谷遍布。
如切断的稻谷，如烧焦的稻谷般疼痛。
孔雀羽毛如孔雀尾羽，呈灰白色。
如伞盖般色彩斑斓，称为伞盖白翳。
不可放血，感冒和咳嗽者不可分开。
未消化未呕吐者，耳目头痛者不可分开。
然后在共同时间，清洁后进食者，
在明亮处早晨，医生坐于与膝同高的座位。
病人坐下约束后，用口呼气熏蒸，
用拇指按摩眼睛，见病动摇时，
头部固定不动，注视自己的鼻子，
除去黑色部分一半，除去眼角四分之一。
用食指中指拇指，紧紧按住眼睛，
在自然孔道横向，插入并向上按摩使其正直。
左眼用右手挖，右眼用左手挖。
穿透良好时会发出声音，无病时会流出少量液体。
之后病人舒展身体，眼中滴入乳汁。
然后用针尖，不造成伤害地缓慢地，
剥离眼球，从鼻子缓慢推出。
眼中的痰，从鼻子吸出清除。
病不动或变化时，从眼睛外部熏蒸。
然后能见物时，逐渐拔出针。
放入浸过油的棉花，包扎眼睛之后，
另一只眼也如此处理，两眼都开时仰卧，
无风处卧床，头部和腿部按摩，食用有益食物。
打喷嚏咳嗽打嗝，吐痰喝水，
向下排泄洗浴，嚼用牙签等，
七天内应避免，按规矩约束服油。
用温水护理，尽可能禁食，若疼痛，
滴入温和油脂，稀粥或稠汤，
三种辛香料青果油给予，三天后解除约束，
用止风药，药汁滴入眼中。
七天后该眼睛，完全解除约束。
只要不清晰稳定，应约束努力保持。
细小和敏感的物体，不可立即观看。

།དབུག་ཉེས་མི་མཐུན་ཟོས་པ་ལས། །སྐྲང་དང་ན་དང་དམར་ལ་སོགས། །མིག་ནད་གདུང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ནད་ཚུལ་དེ་བཞིན་དེ་གསོ་བྱ། །ནད་ དང་དམར་བཞི་བྱའི་ཕྱིར།།དཱུར་བ་ནས་དང་ཡུག་སྣམ་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་མར་དང་ལྡན་པ་ཡི། །ལྡེ་གུས་གདོང་ནི་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་བཞིན་ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་བཅས། །ཁ་ལུང་ཁུ་བས་སྦྲུས་པའང་ཕན། །ཐལ་ཏྲེས་ལོ་མ་པ་ཡ་སྱ། །བཙོད་དང་ཤིང་མངར་ར་ཡི་ནི། །འོ་ མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ནི།།དྲོ་འཇམ་བདེ་བར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །སེང་ཕྲོམ་རྒྱམ་ཚ་རྒུན་འབྲུ་དང་། །ཤིང་མངར་ར་ཡི་འོ་མར་བསྐོལ། །ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་ནི། །ན་དང་དམར་བ་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཤིང་མངར་རུ་རྟ་ཨུཏྤལ། །རྒུན་འབྲུ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཁ་རར་བཅས། །རླུང་ འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་འོ་མ་ནི།།མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་བསྐོལ་བ་དང་། །ཤུག་པ་ལ་སོགས་ལྡེ་གུས་བཏབ། །ལས་ཀུན་ལ་ནི་བསྔགས་པ་ཡིན། །དེས་མ་ཞི་ན་སྣུམ་ཆོས་དང་། །དུགས་བྱས་གཏར་ག་གདབ་པར་བྱ། །གདུང་བའི་གསོ་བ་དག་ཀྱང་བྱ། །དབུག་འདྲུབ་མིག་སྨན་འཇམ་ པོ་བསྐུ།།ཏུ་པ་རིའི་རྩ་ན་ལེ་ཤམ། །བ་བླ་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་བསྐུ། །མིག་ཕྱེད་བུ་རམ་རི་ལུ་ནི། །ཆར་པའི་ཆུ་དང་བདར་བ་གཏང་། །ཛཱ་ཏི་ད་བ་ཤི་རི་ཤ།།ཀརྐ་ཏ་སྲིང་གི་མེ་ཏོག་།མུ་ཏིག་འབྲས་བུ་བཻ་ཌཱུརྱ། །ར་ཡི་འོ་མར་བཏགས་པ་ནི། །ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་སླ་བར་བསྐུ། །ཞག་བདུན་ ནས་བསྐོལ་སླར་ཡང་ནི།།འོ་མ་དང་བཏགས་ལྡེ་གུར་བྱས། །རི་ལུ་གྲིབ་མ་ལ་བསྐམས་པ། །མིག་བསྐུས་ཕྱེ་བ་མཐོང་བ་ནི། །གསལ་ཞིང་སྟོབས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །བྱི་རུ་ལྡོང་རོས་ལིག་བུ་མིག་།རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ན་ལེ་ཤམ། །སྣ་ནས་བཏང་བའི་སྨན་སྦྱར་ན། །བཤད་ པའི་ཡོན་ཏན་མཚུངས་པར་བསྟན།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་གིས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་།སྣ་རྒྱས་ཅུང་ཟད་སྐྲངས་ པ་དང་།།མུར་འགྲམ་དཔྲལ་མིག་སྨིན་མ་ཁ། །ན་ཞིང་ཟུག་ལ་འཕར་བ་དང་། །རྔུ་མ་སྐམ་ཞིང་མཆི་མ་གྲང་། །སླ་ཉུང་ན་བ་ལྡང་དུབ་ཅན། །འབྱེད་དང་འཛུམས་པར་དཀའ་བ་དང་། །སྲིན་བུ་འགྲོ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །མིག་ནི་བུས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། །ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་སྙམ་ བྱེད།།སྣུམ་དང་དྲོ་བས་ཉེར་ཞིར་འགྱུར། །མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于呼吸不当和不适饮食，会引起肿胀、疼痛、发红等眼病的痛苦。应当按照病情进行治疗。
为了治疗疼痛和发红四种病症，应当用白茅草、大麦、毛毡和甘草混合酥油制成的药膏涂抹面部。
同样，用芝麻和芥子混合口香液涂抹也有效。
甘草叶、帕雅斯亚、红花和甘草与牛奶混合制成的药膏，温和舒适，是最佳选择。
用藏菖蒲、岩盐、葡萄和甘草与牛奶煮沸，滴入眼中，能够消除疼痛和发红。
甘草、独活、乌特帕拉、葡萄、红花和糖混合，能够消除风病的药物煮沸的牛奶，与四倍的酥油煮沸，加入杜松等制成的药膏，对所有病症都有效。
如果这样还不能平息，就要进行油疗、热敷和放血，还要进行痛苦的治疗。
要涂抹温和的眼药，涂抹图帕里根、那勒善、瓦拉和黄连的糖浆。
将半眼量的糖丸用雨水研磨后使用。
茉莉、达瓦、合欢花、蟹爪花、珍珠果实、青金石用牛奶研磨，放在铜器中调制，涂抹后七天再煮沸，再次用牛奶研磨制成药膏。
将药丸在阴凉处晾干，涂抹眼睛后能使视力清晰并增强体力。
珊瑚、龙脑香、眼药、海泡石、那勒善制成鼻药，具有上述相同的功效。
这是《医论八支精华》外治篇第十四章。
现在讲解所有眼病的诊断要点。
风引起的眼病会流泪、鼻子肿胀、轻微浮肿，颧骨、额头、眼睛、眉毛和嘴巴疼痛跳动，眼屎干燥、泪水冰冷，分泌物少而疼痛疲惫，难以睁闭，感觉有虫子在爬，眼睛像被吹过一样，感觉被细小的刺痛遍布，用油和温热能够缓解，这就是所谓的流泪症。

།དེ་མ་བཅོས་ན་གདུང་བར་འགྱུར། །རྣ་བ་སྒྲ་འབྱུང་མགོ་འཁོར་དང་། །དཔྲལ་བ་མིག་དང་སྨིན་མ་སོགས། །གཙུབ་ཤིང་གིས་ནི་གཙུབས་སྙམ་བྱེད། །དེ་ཡང་བག་མེད་ཡལ་བར་བོར། །གདུང་བས་ བཅོམ་གྱུར་ནད་དེ་ཡིས།།སྣ་ཚོགས་ཚུལ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །མིག་མཐོང་ཉམས་བྱེད་རྨ་འབྱུང་འགྱུར། །མུར་འགྲམ་ཁ་དང་མཇིང་པ་ལས། །རླུང་ནི་གཞན་དུ་འཇུག་འགྱུར་ཞིང་། །མི་བཟད་ན་ལ་གནག་པ་དང་། །དམར་ཞིང་སྐྲངས་ལ་མིག་མི་སྡུག་།ཞུམ་ཞིང་ཀུན་ནས་ མཆི་མ་འཛག་།དེ་ནི་རླུང་གིས་གཞན་གྱུར་ཡིན། །དེ་བཞིན་མིག་ནི་ཡོན་པོ་དང་། །ཆུང་བ་རླུང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།མཁྲིས་པའི་མཆི་འཛག་མཚན་མ་ནི། །ཚ་གྲང་དུ་བ་འབྱུང་སྙམ་སེམས། །མིག་ཆུའི་ཕྱི་རོལ་གནག་པ་དང་། །ནང་ན་རྣག་འདྲུལ་མཆི་མ་ཚ། །སེར་ཞིང་མིག་དམར སེར་པོར་མཐོང་།།རྨ་ལ་ལན་ཚྭས་བཏབ་སྙམ་སེམས། །མེ་མདག་གཏོར་བ་འདྲ་བ་དང་། །མཆེར་པའི་གོང་བུ་ལྟ་བུར་སྣང་། །མིག་ནད་གདུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མཆི་འཛག་ནི། །ཚོར་བ་མེད་སྐྲངས་རབ་ཏུ་གཡའ། །གཤེར་ཞིང་སྣུམ་ལ་ ཤས་ཆེར་དཀར།།མིག་གདུང་སྤྱི་བག་འཛག་པ་ཡིན། །གདུང་བ་དེས་ནི་ནག་པོ་དམའ། །འབྲས་བུ་དཀར་པོ་མཐོ་བ་དང་། །ཆམ་པས་ཐེབས་ཤིང་སྣ་རྒྱས་ལ། །མིག་ནི་རྡུལ་གྱིས་གང་སྙམ་བྱེད། །ཁྲག་གྱུར་དམར་རིས་མིག་ཏུ་དམར། །མིག་འབྲས་དཀར་པོ་དམར་བ་དང་། ། ཁྲག་འཛག་དམར་པོ་མཐོང་བ་དང་། །མཁྲིས་པའི་མཆི་འཛག་མཚན་ཉིད་ཡིན། །གདུང་བ་མིག་ནི་མཐའ་དམར་ཞིང་། །ཕྱུང་བ་དང་ནི་མཚུངས་པར་ན། །མེ་ཏོག་བན་དུ་ཀ་ལྟར་དམར། །ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་རེག་མི་བཟོད། །ལུང་ཏང་ཁྲག་ཏུ་ནུབ་པ་འདྲ། །གནག་ཅིང་མེ་ལྟར་སྣང་བ ཡིན།།གདུང་བ་རང་གི་ཇི་བཞིན་དུ། །ཐམས་ཅད་འཛག་པ་ལས་ལྷག་ན། །མུར་འགྲམ་སོ་དང་མཁུར་ཚོས་དང་། །མགོ་བོ་ལྷག་པར་ན་བར་བྱེད། །རླུང་མཁྲིས་ཤས་ཆེར་དྲུད་སྙམ་སེམས། །ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ཕུལ་སྙམ་སེམས། །ཤིན་ཏུ་རྩུབ་ཅིང་མིག་མཆུ་མིག་།འཛུམས་ དང་འབྱེད་པར་དཀའ་བ་དང་།།ན་ཞིང་སྐམས་པར་གྱུར་པ་དང་། །གྲང་འདོད་སྨིན་ཞིང་སྐམ་དང་བཅས། །མིག་སྐམ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ནི་ཁྲག་བཅས་ལ། །སྐྲང་འགྱུར་དེ་ནི་རབ་སྐྲངས་ཤིང་། །ན་དང་ཚ་དང་འཛག་དང་བཅས། །ུ་དུམ་བཱ་རའི་འབྲས་སྨིན་འདྲ། ། མིག་འབྲས་དཀར་པོར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མཆི་མ་གྲང་ཞིང་དྲོ་བ་དང་། །སྤྱི་བག་སྐ་སླ་རེས་ཀྱིས་འབྱུང་། །སྐྲངས་ཆུང་ཅུང་ཟད་སྐྲང་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་གཞན་གྱིས་སྨིན། །མིག་སྨིན་པས་ཉེན་སྐྲང་བ་ཡི། །རྩོམ་ཆེ་མཆི་མ་རྙོག་ཅན་འཛག་།བད་ཀན་གྱིས་བསྒོས མིག་འབྲས་ནི།།དཀར་པོ་དམར་ཞིང་འདྲུལ་བ་དང་། །ཚ་ཞིང་མཐོང་བ་ཉམས་པ་དང་། །ནད་ནི་མལ་ན་མི་གནས་ཡིན། ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེའི་ནད་ཀྱིས་ནི།། ཟས་ཀྱི་དངས་མ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར། །མིག་གི་རྩར་ནི་སོང་ནས་ནི། །མིག་ནི་དམར་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར། །སྐྲང་ཚ་ སྨིན་ཞིང་མཆི་མ་འཛག་།ཤིན་ཏུ་ལང་ལོང་པོར་མཐོང་ན། །སྐྱུར་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ནད་ཅེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཏོགས་ནད་བཅུ་དྲུག་།དེ་ལ་གདུང་བས་བཅོམ་པ་ནི། །མིག་སྨིན་བཅས་པ་སྤང་བར་བྱ། །རླུང་གྱུར་ཞག་ལྔས་མིག་ལ་གནོད་པར་བྱེད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་གདུང བས་ཞག་བདུན་གྱིས།།དེ་བཞིན་ཁྲག་གྱུར་ཞག་གསུམ་གྱིས་འཇོམས་བྱེད། །མཁྲིས་གྱུར་འཕྲལ་དུ་ལོག་སྤྱོད་ཀྱིས་གནོད་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་གསོ་བ་ བཤད་པར་བྱའོ།

如果不治疗，就会变成痛苦。耳朵发出声音头晕眩，额头、眼睛和眉毛等，感觉像被钻木取火棒钻磨。这些也被疏忽而放任不管。被痛苦所折磨的疾病，会出现各种症状，损害视力并出现伤口。从颌部、口和颈部，风会进入其他部位，难以忍受的疼痛发黑，发红肿胀且眼睛不美，萎靡并且不断流泪。这是由风引起的变化。同样，眼睛歪斜，变小是由风引起的错乱。
胆汁性流泪的特征是：感觉有冷热烟雾冒出。眼泪外部发黑，内部有脓腐，泪水发热。发黄且眼睛发红，看东西发黄。感觉像伤口上撒了盐。像撒了火炭一样，看起来像脾脏的团块。这是眼病引起的痛苦。
痰引起的流泪是：无感觉、肿胀、极痒。湿润油腻且多为白色。眼睛痛苦普遍流泪。这种痛苦使黑色部分低陷，白色部分凸起，受感冒影响鼻子肿大，感觉眼睛里充满灰尘。
血性变化使眼睛发红有红纹，眼白变红，流血且看东西发红，这是胆汁性流泪的特征。痛苦使眼睛边缘发红，疼痛如同被挖出，像班度迦花一样红。极其疼痛碰触难忍。如同沉入血池，发黑如火般显现。
如果痛苦超过一般的流泪程度，会使颌部、牙齿、脸颊和头部特别疼痛。感觉风胆特别摩擦，刺痛且感觉胀满。非常粗糙且眼睑闭合张开困难，疼痛且干燥，喜欢冷却，伴有成熟和干燥。这称为眼睛干燥成熟。
三种病因加上血液，会肿胀且极度肿胀，伴有疼痛、发热和流泪。如同乌昙跋罗果成熟。眼白会出现。泪水时冷时热，普遍稀稠交替出现。轻微肿胀称为小肿。同样其他特征也会成熟。
眼睛成熟危及肿胀的，开始大量流出浑浊的泪水。被痰浸染的眼球，白色发红且腐烂，发热且视力减退，病情不稳定。血胆占优势的病会使食物的精华变酸，进入眼部脉络后，会使眼睛发红。肿胀发热成熟且流泪，如果看东西极其摇晃，称为酸性引起的病。如此共有十六种相关疾病。
对于这些被痛苦折磨的病症，应当避免眼睛成熟。风性变化五天会损害眼睛，痰性引起的痛苦七天，同样血性变化三天会摧毁，胆性变化会立即因不当行为而造成损害。
这是《医方明鉴》外治篇第十五章。接下来将讲述治疗一切眼病的方法。

།མཆི་འཛག་སྔར་བྱུང་ཚུལ་ཉིད་ལ། །མཁུར་བཀང་སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །རླུང་འཁྲུགས་མ་གཏོགས་ནད་གཞན་ལ། །སྨྱུང་བ་དག་ཀྱང་བྱ་བ་ཡིན། །ཚ་དང་དམར་དང་གོས་པ་དང་། །སྐྲང་སོགས་ཞི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་ནི། །སུག་སྨེལ་གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། །ན་ལེ་ ཤམ་དང་བཙག་ཡུག་སྣམ།།ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུ་བར་བྱ། །རླུང་གྱུར་རྒྱམ་ཚ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཤིང་མངར་རྒྱ་སྤོས་ཙནྡན་ནམ། །རྒྱམ་ཚ་དོང་གྲ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བདར་བའམ། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་སྦྱར་བ་གཏང་། །ཁྲག་མཁྲིས་གྱུར་ལ་སྤང་སྤོས་དང་། །ཤུག་པ་ ཤིང་མངར་ར་མཉེ་བ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པྲི་ཡངྐུ། །ལྡོང་རོས་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཀུན་གྱིས་བསྐུ། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་དཀར་པོ་ཆ་གཅིག་དང་། །ལྡོང་རོས་ཆ་བཞི་སེང་ཕྲོམ་ཆ་བཅུ་དྲུག་།ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་རས་གཙང་ཕུར་མས་གཏུམས། །ནད་ལྡང་ མོད་ལ་མིག་ཏུ་གདབ་པར་བྱ།།རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་བ་ལྕི་རའི་རིལ་ཁུ། །ལེགས་བཙོས་སེན་མོས་ཤུན་པ་བཤུས་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་མཚན་མོ་ལན་ཅིག་བསྐུས་པ་ཡིས། །མིག་ནད་འཁྲུགས་པ་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད། །ཤུ་ཏི་ཤིང་མངར་སྤངས་མ་ཨ་རུ་ར། །ཞིབ་བཏགས་རས་ཀྱི་ཐུམ་པོ་ལྷོད་ པར་བཅིང་།།ཟངས་ཀྱི་སྣོད་དུ་སྐྱུར་རྩབས་ནང་དུ་བཅུག་།མིག་ཏུ་བཞག་ན་མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་སེལ། །སྐྱེར་པ་སྲང་གཅིག་ཆུ་བྲེ་ཕྱེད་དུ་ཡང་། །ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ། །དེ་བཞིན་མིག་ཏུ་བསྐུས་པར་གྱུར་ན་ནི། །ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་པའི་མིག་ནད་སེལ། ། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །མིག་ཏུ་བླུགས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། །བད་ཀན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་མིག་ནད་རྣམས། །མིག་ནད་མང་པོ་དག་ཀྱང་མྱུར་དུ་སེལ། །ེ་རཎྜ་ནི་གཞོན་ནུའི་ལོ་མ་དང་། །རྩ་བ་བརྡུངས་ཏེ་ར་ཡི་འོ་མར་བསྐོལ། །བླུགས སམ་ཟན་དྲོན་མིག་ཏུ་གླན་པ་ཡིས།།རླུང་གྱུར་མཆི་འཛག་ནད་ནི་མོད་ལ་འཇོམས། །རླུང་གྱུར་བ་ལ་བིལ་བ་སྩོགས། །བསྐོལ་བའི་སྨན་ཐིགས་བླུགས་པའམ། །ེ་རཎྜའི་རྩ་བྲི་ཧ་ཏི། །མ་དུ་ཤི་ཀྲུ་དྲོ་འཇམ་བླུགས། །ཤ་རང་གཥྚ་བ་ལ་ཀ་།རྒྱ་སྤོས་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་ཤུན། །ཆུ་དང་ འོ་མ་བཅས་བསྐོལ་བའི།།ཐིགས་བླུགས་གཟེར་ནི་སེལ་མཆོག་ཡིན། །བཙོང་དང་སྐྱེར་པ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །རྒུན་འབྲུམ་ཨུཏྤལ་ཤིང་མངར་གཉིས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་ཁར་གདབ། །མིག་བླུགས་ཁྲག་མཁྲིས་མིག་ནད་སེལ། །ཤིང་མངར་ཀ་ཤེ་རུའི་ཕྱེ་མ། །རས་མ་འཇམ་ པོས་ལྷོད་པར་བཅིང་།།ཆར་ཆུའི་ནང་དུ་སྦངས་པ་ནི། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་མཆི་འཛག་སེལ། །ཤིང་མངར་སྐྱེར་པ་སྟག་ཚེར་བ། །ཐུམ་པོ་ནུ་ཞོ་ཁ་རར་བཅས། །ར་ཡི་འོ་མར་སྦངས་པ་བླུགས། །ཚ་ན་མདོག་དམར་མཆི་འཛག་སེལ། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་ཤིང་མངར་བཅས། །མར་ བརྔོས་ལེགས་པར་བཏགས་པ་ནི།།རས་ལ་གཏུམས་ཏེ་ནུ་ཞོར་མཉེ། །ཁྲག་མཁྲིས་སྣད་པའི་མིག་ནད་སེལ། །དོང་གྲ་ནིམ་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སེང་ཕྲོམ་བ་ཤ་ཀའི་ཁུ་བ། །དྲོ་འཇམ་བླུགས་པས་བད་ཀན་སེལ། །འདུས་པར་འདི་དག་བསྲེས་པས་ཕན། །རླུང་ལ་མར་ ནི་རྙིང་པ་དང་།།མཁྲིས་པར་ཁ་རར་བཅས་པ་དང་། །བད་ཀན་ལ་ནི་ཚ་བ་གསུམ། །བསྐོལ་དང་ཐལ་སྨན་བཅས་པ་བླུད། །དེ་འོག་ཁྲག་ཀྱང་དབྱུང་བ་དང་། །དེ་ནས་སྣུམ་གྱུར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །དྲོ་བས་ཚ་སྟེ་གཟེར་བ་ལ། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་བཏགས་པས། ། མགོ་དང་གདོང་བསྐུ་ཚ་བ་ལ། །འོ་མ་མར་བཅས་གྲང་མོས་བསྐུ། །རབ་རིབ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་། །བརྟགས་ཏེ་ཇི་བཞིན་གསོ་བར་བྱ། །ཆོ་ག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། །གདུང་བ་ལ་སོགས་རྣམས་ལ་ཕན། །གདུང་བ་ཡོང་ཡེ་མ་ཞི་ན། །སྨིན་མའི་སྟེང་དུ་མེ་བཙའ་གདབ། །

对于先前发生的流泪症状，应含满口腔并使用强效鼻药。除了风病之外的其他病症，也应当禁食。
为了平息发热、发红、混浊、肿胀等症状，对于所有病症，应以苏合香、甘松、月桂、诃子、朱砂等调制成软膏涂抹。
若为风病，应使用岩盐、醋栗、糖、甘草、檀香木、旃檀，或者岩盐、冬虫夏草、醋栗、糖和精炼酥油调制，或者配制白芷使用。
若为血胆病，应使用藏香和柏树、甘草、马鞭草。
若为痰病，应使用安息香、没药和蜂蜜调制涂抹。
若为三病俱发，则应使用以上所有药物涂抹。
取白色诃子一份、没药四份、白芷十六份，细细研磨后用干净布包裹，在病症发作时立即点入眼中。
黑豆和牛粪汁煮熟后，用指甲剥去外皮，用其在夜间涂抹一次，能迅速平息眼部疾病。
生姜、甘草、藏菖蒲、诃子细磨后用布松散包裹，放入铜器中的酸水中，置于眼部可治疗各种眼病。
取醋栗一两，用半升水煎煮至剩八分之一后加入蜂蜜，同样涂抹眼部，可治疗一切病因引起的眼病。
将苦瓜叶汁加入蜂蜜，滴入眼中，可迅速治愈由风、胆、痰及三病俱发引起的诸多眼病。
将嫩蓖麻叶和根捣碎，用羊奶煎煮，滴入眼中或用温热糊状物敷眼，可立即消除风引起的流泪症。
对于风引起的病症，可滴入木榴等煎煮的药液，或者用温和的蓖麻根、印度茄、甘草、苦瓜滴入。
沙兰达树、婆罗迦、檀香、无花果树皮用水和牛奶煎煮后滴入，最能去除疼痛。
红花、醋栗、石榴、葡萄、莲花、两种甘草煎煮后冷却，含服并滴眼，可治疗血胆引起的眼病。
甘草和迦湿睺的粉末用柔软布松散包裹，在雨水中浸泡，可治疗血胆引起的流泪症。
甘草、醋栗、蒺藜包裹后加入酸奶和糖，在羊奶中浸泡后滴入，可治疗发热发红的流泪症。
白芷和甘草用酥油炒熟后细磨，用布包裹在酸奶中揉搓，可治疗血胆引起的眼部疾病。
冬虫夏草、印楝树果实、三果、白芷、婆沙迦汁温热滴入可治痰病。若为三病俱发则混合这些药物使用。
风病用陈年酥油，胆病加糖，痰病加三辛香和灰药服用。
之后还要放血，然后服用油性泻药。
对于因热而发热疼痛的，用干燥地区动物肉研磨后涂抹头面，发热时用牛奶、酥油和冷水涂抹。
对于眼翳的治疗方法，也要根据诊断适当治疗。
这些治疗方法对灼热感等症状都有效。
如果灼热感完全未消，应在眉毛上方施以灸法。

སྨིན་མའི་སྟེང་དུ་མེ་བཙའ་གདབ། ། བ་ཞོ་སྣུམ་མེད་ཀྱིས་དངུལ་སྣོད། །བྱུགས་ཏེ་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། །སྐམས་ནས་ཞོ་ག་ཆུ་རི་ལུར། །བྱས་པས་རླུང་གྱུར་མིག་ནད་འཇོམས། །ཛཱ་ཏིའི་མེ་ཏོག་ཁ་འབུས་དུང་། །ཤིང་མངར་བ་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཆར་ཆུ་དང་བཏགས་རི་ལུར་བྱས། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས གྱུར་མིག་ནད་སེལ།།རྒྱམ་ཚ་འབྲས་བུ་ཚ་བ་གསུམ། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དུང་སྙིང་པོ། །ེ་ལ་བ་ལུ་སྲ་རྩི་པོག་།རི་ལུས་བད་ཀན་མིག་ནད་སེལ། །ཤིང་མངར་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་།སྐྱེར་པ་སྲང་ནི་བརྒྱད་བརྒྱད་དག་།ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་བསྐོལ་བཙགས། །སླར་བསྐོལ་སྐ་བར་ གྱུར་པ་ནི།།ར་གན་དུད་པ་སྲང་བཅུ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ཕྱེ་ཞོ་གཉིས་གཞུག་།དེ་ལ་རི་ལུའམ་ཕྱེ་མར་བྱས། །བསྐུས་ན་མཆི་འཛག་ཐམས་ཅད་དང་། །དམར་ན་དྲུད་པ་བྱེད་སྙམ་འཇོམས། །འཕྲལ་དུ་མིག་ནི་གསལ་བར་བྱེད། །སྦྱོར་འདི་ཕྱུག་བདག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །སྨན་ པ་རྣམས་ཀྱི་གསང་བ་མཆོག་།མིག་སྨིན་སྐམ་པ་མར་བླུད་ཅིང་། །འཚོ་བྱེད་ཀྱི་ནི་སྨན་མར་ནི། །བླུད་ཅིང་མིག་ནི་བརྟ་བྱ་དང་། །ཏིལ་མར་ཆུང་ངུའི་སྣ་སྨན་གཏང་། །འདི་ལ་འོ་མ་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །དྲོ་འཇམ་ཐིགས་པ་བླུགས་པའང་ཕན། །བཅའ་སྒ་བུད་མེད་ནུ་ཞོར བཏགས།།མར་སྦྱར་མིག་ཏུ་བསྐུས་ནའང་ཕན། །ཡང་ན་རླན་ཅན་ཤ་ཡི་ཞག་།དོང་གྲ་རྒྱམ་ཚ་ཅུང་ཟད་བཏབ། །སྐྲ་ནི་མར་བསྐུས་མེ་ལོང་གིས། །མཉེས་ཏེ་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་བཅུག་།བསྲེགས་ཏེ་ལྕགས་སྣོད་མར་དང་བཅས། །སྣག་ཚ་དེ་ནི་མིག་སྨན་མཆོག་།སྐྲང་ བཅས་ཅུང་ཟད་སྐྲངས་པ་ལ།།སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ་གཏར་ག་གདབ། །སྣུམ་བྱས་རྒུན་འབྲུམ་ཨ་རུ་ར། །དུར་བྱིད་མར་བཅས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་མར་ལ་བརྔོས། །ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་རས་ལ་གཏུམས། །ཆུ་དྲོན་ལ་མཉེས་ཐིགས་པ་བླུགས། །གཟེར་འཇོམས་ པ་ཡི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

在眉毛上方施以艾灸。用无油的牛奶涂抹银器。
待变成蓝色并干燥后，将酸奶制成丸剂。可治疗由风引起的眼病。
豆蔻花、贝壳、甘草、诃子三果，用雨水研磨制成丸剂。可治疗由血和胆引起的眼病。
岩盐、三辛果、海泡石、贝壳精华、尼拉巴鲁、树脂，制成丸剂可治疗痰引起的眼病。
甘草、白莲花、酸枣各八两，在十六升水中煮沸过滤。
再次煮至浓稠时，加入十两黄铜灰和两钱诺勒香粉。
将其制成丸剂或粉末。涂抹可治疗所有流泪症状，以及红肿、摩擦感。立即使眼睛明亮。
此配方名为'富主'，是医生们的最高秘方。
对于眼睑干燥，应服用酥油，并服用长寿医药酥油。
同时应保护眼睛，使用少量芝麻油作为鼻药。
在此方中加入温热的牛奶和岩盐滴入也有效。
将荜茇与妇女乳汁研磨，调和酥油涂抹眼睛也有效。
或者取新鲜肉脂，加入冬瓜和少许岩盐。
将头发涂油后用镜子揉搓，放入有盖碗中。
烧制后与铁器中的酥油混合，此墨汁是最佳的眼药。
对于轻微肿胀，先进行油疗再放血。
油疗后用葡萄、诃子、土茯苓配合酥油进行导泻。
将白色草果用酥油炒熟，研成粉末后包在布中。
在温水中揉搓后滴入眼中，是止痛的最佳方法。

།སྐྱེར་པ་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་།བསྐོལ་བའི་ཐིགས་པ་བླུགས་པས་ཕན། །མཆི་འཛག་ན་ཞིང་དྲུད་སྙམ་བྱེད། །སྦྱར་སྨན་འདི་དག་གཏང་བར་བྱ། །ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་ཟངས་མ་བ་གཅིན་སྦྱར། །མར་བདུག་མིག་བསྐུས་གཟེར་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། ། ཟངས་མའི་སྣོད་དུ་བ་ཞོའི་སྤྲིས་མ་བདར། །རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་དང་བཅས་པ་མཆོག་།ཟངས་མའི་སྣོད་དུ་ནུ་ཞོ་དུང་བདར་ལ། །དོང་གའི་ལོ་མ་མར་བཅས་དུད་པས་བདུག་།སྦྱར་སྨན་ཞེས་བྱ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ནི། །དྲུད་སྙམ་བྱེད་སོགས་མི་བཟད་ནད་མྱུར སེལ།།ུ་དུམ་ཝཱ་རའི་འབྲས་བུ་ནི། །ལྕགས་སྣོད་ནང་དུ་ནུ་ཞོ་བདར། །ཤ་མའི་ལོ་མ་མར་དུད་བདུག་།མཆི་འཛག་གཟེར་དམར་དྲུད་པ་འཇོམས། །ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་ནི། །ཟངས་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བདར། །མར་དུད་བདུགས་པས་སྐྲངས་པ་དང་། །གཡའ་དང་མཆི་ འཛག་ནད་རྣམས་འཇོམས།།ཏིལ་གྱི་ཆུ་དང་ཁར་བ་ནི། །ཁམ་ཕོར་བདར་ཏེ་ནིམ་པ་ཡི། །འོ་མ་མར་བསྐོལ་དུད་པས་བདུག་།གཟེར་རམ་མཆི་འཛག་དྲུད་སྙམ་སེལ། །སྦྱར་སྨན་གྱིས་ནི་མིག་བསྐུས་ཏེ། །སྨན་ཤུགས་ཟུག་གཟེར་དང་བྲལ་ནས། །བུད་མེད་ནུ་ཞོའི་ཐིགས་ པ་བླུགས།།ལན་གསུམ་ཕན་ཆད་དེ་མི་བསྐུ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་པི་པི་ལིང་། །རྒྱ་སྤོས་ལྕགས་ཕྱེ་སྟང་ཟིལ་དང་། །ཛཱ་ཏི་ཁ་འབུས་ནག་ཚུར་དང་། །རྒྱམ་ཚ་བ་གཅིན་བཏགས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུས་ཟངས་ཀྱི་སྣོད་བསྐུས་ལ། །ཞག་བདུན་བཞག་སྟེ་བ་གཅིན་དང་། །བཏགས་ ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ནས་ནི།།དེ་འོག་གྲིབ་མ་ལ་བསྐམས་ཏེ། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་དང་བདར་བསྐུ། །དྲུད་སྙམ་བྱེད་དང་མཆི་མ་འཛག་།སྐྲང་དང་གཡའ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ཤུན་པ་དང་། །ཤིང་མངར་ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་ནི། །ར་ཡི་འོ་མས་ལྡེ་གུར་བྱས། །ཤ་མི་ སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ།།མར་གྱིས་བསྐུས་པའི་དུད་པས་བདུག་།བསྐུས་ན་སྐྲངས་དང་གཟེར་ནད་སེལ། །སྐྱུར་གྱིས་བསྐྱེད་ལ་མཁྲིས་པ་ཡི། །མཆི་མ་འཛག་པའི་ཆོ་གས་གསོ། །བད་ཀན་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དང་། །འདུས་པས་བསྐྱེད་དང་སྒྲ་ངན་དང་། །རྫི་མ་འགགས་དང་ མིག་སྨིན་སྐམ།།རྣག་གི་ཆུ་སེར་པདྨའི་རྩ། །མིག་མཆུའི་ཤ་དང་སྐྱུར་སྐྱེད་ཅུང་། །མཆི་འཛག་གདུང་བ་རླུང་མ་གཏོགས། །བཅཝ་བརྒྱད་པོ་དག་ཆག་པར་བཤད། །ཡུན་རིང་དུ་ནི་ན་བ་ཡིན། །འདི་དག་གསོ་བ་སོ་སོ་ཡི། །ལེའུའི་ནང་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །དེའི་འོག་མིག་ཚག་ སྤྱི་ཡི་བཤད།།དེ་ནས་མིག་ཚག་ནད་པ་ནི། །སྣུམ་ཆོས་སློན་ནི་བྱས་ནས་ཀྱང་། །གཏར་ག་གདབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་ཞིང་མིག་ཆུ་ནི། །དག་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བཞར། །སྤངས་མ་སྲང་གཅིག་ན་ལེ་ཤམ། །དཀར་པོ་སྲང་ནི་ཉི་ཤུ་དང་། །སྐྱུར་རྩབས་སྲང་ནི་ སུམ་ཅུ་དག་།བཏགས་ཏེ་ཟངས་མའི་སྣོད་དུ་གཞུག་།ལོ་མང་ལོན་པའི་མིག་ཚག་པའམ། །ཆུ་སེར་འཛག་སོགས་ཞི་བར་བྱེད། །གོས་དང་ཚ་དང་མཆི་མ་འཛག་།གཡའ་སྐྲངས་དེ་བླུགས་པ་ཡིས་སེལ། །བྱེའུ་རུག་ཀ་རཉྫའི་ས་བོན། །ཛཱ་ཏིའི་མེ་ཏོག་ཁ་འབུས་པ། ། བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་བཙགས་ནས་ནི། །ཁུ་བར་བྱས་པ་དེ་དང་ནི། །སྟང་ཟིལ་དང་སྦྱར་མིག་སྨན་ནི། །མིག་ཚག་གཡའ་དང་ཆུ་སེར་འཛག་།གཡའ་ཞིང་འདྲུལ་བ་སེལ་མཆོག་ཡིན། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་སྲ་རྩི་པོག་།ར་གན་དུད་པ་ལྡོང་རོས་དང་། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ རྒྱམ་ཚ་དང་།།ན་ལེ་ཤམ་དང་བཙག་ཡུག་སྣམ། །སྦྲང་རྩི་བཏགས་པའི་མིག་སྨན་ནི། །མིག་ཚག་འདྲུལ་གཡའ་སེལ་བར་བྱེད། །རྒྱ་སྤོས་ཨ་རུ་རའི་ཁུ་བར། །དངུལ་རྡོ་བཏགས་པས་མིག་ཚག་སེལ། །ཐང་ཤིང་སྣུམ་དང་བཅས་པ་ནི། །ར་གཅིན་ནང་དུ་སྦངས་པའང་ ཕན།།རྒྱམ་ཚ་འབྲས་གསུམ་པི་པི་ལིང་། །དུང་གི་སྙིང་པོ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །

煎煮普拉普达日卡的汁液滴入有效。流泪、疼痛、刺痛感时，应使用以下配制药物：在铁器中研磨铜和牛尿混合，涂抹熏烟后涂眼可消除疼痛。在铜器中研磨酸奶凝乳，加入岩盐和胡椒最佳。在铜器中研磨母乳和贝壳粉，加入冬瓜叶和酥油熏烟。将此配制药涂抹于眼睛，可迅速消除刺痛等难忍之疾。
乌杜姆瓦拉果实，在铁器中与母乳研磨，以沙弥叶和酥油熏烟，可消除流泪、红痛和刺痛。希克如叶汁，在两铜片间研磨，以酥油熏烟可消除肿胀、瘙痒和流泪等病。芝麻水和碱，在碗中研磨，加入楝树乳汁和酥油煎煮熏烟，可消除疼痛或流泪刺痛。
涂抹配制药于眼部，待药力消除疼痛后，滴入妇女乳汁。不可涂抹超过三次。棉花叶、胡椒、檀香、铁粉、檀香脂、肉豆蔻、黑盐、岩盐和牛尿研磨成膏，涂抹于铜器，放置七天后与牛尿研磨制成丸剂，然后在阴凉处晾干，与妇女乳汁研磨涂抹，可消除刺痛感、流泪、肿胀和瘙痒。
枸杞皮和甘草、铜粉，用羊奶调制成膏，沙弥和余甘子叶，涂抹酥油熏烟，涂抹可消除肿胀和疼痛。酸性引起的胆汁性流泪，应以胆汁性流泪的方法治疗。痰、血、胆汁引起的，复合因素引起的，声音不好，睫毛堵塞，眼睑干燥，脓液和黄水，莲根，眼角肉和酸性引起的，除风引起的流泪灼热外，其余十八种都说是可治的。长期患病的，这些治疗方法分别在各章节中已经讲述。
接下来讲述眼疾的一般说明。对眼疾患者，先进行油疗，然后放血疗法放出血液，服用泻药，直到眼液清净为止。一两茅草、二十两白色那勒善，三十两酸料研磨放入铜器中。可治疗长期眼疾或黄水流出等。衣物、热和流泪，瘙痒肿胀可通过滴入此药消除。
雀儿芦卡然加种子，肉豆蔻花和黑盐，捣碎煎煮过滤成汁，与檀香脂调配的眼药，是治疗眼疾、瘙痒和黄水流出、瘙痒溃烂的最佳药物。柠檬、坎达、树脂、锡烟、龙脑香和海泡石、岩盐、那勒善和赭石，用蜂蜜研磨的眼药，可消除眼疾、溃烂和瘙痒。檀香在诃子汁中研磨银矿石可治眼疾。丁香油与牛尿浸泡也有效。岩盐、三果、胡椒、贝壳精华、水晶。

རྒྱམ་ཚ་འབྲས་གསུམ་པི་པི་ལིང་། །དུང་གི་སྙིང་པོ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་བཅས་རི་ལུ། །མིག་ཚག་ལིང་ཏོག་སེལ་བར་བྱེད། །ཡང་ན་ནག་ཚུར་ཕྱེ་མ་ནི། །བྱེའུ་རུག་པའི་ཁུ་བར་སྦངས། །ཟངས་མའི་སྣོད་དུ་ཞག་བཅུ་བཞག་།དེ་ཡིས་མིག་ཚག་ཆུ་སེར་འཛག་། རྫི་མ་འབྱི་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་དང་། །དེ་མཉམ་ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས། །ཕྱེ་མ་མིག་སྨན་ཐུར་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་། །རྫི་མ་བསྐྱེད་ཅིང་མིག་ཚག་འདིས་སེལ་བྱེད། །རྒྱ་སྐྱེགས་བྲིང་ག་སྐྱེར་པ་ནི་རྒུནྠི། །ཁུ་བར་རས་ཀྱི་དུམ་བུ་ལན བདུན་སྦངས།།སྡོང་བུ་མར་མེ་དེ་བུས་ལས་བྱུང་བའི། །སྣག་ཚ་མིག་ཚག་སེལ་བར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །མིག་མཆུ་མང་དུ་ཞལ་ཞལ་བྱ། །དེ་བཞིན་གཏར་ག་བྱ་བ་དང་། །བཀྲུ་སྨན་ཡང་ཡང་བྱ་བ་ནི། །མིག་ཚག་ཅན་གྱི་ནད་པས་བསྟེན། །རྣག་གི་ཆུ་འཛག་མ་ཞིའི་མཐར། །ཐུར་ མ་ཕྲ་མོས་བསྲེག་པར་བྱ།།དེ་ལྟར་མིག་ནད་དགུ་བཅུ་བཞི། །ནད་གཞི་མཚན་ཉིད་གསོ་བ་དག་།ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་མེད་པར་ནི། །མ་ལུས་པར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་ནད་མེད་པ་ཡིས་ཀྱང་། །ནས་དང་གྲོ་རྙིང་དྲུག་ཅུ་པ། །སཱ་ལུ་ཁྲེ་རྒོད་རྙིད་པ་ དང་།།མུངྒ་ལ་སོགས་བད་མཁྲིས་འཇོམས། །ཞུན་མར་མང་དུ་བཏབ་པ་དང་། །ཚོད་མ་དེ་འདྲ་སྐམ་ས་ཡི། །ཤ་དང་སེ་འབྲུ་ཁ་ར་དཀར། །བསྟེན་ཞིང་ཆར་ཆུ་བཏུང་བ་དང་། །གདུགས་བཅང་ལྷམ་ནི་བགོ་བ་དང་། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ནད་སྦྱང་བ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཤུགས་བཀག་པ་དང་མ་ཞུར་ཟ། །ཕྱེད་ཞུ་ཟ་དང་རྟུག་འགགས་ཟ། །ཚ་དང་ཕྱི་ས་འགགས་བྱེད་པའི། །ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་སྨན་ཀུན་སྤང་། །རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་རྩ་སྦོམ་པོ། །གཉིས་གནས་དེ་ཡིས་མིག་ནི་ནང་དུ་ཁྱབ། །དེ་བསྐུས་བྱུག་དང་དྲིལ་བ་ལ་སོགས པ།།རྐང་པར་བྱས་ན་མིག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དྲི་མ་ཚ་དང་སྣད་པ་ལ་སོགས་པས། །དེ་གནོད་གྱུར་ན་མིག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར། །དེ་བས་མིག་ལ་ཕན་འདོད་ལྷམ་དང་ནི། །བསྐུ་དང་དྲིལ་དང་བྱུག་པ་སོགས་བསྟེན་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་ མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

岩盐、三果、胡椒，龙脑精、水晶，铜粉制成丸剂，能治疗眼睛斑点和白翳。或者，将黑盐粉末，用酸浆果汁调和，放在铜器中十日，用此可治疗眼睛斑点、黄水渗漏，以及睫毛脱落。
用等量的没药和柴胡提取物，与细铜粉混合研磨。用眼药棒涂抹一次药粉，能生长睫毛并治疗眼睛斑点。
五倍子、胡椒、柴胡和求得果，将布片在其汁液中浸泡七次，用此布制成灯芯点燃所产生的墨汁，是治疗眼睛斑点的最佳方法。
应当经常清洗眼睑，同样要进行放血疗法，反复使用泻药，这是眼睛有斑点的病人应当采用的方法。如果脓水渗漏未止，最后要用细小的针灸进行灸疗。
如此，九十四种眼病，其病因特征和治疗方法，都已经毫无混淆地完整讲述了。
即使是健康的人，也应食用陈年大麦和小麦、六十日陈米、陈年糯米、绿豆等能降低痰胆的食物。
多加入酥油，食用这类蔬菜，以及干地的肉类、白糖，饮用雨水，要撑伞穿鞋，按规矩净化疾病，这些都要全面采用。
憋气、消化不良时进食、半消化时进食、便秘时进食，以及发热和大便不通时的饮食、行为和药物都要避免。
两脚之间有两条粗大的脉，它们遍布眼睛内部。在脚上涂抹、擦拭和按摩等，会影响到眼睛。
如果这些脉被污垢、热和疲劳等损害，就会对眼睛造成伤害。因此，想要对眼睛有益的人，应当穿鞋并采用涂抹、按摩和擦拭等方法。
这是《医论八支精华概要》外科篇第十六章。下面将讲解耳病的诊断方法。

།ཆམ་པས་བཏབ་དང་ཆུ་ལ་རྩེ། །རྣ་བ་བྲུད་པས་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་། །སྒྲ་ཡི་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། །ལྡང་བའི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་འཁྲུགས་ནས། །རྣ་བའི་རྩར་ནི་རླུང་ཞུགས་ཏེ། །རྣ་བའི་བུ་གར ཤུགས་དྲག་གཟེར།།གཞོགས་ཕྱེད་ན་ཞིང་རེངས་པ་དང་། །གྲང་བ་དག་ནི་མི་འཕྲོད་ཅིང་། །རིང་ནས་རྣགས་ཤིང་སྨིན་ནས་ཀྱང་། །ཆུ་སེར་ཅུང་ཟད་འཛག་པར་བྱེད། །རྒྱུ་མེད་རྣ་བ་སྟོང་སྙམ་སེམས། །ཞུམ་དང་རྒྱས་པ་སྙམ་དུ་བྱེད། །མཁྲིས་གྱུར་ཚ་བཅས་ན་ཞིང་གཟེར། ། གྲང་འདོད་སྐྲང་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་སྨིན་ནས་ཀྱང་། །ཆུ་སེར་སེར་པོར་འཛག་པར་བྱེད། །ཆུ་སེར་དེས་ནི་གང་གང་དུ། །རེག་པ་དེ་དང་དེར་རྣགས་འགྱུར། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མགོ་འགྲམ་པ། །མགྲིན་པ་ལྕི་ཞིང་ནད་ཤུགས་དལ། །གཡའ་ཞིང གྲང་ལ་དྲོ་བ་འདོད།།སྨིན་ནས་རྣག་དཀར་སྐ་བ་འཛག་།སྣད་ལ་སོགས་པས་གནོད་གྱུར་པ། །རྣ་བ་གཟེར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལྟར་ན་དང་། །མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ལྷག་པ་ཡིན། །ནད་གཞི་འདུས་པས་གཟེར་བ་དང་། །སྐྲངས་བཅས་རིམས་འདེབས་མི་བཟད་ ན།།རེས་ཀྱིས་གྲང་དང་དྲོ་བ་འདོད། །འོན་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྨིན་ནས་རྣག་ནི་དཀར་དང་ནག་།དམར་དང་སྐ་བ་འཛག་པར་འགྱུར། །སྒྲ་ཐོས་རྩར་ནི་རླུང་ཞུགས་པ། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་སྣ་ཚོགས་པའི། །སྒྲ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐོས། །དེ་ནི་རྣ་བའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ། །རླུང་ནི་བད་ཀན་ དང་འདྲེས་པའི།།རྣ་སྒྲ་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །སྐད་གསང་མཐོན་པོར་སྨྲས་པ་ཐོས། །རིམ་གྱིས་འོན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རླུང་གིས་བད་ཀན་བསྐམས་གྱུར་པས། །དེ་ལ་རྣ་བར་གོས་གྱུར་ན། །ན་ཞིང་ལྕི་ལ་འགགས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རྣ་བ་འགགས་ཞེས་བཤད། །བད་ཀན་ ལས་ནི་རྣ་བ་གཡའ།།སྐྲང་སྲ་དེ་ཡི་མིང་གིས་བཤད། །མཁྲིས་པས་བད་ཀན་ཚིག་གྱུར་པ། །ནད་བཅས་པའམ་ནད་མེད་ཀྱང་། །རྣག་སྐ་འཛག་ཅིང་མང་དུ་འདྲུལ། །རྣ་བ་རྣག་ཅན་བྱེད་པར་འགྱུར། །རླུང་སོགས་པ་ཡིས་རྣ་བའི་ཤ་།ཁྲག་ལ་གནོད་གྱུར་འདྲུལ་བར་ཟ། ། སྲིན་བུས་བསྐྱོད་ཅིང་མི་བཟད་ན། །རྣ་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ། །རྣ་བ་ཕུག་པའི་རྨ་ལས་བྱུང་། །རྨ་ནི་སྔ་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཁོང་འབྲས་འགྱུར་བའམ་གཞན་དུའང་འགྱུར། །ཐོར་བུ་འབྲུམ་བུ་སྐྲངས་ལས་འབྱུང་། །དེ་ལས་རྣ་བ་རྣགས་པ་དང་། །འོན་པར་བྱེད་པས་གནོད་པར འགྱུར།།མངལ་དུ་རླུང་གིས་རྣ་བའི་ཤ་།ཞུམ་འགྱུར་འཁུམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངལ་དུ་ཤ་མཛེར་སྲ་ན་མེད། །པི་པི་ལིང་འདྲ་མང་པོའང་གཅིག་།ནད་མེད་པི་པི་ལིང་ཞེས་བྱ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་གས་པ་ནི། །མདོག་འདྲ་ན་ཞིང་སྲ་བ་དང་། །སྐྲང་འགྱུར་དེ་ནི་མ་གསོས་ ན།།སྨིན་ནས་ཉུངས་མར་ལྟ་བུར་ནི། །འཛག་ཅིང་འཚོ་བ་དཀའ་བར་འགྱུར། །རྨ་འཚོ་བས་ཀྱང་ངེས་པར་ནི། །རྣ་བའི་ཤ་ནི་ཞུམ་པར་འགྱུར། །རྩ་ལ་གནས་པའི་རླུང་གིས་ནི། །རྣ་ཤལ་སྐམ་པ་དེ་མིང་ཅན། །རྣ་ཤལ་པི་ཝང་རྒྱུད་ལྟར་པྲ། །སྲ་བ་རྒྱུད་ཅན་ཞེས་བྱའོ།

感冒和玩水，耳朵受损导致风气紊乱，声音错误的运用，以及其他引起疾病的原因导致紊乱，风气进入耳脉，在耳孔中剧烈疼痛。
半边身体疼痛和僵硬，不适应寒冷，长期化脓成熟后，会流出少量浆液。无缘无故感觉耳朵空虚，感觉耳朵时而萎缩时而膨胀。
胆病引起的伴有发热疼痛刺痛，喜欢冷凉，肿胀并伴有发烧。迅速成熟，成熟后流出黄色浆液。这种浆液所接触到的任何部位都会化脓。
痰病引起的头部和面部，喉咙沉重而病势缓慢，发痒喜欢温暖不喜寒冷。成熟后流出白色稠浓液。
由打喷嚏等引起的伤害，会导致耳朵疼痛。如同血液和胆汁般疼痛，症状稍微严重一些。
多种病因聚集引起的疼痛，伴有肿胀发烧难以忍受。时而喜欢冷时而喜欢热，会变得像聋子一样。成熟后流出白色、黑色、红色和灰色的脓液。
听觉神经中风气进入，无缘无故听到各种声音。反复听到声音，这就叫做耳鸣。
风与痰混合的耳鸣如果放任不管，会听到高声说话的声音，逐渐变成耳聋。
风使痰干燥，如果影响到耳朵，会疼痛沉重堵塞，这就叫做耳塞。
痰引起的耳朵发痒，肿胀坚硬用这个名称来说明。胆汁使痰灼烧，无论有病没病，都会流出灰色脓液并大量腐烂，会导致耳朵化脓。
风等导致耳朵肉质和血液受损腐烂，被虫子搅动难以忍受疼痛，这叫做耳部虫病。
耳朵穿孔的伤口引起，伤口具有前述的特征。可能会变成内疮或其他疾病，从零星疙瘩肿胀中产生。
由此导致耳朵化脓，会造成听力损害。胎中风气使耳肉萎缩，这叫做耳萎缩病。
胎中坚硬无痛的肉疣，像胡椒一样多而集中，无病的叫做胡椒病。
三病聚集引起的裂开，颜色相似会疼痛坚硬，会肿胀如果不治疗，成熟后会像芥子油一样流出，很难治愈。
即使伤口愈合，耳肉也一定会萎缩。居于脉中的风气，使耳廓干枯就叫这个名字。
耳廓像琵琶弦一样细，坚硬的叫做弦病。

། གཞོན་ཤ་ཅན་ནི་ཡུན་རིང་དུ། །བཏང་སྙོམས་བོར་ནས་འཕྲལ་དུ་བསྐྱེད། །རྣ་ཤལ་སྐྲངས་ཤིང་ནད་བཅས་ལ། །དམར་ཞིང་འབྱར་བར་གྱུར་པ་ནི། །དེ་ནི་རླུང་གིས་འབྱར་ཞེས་བྱ། །གནོད་འགྱུར་རྒྱན་ལྕི་ཁུར་སོགས་ཀྱིས། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས གྱུར་པས།།དམར་ཞིང་ཚན་སྨིན་པ་དང་། །སྐྲང་དང་འབྲུམ་བུ་འབྲུམ་ཕྲན་དང་། །དམར་ཞིང་ཚལ་རྣགས་པ་ཡིན། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་རྣ་ཤལ། །སྐྲང་ཞིང་ནད་མེད་སྲ་བ་དང་། །བརྟན་ཞིང་མདོག་འདྲ་གཡའ་བ་དང་། །དེ་ནི་མཉེ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཕུག་ཉེས་རྣ་བ་བརྒྱངས་ པ་ལས།།གཡའ་བཅས་ཚ་གྲང་སྨིན་ཞིང་ན། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་སྐྲངས་བ་དེ། །སྡུག་བསྔལ་འཕེལ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ཁྲག་གྱུར་སྲིན་བུ་ཕྲ། །གཡའ་ཞིང་གནག་ལ་རྣག་བཅས་པ། །སྲིན་བུ་ཕྲ་མོས་བལྡགས་ཞེས་བྱ། །དེ་མ་གསོས་ན་རྣ་ཤལ་ཟ། །དེ་ལས་ འདུས་གྱུར་པི་པི་ལིང་།།གཟེར་ཅན་གས་འཁུམས་གསོར་མི་རུང་། །རྒྱུད་ཅན་གཅིག་པུ་འཚོ་བ་ཙམ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གསོ་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ནི། །དབྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་རྣ་བའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

年轻人长期以来
放任不管突然生起
耳垂肿胀并伴有病症
呈红色且粘稠
这就是所谓的风引起的粘稠
由于装饰重物等有害之物
血和胆汁紊乱所致
呈红色且热而成熟
肿胀和疱疹小疱
呈红色且化脓
风和痰引起的耳垂
肿胀但无病硬实
稳固且色泽相似发痒
这就是所谓的按摩
由于耳朵穿刺不当而扩大
伴有瘙痒冷热成熟疼痛
由积聚引起的肿胀
称为痛苦增长
痰血变化微小虫
发痒发黑且有脓
称为微小虫舔食
若不治疗会蚕食耳垂
由此积聚变化的胡椒
有刺痛裂缩不可治
有根者仅能维持生命
其余诸症当治疗
如是耳病之
分类说有二十五种
此为《医方明镜》外科篇第十七章
下面将讲述耳病的治疗方法

།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་ནད་ལ། ཤ་ཁུ་བླུད་ཅིང་རླུང་འཇོམས་པའི། །སྨན་བསྐོལ་མར་ནི་མཚན་མོ་བླུད། །རྣ་བ་དུགས་བྱས་དེ་རྗེས་ལ། ། ཤྭཏྠ་དང་ཨེ་རཎྜ། །བིལ་བ་ཨརྐའི་ལོ་མ དང་།།ཏིལ་མར་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་དང་། །ཕུར་མ་བཙོ་བ་བྱས་པ་ཡི། །ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ་ནི། །ལ་ཕུག་གུ་གུལ་རྣ་བ་དགང་། །རླུང་འཇོམས་སྡེ་ཚན་སྐྱུར་རྣམས་དང་། །གཅིན་གྱི་ནང་དུ་སྣུམ་ཆེན་ནི། །བསྐོལ་བ་དེ་ནི་རྣ་བའི་ནད། །མི་བཟད་པ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ། །རྩ་བ་ཆེན་ པོ་ལྔ་ཡི་ཤིང་།།གང་ཡང་རུང་བ་གསེ་མས་དཀྲི། །ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་འབར་བའི་རྩེ། །སྣུམ་འཛག་འཕྲལ་དུ་ནད་སེལ་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཐང་ཤིང་རུ་རྟ་དང་། །སྒྲོན་ཤིང་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །རླུང་ནད་ཆམ་པ་ལ་བཤད་པའི། །གསོ་བས་འདིར་ཡང་ཕན་པ་ཡིན། ། མགོ་བོ་བཀྲུ་དང་ཆུ་གྲང་བཏུང་། །ཉིན་མོའང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་ཁ་ར་དཀར་པོར་བཅས། །མར་གྱིས་སྣུམ་བྱས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །རྒུན་འབྲུམ་ཤིང་མངར་ནུ་ཞོ་བསྐོལ། །རྣ་བ་བཀང་བའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཤིང་མངར་ཙནྡན་དཱུར་བ་དཀར། །པུ་ཤེལ ཙེ་དང་ར་མཉེ་བ།།སེང་ཕྲོམ་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། །པདྨའི་སྡོང་བུ་ཛི་བ་ཀ།།བཙོད་དང་ཐལ་ཏྲེས་བསྐོལ་བ་དང་། །ཤིང་མངར་ཁུ་བ་བྲེ་གང་དང་། །འོ་མ་བྲེ་དོ་བཅས་པ་དག་།ཏིལ་མར་ཕུལ་གང་བསྐོལ་བ་དང་། །འདི་ཡིས་རྣར་བླུགས་རྣ་དགང་བསྐུ། །ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་ཉི་ཚེས་དགང་། ། གཟེར་དང་ཚ་དང་ན་བ་སེལ། །ཤིང་མདང་ལ་སོགས་མར་དང་བཅས། །རྣ་བ་ཀུན་ཏུ་བྱུགས་ནའང་ཕན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པི་པི་ལིང་། །མར་བསྐོལ་སྣུམ་གྱུར་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།བད་ཀན་སེལ་བའི་སྣ་སྨན་དང་། །མཁུར་བཀང་དུགས་དང་དུད་པ་བརྔུབ། །སྒོག་སྐྱ་སྒེའུ གཤེར་ཤི་ཀྲུ་དང་།།ལ་ཕུག་ཆུ་ཤིང་མུ་རང་ག་།བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དམ་པ་ནི། །དྲོ་འཇམ་རྣ་བར་བླུགས་ནའང་ཕན། །རྐའི་མྱུ་གུ་སྐྱུར་ཁུར་བཏགས། །ཏིལ་མར་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་གང་། །སྣུ་ཧའི་ཤིང་བུ་བྲུས་པར་ནི། །བཅུག་ལ་ཨརྐའི་ལོ་མས་གཡོགས། །ཕུར་ མ་བཙོས་པའི་ཚུལ་དུ་བསྲེག་།དེ་ཡི་ཁུ་བ་གཟེར་འཇོམས་མཆོག་།མ་དུ་ལུང་གའམ་ཀ་པིད་ཏའི། །ཁུ་བས་བཀང་བ་བྱས་ནའང་ཕན། །ཡང་ན་ཚས་བཀང་དེ་རྗེས་ལ། །རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བའི་ཕྱེ་མས་གདབ། །ར་ལུག་གཅིན་དང་འོད་མའི་ཤུན། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས བཀང་ན་ཕན།།ཡང་ན་ཉུངས་མར་ཤིང་ཀུན་དང་། །ེ་རཎ་དོང་གྲ་བསྐོལ་བ་བླུགས། །ཁྲག་གྱུར་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུར་གསོ། །གཏར་ག་མྱུར་དུ་གདབ་པར་བྱ། །སྨིན་ཞིང་རྣ་བ་ཁྲག་འཛག་ལ། །དུད་པ་མཁུར་བཀང་སྣ་སྨན་སྦྱར། །སྦུ་གུའི་ཆོ་ག་དག་དང་ནི། །རྨ་རེད་ཆོ་ག་ གང་ཡིན་བྱ།།གོས་པར་ཡེའུས་དུས་གཉིས་སུ། །རྣ་བ་ཕྱི་ཞིང་དག་པར་བྱ། །གུ་གུལ་དུད་པས་བདུགས་ནས་ཀྱང་། །སྦྲང་རྩི་ཡིས་ཀྱང་དགང་བར་བྱ། །བྱེའུ་རུག་ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་དང་། །བུ་རམ་ཁུ་བས་བསྐོལ་བ་ཡི། །རས་བལ་ཡེའུ་རབ་ཕྲས་བྱུག་།དེ་ཡི་ཕྱེ་མ་གདབ་ པར་བྱ།།གཟེར་དང་རྣགས་དང་ལྕི་བ་ལ། །ཆོ་ག་འདིས་ནི་བཟློག་པར་བྱ། །པྲི་ཡངྐུ་དང་ཨམ་པཤྠ། །ཤིང་མངར་དང་ནི་ད་ཏ་ཀི་།ུཏྤ་ལ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །བཙོད་དང་སེང་ཕྲོམ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་ཏེ་དེ་བླུགས་ ན།།རྣག་འཛག་པ་ནི་མྱུར་འཆད་བྱེད། །སྒྲ་བཅས་འོན་པ་དག་ལ་ནི། །རླུང་གི་གཟེར་འཇོམས་སྨན་གཏང་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་བད་ཀན་ནི། །སློན་སྨན་སོགས་ཀྱིས་དང་བོར་བསལ། །ེ་རཎྜ་དང་ཤི་ཀྲུ་དང་། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུའི་ལོ་མ་དང་། །ཁུ་བ་ཏིལ་མར་བཞི་ འགྱུར་དང་།།ལོ་མ་བརྒྱད་འགྱུར་བཅས་པ་དང་། །ཤིང་མངར་རམ་ཉེ་བའི་ལྡེ་གུ། །བཅས་པར་བསྐོལ་བ་རྣར་བླུགས་དང་།

对于由风引起的耳病，应服用肉汤并用能降伏风的药物，
熬制的酥油应在夜间服用。
先对耳朵进行热敷，之后，
用阿说他树、蓖麻、
木苹果、牛角瓜叶，
芝麻油和盐，
以及煮熟的松针，
将其汁液稍微温热，
或用萝卜、安息香填塞耳朵。
用降伏风的药物、酸性药物，
以及在尿液中熬煮的大油，
这些都能迅速治愈
难以忍受的耳病。
用五大根茎中
任何一种的草绳缠绕，
涂抹芝麻油后点燃一端，
滴下的油液能立即治愈疾病。
同样，用檀香、茜草和
灯芯草也可如此使用。
治疗风病和感冒的
疗法在此也有效果。
应避免洗头和饮用冷水，
白天也要完全避免。
对于胆病，加入白糖，
用油涂抹后服用泻药。
用葡萄、甘草、乳汁煎煮，
填塞耳朵也是值得称赞的。
甘草、檀香、白茅草，
水晶、拉涅巴，
白芷、莲根和
莲茎、吉瓦卡，
红花、蒲公英煎煮，
甘草汁一升和
牛奶两升，
芝麻油一掬煎煮，
用此液滴耳、填塞和涂抹。
或者单独用蜂蜜填塞。
能消除刺痛、发热和疼痛。
用木棒等蘸取油脂，
涂抹所有耳部也有效。
对于痰引起的病症，用胡椒
熬油后使其呕吐。
用祛痰的鼻药，
漱口、热敷和吸烟。
大蒜、水生植物、辣椒和
萝卜、水生植物、木兰，
煎煮的上等汁液
温热后滴入耳中也有效。
将牛角瓜嫩芽捣碎加入酸液，
放入挖空的
牛角瓜茎中，用叶子包裹，
如同烤松针般加热，
其汁液最能止痛。
用木瓜或
迦比陀果汁填塞也有效。
或者用盐填塞，之后
撒上海泡沫粉末。
用羊尿和甘蔗皮
煎煮芝麻油填塞有效。
或者用芥子油、阿魏和
蓖麻、冬虫夏草煎煮滴入。
血症如胆病般治疗，
应迅速放血。
对于成熟且流血的耳病，
用烟熏、漱口和鼻药。
使用导管治疗和
伤口愈合的方法。
感染时每日两次
用棉签清洁耳朵。
用安息香熏烟后
再用蜂蜜填塞。
用苦荬菜汁煎煮，
用糖浆煎煮，
用细棉签涂抹，
撒上其粉末。
对于刺痛、脓液和沉重感，
用此法可以消除。
用白花、安般荼、
甘草和达塔基，
乌巴拉叶和
红花、白芷、诃子和
迦比陀果汁和
芝麻油煎煮后滴入，
能迅速止住脓液流出。
对于有声音的耳聋，
应服用止风止痛药。
痰引起的病症，首先
用催吐药等清除痰。
用蓖麻、辣椒和
嫩萝卜叶，
汁液加入四倍芝麻油，
八倍叶子，
以及甘草或拉涅巴膏，
煎煮后滴入耳中。

།བཅས་པར་བསྐོལ་བ་རྣར་བླུགས་དང་། །བསྐུ་དང་རྣ་བ་བཀང་བ་ཡིས། །སྒྲ་བཅས་འོན་དང་གཟེར་བ་འཇོམས། །ཤིང་ཀུན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། །ཤུ་ཏི་སྐྱེར་ཤུན་ས་རྫི་ཀ་།ཏིལ་མར་ ཚ་དང་བཅས་བསྐོལ་བས།།བཀང་ན་གཟེར་དང་ཆུ་སེར་འཛག་།སྒྲ་བཅས་འོན་པ་སེལ་བར་བྱེད། །རྣ་བ་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ལ། །ཉུངས་མར་གྱིས་ནི་བཀང་ན་ཕན། །ལ་ཕུག་སྐམ་པའི་དུམ་བུ་ཡི། །ཐལ་བ་ཤིང་ཀུན་བཅའ་སྒ་དང་། །ཤུ་ཏི་རུ་རྟ་ཤུ་དག་དང་། །ཐང་ཤིང་ཤི་ཀྲུ་ སྐྱེར་ཁཎྜ།།ཡ་བཀྵ་ར་རྩབས་རུ་ཚ། །རྒྱམ་ཚ་རྔུལ་ཚ་སརྫི་ཀ་།སྟག་པའི་ཚེར་མ་ཁ་རུ་ཚ། །གླ་སྒང་རྒུན་ཚ་བཞི་འགྱུར་དང་། །ཁ་ལུང་ཁུ་བ་དེ་དང་འདྲ། །ཆུ་ཤིང་ཁུ་བ་མཉམ་བསྐོལ་བའི། །ཏིལ་མར་བཀང་བས་རྣ་བའི་ནད། །གཡའ་དང་སྒྲ་བཅས་འོན་པ་དང་། །རྣག་ འཛག་གཟེར་ཞིང་སྲིན་བུ་ཅན།།ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་ཐལ་སྨན་གྱི། །ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས། །ཁ་དང་སོ་ཡི་ནད་ལའང་ཕན། །དེ་ནས་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ། །ཉེ་བ་ལ་ནི་གཏར་ག་གདབ། །སྐྲང་ཞིང་རྣགས་ལ་ཐོས་པ་ནི། །མི་གསལ་གྱུར་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་། །བྱིས་ པ་རྒན་དང་ཡུན་རིང་དུ།།ལོན་པའི་འོན་པ་སྤང་བར་བྱ། །སྒྲ་བཅས་རྣགས་པར་གྱུར་པ་ལ། །སྣུམ་དང་དུགས་བྱས་དག་པར་བྱ། །རྣ་བ་སྦྱངས་ནས་དེ་རྗེས་ལ། །རྣ་བ་སྦྱངས་པའི་ཏིལ་མར་དག་།ཁ་ལུང་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚ་དང་། །ཚ་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའང་བླུགས། །དག་བྱས་ རྩུབ་པར་གྱུར་ན་ནི།།མར་གྱི་ཉིང་ཁུས་དགང་བར་བྱ། །རིམ་འདི་རྣ་སྤབས་གང་ལའང་བྱ། །གཡའ་དང་སྐྲང་ལ་རྣ་སྨན་སོགས། །བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཕན། །སྐྲང་ལ་ཚྭ་དང་དྲོ་བས་བྱུག་།རྣ་བ་རྣག་འཛག་འབུ་ཅན་ལ། །རྣ་བ་ཆུ་འཛག་གསོ་བར་བྱ། །མཆོག་ཏུ་རྣ་ ནད་སྲིན་ཅན་ལ།།ཉུངས་མར་དྲོན་པོ་བླུགས་པར་བྱ། །རྣ་བའི་འབྲས་ལ་ཁོང་འབྲས་ཀྱི། །གསོ་བ་དང་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་། །སྣད་པའི་ཁོང་འབྲས་གསོ་བ་ནི། །མཁྲིས་གྱུར་རྣ་གཟེར་གསོ་བར་བྱ། །འབྲུམ་པ་ཐོར་བུ་སྣ་ལྟར་བྱ། །རྣ་བ་གས་པ་མ་སྨིན་ལ། །རྣ་བའི་ཁོང་འབྲས་ ལྟར་གསོ་ཞིང་།།ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་ལས་ཀྱང་བྱ། །རྣ་ཤལ་སྐམ་ལ་རླུང་གཟེར་ལྟར། །རྣ་སྨན་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་བྱ། །དུགས་བྱ་སྙི་བར་གྱུར་པ་ན། །རྣ་ཤལ་ཏིལ་མར་བསྐུས་ཤིང་མཉེ། །ཤིང་མངར་པི་ལ་ཡའི་ས་བོན། ། ཤྭ་གནྡྷ་ནས་བཅས་བསྐུ། །དེ་ནས་ རྒྱས་བྱེད་སྣུམ་གྱིས་ནི།།བསྐུ་བ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཉེ་ཤིང་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། །ེ་རཎྜ་དང་པ་ཡ་སྱ། །ཛི་བ་ཀ་དང་འོ་མར་བཅས། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་བསྐུ་བ་ནི། །རྣ་ཤལ་རྒྱས་བྱེད་མཆོག་ཡིན་ནོ།

将煮好的药物滴入耳中，涂抹和灌注耳朵，能够消除耳鸣、耳聋和疼痛。
将诃子、白萝卜、生姜皮、碱盐、芝麻油和盐一起煮沸，灌注耳中可以消除疼痛和黄水流出，以及伴有耳鸣的耳聋。
对于有耳鸣的耳朵，用芥子油灌注有效。
干萝卜块的灰、诃子、荜茇、生姜、肉豆蔻、白芷、草果、木香、诃子果、石榴皮、碱盐、食盐、汗盐、碱盐、皂荚刺、甘松、葡萄干四倍量、木瓜汁等量、水木汁等量煮沸的芝麻油灌注耳中，
可治疗耳病、瘙痒、耳鸣、耳聋、脓液流出、疼痛和有虫的症状。即使是非常难治的病症，用这种灰药制成的芝麻油也能迅速消除。对口腔和牙齿疾病也有效。
对于失去知觉的情况，应在附近放血。对于肿胀、化脓和听力不清的情况，应服用催吐药。
应放弃治疗儿童、老年人和长期耳聋的病例。
对于伴有耳鸣和化脓的情况，应用油和热敷进行清洁。
清洁耳朵后，随后使用净化的芝麻油，木瓜汁、食盐、盐和蜂蜜的混合物也可灌注。
清洁后如果变得粗糙，应该用精炼酥油填充。这个程序适用于所有耳垢问题。
对于瘙痒和肿胀，耳药等祛除痰湿的药物有效。对于肿胀，应涂抹盐和温热物。
对于耳朵流脓和有虫的情况，应像治疗耳漏一样治疗。特别是对于耳部有虫的疾病，应灌注温热的芥子油。
对于耳部脓肿，应像治疗内脓肿一样，并使用催吐药。对于鼻部内脓肿的治疗，应按照胆病性耳痛的方法治疗。
对于疱疹应像治疗鼻病一样。对于未成熟的耳裂，应像治疗耳部内脓肿一样，并根据具体病因进行治疗。
对于干燥的耳廓，应像治疗风性耳痛一样使用耳药和涂抹等方法。
进行热敷，当变软时，应涂抹耳廓芝麻油并按摩。
涂抹甘草、毕拉亚种子、土当归和大麦的混合物。然后要经常使用促进生长的油进行涂抹。
用近支、土当归、蓖麻、帕雅斯亚、吉瓦卡与牛奶一起煮制的芝麻油进行涂抹，这是促进耳廓生长的最佳方法。

།འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ལྡེ་གུ་དང་། །རླན་ཅན་ཤ་ནི་བསྐོལ་བ་ དག་།རྣ་ཤལ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་བྱེད་ཡིན། །རྣ་ཤལ་རབ་ཟད་བཅད་པས་ནི། །ལྷག་མ་སྦྱར་ལ་གསོ་ཞིང་བསྐྱེད། །དེ་བཞིན་རྒྱུད་འདྲ་འཚོ་ཙམ་བྱ། །འབྱོར་བ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་འདི། །གནོད་གྱུར་བསིལ་སྨན་བསྐུ་བ་དང་། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ལོ་མ དང་།།བ་ལ་ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་ཏིལ། །བཙོད་དང་ཨུཏྤལ་ཀ་དམ་པ། །ཐལ་ཏྲེས་ཏིལ་མར་བཅས་པ་དང་། །སྐྱུར་རྩ་བས་བཅས་པར་བསྐོལ་བ་འདི། །ཏིལ་མར་བསྐུ་བར་བྱ་བ་དང་། །མེ་དབལ་སྐབས་བཤད་མར་གྱིས་བསྐུ། །མཉེ་བ་གོ་ཏ་ཀརྐ་ཏ། །ཞག་དང་བཅས་པའི་ ཏིལ་མར་དང་།།ཏ་ལའི་ལོ་མ་ཨརྐ་དང་། ། ཤྭ་གནྡྷ་བྱེའུ་རུག་པ། །སོ་མ་ར་ཛ་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ལང་ཀ་ལིར་བཅས་བསྐོལ། །ཏིལ་མར་བསྐུ་བར་བྱ་བ་དང་། །རྣ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་བར་བྱ། །དབུག་ཉེས་པ་ལ་ཨ་སྨན་ཏ། །འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ལོ་མ་ནི། །བསྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་བླུགས་པར་བྱ།།རྣ་ཤལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་། །ཤིང་མངར་བཙོད་དང་སྟག་ཚེར་བ། །ཡུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་པོ་གདབ། །རྒྱ་སྐྱེགས་བྱི་དང་ག་བསྐོལ་བའི། །ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་བསྐུས་ན་ཕན། །སྲིན་བུས་ཟོས་ལ་བའི་ལྕི་བས། ། ལན་མང་དུ་ནི་དུགས་བྱས་ལ། །བྱི་དང་ག་ཡི་སྙིང་པོ་ནི། །ལུག་གི་གཅིན་སྦྱར་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་ཨིང་གུ་དང་། །ེ་རཎྜ་ཡི་ས་བོན་དང་། །དོང་གའི་ཤུན་པ་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །ཡང་ན་དེ་དག་ནིམ་པ་ཡི། །ལོ་མ་ན་ལེ་ཤམ་དང་བཅས། །སྦྲང་རྩིའི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ བསྐུ།།རྣ་བ་ཆད་ལ་སྦྱང་བྱས་ཏེ། །སྐྱོན་མེད་ཁྲག་དང་དེ་འཚམ་པའི། །བཅིང་བ་དག་གིས་སྦྱར་བར་བྱ། །སྦྱར་ནས་འཕྲལ་བཅད་སྦྱང་བར་བྱ། །དེ་ནས་སྐྲ་མཐར་མདུད་བྱས་ཏེ། །རྣ་ཤལ་བཅད་དང་ཞལ་ཞལ་བྱ། །བཅད་པ་དང་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །མཚམས་ནི་མཉམ་ པར་སྦྱར་བྱ་ཞིང་།།མཐོན་དམན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །ཞུན་མར་དང་ནི་སྦྲང་རྩིས་བྱུག་།རས་བལ་གྱིས་ནི་གླན་པ་དང་། །སྐུད་པས་དམ་ལྷོད་རན་པར་བཅིང་། །རྨ་ཡི་ཁྲག་ནི་བཅད་པ་ཡི། །སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་བྱ་ཞིང་། །སྤྱོད་པ་དེ་ལ་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞག་བདུན་ ནས་ནི་མ་བཙེས་པའི།།ཏིལ་མར་བསྐུས་ལ་རས་བལ་དགྲོལ། །ལེགས་འབྱོར་སྤུ་སྐྱེས་པ་དང་། །མཚམས་འབྱོར་མཉམ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། །ཚད་ལྡན་ནད་ནི་མེད་པ་དང་། །རིམ་གྱིས་རྣ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཉ་ལྕིབས་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། །པྲི་ཧ་ཏི་འབྲས་སེར་པོ་གཉིས། ། བ་ལ་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཉུངས་ཀར་སེར། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། །ཀ་ར་བཱི་ར་རུ་ཤིག་།ལོ་མ་བདུན་པ་བིལ་བ་ལ། །ས་ནག་སྦྲང་མའི་གནས་དང་ནི། །བྱེའུ་ཆུ་སྐྱེས་སྲིན་བུའི་ཤ་།དེ་བཞིན་སེང་ཕྲོམ་སྡོང་བུ་རྣམས། །འདི་དག་ལྡེ་གུ་ཏིལ་མར་བཅས། །མ་ཧེའི མར་དང་གླང་པོ་རྟའི།།གཅིན་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བ་ནི། །བསྐུས་ན་རྣ་བ་འཕེལ་བྱེད་མཆོག་།དེ་ནས་ན་ཚོད་ལྡན་པ་ཡི། །སྦྱང་བ་བྱས་ནས་རྣ་ཆད་གསོ། །སྣ་དང་མཉམ་པའི་ཤ་ལྤགས་ནི། །མཁུར་ཚོས་ལས་ནི་བཅད་ནས་ཀྱང་། །རྣ་དང་ཉེ་བའི་ཤ་ལྤགས་ནི། །སྲབ་མོ་ ཉིད་དུ་བཞར་བར་བྱ།།དེ་ནས་རས་བལ་བཅས་པ་ཡི། །ཁབ་ཀྱིས་མཁུར་བ་བཙེམ་པར་བྱ། །སྣ་བཅད་མཚོན་གྱིས་བཞར་ནས་ནི། །མཁུར་ཚོས་ལས་བཅད་པགས་པ་ཡིས། །སྣ་ནི་ལགས་མོར་བཙེམ་པར་བྱ། །ཁ་ཡི་དབུགས་ནི་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། །སྣར་ནི་སྦུ་གུ་ཅན་ གཞུག་བྱ།།དེ་རྗེས་ཏིལ་མར་སློན་པར་བསྐུ། །རྨ་ནི་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བསྐུ། །ཁྲག་བཅད་པ་ཡི་སྨན་གཞན་ཡང་། །ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་གདབ། །དེ་ནས་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ། །བཅིངས་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ། །

医疗部分的药膏和煮熟的湿润肉类，能使耳垂增长和丰满。耳垂完全切断后，将剩余部分连接起来治疗并使其生长。同样，对于相似的情况也要这样治疗。
对于富裕者也要采用这个仪轨。对于有害的情况要涂抹凉药，并用水蛭放血。
将蒲桃、芒果叶、婆罗树、甘草、芝麻、红花、乌巴拉花、迦当巴花、大黄与芝麻油及醋煮在一起，用来涂抹。还要涂抹火热病章节中所说的酥油。
按摩时用瞿陀迦尔迦陀与油脂混合的芝麻油，以及棕榈叶、阿尔迦、天仙子、兔肉、索玛拉匝果实、岩盐和兰卡利一起煮制的芝麻油来涂抹，并使用强效耳药。
对于错误的穿刺，要注入阿斯曼塔、蒲桃和芒果叶煮制的汁液。用芝麻油涂抹耳垂，撒上甘草、红花和虎刺的细粉。
用红花檀和毕达迦煮制的芝麻油涂抹有效。对于被虫蛀蚀的情况，要多次用牛粪熏蒸，并用毕达迦精华与羊尿调制的药膏涂抹。
用苦瓜、阿魏、蓖麻子和石榴皮制成的药膏涂抹。或者将这些与楝树叶和那列商一起用蜂蜜调制成药膏涂抹伤口。
对于耳朵断裂，要先清洁，然后用无瑕疵的血液和合适的绷带连接。连接后要立即切除并清洁。然后在发际处打结，切断耳垂并使其光滑。要切断并保护好。
要使接合处平整，不能有高低不平。涂抹酥油和蜂蜜，用棉花垫好，用线适度松紧地绑扎。要撒上止血药粉，并遵循相应的生活方式。
七天后，用未煮过的芝麻油涂抹并解开棉花。这样能使其恢复良好，长出毛发，接合处平整牢固，大小适中且无病痛，逐渐使耳朵生长。
鱼鳃、蛇蜕皮、小鸟、普利哈提果实、两种黄色谷物、婆罗树、毕毕凌、天仙子、黄芥子、苦瓜根、夹竹桃、芦荟、七叶树、木苹果、黑土、蜂巢、小鸟、水生虫肉、以及芝麻茎，
将这些与药膏和芝麻油，以及水牛油、大象和马的尿一起煮制，涂抹后能最大程度地促进耳朵生长。
然后对于年龄适合的人，清洁后治疗耳朵断裂。从面颊上切下与鼻子等高的皮肉，将靠近耳朵的皮肉削薄。
然后用带棉线的针缝合面颊。切除鼻子后剃光，用从面颊切下的皮肤仔细缝合鼻子。为了能用口呼吸，要在鼻子里插入导管。
之后涂抹温热的芝麻油。用调制蜂蜜的药物涂抹伤口。还要撒上其他研磨成细粉的止血药。然后涂抹酥油和蜂蜜，包扎好并指导生活方式。

།བཅིངས་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ། །དེ་ནས་གནས་སྐབས་ཤེས་བྱས་ནས། ། རྨ་གསར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱ། །རྨ་འབྱོར་སྣ་ཡི་ཉེ་འཁོར་གྱི། །ཤ་ལྷག་ལེགས་པར་གཅད་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཙེམ། །དམའ་བ་དག་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ། །བཅད་མ་ཐག་ལ་ཅི་རིགས་པར། །བཞག་སྟེ་ཆོ་ག་འདི་ཉིད་བྱ། །མཆུ་བཅད་པ་ལ་སྦུ་གུ་དག་།མ་གཏོགས སྣ་སྦྱར་བཞིན་དུ་བྱ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་སྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

应当讲述包扎处理方法。然后了知时机，
进行新伤治疗仪轨。在鼻子周围的
伤口处，应当妥善切除多余肉。
然后要非常仔细地缝合。
低陷处也要提升。刚切除后，
根据情况安置后进行此仪轨。
对于切除的嘴唇，除了管子外，
应当如鼻子接合一样处理。
此为《医方明鉴·八支精要》之外篇第十八章。
接下来讲解鼻病的诊断要点。

།བ་མོ་རླུང་དང་རྡུལ་དང་ནི། །སྨྲ་དྲགས་གཉིད་ལོག་གཉིད་ཡར་དྲགས། །སྔས་ནི་མཐོ་དང་ དམའ་དྲགས་དང་།།ཆུ་གཞན་འཐུངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཆུ་མང་འཐུངས་དང་ཉལ་པོ་དང་། །སྐྱུགས་དང་མཆི་མ་བཀག་པ་ཡིས། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་འཁྲུགས་ནས། །སྣ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་། །ཆམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འཕེལ་ན་ཟད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ལ་རླུང་ གྱུར་ཆམ་པ་ནི།།ཁ་སྐམ་སྦྲིད་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །སྣ་འགགས་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། །མུར་འགྲམ་སོ་དང་ཀླད་པ་དང་། །སྨིན་མ་ནས་ནི་སྣ་རྩེའི་བར། །སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །སྐད་འགགས་རིང་ནས་སྨིན་པ་དང་། །མཆིལ་སྣབས་གྲང་བར་འཛག་པ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་ སྐོམ་དད་རིམས་ཀྱིས་འདེབས།།མགོ་འཁོར་སྣ་ནང་འབྲུམ་པ་འབྱུང་། །སྣ་རྩེ་གནག་ཅིང་དྲོ་ལ་རྩུབ། །མཆིལ་སྣབས་དམར་སེར་འཛག་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །སློན་ཞིང་ལུས་ལྕི་ཡི་ག་འཆུས། །ཁ་མངར་བྲོ་ཞིང་གཡའ་བ་དང་། །མཆིལ་སྣབས་སྣུམ་ དཀར་སྐ་བ་འཛག་།འདུས་གྱུར་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །རྒྱུ་མེད་འཕེལ་དང་འགྲིབ་པར་བྱེད། །ནད་ཁྲག་སྣ་ཡི་རྩར་ཞུགས་ནས། །ཆམ་པས་འདེབས་པར་བྱེད་འགྱུར་བ། །བྲང་ན་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། །མིག་དམར་དབུགས་ཀྱི་དྲི་མི་ཞིམ། །མིག་དང་རྣ་བ སྣ་གཡའ་ཞིང་།།འདི་ནི་མཁྲིས་གྱུར་མཚན་ཉིད་ལྡན། །ཆམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་གསོས་ན། །གནོད་པ་མི་བཟད་སྐྱེད་བྱེད་འགྱུར། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བླ་བརྣན་ནི། །འཕེལ་བས་དབང་པོ་ཀུན་གནོད་བྱེད། །མེ་དྲོད་ཉམས་ཉེས་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་བྲང་དང་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་། གློ་བུར་དུ་ནི་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས། །ཁ་དྲི་ང་ཞིང་སྐམ་པར་བྱེད། །སྣ་ནང་འདྲུལ་ཞིང་སྐམ་པ་དང་། །ཡང་ཡང་སྣ་འགགས་དག་པར་བྱེད། །སྣབས་ནི་རྣག་འདྲ་དཀར་ཞིང་དམར། །དུད་པ་ཅན་ནི་འཛག་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་སྲིན་བུ་སྣུམ་ཞིང་རིང་། །དཀར་ཞིང་ཕྲ་བ་འབྱུང་བར བཤད།།དེ་སྨིན་མཚན་མ་ལུས་ཡང་ཞིང་། །སྦྲིད་པ་ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་། །སྣབས་ནི་སྦྱིན་ཞིང་སེར་བ་དང་། །དྲི་དང་རོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན། །སྣར་ནི་རྣོན་པོ་བརྔུབས་པ་དང་། །ཉི་འོད་སྐུད་པ་རྩ་སོགས་དང་། །རླུང་འཁྲུགས་བྱེད་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །སྣ་ཡི་མཚུལ་པར་ཞུགས་གྱུར་ པས།།བསྐྱོད་དེ་རླུང་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །སུམ་མདོར་ཞུགས་འགྱུར་འགགས་ནས་ནི། །ལྡོག་ནས་མི་བཟད་སྦྲིད་པ་ནི། །སྣབས་འཛག་བཅས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྣ་ཡི་བུ་ག་སྐམ་བྱེད་ཅིང་། །རླུང་གིས་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྣ་ནང་གྲ་མས་གང་སྙམ་སེམས། །དབུགས་ འབྱུང་དཀའ་བར་གྱུར་པ་དེ།།སྣ་སྐམས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། །སྣ་རྒྱས་པ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་བ། །སྣ་ནི་བཀག་པ་འདྲར་སེམས་ཤིང་། །རླུང་གིས་འགག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་འགགས་པ་ལས། །བུ་ག་གདངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། །མཁྲིས་པས་སྣ་ ཁུང་རྣགས་གྱུར་པ།།ཤ་ལྤགས་ཚ་ཞིང་གཟེར་དང་བཅས། །དེ་ནི་སྣ་ཡི་ཤུ་བར་བཤད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཆུ་སེར་ནི། །ཆུ་འདྲ་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དང་། །མཆོག་ཏུ་མཚན་འཛག་དེ་མིང་ཅན། །བད་ཀན་འཕེལ་བས་སྣ་ཁུང་དུ། །བུ་ག་འགགས་ཤིང་ཆམ་པ་སྐྱེད། །དབུགས་ ནི་ངར་ངར་པོར་འབྱིན་ཞིང་།།ཆམ་པ་ལས་ཀྱང་ནད་ཚབས་ཆེ། །སྣ་ལས་ལུག་ལྟར་རྣག་འཛག་ཅིང་། །རྒྱུན་དུ་སྦྱིན་བག་སེར་པོ་དང་། །སྨིན་མའི་རྣག་ནི་འཛག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཡི་སྣ་ནི་སྣབས་བཅས་ཡིན། །ཁྲག་གི་སྣ་ནི་ཚིག་སྙམ་སེམས། །ཕྱི་དང་ནང་དུ་རེག་མི་བཟོད། །དུ་ བ་ལྟ་བུའི་དབུགས་འབྱིན་པ།།བསྲེགས་འདྲ་དེ་ནི་འབར་བ་ཡིན། །རྐན་གྱི་ཕུགས་སུ་ནད་འཁྲུགས་པས། །རླུང་ནི་ཁ་དང་སྣ་ནས་འབྱུང་། །

风、尘土、说话过多、睡眠不足、睡眠过多、枕头过高或过低、饮用他人的水、饮水过多、房事、呕吐、抑制眼泪，这些原因会导致风大的病症发作，使鼻子变硬，引起感冒。如果加重会导致消瘦。
其中风引起的感冒症状是：口干、频繁打喷嚏、鼻塞疼痛、腮部、牙齿、脑部、从眉毛到鼻尖感觉有虫子在爬，声音嘶哑、久病成熟、流出冷鼻涕。
胆引起的感冒症状是：口渴、发烧、头晕、鼻内生疮、鼻尖发黑发热发干、流出黄红色鼻涕。
痰引起的感冒症状是：咳嗽、呼吸不畅、身体沉重、食欲不振、口甜、发痒、流出油腻的白色稀薄鼻涕。
三者混合的症状具有以上所有特征，无故增减。病血进入鼻血管后引起感冒，胸部无感觉、眼睛发红、呼吸有异味、眼耳鼻发痒，这是胆引起的特征。
所有感冒如果不治疗，会引起难以忍受的危害。如前所述的上述症状如果加重会损害所有感官，火力减弱呼吸不畅，咳嗽胸部和肋部疼痛。
突然剧烈发作时，口臭且干燥，鼻内腐烂干燥，反复鼻塞，流出类似脓液的白色和红色带烟雾状的鼻涕。据说这时会出现油腻、细长的白色虫子。
成熟的症状是：身体轻盈、喷嚏停止、鼻涕变稠变黄、能感觉到气味和味道。
由于在鼻子里吸入刺激性物质、阳光、线头、草等，以及其他引起风动乱的原因进入鼻腔，搅动引起风动乱，进入三岔路口后堵塞，返回后引起难忍的喷嚏和流鼻涕。
使鼻孔干燥，风引起痰的产生，感觉鼻内充满碎屑，呼吸困难，这称为鼻干症。鼻肿大时会出现，感觉鼻子像被堵住，风会造成堵塞。
由于呼吸吸气受阻，像孔洞张开一样。胆引起的鼻腔化脓时，肉皮发热并伴有疼痛，这称为鼻疮。痰引起的水黄病，流出像水一样的液体，尤其在夜间流出，这就是它的名称。
痰增多时在鼻孔中，堵塞孔道并引起感冒。呼吸发出呼呼声，比感冒症状更严重。从鼻子流出像羊一样的脓液，经常流出黄色粘液，眉毛处流脓，其鼻子带有鼻涕。
血性鼻病感觉像烧灼一样，内外触摸都难以忍受。呼出如烟一样的气息，像烧灼一样的称为燃烧症。病在上颚深处发作时，风从口鼻中出来。

།རླུང་ནི་ཁ་དང་སྣ་ནས་འབྱུང་། །མཆིལ་སྣབས་དྲི་ང་འབྱུང་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་སྣ་ནད་རུལ་པ་ཡིན། །འདུས་པའམ་སྣད་པ་ལས་གྱུར་པའི། །རྣག་དང་ཁྲག་ནི་སྣ་ནས་འཛག་། མགོ་བོ་ཚ་ཞིང་ན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་རྣག་ཁྲག་ཅན་ཞེས་བཤད། །རླུང་གིས་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་དག་།སྣ་ནི་སྐམས་པར་གྱུར་པ་ལས། །བད་ཀན་སྐམས་ཏེ་གོང་པོར་གྱུར། །དེ་ནི་བསྒོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུམ་བུ་ཐོར་བུ་ནད་གཞི་ཡི། །མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་དག་ལས་དབྱེ། །ཀུན ལས་དབུགས་འབྱུང་དཀའ་བ་དང་།།རྒྱུན་དུ་ཆུ་འཛག་སྦྲིད་པ་འབྱུང་། །སྣ་འགགས་ལྟ་བུར་སྨྲ་བ་དང་། །སྣ་ནས་རྣག་འཛག་ཀླད་པ་ན། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལས། །ཆམ་པ་མ་རུངས་འཚོ་བ་ཙམ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ བཅུ་དགུ་བའོ།། །།དེ་ནས་སྣ་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

风从口鼻而出，出现浊涕臭气，此乃腐烂性鼻病。
由积聚或挤压所致，脓血从鼻流出，头部发热疼痛，此称为脓血性鼻病。
由风胆痰三者，致使鼻部干燥，痰液干结成块，此称为鼻塞病。
疱疮和疹子等病症，其特征如何区分？
所有症状中均有呼吸困难，经常流涕且打喷嚏，说话如鼻塞状，鼻流脓液且脑部疼痛。
如是十八种症状中，重感冒仅能维持生命。
此为《医方明鉴·八支要诀》后续篇第十九章。
今当讲述鼻病之治疗方法。

།སྣ་ནད་ཀུན་ལས་དང་པོར་ནི། །རླུང་མེད་ཁང་པར་འདུག་ནས་ནི། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་དང་སྐྱུག་སྨན་དང་། །དུད་པ་བརྔུབ་དང་མཁུར་བཀང་བསྟེན། །གོས་ནི་ལྕི་ཞིང་དྲོ་བ་བགོ་།མགོ་བོ་ཤིན་ཏུ་མཐུག་པས་དཀྲི། ཁ་ཟས་ཡང་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་སྣུམ། །དྲོ་བ་དང་ནི་བསྐ་བ་བཟའ། །བུ་རམ་འོ་མ་སྐམ་སའི་ཤ་།ལན་ཚྭ་ཚ་བ་གསུམ་ཤས་ཆེ། །ནས་དང་གྲོ་ནི་མང་པོ་དང་། །ཞོ་དང་སེ་འབྲུའི་ཁུ་བ་བསྟེན། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུའི་ཁུ་བ་དང་། །ཀུ་ལངྠ་ཡི་ཁུ་བའང་བསྔགས། །རྩ་བཅུའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ མམ།།ཆང་སྙིང་དངས་མ་བླུད་པར་བྱ། །ཙ་རོང་ཨགྣི་མནྠ་དང་། །ཤུ་དག་ཟི་ར་གོ་སྙོད་སྣོམ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་ཚ་བ་གསུམ། །དབྱི་མོ་ད་ཏྲིག་སྟར་བུ་དང་། །ཟིར་ཙི་ཏྲ་སྲང་གཉིས་གཉིས། །ཤིང་ཚ་གནྡྷ་བྷ་ད་དང་། །སུག་སྨེལ་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། །བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་ ལྔ་བཅུ།།བསྐོལ་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི། །ཟོས་ན་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ལུ་བ་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །སྐད་སྙན་ཡི་ག་འབྱེད་མཆོག་ཡིན། །ཤུ་ཏིའི་ཤུན་པ་བ་ལ་དང་། །སོ་ན་ཀ་དང་ཨེ་རཎྜ། །བིལ་བའི་རྩ་བ་དོང་གྲར་བཅས། །ཞག་མར་སྤྲ་ཚིལ་ དུད་པ་བརྔུབ།།ཡང་ན་ཕྱེ་དང་མར་དང་བཅས། །ཁམ་ཕོར་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བཅུག་།བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱ། །ཁྲུས་དང་མྱ་ངན་ཁྲོ་བ་དང་། །ཤས་ཆེར་གཉིད་ལོག་ཆུ་གྲང་སྤང་། །རླུང་གྱུར་ཆམ་པ་རླུང་འཇོམས་པའི། །སྨན་ནི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། །ལན་ཚྭ་ལྔ་ནི་བསྐོལ་ བའམ།།བི་ད་རི་སོགས་སྡེ་བསྐོལ་བླུད། །དུགས་དང་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་བྱ། །གཞོགས་བྱེད་ནར་བཤད་གསོ་བའང་བྱ། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་ཐུག་པ་ནི། །མར་སར་མངར་བའི་སྨན་བསྐོལ་བླུད། །སྨན་ཆུ་བླུགས་ཤིང་བྱུག་པ་དང་། །ནུས་བསིལ་གྲང་མོ་དག་གིས་ བྱ།།ད་བའི་ཤུན་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤི་རི་པརྞི་པྲི་ཡདྐུ། །ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་ཏིལ་མར་གྱི། །བཅུ་འགྱུར་འོ་མ་སྐྱེར་བར་བཅས། །བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྨྱུང་བ་དང་། །ཡུངས་ཀར་ལྡེ་གུས་མགོ་བསྐུའམ། །ཐལ་སྨན་བཅས་པའི་ མར་བླུད་དེ།།སློན་གཞུག་རྒྱམ་ཚ་ཚ་བ་གསུམ། །བྱི་དོང་ག་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཟི་ར་ར་གཅིན་སྦྱར་བ་ཡི། །སྣ་སྨན་དག་ནི་གཏོང་བར་བྱ། །འདུས་གྱུར་ཚ་དང་རྣོ་སྦྱར་བའི། །མར་གྱི་སྣ་སྨན་བླུགས་པས་གསོ། །གཅོང་ཆེན་སྲིན་གསོའི་རིམ་གྱིས་ནི། །ཆམ་པ་མ་རུང་འཚོ་ཙམ་ བྱ།།ཚ་བ་གསུམ་དང་ཨེ་རཎྜ། །ཐང་ཤིང་རུ་རྟ་བྱི་དོང་ག་།བོང་ང་དཀར་པོ་ཨིང་གུ་དང་། །དུར་བྱིད་པར་ཏ་ཀའི་ས་བོན། །ཉུངས་ཀར་ཉེའུ་འཕྲལ་རུས་པ་དང་། །གྷི་མནྡྲའི་མེ་ཏོག་དང་། །པི་ལུ་ཤི་ཀྲུའི་ས་བོན་དང་། །རྟ་སྦངས་ཁུ་བ་གཅིན་དང་ནི། །གླང་པོའི་གཅིན་དང་གཅིག་ཏུ་ སྦྱར།།ཟར་མའི་སྐུད་དཀྲིས་རེང་བུ་ཡི། །དུད་པ་ཁ་དང་སྣ་ནས་བརྔུབ། །སྨིན་དང་སྦྲིད་པ་འབྱུང་ཞེས་པ། །སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་བུད་པས་ཕན། །བཅའ་སྒ་རུ་རྟ་པི་པི་ལིང་། །རྒུན་འབྲུམ་བྱི་དོང་གའི་ལྡེ་གུ། །མར་རམ་ཏིལ་མར་བཅས་བསྐོལ་བའི། །སྣ་སྨན་སྦྲིད་པ་རྣགས་པ་སེལ། ། སྣ་སྐམས་པ་ལ་བ་ལའི་མར། །བཏུང་སོགས་ཤ་ཁུར་སྦྱར་བ་བཟའ། །སྣུམ་གྱི་དུད་པ་དུགས་ཀྱིས་གསོ། །སྣ་རྒྱས་ལ་ཡང་ཆོ་ག་འདིའོ།

对于一切鼻病，首先应该在无风的房间里待着，使用油疗法、热敷、催吐药、吸入烟气和漱口。
应穿厚重暖和的衣服，头部要用厚布包裹。食物要食用清淡酸咸油腻、温暖和涩味的食物。
糖、牛奶、干肉、盐和三辛香要多食用，大麦和小麦要多吃，酸奶和谷物汤要服用。
萝卜嫩芽汁和枸杞汁也受推崇。十种根茎的温和汤汁或者清澈的酒精精华都可饮用。
将茶荣、火神草、白芷、孜然、胡椒、芦荟叶、三辛香、乌头、大黄、星布、孜然、枳实各二两，
肉桂、甘地巴达、豆蔻各二两，陈年糖五十两，煮成丸剂。
服用后可以治疗感冒、呼吸不畅、痰咳、咳嗽，是改善声音和开胃的最佳药物。
生姜皮、芭拉、索纳卡、蓖麻、木苹果根和冬瓜，加上脂肪和油脂制成烟气吸入。
或者将粉末和酥油混合，放入碗中燃烧，吸入其烟气。
应避免沐浴、忧愁、发怒、过度睡眠和冷水。
对于风性感冒，应服用抑制风的药物煎煮汤剂，或者五种盐的煎煮液，或者毗达利等类别的煎煮液。
要进行热敷、鼻药等治疗，也要进行按摩等上述治疗方法。
对于血胆引起的感冒，应在新鲜酥油中煎煮甜味药物服用，使用药水冲洗和涂抹，要用具有清凉功效的冷疗法。
达瓦树皮、三果、希利帕尼、普利扬古、甘草、白芷，加入芝麻油十倍量的牛奶和醋煎煮后制成鼻药使用。
对于痰性感冒，应禁食并用芥子膏涂抹头部，或服用含有灰药的酥油。
将岩盐、三辛香、毕东迦、毒母、孜然、牛尿混合制成的鼻药使用。
对于混合性感冒，用温热和辛辣配制的酥油鼻药治疗。
对于慢性感冒，按照虫病治疗方法，仅能维持生命。
三辛香、蓖麻、檀香、茯苓、毕东迦、白附子、阿魏、土茯苓、帕塔卡种子、
芥子、小茴香骨、甘地曼德拉花、毗卢、希克如种子、马粪汁、尿液和大象尿混合，
用麻线包裹成条状，从口鼻吸入其烟气。
对于成熟和打喷嚏的症状，使用强效鼻药有效。
白芷、茯苓、胡椒、葡萄干、毕东迦制成糊状，与酥油或芝麻油一起煎煮的鼻药可以治疗打喷嚏和化脓。
对于鼻干，应服用芭拉油，食用与肉汤混合的食物，用油烟熏蒸和热敷治疗。对于鼻肿胀也使用这种方法。

།སྣ་རྣགས་འབར་ལ་མཁྲིས་འཇོམས་སྨན། །ཆུ་འཛག་སྣ་སྨན་སོགས་རྣོས་བྱ། །རྣགས་ཅན་ལ་ནི་བད་ཀན་གྱི། །གསོ་བ་དང་ནི་འདྲ་བར བྱ།།རྒྱ་སྐྱེགས་དང་ནི་ཀརཉྫ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་བྱི་དང་ག་།ཤིང་ཀུན་བུ་རམ་པི་པི་ལིང་། །ལུག་ཐུག་གཅིན་སྦྱར་སྣ་སྨན་ནི། །སློན་བྱས་འོག་ཏུ་གཏང་བར་བྱ། །ཤི་ཀྲུ་དནྡ་བྲི་ཧ་ཏི། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ལྕེ་མྱང་ཚ། །བྱེའུ་རུག་ཕ་དང་བྱི་དང་ག། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་ཡང་། ། བཏང་ན་མཆོག་ཏུ་ཕན་པ་ཡི། །རྣག་དང་ཁྲག་ཅན་སར་པ་ནི། །ཁྲག་གི་ཆམ་པ་ལྟ་བུར་གསོ། །ཤིན་ཏུ་འཕེལ་ལ་རྨ་འཁྱིམས་ལྟར། །འབྲུམ་བུ་རྨེན་བུ་ཚ་བ་ལ། །དན་ཏི་དུར་བྱིད་ལྕེ་མྱང་ཚ། །ལྡོང་རོས་དང་ནི་བི་པི་ལིང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ཡི་ལྡེ་གུ་ནི། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཡི། ། རེང་བུ་སྣར་ནི་གཞུག་པར་བྱ། །ཤི་ཀྲུ་ལ་སོགས་སྣ་སྨན་ཡང་། །རྣག་ཅན་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཉ་དང་མ ཧེ་ཕག་གི་ནི།།ཤ་དང་ལ་ཕུག་རྗེན་པ་དང་། །མ་ཤའི་སྲན་ཚོད་འོ་མ་ཞོ། །ཆ་དང་བུ་རམ་ཤིང་ཀུན་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་ཁ་སྦུབས་ཉལ་བསྟེན་དང་། །སོ་ཤིང་གིས་སྣད་གོམས་པ་སྤོང་། །དུད་བ་མཁུར་བཀང་སྐྱུགས་པ་དང་། །གཏར་ག་དབུག་ནི་ཉེས་པ་ཡི། །བད་ཀན་ ཤས་ཆེའི་ནད་འཁྲུགས་པས།།ཁ་ཡི་ནང་གི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །དེ་ལ་རླུང་གིས་མཆུ་གས་འགྱུར། །མཆུ་རལ་བ་ཡི་ནད་ཅེས་བཤད། །རླུང་གིས་མཆུ་ལ་གནོད་གྱུར་པ། །མཆུ་སྲ་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན། །མཆུ་གས་རྡོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་མཆུ་འཁྲུགས་ ཡིན།།མཁྲིས་པ་ཚ་བ་མི་བཟོད་སེར། །འབྲུམ་ཕྲན་ཉུངས་ཀར་འདྲ་བས་ཁྱབ། །མྱུར་སྨིན་མང་དུ་རྣགས་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་གྲང་བ་ཡིས། །མི་བཟོད་ལྕི་ཞིང་སྐྲང་བ་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་དཀར་པོས་ཁྱབ་པ་ཡིན། །འདུས་གྱུར་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་། །དྲི་ངའི་སྤྱི་བག་ འཛག་པ་དང་།།གློ་བུར་ཤས་ཆེར་སྐྲང་ཞིང་ཞུམ། །ན་དང་མིན་རྣག་མི་སྙོམས། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་། །ཁྲག་གི་མདོག་དང་འདྲ་བ་དང་། །འདི་ལ་འབྲ་གོ་ལྟ་བུ་ཡི། །ཁྲག་ཟད་ཆུ་བུར་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཤ་གྱུར་ཤ་ཡི་གོང་པོ་འདྲ། ། རིམ་གྱིས་སྲིན་བུ་སྐྱེ་ཞིང་འགུལ། །ཚིལ་གྱུར་གཡའ་ཞིང་འདྲུལ་བ་དང་། །སྐྲང་འཇམ་ཏིལ་མར་ལྟ་བུར་འཛག་།སྣད་པ་ལས་གྱུར་གས་པ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱེ་འགྱུར་ལ། །སླར་ཡང་འདྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། །མཆུ་ནི་གཡའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས པ་ལས།།ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུར་འབྱུང་། །མཁུར་བའི་འབྲས་འབྱེད་སྐྲང་ཞིང་བརྟན། །མཁུར་བ་ཚ་ཞིང་རིམས་དང་བཅས། །རླུང་གྱུར་སོ་ནད་དྲོ་ལ་སྲེད། །གྲང་བས་རེག་ན་ལྷག་པར་ན། །གཟེར་ཞིང་བཅག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །གྲང་བས་ཞིག་པ་དེ་བཤད་དོ།

对于鼻脓发炎和胆病的治疗药物，应使用滴鼻药等锐利的药物。对于有脓的病症，应如同治疗痰病一样。
使用没药、诃子、诃梨勒、毕拨、阿魏、糖、胡椒，配以羊肉汤和尿液制成的滴鼻药，应在前述治疗之后使用。
使用白芥子、檀香、土茯苓、三辛香、岩盐、小茴香、毕拨，用芝麻油煎煮成的滴鼻药，使用后效果极佳。
对于新发的脓血症，应如同治疗血性感冒一样治疗。
对于严重恶化的、如同疮疡般的肿块和发热，应将旃檀、土茯苓、岩盐、没药和胡椒、枳椇制成药膏，与酥油和蜂蜜调和后制成药条插入鼻中。
白芥子等滴鼻药也在治疗脓症的章节中已经讲述过。
这是《医论八支精华》后续篇第二十章。
接下来讲解口腔疾病的诊断要点。
鱼肉、水牛肉、猪肉、生萝卜、豆类汤、牛奶、酸奶、酒、糖、阿魏、小粒果实，俯卧睡眠，过度使用牙签，习惯性吸烟、含满口腔、呕吐，以及不当放血等，会导致痰病加重而引起口腔疾病。
其中，由风引起的会使嘴唇开裂，称为嘴唇裂伤病。风对嘴唇的损害会使嘴唇变硬，病情严重。嘴唇开裂、破损、发黑且粗糙是嘴唇紊乱的表现。
胆病引起的症状有发热难忍、发黄，遍布如芥子般的小疱疹，快速成熟化脓。
痰病引起的症状有寒冷难忍、沉重、肿胀，遍布白色小疱疹。
混合性病症表现为多样化症状，流出臭味分泌物，突然严重肿胀后萎缩，疼痛与否不均匀，脓液不一。
血病引起的症状有出血、呈血色，会出现如豌豆般的血泡。
肉症如同肉块，逐渐生虫并蠕动。脂症有瘙痒和腐烂，肿胀柔软，流出如芝麻油般的液体。
由过度摩擦引起的症状有开裂，反复裂开后又愈合，并伴有瘙痒。
由风和痰混合引起的症状会出现如水泡般的疱疹。腮部肿块分离肿胀且坚硬，腮部发热并伴有发烧。
风引起的牙病有发热感且渴望温暖，遇冷触碰时疼痛加重，疼痛如同断裂般，这就是所说的寒性坏死。

།རླུང་དང་ཆུ་ ཡིས་སོ་བརྩེ་པ།།གྲང་དང་སྐྱུར་བ་མི་བཟོད་པར། །སྐྱུར་བ་ཟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར། །ནད་བཅས་འགུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སོ་གས་སོ་ནི་ཟེགས་པ་དང་། །ན་ཞིང་ཟུག་ལ་གཡོ་བ་ཡིན། །སོ་འགུལ་སོ་ནི་གཡོ་བ་དང་། །ཟ་བའི་ཚེ་ན་ལྷག་པར་ན། །སོ་སྟོ་སོ་ནི་མི་ སྡུག་པར།།སོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སོ་ལྷག་སོ་ནི་སྐྱེས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བཤད། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ན་ནི། །ན་ཞིང་སྐྱེས་ནས་དེ་ཞི་བྱེད། །མ་བཀྲུས་སོ་ཡི་དྲི་མའམ། །བད་ཀན་རླུང་གིས་སྐམས་པ་ལས། །དྲི་ང་བརྟན་གྱུར་སོ་དྲེག་ཡིན། ། དེ་ནི་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས། །སོ་ནི་དུམ་བུར་ཟེགས་གྱུར་པ། །གྲུགས་ཤིང་སོ་ནི་གོགས་པ་ཡིན། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རླུང་གིས་སོ། །སྔོན་པོར་གྱུར་པ་སོ་སྔོན་ཡིན། །ནད་ཀྱི་རླུང་ནི་ཤས་ཆེར་འགྱུར། །རྩ་བར་བཅས་པའི་སོ་ལ་བརྟན། །སོ་དབུས་སྐམས་ཏེ་སྟོང་པར་བྱས། སོ་ནི་ཟས་ཀྱི་དྲི་མས་གང་། །རུལ་བས་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ནི། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་འོག་ཏུ། །རྒྱུ་མེད་བརྣག་དཀའ་ལྡང་དུབ་ཅན། །སྦོམ་ཆེ་གནག་ལ་ཤས་ཆེར་ན། །བཅད་པ་འདྲར་སྣང་རྣག་ཁྲག་འཛག་།དེ་ནི་སོ་སྲིན་ཅན་ཞེས་བྱ། །བད་ཀན་དང་ནི་ཁྲག་གིས་རྙིལ། །རྣགས ཤིང་རུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།།མཉེན་ལ་ཟགས་ཤིང་གནག་པ་དེ། །གྲང་བས་ཉེན་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཁྲག་མཁྲིས་རྣགས་པ་ལས་བྱུང་བ། །རྙིལ་ནི་ཚ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཁྲག་གིས་སྐྲངས་པ་མཐོ་བ་དང་། །གཡའ་ཞིང་ཁྲག་ནི་འཛག་པ་དང་། །ཁྲག་ཆད་ནས་ནི་རྒྱས་ པར་འགྱུར།།སོ་ན་འགུལ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཁ་དྲི་མནམ་གྱུར་ཉེར་བདར་ཡིན། །སོ་ནི་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐད་ཀར། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྒྱ་ཤུག་ཙམ། །སྐྲངས་པ་སྲ་ཞིང་མི་བཟད་ན། །མྱུར་དུ་སྨིན་པ་སོ་འབུར་ཡིན། །རྙིལ་ནི་ནད་བཅས་ཁྲག་གིས་ནི། །ཕྱི་དང་ནང་ དུ་སྐྲང་ཞིང་ལྕི།།ན་ཞིང་ཚ་ལ་གས་པ་ལས། །རྣག་ཁྲག་འཛག་སོའི་ཁོང་འབྲས་ཡིན། །སོ་རྩར་ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་ནད། །སྐྲང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། །ཁ་ཆུ་འཛག་ཅིང་རྙིལ་འདྲུལ་བ། །ཁོང་སྟོང་གི་ནི་ནད་ཅེས་བྱ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་རིམས་དང་བཅས། ། རྣག་དང་བཅས་པའི་ཁྲག་འཛག་ལ། །སོ་ཡི་སྤྲེལ་མཚམས་ཞིག་པ་ནི། །ཁོང་སྟོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་དོ།

风和水使牙齿敏感，不能忍受冷和酸，因食用酸性食物而引起，伴有病痛且会动摇。
牙裂是牙齿碎裂，疼痛刺痛且摇动。牙动是牙齿摇动，在进食时特别疼痛。
牙缺是牙齿不美，牙齿会重新生长。牙多是牙齿生长，这也称为增生。
在生长的时候，会疼痛，生长后会平息。
未刷牙的污垢或因风干燥痰液，形成坚固的异味即为牙垢。由于疏于处理，
牙齿碎裂成块，损坏的牙齿即为蛀牙。血、胆和风使牙齿，
变成蓝色的是蓝牙。病态的风力增大，牢固地附着在带有根部的牙齿上。
牙齿中间干燥成空，牙齿被食物污垢充满。因腐烂而产生微小的虫子，
之后，无故难忍且疲惫，粗大发黑且剧痛，似被切割般流脓出血，
这称为虫牙。痰液和血液腐烂，化脓腐烂，
柔软渗漏发黑，据说是受寒所致。
由血胆化脓所产生的腐烂会发热，血液肿胀隆起，
发痒且流血，血止后会肿胀。
牙痛摇动但病情轻微，口臭是牙周炎。
牙齿两个或三个直接，因痰液而起如枣核大，
肿胀坚硬难忍疼痛，快速成熟的是牙突。腐烂伴有病态的血液，
内外肿胀且沉重，疼痛发热裂开后，流脓出血的是牙内脓肿。
牙根因血胆所生病，肿胀且伴有病痛，
流涎且牙龈腐烂，称为空洞病。
由三病合并所致伴有发热，流出带脓的血液，
牙齿间隙破坏的，称为大空洞。

།བད་ཀན་གྱིས་ནི་སོ་ཡི་མཐར། །ཤ་མཛེར་ལྟར་སྐྲང་འགྲམ་པ་དང་། །རྣ་བ་ན་བྱེད་སྤྱོད་ལམ་ཉམས། །དེ་ནི་ཤ་ལྷག་ཅེས་བྱར་བཤད། །རྙིལ་ནི་བདར་བར་འགྱུར་པ ལས།།ནད་ཚབས་ཆེན་པོར་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །གང་ཞིག་སོ་ནི་འགུལ་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྣད་པ་ལས་བྱུང་ཡིན། །རྙིལ་ལ་བརྟེན་པར་བྱེད་པའི་ནད། །གསོར་རུང་ཡལ་བར་བོར་བ་གང་། །ནང་དུ་དེ་ནི་ནད་འཛག་པས། །དེས་ནི་རྒྱུན་ལམ་ཕྲ་བ་སྐྱེད། །དེ་ནི་ཡང་ཡང་རྣག་འཛག་ ཅིང་།།པགས་པ་ཤ་དང་རུས་པ་འབིགས། །དེ་ཡང་རང་རང་མཚན་ཉིད་ནི། །ཇི་སྐད་བཤད་པས་ལྔར་ཤེས་བྱ། །ལྕེ་ནི་ཤ་ཁའི་ལོ་ལྟར་རྩུབ། །ཚོར་བ་མེད་གས་རླུང་གནོད་ཡིན། །མཁྲིས་པས་ཚ་ཞིང་ནད་བཅས་འགྱུར། །མཛེར་པ་དམར་པོས་ཁྱབ་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་ གྱུར་ཤལ་མ་ལིའི།།ཚེར་མས་ཁྱབ་གྱུར་ལྕི་ཞིང་མཐུག་།བད་ཀན་མཁྲིས་པས་འོག་ཏུ་སྐྲང་། །མཐོ་ཞིང་གྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། །སྨིན་ན་ཉ་ཡི་དྲི་འདྲ་ལ། །ཤ་འདྲུལ་ཆུ་སེར་ཅན་ཞེས་བྱ། །ལྕེ་རྩའི་འོག་དང་འབྲེལ་པ་ནི། །སྐྲང་ཞིང་ལྕེ་ཡི་རྩེ་མོ་འདྲ། །མཛེར་པ་བྱུང་ཞིང་ ཁ་ཆུ་འཛག་།ལྕེ་ནི་རེངས་ཤིང་རྩུབ་པ་དང་། །གཡའ་དང་ནད་བཅས་ཚིག་མི་ཐོན། །ཟ་བར་མི་ནུས་ལྕེ་ལྷག་ཡིན། །དེ་དང་འདྲ་བར་ལྕེ་སྟེང་ན། །གནས་པའི་ཉེ་བའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ། །རླུང་འཁྲུགས་པ་ནི་རྐན་གྱི་ཤར། །འབྲུམ་ཕྲན་སྲ་ཞིང་ནད་བཅས འགྱུར།།མང་ཞིང་མཐུག་ལ་འཛག་པར་བཅས། །རྐན་གྱི་འབྲུམ་ཕྲན་ཞེས་དེ་བཤད། །བད་ཀན་ཁྲག་གིས་རྐན་ཕུགས་སུ། །ཉ་ཡི་ལྒང་པ་འདྲ་ཞིང་འཇམ། །འཕྱང་ཞིང་སྐྲངས་ལ་སྤྱི་བག་ཅན། །ཁ་ཟས་སྣ་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད། །ལྐོག་འགགས་སྐོམ་དང་ལུད་པ་དང་། ། སློན་བྱེད་ལྐོག་མའི་ཤ་ལྷག་ཡིན། །རྐན་གྱི་དབུས་སུ་ནད་མེད་ཤ།། འདུས་པ་རྐན་འདུས་ཞེས་བྱའོ།

痰饮在牙齿边缘，如肉疣般肿胀面颊和，耳朵疼痛行为异常，这就是所说的肉赘。
牙龈磨损之后，会引发严重疾病，任何牙齿动摇，那是由牙龈病引起。
依附于牙龈的疾病，可治而放任不管者，其病向内渗漏，因此会形成细小通道。
其会反复流脓，穿透皮肉和骨头，其又各自特征，如所说可知有五种。
舌如肉芽叶般粗糙，无感觉是风邪所害，胆病则发热并生病，遍布红色疣。
痰饮所致木棉树，遍布刺且沉重厚，痰饮胆病下部肿，高起且变硬，
成熟时如鱼腥味，称为肉烂带黄水。与舌根相连者，肿胀如舌尖。
生疣且流涎，舌僵硬且粗糙，发痒带病不出声，不能食为舌赘。
与此相似在舌上，所处称为近舌。风气紊乱在上颚，小疱坚硬且带病。
众多且厚有渗漏，称之为上颚小疱。痰饮和血在上颚，如鱼鳔般柔软。
下垂肿胀且湿润，使食物从鼻中出。喉堵渴咳痰，引起的是喉部肉赘。
上颚中央无病肉，聚集称为上颚聚。

།རྐན་གྱི་དབུས་སུ་པདྨ་འདྲ། །ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པ་ཆུ་བུར་ཡིན། །བད་ཀན་འཁྲུགས་པས་རིང་ནས་འཕེལ། །ནད་མེད་རུས་སྦལ་འདྲ་ཞེས་བྱ། །བད་ཀན་ཚིལ་གྱིས་རྒྱ་སྲན འདྲ།།ནད་མེད་བརྟན་པ་འབུར་བ་ཡིན། །མཁྲིས་པས་རྣགས་པ་སྨིན་ཞེས་བྱ། །རྣག་འཛག་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བ་ཡིན། །རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་ཚ་ཉོན་མོངས། །རྐན་སྐམ་དེ་ཡི་མིང་ཅན་ཡིན། །ལྕེ་དང་འབྲེལ་བ་ལྐོག་མའི་ནད། །ཤ་ཡི་མྱུ་གུ་མྱུར་འཕེལ་ཞིང་། །མི་བཟད་ ལམ་ནི་འགོག་བྱེད་པ།།མྱུར་གསོད་བྱེད་པ་གག་པ་ཡིན། །དེ་ནི་རླུང་གྱུར་ལྐོག་མ་ཁ། །སྐམ་བྱེད་འགྲམ་པ་རྣ་ནད་སྐྱེད། །མཁྲིས་པས་རིམས་སྐོམ་རྨོངས་བག་ཅན། །ལྐོག་འགགས་དུད་པས་བདུགས་སྙམ་སེམས། །མྱུར་སྨིན་མྱུར་དུ་འཕེལ་བ་དང་། །དམར་ཞིང་རེག་ན་མི་ བཟོད་བྱེད།།བད་ཀན་གྱིས་དཀར་འབྱར་བག་ཅན། །ཁྲག་གྱུར་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་པ་དང་། །མེ་མདག་འདྲ་ཞིང་རྣ་ནད་སྐྱེད། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་མཚན་ཉིད་མཚུངས། །འདུས་གྱུར་རྣག་ཕུགས་གཏིང་རིང་ཞིང་། །མཚན་མ་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་སྐྲངས་པ་ དང་།།རྨེན་བུ་རྒྱ་ཤུག་འདྲ་ཞིང་མཐོ། །གྲ་མ་ཚེར་མས་གར་སྙམ་བྱེད། །ལམ་འགག་བྱེད་པ་རྩ་བ་ཡིན། །ཟླུམ་ཞིང་མཐོ་ལ་ཚ་བ་དང་། །ལྐོག་མའི་ངོས་གནས་འདུས་པ་ཡིན། །འགྲམ་པའི་མཚམས་ནས་མགུལ་པའི་ནད། །རས་བལ་ས་བོན་ལྟ་བུར་ཟླུམ། །སྤྱི་བག་ནད་ཚབས་ ཆུང་བར་སྐྲང་།།སྲ་བ་མཆུ་རྩེ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ཕྱི་དང་ནང་དུ་མི་བཟད་སྐྲང་། །ལྐོག་མའི་ལམ་གྱི་གཏན་པ་འདྲ། །མགོ་ལྕི་སྣུམ་དང་ཁ་ཆུ་འཛག་།རིམས་སྐྱེད་ལྐོག་མཆུ་འཛིངས་པ་ཡིན། །སྐྲངས་པ་ཤས་ཆེར་མི་ན་ཞིང་། །ཆུ་ཞེང་དེ་འདྲ་གདུ་བུ་ཡིན། །ནད་ཀྱི་ལྐོག་མ་ ཤ་མཛེར་ནི།།གཅིག་གམ་མང་སྐྱེས་ནད་ཚབས་ཆུང་། །དབུགས་འབྱིན་དཀའ་ཞིང་ཟས་མིད་དཀའ། །རྩ་བ་ཆེ་བ་ལྐོག་མའི་མཚོན། །ཤ་ཡི་མཛེར་པ་མང་པོས་ཁྱབ། །རབ་སྐམ་ཚ་ལ་མགོ་བོ་ན། །མདུང་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །མཛེར་པས་ཁྱབ་པས་མདུང་འདྲ་ཡིན། ། ལྐོག་མ་ཀུན་ནི་མྱུར་ཁྱབ་ཅིང་། །མྱུར་སྐྱེ་མྱུར་སྨིན་ཤས་ཆེར་ན། །རུལ་བའི་རྣག་འདྲ་འཛག་གྱུར་པ། །སྐྲངས་པ་ལྐོག་མའི་ཁོང་འབྲས་པ་ཡིན། །ལྕེ་ཡི་མཐའ་མ་ལྐོག་མ་སོགས། །སྐྲང་ཞིང་སྨིན་པ་མེད་པའི་ནད། །བརྟན་པ་ཁྲག་གིས་སྐྱེད་བྱེད་པ། །ནད་མེད་ལྐོག་མའི་རྨེན་བུ་ཡིན། ། རླུང་དང་བད་ཀན་ཚིལ་གྱིས་ནི། །ལྐོག་མའི་ཕྱི་རོལ་ལྦ་བ་སྐྱེས། །དེ་ནི་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ། །རླིག་པ་ལྟར་འཕྱང་ན་བ་མེད། །དེ་ནི་རླུང་གྱུར་དམར་བའམ་གནག་།ན་ཟུག་རྩ་རིས་ནག་པོར་བཅས། །འཕེལ་བས་ལྐོག་མ་ཁ་སྐམ་ཞིང་། །ལྕེ་ཡིས་རོ་མི་ཚོར བར་བྱེད།།བད་ཀན་ལས་ལྕི་རེག་ན་གྲང་། །བརྟན་ཞིང་སྐྱ་ལ་གཡའ་དང་བཅས། །འཕེལ་ན་རྐན་དང་ལྐོག་མར་ཆགས། །ཁ་ནི་མངར་བ་བྲོ་བར་བྱེད། །ཚིལ་གྱུར་བད་ཀན་ལྟ་བུར་ན། །དེ་ནི་འཕེལ་འབྲི་ལུས་འདར་བྱེད། །འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི། །ལྐོག་མར་སྒྲ་བཅས་སྐད་ གསང་ཉམས།།བད་ཀན་གྱིས་ནི་རླུང་རྒྱུན་བཀག་།ལྐོག་སྐམ་སྐད་གསང་ཉམས་པ་དང་། །དཀའ་བས་དབུགས་འབྱིན་མོན་ཞུགས་སྙམ། །རླུང་ལས་སྐད་ཉམས་གང་ཡིན་འགྱུར། །རླུང་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བྱེད་པས། །ཁ་ནང་རྨ་ནི་འཕོ་བར་བྱེད། །དམར་ལ་རྩུབ་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། ། ལྕེ་ཡིས་གྲང་བ་མེ་བཟོད་ལྕི། །གས་ཤིང་ཚེར་མས་ཁྱབ་འདྲར་སྣང་། །ཁ་མནམ་གདངས་པར་དཀའ་བ་ནི། ཁ་ཡི་ཤུ་བ་ཞེས་བྱར་བཤད། །བད་ཀན་གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་སོགས་ཀྱིས། །འོག་ཏུ་གནོད་པར་བྱས་པའི་རླུང་། །གྱེན་འབྱུང་ཁ ནི་དྲི་མི་ཞིམ།།དེ་ནི་སྟེང་གི་རྐུབ་ཅེས་བྱ། །མཁྲིས་གྱུར་ཁ་ཤུ་ཁ་རྣག་ཅིང་། །



牙龈中央如莲花，由血所生为水泡，痰病发作久而增，无病如龟壳般形，痰浊脂肪如豌豆，无病坚实隆起状，胆病化脓称已熟，脓流病情严重者，风胆所致热恼苦，牙龈干燥此名称。
与舌相连喉咙病，肉芽迅速增长时，难忍阻塞通道者，速致死亡为喉痹。此为风生喉口干，致使腮部耳病生，胆致热渴昏沉状，喉阻如被烟熏感，速熟迅速增长时，红色触摸难忍受。
痰浊所致白粘性，血变遍布疱疹时，如火炭般生耳病，胆病所生特征同，聚集脓深难及处，具足一切诸征状，痰浊偏重肿胀时，淋巴如枣高隆起。
如被针刺般感受，阻塞通道为根本，圆形隆高发热时，喉侧安住为聚集，从腮交界至颈病，如棉花籽般圆形，一般病情轻微肿，坚硬称为唇尖者。
内外难忍肿胀时，如同喉道之栓塞，头重油腻口水流，生热喉唇纠结者，肿胀程度不太痛，水肿如是环状者，病之喉部肉瘤者，一个或多发病轻微。
呼吸困难难吞咽，根部较大喉之伤，诸多肉瘤遍布时，极干发热头部痛，如矛剧烈生病痛，因瘤遍布似矛状，喉部迅速遍布时，速生速熟剧烈痛。
如腐脓水般流出，肿胀喉内生疮时，舌之边缘喉等处，肿胀未熟之病症，坚实由血所引生，无病喉部淋巴者，风与痰浊脂肪者，喉外生起水泡时。
当其增长之时候，如睾丸般垂无痛，此为风生红或黑，疼痛伴有黑脉纹，增长致使喉干燥，舌头不能觉味道，痰浊沉重触感冷，坚实灰白伴瘙痒。
增长粘附牙龈喉，口中生起甜味感，脂变如同痰浊痛，彼时增减身颤动，当其增长之时候，喉中有声失音声，痰浊阻碍风通道，喉干失声音衰减。
艰难呼吸如堵塞，风致失声诸病变，风遍周身流动时，口内疮疡游移动，红色粗糙生起时，舌感寒重难忍热，裂开遍布如荆棘，口臭难以张开者。
此说名为口疮疾，痰浊痔疮瘤等病，向下损害之风气，上行口中气味臭，此称上方肛门病，胆变口疮化脓时。

།མཁྲིས་གྱུར་ཁ་ཤུ་ཁ་རྣག་ཅིང་། །ཚ་ན་ཁ་ནི་ཚ་བྲོ་ལ། །རྨ་ལ་ལན་ཚྭས་བྱུགས་སྙམ་སེམས། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའང་དེ་དང་འདྲ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཁ་མངར་བྲོ། །གཡའ་ཞིང་རྨ་ནི་འབྱིལ་བག་ཅན། ། མཁུར་ཚོས་ནང་དུ་བརྟེན་ནས་ནི། །འབྲུམ་བུ་གནག་ཅིང་སྐྱ་བ་འབྱུང་། །དེ་ནི་མཉེ་ཞིང་བཅད་པ་དང་། །བསྐྱོད་ན་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ནད་ནི་ཁྲག་བཅས་གྱུར་ཁ་ཤུ། །ཁ་ཤུ་ནད་ནི་ཁྲག་བཅས་འགྱུར། །འདུས་པ་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །དེ་ཉིད་སོ་ཤིང་ལ་སོགས ལ།།མི་དགའ་ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་འགྱུར། །མཆུ་དང་མཁུར་ཚོས་སོ་རྩ་དང་། །ལྕེ་དང་རྐན་དང་མགུལ་པ་དང་། །ཁ་དང་ཐམས་ཅད་དག་གི་ནི། །ནད་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན། །བཅུ་གཅིག་གཅིག་དང་བཅུ་དང་ནི། །བཅུ་གསུམ་དེ་བཞིན་དྲུག་དང་བརྒྱད། །བཅུ་གཉིས་བཅོ་བརྒྱད་ དག་དང་ནི།།དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར། །སོ་སྟོ་ཤ་དང་ཁྲག་གྱུར་མཆུ། །ཆུ་བུར་ཆུ་ནི་མེད་པ་དང་། །རྐན་གྱི་རུས་སྦལ་འབྲུམ་ཕྲན་དང་། །མིང་ཁོང་སྟོང་སྟོང་ཆེ་ཆུང་འཛིངས། །སྐད་ཉམས་སོ་སྔོན་སྟེང་གི་རྐུབ། །མདུང་འདྲ་གདུ་བུ་ཆུ་སེར་ཅན། །འདུས་གྱུར་མིད་པ་མཆུ་ ནད་དང་།།ཁྲག་དང་འདུས་གྱུར་གག་པ་དང་། །སོ་གོགས་སོ་ནི་ཆག་པ་དང་། །སྨིན་པའི་ཉེ་བའི་ལྕེ་དང་ནི། །ལྐོག་མའི་ལྦ་བ་སྐད་ཉམས་དང་། །དབུགས་མི་ཐོན་པ་ལོ་གཅིག་ལོན། །སོ་བརྩེ་གསང་བ་འཚོ་བ་ཙམ། །ལྷག་མ་མཚོན་དང་སྨན་གྱིས་གསོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

胆病引起的口疮化脓时，发热时口中灼热，感觉像在伤口上涂盐一样。血液引起的症状也与此相似。
痰病引起的口中甜味，瘙痒且伤口有粘液。
依附于面颊内侧，出现黑色和灰色的疱疹。
若按摩、切开和搅动它，会使病情加重。
病症是带血的胆病口疮，口疮病症会带血。
具有所有混合症状的特征，对牙签等物品，不喜欢且口中有异味。
嘴唇、面颊、牙龈、舌头、上颚、喉咙和口腔等所有部位的疾病共有七十九种。
十一、一、十、十三，同样六和八，十二、十八等，按照这个顺序排列。
牙齿松动、肉和血液引起的嘴唇病，水泡无水，上颚的龟纹和小疱疹，名为空洞大小交织。
声音受损、牙齿发青、上部凹陷，如矛状环形带有黄水，混合引起的吞咽和嘴唇病，血液和混合引起的咽喉堵塞。
牙齿松动、牙齿破裂，成熟期的舌根，喉咙肿块、声音受损，呼吸困难持续一年。
牙齿边缘隐秘处仅能维持生命，其余可用器械和药物治疗。
这是《医论》精要第二十一章外治篇。
现在开始讲解口腔疾病的治疗。

།མཆུ་རལ་བ་ཡི་མཐའ་བྲུད་དེ། །བཙེམས་ལ་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་ཀྲ་ཀུ་ནི། །ཐལ་ཏྲེས་ཨུཏྤལ་ཤྲ་པ་ནི། །མོན་སྣེའུ་ དམེ་རུ་པ་ཏོ་ལ།།ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །རླུང་འཇོམས་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་སྣ་སྨན་གཏང་། །རླུང་གྱུར་མཆུ་ནད་སྲ་རྩི་ཕོག་།སྤྲ་ཚིལ་གུ་གུལ་ཐང་ཤིང་ན། །སྣུམ་ཆེན་བསྐོལ་བའི་རས་བལ་དག་།སྦངས་པའི་ཡེའུས་གླན་པར་བྱ། །ཤིང་ མངར་ཕྱེ་མར་བཅས་པ་དང་།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བསྐུ་བར་བྱ། །ེ་རཎྜ་ཡི་ལོ་མ་ནི། །འོ་མར་བསྐོལ་བས་སྦུབས་དུགས་བྱ། །མཆུ་རལ་སྐབས་བཤད་སྣ་སྨན་དང་། །མགོ་བོ་བརྟ་བ་དག་ཀྱང་བྱ། །མཁྲིས་པས་སྣད་པའི་མཆུ་ནད་ལ། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་ དབྱུང་བྱ།།སེང་ཕྲོམ་སྦྲང་རྩི་སྲ་རྩི་པོག་།ཤིང་མངར་བཅས་པའི་ཕྱེ་མ་གདབ། །སླེ་ཏྲེས་ཤིང་མངར་རྨ་ཤིང་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ནའང་ཕན། །མཁྲིས་པའི་ཁོང་འབྲས་ལྟར་ཡང་གསོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་སར་པ་ལ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་གསོ་བར་ བྱ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་མཆུ་ནད་ལ། །པ་ཏོའི་ཐལ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །སྦྲང་རྩི་དང་ནི་སྦྱར་བས་བསྐུ། །གཏར་ག་བྱས་ནས་ཕྱེ་མ་གདབ། །བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུད་བརྔུབ་སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང་བྱ། །ཚིལ་གྱུར་དུགས་བྱས་དབྲལ་ནས་ནི། །མེ་ཡིས་ངེས་ པར་བསྲེག་པར་བྱ།།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །སེང་ཕྲོམ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་སྐུ། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བརྟོལ་ནས་སྦྱང་། །སྨན་རྣོན་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ་བར་བྱ། །གཏིང་རིང་བའམ་རབ་འཕེལ་ལ། །ཐང་སྨན་དག་གམ་མེ་བཙས་གསོ། །མཁུར་བའི་ཆུ་སེར་སྨིན་སྐབས་སུ། ། སྐྲངས་པའི་ནད་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །སོ་གྲང་བ་ལ་དུགས་བྱས་ལ། །སོ་རྩ་བྲུད་དེ་ཏིལ་མར་བསྲེགས། །གླ་སྒང་རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩི་དང་། །སེའུ་འབྲུའི་ཤུན་པ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་འདམ་བུའི་རྐང་། །བཅའ་སྒ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་མཁུར་བ བཀང་།།ེ་རཎྜའི་མར་སྣ་སྨན་གཏང་། །སོ་བརྩེ་དེ་བཞིན་བྱེ་བ་ལ། །རླུང་འཇོམས་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ། །ཏིལ་དང་ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་ནི། །འོ་མར་བསྐོལ་བའི་མཁུར་བཀང་བཅང་། །སོ་འགུལ་བ་ལ་རྩ་བ་བཅུའི། །ཁུ་བ་མར་བསྐོལ་མཁུར་བ་བཀང་། །སྦངས་མ་ སེང་ཕྲོམ་པི་པི་ལིང་།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་རྨ་ཤིང་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ཡིས་ནི་བདར་བར་བྱ། །སྣུམ་བག་གིས་ནི་སྣ་སྨན་དང་། །མཁུར་བཀང་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་བསྟེན། །སོ་ལྷག་སྐྱེས་ལ་ཐལ་སྨན་གྱིས། །བསྐུས་ཏེ་གོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྲིན་ཅན་སོ་ལྟར་ཕྱུང་ནས་ ནི།།དེ་ཚེ་དེ་དང་འདྲ་བར་གསོ། །ཁྲག་ནི་ཆོད་པར་མ་གྱུར་ན། །བསྲེགས་ལ་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །སོ་དྲེག་ཆགས་ལ་སོ་རྩལ། །གནོད་པ་མེད་པར་བསལ་བར་བྱ། །ཐལ་སྨན་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་ནི། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་བསྐུ་བར་བྱ། །སོ་གོགས་པ་ལའང་འདི་ཉིད་དང་། །སོ་ བརྩེར་བཤད་པའི་གསོ་བ་བྱ།།སྲིན་ཅན་སོ་ནི་མི་འགུལ་ལ། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་མཁུར་བཀང་དང་། །སྣ་སྨན་ཁ་ཟས་རླུང་འཇོམས་སྦྱིན། །ཁོང་སྟོང་བུ་རམ་སྤྲ་ཚིལ་གྱིས། །གང་བའི་ཐུར་མས་ བསྲེག་པར་བྱ།།ལོ་མ་བདུན་པ་ཨརྐ་ཡི། །ལོ་མས་བཀང་ན་སྲིན་གཟེར་འཇོམས། །ཤིང་ཀུན་ནག་ཆུར་ཀད་པ་ལ། །སརྫི་ཀ་དང་བྱི་དང་ག་།རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་རས་ལ་གཏུམས། །སོར་གླན་ཟུག་གཟེར་མྱུར་དུ་འཇོམས། །ཡང་ན་འདི་ཉིད་བསྐོལ་བ་ཡི། །ཏིལ་མར་མཁུར་ བར་དགང་བར་བྱ།།ཡང་ན་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས། །བུ་ག་དམ་པ་ཨེ་རཎྜ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་། །དེ་ལྟར་གསོ་བ་མང་པོ་ཡིས། །ནད་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །

唇裂的边缘处理后，缝合并如治疗伤口般医治。甘草、升麻、刻姑尼、滑石、乌巴拉、舒巴尼、蒙菜、德茹、巴托拉，用芝麻油煎煮后涂抹。
用能降伏风的甘味药物类和煎煮的芝麻油制成鼻药。风引起的唇病和树脂病，用獐脂、安息香、桂皮，用大油煎煮的棉花，浸泡后用布包裹。
甘草粉末和上述药物一起涂抹。蓖麻叶用牛奶煎煮后熏蒸。唇裂时所说的鼻药和头部按摩也要做。
胆引起的唇病，用虫和巴达放血。升麻、蜂蜜、树脂、甘草等粉末撒上。滑石、甘草、伤药，用煎煮的酥油涂抹也有效。也可如胆引起的内疮般治疗。
新发的血性唇病，用上述方法治疗。痰引起的唇病，用巴托灰、三辛香与蜂蜜调和涂抹。放血后撒粉末。这是能降伏痰的方法。
吸烟、使用鼻药、含漱。脂肪性唇病熏蒸后切开，一定要用火烧灼。用必样姑和三果、升麻与蜂蜜调和涂抹。
水泡破后清洗，用猛药和蜂蜜涂抹。对于深重或严重发展的病症，用汤药或灸法治疗。腮部积液成熟时，如治疗肿胀病般医治。
牙齿寒冷时熏蒸，清理牙根后用芝麻油灸烧。夏桂、岩盐、蜂蜜和栗子皮、三果、酸刺糖、芦苇茎、荜茇调和涂抹。
含服煎煮的乳性药物，用蓖麻油制成鼻药。牙齿裂开也同样用降伏风的所有治疗方法。芝麻、甘草、蜂蜜用牛奶煎煮后含服。
牙齿摇动时，用十根药煎煮的酥油含服。发酵物、升麻、胡椒、三果、伤药和岩盐研磨。用油性鼻药和含漱，根据情况使用。
多生牙齿时用灰药涂抹，变脆后如治疗虫牙般拔除，然后相同方法治疗。如果血不止，烧灼后如治疗伤口般医治。
牙垢形成时要小心清除牙根，不要造成伤害。用灰药和蜂蜜涂抹。牙齿脆弱时也用这个方法和治疗牙裂时的方法。
虫牙不动时，熏蒸后放血。涂油并含漱，使用鼻药，给予降伏风的饮食。空心的糖和獐脂，用探针烧灼。
七叶树和阿尔卡的叶子填充能降伏虫痛。辛荑在黑水中浸泡，加入萨吉卡和必当嘎、苦根粉末用布包裹，放在牙上能快速止痛。
或者用这些煎煮的芝麻油填充口腔。或者用两种必哈提、布嘎当巴、蓖麻煎煮的汁液含漱。如此用多种治疗方法，如果病情仍未平息，

དེ་ལྟར་གསོ་བ་མང་པོ་ཡིས། །ནད་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །སྐམ་པ་ཕྲ་མོ་དག་གིས་སམ། །སོ་དབྱུང་བ་ཡི་ཆ་སྤྱད་ཀྱིས། །དང་པོ་རྩ་བ་ནས་བསླངས་ཏེ། །གཏན་ནས་ དེ་ནི་དབྱུང་བར་བྱ།།ཏིལ་མར་ཤིང་མངར་ཕྱེར་བཅས་པའམ། །སྦྲང་རྩིས་དེ་འོག་མཁུར་བཀང་བྱ། །དེ་འོག་ཤིང་མངར་བིད་རི། །སྲིད་ཀ་དང་ཀ་ཤེ་རུ། །ཏིལ་མར་བཅུ་འགྱུར་འོ་མ་དང་། །བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་རྒན་པོ་དང་། །རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་སོ་མི་དབྱུང་། ། ཡ་སོ་དབྱུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་བླ་བརྣན་མང་པོ་སྐྱེད། །དེ་ཡང་འབྱིན་ན་སྣུམ་པ་དང་། །མངར་དང་བསིལ་བའི་རིམ་པས་གསོ། །གྲང་བས་ཉེན་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ཞིང་། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་བསྐུ་བར་བྱ། །གླ་སྒང་ཨརྫུ་ནའི་ཤུན་པ། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །བཅའ་སྒ་སྒྲང་རྩིར་སྦྱར་བ བསྐུ།།དེ་བསྐོལ་བས་ནི་མཁུར་བཀང་དང་། །མངར་སྨན་ཏིལ་མར་བསྐོལ་སྣར་བླུགས། །རྙིལ་ནི་ཉེ་བར་བདར་བ་ལ། །ཆུ་ཚན་མཁུར་བཀང་བས་དུགས་བྱ། །དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བའམ་ཤ་ཁ་ཡི། །ལོ་མས་མང་དུ་བྲུད་པར་བྱ། །རྒྱ་སྐྱེགས་རྨ་ཤིང་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་བཙག་ ཡུག་སྣམ།།ན་ལེ་ཤམ་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །ཤིང་མངར་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་དང་། །མར་གྱི་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་། །སྦྱར་བ་དེ་འོག་བསྐུ་བར་བྱ། །མར་ཁུའམ་ཏིལ་མར་མཁུར་སྤོ་བ། །དྲོ་འཇམ་དེ་ཡི་རྗེས་ལ་བྱ། །མངར་བའི་སྡེ་དང་བསྐོལ་བའི་མར། །མཁུར་བཀང་སྣ་སྨན་ བྱས་ན་ཕན།།སོ་འབུར་བ་ལ་དུགས་བྱས་ལ། །བཅད་དང་དབུག་དང་བྲུད་པར་བྱ། །ཤིང་མངར་བཅའ་སྒས་རྫི་ཀ་།རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་བསྐུ་བར་བྱ། །སོ་ཡི་ཁོང་འབྲས་ཚ་དྲོ་རྣོ། །རྩུབ་པའི་མཁུར་བཀང་བསྐུ་བར་བྱ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་བ་སྤྲུ་བ། །རུ་རྟ་ནས་ཚིག་འཁུས་ཕྱིར་ བདར།།བསིལ་སྨན་གྱིས་ནི་སྨིན་མི་གཞུག་།སྨིན་ནས་དྲལ་ལ་གཏིང་རིང་བསྲེག་།ཁོང་སྟོང་བཅད་དེ་བྲུད་ནས་ནི། །གླ་སྒང་སེང་ཕྲོམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤུ་ཏི་རྨ་ཤིང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་མངར་ཀད་ཕལ། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་ཉིད་ཁུ་བས་ མཁུར་བ་བཀང་།།ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོ་མ་དཱུར་བ་དཀར། །ཐལ་ཏྲེས་ཙནྡན་ན་ཨ་ག་རུ། །ཀ་ར་དཀར་པོ་བཙག་ཡུག་སྣམ། །པདྨ་དཀར་པོ་སྟག་ཚེར་བ། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་སྣ་སྨན་གཏང་། །ཤ་ལྷག་སྐྱེས་པ་བཅད་ནས་ནི། །ཤུ་དག་ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། །པ་ཏ་ནས་ཚིག་ འཁུས་ཐལ་བ།།སརྫི་ཀ་དང་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་བསྐོལ་བས་མཁུར་བ་བཀང་། །སྣད་པ་ལས་བྱུང་ནད་ལ་ནི། །དཀྱིལ་འཁོར་རྩེ་མོ་འདྲ་བས་སྦྱངས། །དེ་ནས་ཐལ་སྨན་སྣ་སྨན་གཏང་། །མཁུར་བཀང་ལ་སོགས་བསིལ་སྨན་གཏང་། །ལུས་ ཀྱི་གོང་འོག་ནས་སྦྱང་བྱ།།དེ་འོག་མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་བྱ། །སོ་ཡི་རྩ་ནི་སོས་ནས་ཀྱང་། །ཕྱུང་སྟེ་ནད་དང་ལྡན་པ་ཡི། །བུ་རམ་སྤྲ་ཚིལ་བཀང་བས་བསྲེག་།ཛཱ་ཏི་སེང་ལྡེང་སྤྲ་ཚིལ་དང་། །གཟེ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཀྲུ། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་ཆུས་མཁུར་བཀང་། །དེ་བསྐོལ་ཏིལ་ མར་སྣ་སྨན་གཏང་།།རླུང་གྱུར་ལྕེ་ནི་རྩུབ་པ་ལ། །རླུང་གི་མཆུ་ནད་གསོ་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ལྕེ་ནད་ལ། །བཞར་ཏེ་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །བསྐུ་དང་མཁུར་བ་བཀང་བ་དང་། །སྣ་སྨན་མངར་བ་དག་ཀྱང་བྱ། །དེ་བཞིན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ལ། །ཉུངས་ཀར་ཚ་བ་གསུམ་ལ་ སོགས།།སྨན་ནི་རྣོན་པོས་གསོ་བར་བྱ། །ལྕེ་ལས་ཆུ་སེར་འཛག་པ་གསར། །མཚོན་མི་རེག་པར་དེ་བཞིན་གསོ། །ལྕེ་ལྷག་སྐྱེས་པ་ལྕེ་བཏེག་སྟེ། །ལྕགས་ཀྱུས་ལྕེ་ལྷག་དྲངས་ནས་ནི། །རྩེ་མོ་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་བཅད། །རྣོ་དང་དྲོ་བས་བདར་ སོགས་བྱ།།

如果用许多治疗方法都无法平息疾病，就用细小的干燥物或拔牙器具，首先从根部挑起，然后将其完全拔出。
之后用芝麻油和甘草粉或蜂蜜填充口腔。
然后用甘草、毕达罗、悉利迦和迦舍噜，与十倍量的芝麻油和牛奶煎煮后作为鼻药使用。
对于消瘦、体弱、老年人和受风病困扰的人不要拔牙。
不要拔上牙，因为这会引起许多上部疾病。
如果一定要拔除，则应以油性、甘味和清凉的方法依次治疗。
对于受寒者要放血，并用含蜂蜜的药物涂抹。
用伽蓝香、阿周那树皮、普里扬古、酸枣糖、荜茇配蜂蜜调制涂抹。
用其煎煮液漱口，用甘味药和芝麻油煎煮后滴鼻。
对于牙龈肿胀，用热水漱口作为热敷。
用圆形工具或肉叶反复摩擦。
用五味子、愈伤树、普里扬古、岩盐、茜草、红花、那利舍姆、荜茇、甘草、酸枣糖、酥油精华和蜂蜜调制后涂抹。
之后用温和的酥油或芝麻油漱口。
用甘味类药物和煎煮的酥油漱口及滴鼻治疗有效。
对于突出的牙齿，先热敷后切除、钻孔和摩擦。
用甘草、荜茇、萨吉迦和岩盐粉涂抹。
对于龋齿，用温热、锐利和粗糙的药物漱口和涂抹。
用补遮舍勒、巴布鲁巴、茜草和炒麦粉外擦。
不要用凉药使其成熟，成熟后切开并深度灼烧。
切除空腔并摩擦后，用伽蓝香、白芥子、三果、生姜、愈伤树、酸枣糖、五味子、甘草、迦得帕拉配蜂蜜调制涂抹。
用同样的药液漱口。
用甘草、白芥子、白都尔瓦草、萨利得列斯、檀香、龙脑香、白糖、红花、白莲花、虎刺煎煮的芝麻油作为鼻药。
切除增生的肉后，用白芷、帝若巴帝、巴塔和炒麦灰、萨吉迦配蜂蜜涂抹。
用三果、巴托拉和楝树煎煮液漱口。
对于因鼻病引起的疾病，用圆形尖端工具清洁。
然后使用灰药和鼻药，漱口等使用凉药。
从身体上下部分清除。
之后进行头部清洗。
即使牙根已愈合，也要拔出，对于有病的部位，填充糖和羊脂后灼烧。
用肉豆蔻、紫檀、羊脂和芝麻煎煮液清洗。
用乳汁树的汁液漱口，用其煎煮的芝麻油作为鼻药。
对于因风引起的粗糙舌头，按照风引起的唇病的方法治疗。
对于胆引起的舌病，刮治后放血。
进行涂抹、漱口和使用甘味鼻药。
同样，对于痰引起的病症，用芥子、三辛等锐利的药物治疗。
对于舌头渗出黄水的新病，不用器械接触而用同样方法治疗。
对于舌头增生，抬起舌头，用铁钩拉出增生部分，用圆形尖端切除。
用锐利和温热的药物摩擦等。

།རྣོ་དང་དྲོ་བས་བདར་ སོགས་བྱ།།ཉེ་བའི་ལྕེ་ལ་ཁྲག་གཟགས་ཏེ། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བས་བདར། །ཤ་ལྷག་སྐྱེས་ལ་བད་ཀན་འཇོམས། །སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང་བདར་བར་བྱ། །ག་གོན་ས་བོན་ལྟ་བུར་ནི། །འཕེལ་ཞིང་རྩ་ནི་མི་མངོན་དང་། །རྩེ་མོས་ལྕེ་ཡི་རྩ་བ་སླེབས། །ལྕགས་ ཀྱུ་ཡིས་ནི་བཟུང་ནས་ཀྱང་།།རྩེ་མོ་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བ་ཡིས། །རྩེ་མོ་རྩ་བ་རན་པར་གཅད། །བཅད་དྲགས་ཁྲག་ཟགས་འཆི་བར་བྱེད། །བཅད་ཆུང་ནད་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །བོང་ང་བ་ཏ་ན་ལེ་ཤམ། །ཤུ་དག་རུ་རྟ་པ་རི་ལ། །རྒྱམ་ཚ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡིས། །བཅད་པ་དག་ནི་བདར་ བར་བྱ།།པ་རི་བེ་ལ་ཀུན་ཏ་ཏའོ།

用锋利和温热的工具来摩擦等。在舌根部位放血，
用炒熟的青稞灰来摩擦。对于多余生长的肉能够降服痰病，
含满鼻药后进行摩擦。如同芥子种子一般，
不断增长而脉络不显，顶端延伸至舌根。
用铁钩夹住后，
顶端如同圆形一般，要适度切断顶端和根部。
切得太深会流血致死，
切得太浅病情会加重。
洋葱、婆罗门参、石榴、
白芷、独活、毕力迦、
岩盐和蜂蜜等，
用这些来摩擦切口。
毕力迦、白芥子。

།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་བོང་ད་དཀར། །བ་ཏ་ནིམ་པ་ར་སྣ་དང་། །ཤུ་དག་ཆུ་ཡིས་མཁུར་བཀང་བྱ། །འདུས་དང་སོ་འབུར་རུས་སྦལ་འདྲ། །དེ་བཞིན་བཞར་ཏེ་གསོ་བར་བྱ། །རྐན་རྣགས་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི། །ནག་ཚུར་སྦྲང་རྩི་སྐྱེར་ཁཎྜ། །བསྐུ་བར་ བྱའོ་བསིལ་དང་མངར།།སྨན་བསྐོལ་ཁུ་བས་མཁུར་བཀང་བྱ། །སྨིན་ནས་ན་ཡའི་གཞི་ལྟར་དྲས། །དྲོ་དང་རྣོ་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །བ་ཤ་ཀ་དང་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་ལ་སོགས་རྣོ་བ་ཡི། །སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་དགང་། །རྐན་སྐམ་སྐོམ་དད་གདུང་མེད་པ། །ཟས་ཟོས་རྗེས་ལ་ ཞུན་མར་ནི།།བཅའ་སྒ་བི་པི་ལིང་བསྐོལ་བླུད། །སྐྱུར་བས་མཁུར་བ་སྤོ་བ་བཅང་། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་སྣུམ་པ་དང་། །ཞུན་མར་འོ་མའི་སྣ་སྨན་གཏང་། །ལྐོག་མའི་ནད་ལ་གཏར་ག་གདབ། །སྣ་སྨན་ལ་སོགས་རྣོན་པོ་བྱ། །སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །དུག་མོ་ཉུང་བསྐོལ་ཁུ་ བ་བླུད།། རུ་ར་ཡི་ཁུ་བ་ནི། །སྦྲང་རྩིར་ལྡན་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཆ་བ་གསུམ། །ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་སྐྱེར་པ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །པ་ཏ་ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། །ནིམ་པ་ཚ་དང་ར་གཅིན་བསྐོལ། །མཁུར་བ་སྤོ་དང་རི་ལུ་དང་། །ཕྱེ་མ་གདབ་པ་དག་ཀྱང་ བྱ།།ལྕང་མ་གི་རི་ཀརྞི་དང་། །གླ་སྒང་ཐང་ཤིང་བཅའ་སྒ་དང་། །ཤུ་དག་དན་ད་མུར་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་དྲོ་བསྐུས་སྐྲངས་ནད་སེལ། །དེ་ནས་ཕྱི་ནང་དུགས་བྱས་ཏེ། །སོར་གདུབ་ཆ་སྤྱད་དག་གིས་སམ། །རྒྱམ་ཚ་ལྡན་པའི་སེན་མོ་ཡིས། །རླུང་གྱུར་གག་པ་བཞར་བར་བྱ། །རྩ་བ་ལྔ་ བསྐོལ་མཁུར་བཀང་དང་།།ཏིལ་མར་མཁུར་སྦོ་སྣ་སྨན་གཏང་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་གཏར་ག་གདབ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པྲི་ཡང་ཀུ། །སེང་ཕྲོམ་རྨ་ཤིང་བཅས་པ་བདར། །དེ་བསྐོལ་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་། །རྒུན་འབྲུམ་པ་རུ་ཤ་ཀ་བསྐོལ། །མཁུར་བ་བཀང་བའང་ཕན་པ་ཡིན། ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའང་དེ་བཞིན་དུ། །གཏར་ག་གདབ་སྟེ་གསོ་བར་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཁང་པ་ཡི། །དུད་པ་ཚ་བའི་སྨན་བཅས་གདབ། ། པ་མརྒའི་འབྲས་བུ་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་བྱི་དང་ག་།རྒྱམ་ཚ་ཙནྡན་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང་བྱ་བ་བསྔགས། །དེ བཞིན་འདུས་དང་རྩ་བ་དང་།།མཆུ་རྩེ་ལྐོག་མའི་མཚོན་ལའང་བྱ། །ཁོང་འབྲས་ཁྲག་གཟགས་འབྲས་བུ་གསུམ། །གི་ཝང་ཡུག་སྣམ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །སེང་ཕྲོམ་རྒྱམ་ཚ་རྨ་ཤིང་དང་། །པི་པི་ལིང་བསྐུ་མཁུར་བཀང་བྱ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཝ་བ་ལ། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་ཁྲག་ དབྱུང་ཞིང་།།ཏིལ་དང་ཟར་མ་ལེབ་རྒན་རྩི། །པི་ལ་ཡ་དང་བཙོད་འབྲས་ཀྱིས། །རྨ་འདྲུབ་ནས་བསྐུས་དཀྲི་བར་བྱ། །ཤི་ཀྲུ་སེང་ཕྲོམ་ཏར་ཀ་རི། །ཏང་པ་ལ་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །བ་སྤུ་པ་དང་ཨ་རུ་ར། །རྐའི་རྩ་བ་པོ་སོན་ཆ། །ེ་ཀཻ་ཥི་ཀར་བཅས་པ་ནི། །ཆང་ངམ་རང་སྒྱུར་ བཏགས་པས་བསྐུ།།ལྡེ་གུས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐུ། །སླེ་ཏྲེས་ནིམ་པ་དུག་མོ་ཉུང་། །ཧན་ས་བ་ཏི་བ་ལ་གཉིས། །ཐང་ཤིང་དང་ནི་པི་པི་ལིང་། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་བླུད་པར་བྱ། །བད་ཀན་ལ་ཡང་འདི་དག་ནི། །བྱ་ཞིང་ལྷག་པར་དུགས་བསྐུ་བྱ། ། ཟ་གནྡྷ་བོང་ང་དཀར། ། ཨ་ཟ་ཤིང་གི་བི་ཤ་ལྱ། །ཀུ་བ་ཁ་བོ་འོལ་མ་སེ། །ཤི་རི་ཤ་དང་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་། །ཐལ་ཆུའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བར་བྱ། །ཐལ་བ་དྲག་པོ་གཅིན་བསྐོལ་བཙགས། །ཁྲེ་རྒོད་ཟ་ཞིང་བཏུང་བར་བྱ། །དུག་མོ་ཉུང་སོགས་ལན་ཚྭ་ལྔ། །ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུད། །བད་ཀན་འཇོམས པའི་དུད་པ་དང་།།སློན་སྨན་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་བསྟེན། །ཚིལ་གྱུར་བ་ལ་གཏར་ག་གདབ། །བད་ཀན་འཇོམས་པའི་ཆོ་ག་བསྟེན། །འདི་ལ་ཨ་ས་ལ་སོགས་པའི། །ཁུ་བ་གཅིན་ནི་སྔ་དྲོ་བླུད། །དེས་མ་ཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། །

白普切晶和白驴骨，
巴达楝树和拉斯那，
以及白芷水含漱。
肿胀和突出如龟状，
同样应剃除治疗。
对于未成熟的牙龈脓肿，
应涂抹黑盐、蜂蜜、锡康达。
应使用清凉甘甜药物煎煮液漱口。
成熟后如同痔疮基础般切开，
应涂抹温热和锐利药物。
婆沙迦和波托拉，
楝树等锐利药物，
用其药汁漱口。
对于干燥牙龈、口渴无热，
饭后应服用酥油，
煎煮荜茇和胡椒。
以酸性药物含漱。
干肉汤油腻和，
酥油牛奶鼻药施用。
喉病应放血，
鼻药等应锐利。
锡康皮和锡康达，
毒母柳煎汁服用。
诃子汁，
和蜂蜜一起服用。
三果和三辛，
炒麦灰、锡康，
吉达拉迦和锡康达，
巴达特卓巴提和，
楝树盐和羊尿煎煮。
漱口、丸剂和，
粉剂也应使用。
柳树、吉利卡尼和，
甘松、桧木、荜茇和，
白芷、丹达、莫尔瓦的，
药膏温涂可消肿。
然后内外熏蒸，
用戒指等器具或，
含盐的指甲，
刮除风引起的硬结。
五根煎煮漱口和，
芝麻油含漱鼻药施用。
胆引起者放血。
糖、蜂蜜、普里扬古，
升麻和木贼研磨。
其煎汁用于漱口。
葡萄和巴卢沙卡煎煮，
漱口也有益。
血引起者也同样，
放血后治疗。
痰引起者在房内，
熏以热药。
帕玛尔嘎果和，
吉利卡尼、毕达嘎，
岩盐、檀香、芝麻油煎煮，
鼻药漱口为佳。
同样对于肿胀和根部和，
唇尖喉咙的伤口也如此。
内痔出血用三果，
牛黄、毡布、锡康达，
升麻、岩盐、木贼和，
胡椒涂抹漱口。
风引起的瘘管，
熏蒸后放血，
芝麻和豌豆、老姜汁，
毕拉雅和蓝花，
缝合伤口后涂抹包扎。
希克如、升麻、塔尔卡利，
当巴拉哈提、胡椒，
巴布巴和诃子，
卡根和波松查，
凯希卡一起，
用酒或自然发酵研磨涂抹。
药膏反复涂抹。
独活、楝树、毒母柳，
汉萨巴提、两种巴拉，
桧木和胡椒，
煎煮芝麻油服用。
对痰也是这些，
应做并特别熏蒸涂抹。
扎甘达和白驴骨，
阿扎树的毕沙利亚，
库巴卡沃奥玛色，
合欢和红花树，
应以碱水药膏涂抹。
强效灰和尿煮过滤，
野鸡食用并饮用。
毒母柳等五种盐，
与芝麻油一起煎煮服用。
消除痰的熏烟和，
软膏鼻药等应用。
脂肪引起者放血，
应用消除痰的仪轨。
对此阿萨等，
药汁尿液清晨服用。
若未愈合一切，

ཁུ་བ་གཅིན་ནི་སྔ་དྲོ་བླུད། །དེས་མ་ཞིན་ཐམས་ཅད་ནི། །སྨིན་བྱས་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་ བྱ།།ཁ་ཤུ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ། །བ་ཏ་རྒུན་འབྲུམ་ཛཱ་ཏི་ཡི། །འོ་མར་བསྐོལ་བའི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཁ་ནི་བསྐུ་ཞིང་བཅང་བར་བྱ། །ཡང་ན་ཟིན་ཐིག་ལ་སོགས་སྤེ། །བཟའ་ཞིང་བསྟེན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །རླུང་གི་ཁ་ཤུར་པི་པི་ལིང་། །རྒྱམ་ཚ་སུག་སྨེལ་ཕྱེ་མ་གདབ། །ཡང་ ན་རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་བའི།།ཏིལ་མར་སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང་ཕན། །ཁྲག་མཁྲིས་གྱུར་ལ་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དེ་འཇོམས་བསྟེན། །འབྲུམ་ཕྲན་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་ལ། །ཤ་ཁའི་ལོ་མ་སོགས་ཀྱིས་བཞར། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་གསོ་བ་ནི། །ནད་ གཞི་ཇི་བཞིན་ཤས་ཆེར་བྱ།།ཆུ་བུར་གསར་ཞིང་མ་འཕེལ་བ། །བཅད་ལས་རྫི་ཀའི་ཐལ་བ། །བཅའ་སྒ་སྦྲང་རྩི་གདབ་པར་བྱ། །དེ་བསྐོལ་མཁུར་བ་བཀང་བར་བྱ། །སླེ་ཏྲེས་ནིམ་པའི་ལྡེ་གུ་ནི། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་བཅས་པའང་རུང་། །ནས་ཟན་ཟ་ཞིང་ཏིལ་མར་རྣོས། །སྣ་ སྨན་དང་ནི་བསྐུ་བྱུག་བྱ།།ཁ་དྲི་ང་ལ་སློན་སྨན་དང་། །དུད་པ་སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་། །བཙོད་དང་སེང་ཕྲོམ་ད་ཏ་ཀི་།ཤུག་པ་བྲི་ཡང་ཀུ་ཡི་ཆུས། །ཁ་ཡི་ནང་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། །ཕྱེ་མས་ཁ་ནི་དག་པར་བྱ། །གྲང་ཉེན་ཉེ་བར་བདར་བཤད་པའི། །སྣ་སྨན་ལ་སོགས་བསྟེན་པར་བྱ། ། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་རྩ་མཁྲིས་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ཤིང་མངར་ཉུངས་ཀར་གླ་སྒང་ཚབ་གསུམ། །ཡ་བཀྵ་ར་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ད་ཏྲིག་ཙནྡན་ལྕང་མ་སྟར་བུ་དང་། ། ཤྭཏྠ་དང་འཛམ་བུའི་མྱུ་གུ་དང་། །ད་ནན་ཛ་ཡ་ཀ་ར་བཱི་རའི་ཤུན། །སེང་ལྡེང་སྙིང་པོ་བསྐོལ་ཏེ་སྐ་བར་གྱུར། །དེ་ཡི ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་རི་ལུ་བྱ།།དེ་ནི་ཁ་ནང་རྟག་ཏུ་བཞག་གྱུར་ན། །མཆུ་དང་རྐན་སོགས་ནད་ནི་མི་བཟད་འཇོམས། །མཆོག་ཏུ་ཁ་སྐམས་པ་དང་གག་པ་དང་། །རོ་མི་ཚོར་སེལ་ལུས་འཕགས་བདག་པོས་བཤད། །སེང་ལྡེང་སྲང་བརྒྱ་ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་བསྐོལ། །ཁུ་བ་དེ་དང་ཙནྡན་ཨ་ག་རུ། ། གུར་གུམ་པ་ལ་བ་རི་པེ་ལ་དང་། །ཐང་ཤིང་སེང་ཕྲོམ་རྒུན་འབྲུམ་པུ་ཤེལ་ཙི། །བཙོད་དང་ཙོ་ཙ་ཤུག་པ་བྱི་དང་ག་།པྲི་ཀ་རྒྱ་སྤོས་ཀད་པ་ལ་ཆུ་སྲིན་སྡེར། །སུག་སྨེལ་དྷེ་མ་ཀ་དང་རྨ་ཤིང་བཅས། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ཏིལ་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ། །དེ་ནི་བཏུང་དང་སྣ་སྨན་མཁུར་བཀང བྱ།།ཁ་ཡི་ནད་ཀུན་འཇོམས་བྱེད་བྱ་རྒོད་ལྟར། །མིག་གསལ་རྣ་བ་ཕག་འདྲར་གསང་བར་བྱེད། །ཙ་ཀྲ་མར་ད་སྐྱེར་པ་སེང་ཕྲོམ་གྱི། །ལྡེ་གུ་གདོང་ལ་བྱུགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །དོ་ཁབས་སྨེ་བ་དྲི་མ་ལ་སོགས་སེལ། །ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་མདངས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །ས་ཧ་ར་ཛ་སྲང་སྟོང་ཆུ་ བྲེ་ནི།།བཅུ་དྲུག་ནང་བསྐོལ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་རུ། །སེང་ལྡེང་འཛམ་བུ་ཤིང་མངར་ཨེ་རཎྜ། ། མྲ་ཨ་ཏི་མ་ར་ཨུཏྤལ་སྔོ། །ཞིབ་བཏགས་ཏིལ་མར་བྲེ་གང་ནང་དུ་བསྐོལ། །དེ་ནི་ཁ་ཡི་ནང་དུ་བཅངས་གྱུར་ན། །ཁ་ཡི་ནད་ཀུན་འཇོམས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ། །སོ་ཡི་ཕྲེང་བ་འགུལ་ བ་བརྟན་པར་བྱེད།།སེང་ལྡེང་སྙིང་པོ་སྲང་ནི་ཉིས་བརྒྱ་དང་། ། རི་མེ་ད་ས་ནི་སྲང་བརྒྱ་དག་།ཆུ་བྲེ་དྲུག་ཅུ་བཞི་བསྐོལ་བཞི་ཆ་ལུས། །བཙགས་ཏེ་སླར་ཡང་སྐ་བའི་བར་དུ་བསྐོལ། །དེ་ནང་དབྱི་མོ་རྨ་ཤིང་བ་ལེ་ཀ་།ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་སེང་ཕྲོམ་སྟག་ཚེར་བ། །ཤིང་མངར་རྒྱ་ སྐྱེགས་ཨ་ཛ་རི་རྣམ་གཉིས།།ད་ཏ་ཀི་དང་ཀཏྤ་ལའི་འབྲས་བུ། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནི། །དྲི་སྣ་བཞི་དང་གླ་སྒང་ཨ་རུ་ར། །བཙོད་དང་སྤང་སྤོས་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ། །ཤུག་པ་བཙོད་དང་ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་།ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པ་རུ། །ཛཱ་ཏི་ པ་ཏྲ་ཛཱ་ཏི་ཕལ་དང་།།

精液和小便应在早晨服用。所有未消化的，应如治疗伤口般医治。对于口疮，三果、葡萄、豆蔻，用牛奶煮沸后加蜂蜜。涂抹口腔并含服。或者食用锌等，应当经常服用。
对于风引起的口疮，撒上胡椒、岩盐、豆蔻粉。或者用能降伏风的药物煮沸的芝麻油做含漱剂有效。对于血胆引起的，用降伏血胆的药；对于痰引起的，用降伏痰的药。
对于坚硬稳固的小疱疹，用木槿叶等刮除。对于三病素混合引起的治疗，应根据病因偏重而治。
对于新起未扩散的水泡，切开后撒上蓖麻灰、姜黄和蜂蜜。用其煮沸液漱口。
白芥子和楝树的膏，加蜂蜜和芝麻油也可以。食用大麦饭，涂抹芝麻油，使用鼻药和涂敷药。
对于口臭，用清洁药物、熏烟和强效鼻药。用红花、白芥子、达塔基、柏木、毕央古的水清洗口腔，并用粉末清洁口腔。
应使用如前所述的防寒的鼻药等。
三果、根性胆、枳椇、甘草、芥子、甘松、三辛香、硝石两种、达特里克、檀香、柳树、星树、无花果和蒲桃芽、达南、胜利者、夹竹桃皮、紫檀心木煮沸至浓稠。
将其研成粉末制成丸剂。若经常含在口中，能治愈唇、腭等难治之病。特别能治疗口干、语言障碍和味觉丧失，这是身体之主所说。
紫檀一百两，水十六升煮沸。用其汁加入檀香、沉香、藏红花、芭拉瓦利、毕拉、檀香、白芥子、葡萄、普舍尔孜、红花、措擦、柏木、毕央果、普日嘎、香附、脑子、鳄鱼爪、豆蔻、达玛嘎和伤药，各二两，芝麻油一升煮沸。
这可用于饮用、鼻药和漱口。如鹰一般能降伏一切口腔疾病，能使眼睛明亮，耳朵如猪般敏锐。
恰克拉玛尔达、酸枣、白芥子的膏涂抹在面部，能除去斑点、黑痣和污垢等，使容颜如月亮般光彩照人。
萨哈拉扎一千两放入十六升水中煮至八分之一，加入紫檀、蒲桃、甘草、蓖麻、玛阿提玛拉、青莲，研细后放入一升芝麻油中煮沸。若含在口中，能降伏一切口腔疾病，特别能稳固摇动的牙齿。
紫檀心木二百两，日美达萨一百两，水六十四升煮至四分之一。过滤后再煮至浓稠。其中加入土茯苓、伤药、巴列嘎、两种檀香、白芥子、虎刺、甘草、红花、两种阿扎日、达塔基、嘎特帕拉果、两种黄色药、三果、四种香料、甘松、诃子、红花、香草、榕树芽、柏木、红花、豆蔻、巴鲁嘎各二两调和后，加入豆蔻叶和豆蔻果。

ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པ་རུ། །ཛཱ་ཏི་ པ་ཏྲ་ཛཱ་ཏི་ཕལ་དང་།།ལི་ཤི་ཨ་ཀོ་ལ་དང་ཀ་ཀོ་ལ། །སྲང་རེག་པུར་སྲང་བཞི་གཞུག་པར་བྱ། །དེ་ལས་རི་ལུ་བྱས་ལ་རྟག་ཏུ་ནི། །ཁར་བཞག་ན་ནི་ཁ་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ། །བསྐོལ་དང་རེང་བུའི་སྨན་ནི་གོ་བཟློག་པ། །བཏགས་པ་འདི་ཡི་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བར་བྱ། །ཁ་ནད་ཀུན་སེལ་ བར་ནི་དེ་བཤད་དོ།།སོ་བརྟན་བྱེད་པའི་མཆོག་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཡིན། །རི་ལུ་འདི་ནི་སེང་ལྡེང་སྦྱར་ཏིལ་མར། ། རི་མེ་ད་ས་དང་བསྐོལ་བ་དག་།ཉིན་རེ་བསྟེན་པར་བྱེད་ན་ནད་མེད་པའང་། །སོ་ནི་ངེས་པར་བརྟན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རྒུན་འབྲུམ་སླེ་ཏྲེས་ཛཱ་ཏིའི་མྱུ་གུ་དང་། །སྐྱེར་པ་བྱི་ ཚེར་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི།།སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་འདི་ནི་མཁུར་བར་བཅངས། །ཁ་ཡི་ནད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ། །སྐྱེར་པ་བ་ཏ་རུ་རྟ་གླ་སྒང་བཙོད། །ཡུང་བ་སེང་ཕྲོམ་ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བསྐུས་ན་ རྙིལ་ནད་ཉམ་ཐག་གཡའ་བ་དང་།།རྣག་དང་འཛག་པའི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་ཐ་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་བ། །ཙི་ཏར་ཀ་དང་ལྕགས་ཕྱེ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ནི། །ནག་པོ་ཁར་བཅངས་སོ་དང་མགུལ་ ནད་སེལ།།སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་ལྡོང་རོས་ལྕེ་མྱང་ཚ། །བ་བླ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བའི་ཕྱེ། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཕྱེ་མ་སེར་པོ་ཅན། །ཁར་བཞག་སོ་དང་མགུལ་བའི་ནད་རྣམས་སེལ། །བ་གཅིན་ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་ཐིམ་གྱུར་པ། །ཤུ་ཏི་རུ་རྟ་བ་ལེ་ཀའི་ཕྱེ་ཟོས། །ནང་གི་ཁ་ནད་ ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ནི།།རྒྱལ་པོར་བརྟེན་ན་གནོད་པས་མི་ཚུགས་བཞིན། །ནང་དུ་བཞག་ན་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད། །ལོ་མ་བདུན་པ་གླ་སྒང་བུ་ཤེལ་ཙེ། ། རུ་ར་དང་ཏིག་ཏ་པ་ཏོ་ལ། །ཤིང་མངར་དོང་གྲ་ཙནྡན་པུ་ཤེལ་ཙེ། །བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཁ་ཡི་ཤུ་བ་འཇོམས། །པ་ཏོ་ལ་ དང་བཅའ་སྒ་འབྲས་བུ་གསུམ།།བི་ཤ་ལྱ་དང་ཏིག་ཏ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས་བླུད་དམ། །ཁར་བཞག་ཁ་ཡི་ནད་ཀུན་མ་ལུས་འཇོམས། །སྐྱེར་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ནི། །སྐ་གྱུར་ཡུག་སྣམ་བཙག་དང་བཅས། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཁ་ནང་བཞག་།ཤུ་བ་རྨ་ འཁྱིམས་སེལ་བར་བྱེད།།ནིམ་པ་ཤིང་མངར་པ་ཏོ་ལ། །བ་ཤ་ཀ་དང་ཛཱ་ཏི་དང་། །སེང་ལྡེང་ཨ་རི་མེད་ས། །འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལའང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཏང་བར་བྱ། །སེང་ལྡེང་ལྕགས་ཕྱེ་འབྲས་བུ་གསུམ། །མ་ཏ་ཡན་ཏི་ཨ་རྫུ་ན། ། ཏི་མ་ར་བསྐོལ་བ་ནི། །མཁུར་བཅད་ ཁ་ནད་སོ་ནད་སེལ།།ཁ་དང་སོ་རྩ་མགུལ་ནད་ཕལ་ཆེར་ནི། །བད་ཀན་ཁྲག་ལས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། །དེ་བས་ནད་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ནད་ཁྲག་ལན་མང་དུ་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །མགོ་དང་ལུས་ཀྱི་སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་དང་། །ཁ་དང་ཚ་དང་མཁུར་བཀང་བཅང་བར་བྱ། །དེ་བཞིན་ བད་ཀན་ཁྲག་ནི་སེལ་བ་ཡི།།གསོ་བའི་ནད་ནི་ཕལ་ཆེར་བསྔགས་པ་ཡིན། །ནས་དང་རྩ་འབྲུ་ཕུབ་མ་མེད་བྱས་ལ། །ཐལ་སྨན་མང་དུ་སྤངས་ཤིང་སྣུམ་མེད་བཟའ། །ཁུ་བ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་གང་གཞན་ནི། །བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཕན་པ་ཡིན། །སྲོག་ནི་རླུང་གི་ལམ་ ལ་གནས་པས་ན།།བག་མེད་པ་ཡིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་བས་ལྐོག་མའི་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ནི། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་མགོ་བོའི་ནད་ ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

将酸奶两两混合搅拌，加入豆蔻叶、豆蔻果、丁香、阿果拉和卡果拉各一两，白糖四两。
将其制成丸剂，经常含于口中，可治疗一切口腔疾病。
煎煮和研磨的药物要反复使用，将其研磨后与芝麻油煎煮。
据说可以治疗一切口腔疾病，这也是最好的固齿方法。
此丸剂与紫檀木调和的芝麻油和利美达萨一起煎煮，每日服用，即使健康人的牙齿也会变得稳固。
葡萄、独活、豆蔻芽、醋栗、蒺藜和三果煎煮，加蜂蜜含于腮帮，可治疗一切口腔疾病。
醋栗、巴达、胡黄连、甘松、红花、姜黄、独活、特若巴提、布切、水晶粉末与蜂蜜调和，涂抹可治疗牙龈病、疲惫、瘙痒、脓液和流液等疾病。
家中烟灰、醋栗、糖块、三辛香、炒麦子灰、奇塔拉卡、铁粉、三果、特若巴提与蜂蜜调和，含于口中可治疗牙齿和喉咙疾病。
醋栗皮、龙脑香、岩盐、巴拉、炒麦子灰粉与蜂蜜和油调和成黄色粉末，含于口中可治疗牙齿和喉咙疾病。
牛尿与诃子煎煮至浓稠，食用舒提、胡黄连、巴列卡粉末，可治疗内部细微的口腔疾病，如同依靠国王一样不受伤害。
含于口内可治疗诸病。七叶树、甘松、水晶子、诃子、苦参、巴托拉、甘草、冬瓜、檀香、水晶子煎煮饮用可治疗口腔溃疡。
巴托拉、荜茇、三果、毗沙利亚、苦参、吉列巴、独活煎煮加蜂蜜服用或含于口中可治疗一切口腔疾病。
醋栗煎煮汁液与酸奶、毛毯、赭石和蜂蜜调和，含于口内可治疗溃疡和伤口。
楝树、甘草、巴托拉、巴沙卡、豆蔻、紫檀、阿利美达萨和三果各等量使用。
紫檀、铁粉、三果、玛塔扬提、阿朱那、提玛拉煎煮，可治疗腮帮、口腔和牙齿疾病。
口腔、牙根和喉咙的大多数疾病多由痰和血引起，因此为了治疗这些疾病，应多次放血。
应当进行头部和身体的催吐药、泻药治疗，以及口腔、热敷和含漱治疗。同样，推荐大多数能清除痰和血的治疗方法。
食用去壳的大麦和谷物，避免使用多种灰药，食用无油食物。其他如服用汁液等能清除痰的方法都有益处。
由于生命依存于气脉，若不谨慎会导致堵塞。因此，喉咙疾病的治疗必须非常迅速。
这是《医论》精要中外治篇第二十二章。接下来将讲解头部疾病的诊断方法。

།དུ་བ་ཉི་ཚན་ཁ་བ་དང་། །ཆུ་དང་རྩེ་དང་གཉིད་དྲགས་དང་། །གཉིད་ཡར་རྡུལ་དང་མདུན་གྱི་རླང་། །མཆི་མ་བཀག་དང་དུས་དྲགས་དང་། །ཆུ་འཐུངས་ཆང་འཐུངས་དྲགས་པ་དང་། །སྲིན་བུས་ཤུགས་ནི་བཀག་པ་དང་། །སྔས་དང་ བསྐུ་བྱུག་དྲིལ་ཕྱིས་ལ།།མི་དགའ་རྒྱུན་དུ་ཐུར་དུ་བལྟ། །མ་གོམས་དྲི་དང་ཟས་གནོད་ཟོས། །མང་དུ་སྨྲས་པས་མགོ་བོ་ཡི། །ནང་དུ་ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ལ་རླུང་ནི་འཁྲུགས་པ་ལས། །མུར་འགྲམ་གཉིས་སུ་ཤིན་ཏུ་ཟུག་།འགྲམ་སོ་ཕུག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །སྨིན་མའི་ མཚམས་དང་དཔྲལ་བ་ནི།།ལྟུང་བ་སྙམ་སེམས་རབ་ཏུ་ན། །རྣ་བར་སྒྲ་ཡིས་གནོད་པར་བྱེད། །མིག་ནི་ཕྱུང་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །མགོ་བོ་འཁོར་བ་ལྟ་བུར་སེམས། །ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་དུ་བྱེད། །རྩ་ཡི་དྲ་བ་ཤིན་ཏུ་འཕར། །མཇིང་པ་འགྲམ་པ་འབྱར་སྙམ་བྱེད། །གསལ་བ་ མཐོང་བར་མི་བཟོད་ཅིང་།།སྣ་ཆུ་འཛག་ཅིང་གློ་བུར་དུ། །ན་བ་དང་ནི་ནད་གཞི་བྱེད། །མཉེ་ཞིང་སྣུམ་བསྐུས་དུགས་བྱས་དང་། །བཅིངས་པས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །མགོ་བོ་ཚ་བའི་ནད་ཅེས་བྱ། །ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ནི། །གཞོགས་ཕྱེད་ནད་ཅེས་བྱ་བར་བཤད། །ཟླ་ གཅིག་ཟླ་ཕྱེད་ནས་ལྡང་དེ།།རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་པ་ཡིན། །ཤས་ཆེར་འཕེལ་ན་མིག་དང་ནི། །རྣ་བ་དག་ཀྱང་མ་རུང་བྱེད། །མཁྲིས་གྱུར་མགོ་བོ་ཚ་བ་དང་། །དུད་པས་བདུགས་སྙམ་སེམས་རིམས་འདེབས། །རྡུལ་ཞིང་མིག་ཚ་བརྒྱལ་བ་དང་། །མཚན་མོ་གྲང་བས་རྩེ་འཇིལ་འགྱུར། ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཡི་ག་འཆུས། །མགོ་ལྕི་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་གྲང་། །རྩ་མི་འཕར་ཞིང་སྒྱིད་སྙོམ་ལ། །ཉིན་མོ་ནད་ཆུང་མཚན་མོ་ལྡང་། །རྨྱ་ཞིང་མིག་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །རྣ་བ་གཡའ་ཞིང་སློན་པ་ཡིན། །ཁྲག་གྱུར་མཁྲིས་པ་ལས་ཆེར་ན། །འདུས་གྱུར་མཚན ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན།།འདྲེན་མའི་ཟས་ཀྱིས་སྤྱི་བོ་ཡི། །ཁྲག་དང་ཤ་ནི་འདྲུལ་བྱས་པས། །འདུས་པའི་ནད་ནི་འཁྲུགས་འགྱུར་ཞིང་། །མགོ་བོའི་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེས་ནི་མགོ་བོའི་ཁྲག་འཐུང་ཞིང་། །སེམས་ནི་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པ་ཡི། །མི་བཟད་ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལུད་ པ་རིམས་དང་ཉམས་སྟོབས་ཟད།།མགོ་བོ་རྩུབ་སྐྲངས་དབུག་སྙམ་ན། །ཚ་ཞིང་མགོ་འགུལ་རྣགས་པ་དང་། །ཐོད་པ་རྐན་དང་མགོ་བོར་ནི། །གཡའ་ཞིང་སྐེམ་ལ་ཚོར་བ་མེད། །སྣབས་ཀྱི་མདོག་ནི་དམར་བ་ལ། །རྣ་བ་སྒྲ་བཅས་སྲིན་སྐྱེས་ནད། །རླུང་ཤས་ཆེ་བས་མགོ་འདར་ ཞིང་།།དེ་ཡི་མིང་ཅན་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བའི་རླུང་སོགས་ཀྱིས། །མུར་འགྲམ་སྐྲང་ཞིང་ཁྲག་བཅས་ལ། །མི་བཟད་ཚ་ཞིང་ནལ་དམར། །གླལ་ཞིང་རིམས་འདེབས་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །ཁ་ནང་ཁ་བྲོ་གདོང་སེར་ཞིང་། །མྱུར་དུ་གསོད་བྱེད་མུར་འགྲམ་ཅན། །ཞག་གསུམ་ ནས་ནི་སྲོག་འཇོམས་ཤིང་།།མྱུར་དུ་གསོ་ན་འཚོ་བ་ཡིན། །རླུང་མཁྲིས་རྗེས་འབྲེལ་མུར་འགྲམ་མིག་།སྨིན་མ་དཔྲལ་བ་ན་བ་དང་། །འཕར་བར་བྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཉི་མ་འཆར་བར་གྱུར་པ་ནས། །ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་འཕེལ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་བདེ་བར་འགྱུར། །ལྟོགས་ན་དེ་ནི་ལྷག་པར་ན། ། གྲང་དང་དྲོ་ལ་ངེས་པ་མེད། །དེ་ནི་ཉི་མ་འཁོར་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་མགོ་བོར་གཏོགས་པའི་ནད། །རྣམ་པ་བཅུར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །གཞན་ཡང་ཐོད་པ་ལ་བརྟེན་ནད། །དགུ་པོ་མགོ་བོ་བཞིན་བཤད་བྱ། །ཀླད་པ་རླུང་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །ནང་ན་གནས་པའང་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །མདོག་གནག་ནད་ཆུང སྐྲངས་པ་ཡིན།།དེ་ནི་ཉེ་བའི་མགོ་ཞེས་བྱ། །འབྲུམ་ཕྲན་ཐོར་བུ་ཁོང་འབྲས་ནི། །ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ། །ཐོད་པར་ལྗན་ལྗིན་མང་པོ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་འབུ་ལས་ནི།

烟雾、炎热、雪、水、游戏、过度睡眠、睡醒、灰尘、迎面风、忍住眼泪、过度疲劳、过度饮水、过度饮酒、虫子阻碍、枕头、涂抹擦拭、经常不悦向下看、不习惯的气味和食物损害、过多言语，这些会在头部内部引发疾病。由此引起风气紊乱，两腮极为疼痛，感觉牙齿被刺穿。眉间和额头感觉下坠，剧烈疼痛。耳朵受声音损害，感觉眼睛被拔出，感觉头晕目眩，感觉关节分离，脉络极为跳动，感觉颈部和腮部粘连，无法忍受明亮光线，流鼻涕并突然发病和形成病根。
按摩、涂油、热敷和包扎能得到舒适。这称为头部热病。头脑一侧疼痛称为偏头痛。一个月或半个月后会发作，会自行平息。如果严重恶化会损害眼睛和耳朵。
胆病性头部发热，感觉被烟熏，发烧，灰尘刺激，眼睛发热，昏厥，夜晚寒冷会使头顶疼痛。痰病引起食欲不振，头重无知觉且发冷，脉搏不跳动，懒散，白天病轻夜晚发作，神志不清，眼睛浮肿，耳朵发痒且潮湿。
血性胆病严重疼痛，具有混合性的所有特征。由于食用不洁食物，使头顶的血肉腐烂，混合性疾病发作，头部生虫。虫子吸食头部的血液，使心神错乱，引发难以忍受的疾病。咳嗽、发烧、体力衰竭，头部粗糙肿胀感觉被钻，发热头动化脓，头盖骨、上颚和头部发痒、干枯无知觉。
鼻涕呈红色，耳朵有声响是虫病。风气偏重会使头颤抖，引发同名疾病。胆病偏重的风等使腮部肿胀带血，难忍炎热且发红，打哈欠发烧口渴头晕，口腔发苦面色发黄，迅速致命的腮部病，三天内夺命，及时治疗可痊愈。
风胆相继使腮部、眼睛、眉毛、额头疼痛，并引起跳动。从日出到正午逐渐加重，之后会好转。饥饿时更加疼痛，冷热无定，这称为日轮病。
如是所说头部相关疾病共有十种。另外依附于头盖骨的九种疾病应如头病般解说。脑部风气紊乱，内在也会引发疾病。色暗、病轻、肿胀，这称为近头病。小疱、零星、内疮应依病根阐述。头盖骨有许多粘液，由血液和胆汁虫引起。

ཐོད་པར་ལྗན་ལྗིན་མང་པོ་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་འབུ་ལས་ནི། ཁྲེ་དང་ཉུངས་ཀར་ལྟ་བུར་འབྱུང་། །འབྲུམ་ཕྲན་སྲིན་གྱི་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ འཁྲུགས་པ་ལས།།པགས་བ་རྩུབ་ཅིང་གས་པ་དང་། །གཡའ་ཞིང་སྐྲ་འབྱི་ཚོར་བ་མེད། །གྱུར་པ་མི་བཟད་ཡིན་ཞེས་བྱ། །མཁྲིས་བ་རླུང་དང་འདྲེས་པ་ནི། །བ་སྤུའི་ནང་དུ་ཞུགས་གྱུར་པ། །སྐྲ་ནི་འབྱི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནས་བད་ཀན་ཁྲག་བཅས་པས། །བ་སྤུའི་བུ་ག་འགག་བྱེད་དེ། ། དེ་ཡིས་གཞན་དག་མི་འབྱུང་བ། །འཁོར་ལིང་སྐྲ་འབྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གཞན་དག་སྐྲ་འབྱི་ཞེས་བྱར་འདོད། །སྤྱི་ཅེར་སྐྱེ་བའང་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྲ་འབྱི་དེ་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་། །དེ་ནི་རླུང་གྱུར་མེས་ཚིག་འདྲ། །མཁྲིས་གྱུར་རླན་ཅན་རྩ་ཡིས་ཁྱབ། །བད་ཀན་པགས་པའི་མདོག་དཀར་མཐུག་། པགས་པ་རང་གི་ཇི་བཞིན་སྣང་། །འདུས་གྱུར་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །སེན་མོའི་མདོག་འདྲ་གསོར་མི་རུང་། །མེས་བསྲེགས་ལྟ་བུར་སྤུ་མེད་གང་། །ཚ་བཅས་དེ་ཡང་གསོར་མི་རུང་། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་ངལ་ལས་བྱུང་། །ལུས་ཀྱི་དྲོད་ནི་མགོར་ཞུགས་པས། །ནད་དེས་སྐྲ་ནི་བཙོས་ནས ནི།།དེ་ལ་སྐྲ་དཀར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་རླུང་གྱུར་ཡིད་ཙམ་གནག་།སྲ་ཞིང་རྩུབ་ལ་ཆུ་མདོག་ཅན། །མཁྲིས་པ་ཚ་ཞིང་མདོག་སེར་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྣུམ་ཞིང་འཕེལ། །སྦོམ་ཞིང་མདོག་ནི་དཀར་བ་ཡིན། །འདུས་གྱུར་མཚན་མ་འདྲེན་མ་ཡིན། །མགོ་བོའི་ནད་ལས་ བྱུང་བ་གཞན།།མདོག་ངན་རེག་ན་མི་བཟོད་ཡིན། །འདུས་པ་ལས་ནི་གྱུར་པ་ཡི། །སྤྱི་ཅེར་སྐྲ་དཀར་གསོར་མི་རུང་། །ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་མགོ་བོའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ། །རླུང་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཤད། །འདི་ནི་མཚན་མོ་ཞུན་མར་བླུད། །དེ་རྗེས་འོ་མ་དྲོན་མོ་བླུད། །མ་ཤ་རྒྱ་སྲན་མུངྒ་འང་རུང་། །མར་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་སྦྱིན། །ཏིལ་མར་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །འོ་མ དང་ནི་ལྷན་ཅིག་བླུད།།གླན་དང་བཅིང་བའི་དུགས་དག་ནི། །ཤ་དང་འུ་སུ་ལས་བྱས་ཕན། །རླུང་འཇོམས་རྩ་བ་བཅུ་ལ་སོགས། །བསྐོལ་བའི་འོ་མ་སྣུམ་ཅན་བླུད། །སྣ་སྨན་དུད་བརྔུབ་སྣུམ་ཅན་དང་། །མགོ་དང་རྣ་བ་བརྟ་བར་བྱ། །བ་ར་ཎ་སོགས་སྡེ་ཚན་བརྡུངས། །འོ་མ་ཆུ་ཕྱེད་བསྐོལ་ བ་ཡི།།འོ་མ་ལུས་པ་དེ་བསྒྲངས་ལ། །བསྲུབས་ཏེ་སྙིང་པོ་བླངས་ནས་ནི། །དེ་ནས་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །མར་གྱི་སྣ་སྨན་བླུགས་པ་བསྔགས། །འདིར་ནི་འོ་མའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །མར་དང་ཁ་རར་བཅས་པ་བླུགས། །རས་བལ་ས་བོན་ཤིང་ཚ་ དང་།།གླ་སྒང་ཛཱ་ཏི་ཁ་འབུས་པ། །ཆུ་དྲོན་བཏགས་པའི་སྣ་སྨན་ནི། །མགོ་བོའི་ནད་ཀུན་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ། །ཁ་ར་གུར་གུམ་མར་བསྐོལ་གཏང་། །རུ་རྟ་རྒྱ་སྤོས་ཨུཏྤ་ལ། །ཙནྡན་མར་སྦྱར་མགོ་བསྐུས་ཕན། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་འཇིགས་ཡོད་ པས།།གཏར་ག་འདི་ལ་མི་བྱའོ།

头部有许多虫子，从血液和胆汁的虫子中，如芥子和芥末般产生。小疮虫病会引发疾病。由风和胆汁紊乱，皮肤粗糙且开裂，发痒脱发无知觉。这就是所谓的难以忍受的变化。胆汁与风混合，进入毛孔内部，会导致脱发。然后痰液和血液，堵塞毛孔，因此其他毛发不生长，这称为环形脱发，其他人称之为脱发。秃顶也是如此，脱发会逐渐出现。这种由风引起的就像被火烧过，胆汁引起的有湿润的血管遍布，痰引起的皮肤呈白色且厚，皮肤呈现本色。混合型具有所有特征。如指甲色般的不可治愈。
像被火烧一样无毛的，伴有热的也不可治愈。由忧愁、愤怒和疲劳引起，身体的热量进入头部，这种病会煮熟头发，因此会长出白发。由风引起的略显黑色，坚硬粗糙带水色。胆汁引起的发热呈黄色。痰引起的油腻且增长，粗大且呈白色。混合型的特征是交错的。其他由头部疾病引起的，色泽不好触摸难忍。由三病混合引起的秃顶白发不可治愈。由身体变化引起的，应以补品治疗。
这是《医论》精要八支中外科篇第二十三章。接下来讲解治疗头部疾病的章节。对于风引起的头痛，讲解治疗风病的方法。此病夜晚服用熔化的酥油。之后服用温热牛奶。豆类、豌豆、绿豆都可以，与酥油一起服用。芝麻油和芝麻糊，与牛奶一起服用。用肉类和草药制成的敷布和包扎，有益处。制服风的十种根药等，煮成的含油牛奶服用。油性鼻药、熏香，以及按摩头部和耳朵。将巴拉那等药物捣碎，用一半水煮牛奶，留下的牛奶冷却后，搅拌取其精华，然后煮甜味药物，推荐注入含药酥油。这里煮牛奶类药物，加入酥油和糖后注入。棉花种子、肉桂、
藿香、豆蔻、荜茇，用温水研磨的鼻药，能消除一切头部疾病。由血液和胆汁引起的，用糖、藏红花和酥油煮制服用。芸香、丁香、莲花，檀香调和酥油涂抹头部有益。风气重的有危险，因此不要对其放血。

།དེས་མ་ཞི་ན་བད་རླུང་ལ། །མེ་བཙའ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བྱ། །གཞོགས་ཕྱེད་ན་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ནད་དང་འབྲེལ་པའི་གསོ་བ་བྱ། །ཤི་རི་ཤ་ཡི་ས་བོན་དང་། ། པ་མརྒའི་རྩ་བ་དང་། །ཁ་རུ་ཚ་བཅས་སྣ་སྨན་གཏང་། །ཡང་ན་ས་ལ་པརྞི་ འམ།།ཙ་ཀྲ་མརྡ་གང་ཡང་རུང་། །སྐྱུར་ཀུ་དང་སྦྱར་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །ཉི་མ་ལྟར་འཁོར་དེ་ཡི་ཚེ། །གཏར་གས་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་མགོ་ནད་ལ། །སྣུམ་ཆོས་བྱས་ནས་གཏར་ག་གདབ། །མགོ་དང་གདོང་བྱུགས་སྨན་ཆུ་བླུགས། །སློན་ཁྲུས་མས་གཏོང་ བསིལ་བར་བྱ།།འཚོ་བྱེད་དང་བསྐོལ་འོ་མ་དང་། །མར་ནི་སྣ་སྨན་བཏུང་བ་བླུགས། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་འང་འདི་ཉིད་བྱ། །མུར་འགྲམ་ཅན་ལ་གཏར་ག་སྤང་། །བད་ཀན་མགོ་ནད་མར་སྙིང་དང་། །སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་ཚ་བས་སློན། །དུགས་དང་བྱུག་པ་སྣ་སྨན་སོགས། །རྩུབ་དྲོ་ རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་གསོ།།འདིར་ནི་སྨྱུང་བའང་བསྔགས་པ་ཡིན། །འདུས་པ་ལས་ནི་འདྲེན་མར་གསོ། །སྲིན་གྱུར་སྣ་སྨན་ཁྲག་བླུགས་ཏེ། །དེ་ཡིས་འབུ་ནི་བརྒྱལ་བར་འགྱུར། །ཁྲག་གི་དྲི་ཡིས་ར་རོ་ནས། །ཁ་དང་སྣ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་སྣ་སྨན་དུད་བརྔུབ་རྣོས། །དེ་ ནི་ཉེ་བར་དབྱུང་བར་བྱ།།ཉུངས་ཀར་ནིམ་པ་ཨིང་གུ་དང་། །པི་ལུའི་མར་དང་སྦྱར་བ་ཡི། །བྱི་དང་ག་དང་ས་རྫི་ཀ་།དནྡ་ཤིང་ཀུན་བ་གཅིན་བསྐོལ། །སྣ་སྨན་སོ་སོར་གཏང་བར་བྱ། །བྱི་དང་ག་ནི་ར་གཅིན་དང་། །སྦྱར་བའི་སྣ་སྨན་འབུ་འཇོམས་མཆོག་།ཉ་རུལ་བཅས་པའི་སྣ་ སྨན་དང་།།དུད་པ་དག་ཀྱང་བརྔུབ་པར་བྱ། །སྲིན་བུས་ཁྲག་ནི་འཐུངས་པའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་ཁྲག་ནི་དབྱུང་མི་བྱ། །མགོ་འདར་རླུང་གི་མགོ་ནད་ཀྱི། །གསོ་བ་མེ་བཙའ་མ་གཏོགས་བྱ། །ཉེ་བའི་མགོ་ནད་སྐྱེས་པ་ཡི། །རྗེས་དང་སྐྱེས་མ་ཐག་ལ་ནི། །རླུང་ནད་ཀྱི་ནི་གསོ་བ་བྱ། ། སྨིན་ནས་ཁོང་འབྲས་གསོ་ལས་བྱ། །འབྲུམ་ཕྲན་འབྲུམ་བུ་ཁོང་འབྲས་ལ། །སྨིན་དང་མ་སྨིན་ཇི་བཞིན་བྱ། །སྲིན་ལས་སྲིན་བུ་པད་པ་ཡིས། །གཏར་ག་བྱས་ཏེ་ནིམ་པའི་ཆུ། །བླུགས་ཤིང་རྟ་སྤངས་ཁུ་བ་ནི། །ལན་ཚྭ་ཤས་ཆེར་བཏབ་པས་བསྐུ། །ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ། །ཡུངས མར་བཅས་པ་ཞིབ་བཏགས་བསྐུ།།བ་གཅིན་འབའ་ཆ་རྙིང་པར་སྦྱར། །ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་དག་གིས་བསྐུ། །གྱོ་མོར་རུ་རྟ་བརྔོས་པ་དང་། །ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མར་བཅས་པ་ཡིས། །གློག་པ་བསྐུས་ན་གཡའ་བའམ། །ཆུ་འཛག་ཚ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །མ་ལ་ཛི་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ། །ཀ་ར་བཱི་ར་ཀ་རཉྫ། ། ཏིལ་མར་སྤུ་གྲིས་བྲེགས་པ་ཡི། །རྗེས་བསྐུས་འཁོར་ལིང་འབྱི་བ་སེལ། །དེས་མ་ཞིན་མགོ་བོ་ཡི། །སྦྱང་བྱ་སློན་སྨན་སོགས་པ་བྱ། །མི་བཟད་པ་ལ་དང་པོར་ནི། །དཔྲལ་བའི་རྩ་ལ་གཏར་ག་བྱ། །མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་སྣ་སྨན་གཏང་། །ཤིང་མངར་པི་ལ་ཡའི་ས་བོན། །རུ་རྟ་མ ཤ་ཉུངས་ཀར་བཅས།།སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །རྒྱ་སྐྱེགས་དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། །ཙཀྲ་མརྡ་སྐྱུ་རུ་ར། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ཀྱང་ཕན། །ཁྲེ་རྒོད་རྩ་བསྲེགས་ཐལ་བ་ནི། །ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན། །འཁོར་ལིང་སྐྲ་འབྱིའི་ནད་ལ་ནི། །ཉེ་བར་གཏར་ག་ གདབ་པ་དང་།།ཞལ་ཞལ་བྱས་ཏེ་ན་ལེ་ཤམ། །ལྡོང་རོས་སྤངས་མ་ནག་ཚུར་བསྐུ། །ཡང་ན་འབའ་ཆའི་ཐང་ཤིང་ངམ། །འོལ་མ་སེ་ཡི་འབྲས་བུའི་རྩ། །ཡང་ན་ལང་ཀ་ལིའི་རྩ་བའམ། །ཀ་ར་བཱི་རའི་ཁུ་བ་འམ། །ཀཎྜ་ཀཱ་རིའི་ཁུ་བ་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་བསྐུ་བ་ འམ།།དྷ་དུ་སྤྱོར་ཡི་ལོ་མ་འམ། །བསེ་ཤིང་འབྲས་བུའི་ཁུ་བས་བསྐུ། །ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་གཟེ་མ་དང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །གླང་པོའི་སོ་བསྲེགས་ཏིལ་མར་བསྲེས། །

如果这样还未平息，对于风病，应当如前所说进行灸法。对于半边头痛也是如此，应当根据病情进行治疗。
合欢树的种子和蓬蒿的根，加入岩盐作为鼻药进行施用。或者用沙拉巴尼，或者用恰克拉玛尔达任何一种，与酸味调和后涂抹。
当头痛如太阳般环绕时，应当用放血疗法放出血液。对于胆病引起的头痛，先进行油疗后放血。涂抹头面部并灌注药水，用温水沐浴，进行下部治疗并使其清凉。
用阿育吠陀药煎煮的牛奶和酥油作为鼻药和饮品灌注。对于血液引起的头痛也如此治疗。对于下颌肿痛者应当避免放血。
对于痰病引起的头痛，用酥油精华进行油疗后用热疗温润。用熏蒸、涂抹、鼻药等，用粗糙、温热、锐利的药物治疗。
在这种情况下也推荐禁食。对于三病俱发者则用交替疗法治疗。对于虫病，灌注鼻药和血液，这样虫子就会昏迷。
因为血液的气味，虫子会醉倒，从口鼻中出来。然后用鼻药和锐利的熏烟，将其取出。
用芥子、楝树、阿魏和毕露的油调和，以及必栗香加上沙质碱、檀香木和牛尿煎煮，分别作为鼻药施用。
必栗香与牛尿调和的鼻药是杀虫的最佳方法。还应当吸入腐鱼制成的鼻药和熏烟。
因为虫子会吸食血液，这种情况不应放血。对于头部震颤的风性头痛，除了灸法外都可以使用其他治疗方法。
对于新发生的头痛，无论是刚刚发生还是之后，都应当进行风病的治疗。成熟后应当按照内疮的治疗方法进行。
对于痘疮、疱疹和内疮，应当根据成熟与未成熟的情况分别治疗。对于虫病引起的虫疮，用铍子放血，灌注楝树水。
涂抹加入大量盐的马粪汁液。用楝树和波托拉叶，加入芥油细磨后涂抹。
用牛尿调和陈旧的阿巴恰，涂抹家鸡的粪便。用炒熟的独活和芝麻粉一起涂抹腋下，可以消除瘙痒或者渗水发热。
用玛拉吉、吉特拉卡、卡拉维拉、卡兰加，用芝麻油在剃须后涂抹可以治疗脱发。
如果这样还未平息，应当对头部进行净化、温润药物等治疗。对于剧烈的头痛，首先应当对额部血管进行放血。
施用头部泻药和鼻药。甘草、毕拉雅种子，独活、豆类、芥子，加入蜂蜜制成药膏涂抹。
用没药、冬瓜叶，恰克拉玛尔达、訶子，调和蜂蜜涂抹也有效。野鸡头根烧成灰，用水调和涂抹有效。
对于脱发掉发的病症，应当在附近放血，摩擦后涂抹纳勒善、乳香、黑盐。或者用阿巴恰的汤药，或者用乌尔玛色果实的根。
或者用兰卡利的根，或者卡拉维拉的汁液，或者坎达卡里的汁液加入蜂蜜涂抹，或者用达杜布约里的叶子，或者用印度枣果的汁液涂抹。
用芝麻花、孜然，加入酥油和蜂蜜，或者用烧过的象牙调和芝麻油。

གླང་པོའི་སོ་བསྲེགས་ཏིལ་མར་བསྲེས། །འཁོར་ལིང་འབྱི་བའི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །སྐྲ་དཀར་སྐྱེ་ལ་ལུག་གི་རྭའི། །སྣག་ཚས་དེ་ བཞིན་བསྐུ་བར་བྱ།།ཇི་སྲིད་སྐྲ་ནི་སྐྱེས་ཀྱི་བར། །ཆུ་བླུགས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །སྤྱི་ཅེར་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་མང་། །སྐྲ་སེར་སྐྱེས་ལ་སྦྱང་བྱས་ནས། །སྣ་སྨན་གཏོང་དང་མགོ་བཀྲུས་ལ། །བྱུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱ། །བྲི་ཧ་ཏི་སོགས་ཏིལ་ མར་བསྐོལ།།འཚོ་བྱེད་བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་བླུགས། །ནིམ་པའི་མར་གྱིས་ཟླ་བ་གཅིག་།སྣ་སྨན་བཏང་སྟེ་འོ་མ་བླུད། །ཤྲི་ཤ་ཨེ་རཎྜ་དང་རམས། །བྲིང་ག་རཱ་ཛའི་ཁུ་བར་སྦངས། །སེའུ་ལུ་ཏིལ་དང་བ་རུ་ར། །པྲི་ཡང་ཀ་ཀ་ཏིའི་ས་བོན། །ཆ་མཉམ་ལྕགས་ལ་བསྐོལ་ནས་ནི། ། ཉི་མའི་འོད་ལ་སྐམས་ནས་ནི། །མར་འཛག་པ་ཡི་སྣ་སྨན་གཏང་། །འོ་མ་འཐུངས་པས་སྐྲ་དཀར་སེལ། །ས་ཧ་ར་ཛ་བྱེའུ་རུག་པ། །བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བ་ནི། །བྲེ་གང་ཏིལ་མར་ཕུལ་གང་དང་། །ཤིང་མངར་སྲང་གཅིག་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ། ། ས་ནའམ་རྡོ་སྣོད་དམ། །ལུག་གི རྭ་ཡི་ནང་དུ་གཞུག་།ཀ་ར་བཱི་ར་པ་ཡ་སྱ། །འོ་མ་དང་ནི་ཞིབ་བཏགས་པ། །སྐྲ་དཀར་ཕྱུང་བའི་རྗེས་བསྐུས་ཤིང་། །སྦངས་ན་སྐྲ་དཀར་སེལ་བར་བྱེད། །བི་ལ་ཡ་དང་ཤིང་མངར་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཏིལ་ནག་དང་། །ས་ནག་འོ་མའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །གདོང་བསྐུས་གཉེར་མ སྤུ་སེར་སེལ།།ཏིལ་དང་པདྨ་གེ་སར་དང་། །ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་སྐྱུ་རུ་ར། །ལྡེ་གུ་འདི་ཡིས་མགོ་བསྐུས་ན། །སྐྲ་འཕེལ་གནག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྤང་སྤོས་རུ་རྟ་ཏིལ་ནག་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། །འོ་མར་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །སྐྲ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་ པའི་མཆོག་།ལྕགས་ཕྱེ་བྲིང་ག་ར་ཛ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ས་ནག་པོ། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུར་ཟླ་གཅིག་གཞུག་།སྐྲ་དཀར་རྩད་ནས་སྐྱུར་བར་བྱེད། །མ་ཤ་ཁྲེ་རྒོད་སྐྱུར་རྩབས་དང་། །ནས་ཐུག་ལྕགས་ཕྱེ་ཚ་མང་བཏབ། །ཞག་གསུམ་བཞག་སྟེ་བཏགས་པ་ཡིས། །བྱ་དཀར ཡང་ནི་ནག་པོར་བྱེད།།ཤིང་མངར་ཙནྡན་སྟག་ཚེར་བ། །པི་པི་ལིང་དང་ཨུཏྤལ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ཁུ་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །སྣ་སྨན་བསྐུ་བ་བྱས་གྱུར་ན། །སྐྲ་དཀར་དང་ནི་ཀླད་པ་ཡི། །ནད་ཀུན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཉེའུ་ཤིང་ཛི་བནྟིའི་ཁུ་བ། །འོ་མ་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་། ། འཚོ་བྱེད་བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་གྱིས། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་ཀུན་སེལ། །རྨ་བྱའི་སྒྲོ་མཁྲིས་རྒྱུ་མ་དང་། །རྐང་པ་རྟུག་པ་ཆུ་བོར་བའི། །ཤ་དང་བ་ལ་རྩ་བ་བཅུ། །ར་སྣ་ཤིང་མངར་སྲང་གསུམ་གསུམ། །ཆུ་བསྐོལ་ཁུ་བ་མར་བྲེ་གང་། །འོ་མ་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །མངར བའི་སྨན་སྡེའི་ལྡེ་གུ་བཏབ།།དེ་བཏུང་མས་གཏོང་བསྐུ་བ་དང་། །སྣ་སྨན་དག་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིས། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་ཀུན་སེལ། །སྨན་འདི་དག་གི་ལྡེ་གུ་དང་། །ཛི་བནྟི་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །མེད་རྒུན་འབྲུམ་དབྱི་མོ་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ས་མང་ག་། ག་པྲའི་རྩ་བ་ཏང་པ་ལ་དང་། །ཀརྐ་ཏ་སྲིང་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། །འབྲོ་གོ་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། །པདྨའི་སྡོང་པོ་ཁ་རྫུན། །ཤིང་མངར་ཉེའུ་ཤིང་ཛི་བ་ཀ། །བི་ད་རི་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་བྲི་ཧ་ཏི། །མུར་བ་གཟེ་མ་ཟངས་རྩི་བ། །སྲིང་ག་ཏ་དང་ཀ་ཤེ་རུ། །ར་སྣ་སྠི་ར་ལྕ་བ་དང་། །སུག སྨེལ་ཟུར་བ་མ་ནུ་དང་།།བ་སྤྲུ་བ་དང་ཅུ་གང་དང་། །ར་མཉེ་བ་དང་བྱི་ཚེར་བ། །མ་དུ་ཀ་དང་སྟར་ག་དང་། ། བི་ཤུ་ཀ་མུཉྫ་ཀ་།ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་ཕྱིར་བཏགས་དང་། །མར་བྲེ་གང་དང་འོ་མ་ནི། །བཞི་འགྱུར་དག་དང་བསྐོལ་བའི་མར། །འདི་ནི་རྨ་བྱ་ཆེན་མོ་སྟེ། །རྨ་བྱ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་ ལྷག་།ལུས་ཟུངས་དབང་པོ་ཉམས་སྐད་འགགས།

将象牙烧成灰与芝麻油混合，是治疗白发的最佳药物。对于长白发者，应以羊角墨涂抹。在头发生长期间，应避免用水冲洗。对于头顶光秃、白发多、皱纹多、长黄发者，应先清洁，然后使用鼻药、洗头，并涂抹药膏治疗。
用毕里哈蒂等煎煮芝麻油，使用阿育吠陀煎煮的鼻药。用楝树油一个月，施用鼻药并饮用牛奶。锡利沙、蓖麻和盐，用毗令伽拉加汁浸泡。
芝麻、诃子、毗梨扬迦、迦迦提种子等量，用铁器煎煮后在阳光下晒干，制成油状鼻药。饮用牛奶可去除白发。萨哈拉加、小茴香、毗令伽拉加汁一升，芝麻油一掬，甘草一两，煎煮。
放入铜器或石器或羊角中。用卡拉维拉、帕雅斯雅与牛奶细磨，拔除白发后涂抹并浸润，可去除白发。
用毗拉雅、甘草、阿育吠陀药物、黑芝麻、黑土与牛奶制成糊状，涂抹面部可去除皱纹和黄毛。
芝麻、莲花花蕊、甘草、蜂蜜、诃子制成的糊状物涂抹头部，可使头发生长变黑。
香附子、独活、黑芝麻、款冬花、青莲花，用牛奶研磨后加蜂蜜调制，是促进头发生长的最佳药物。
铁粉、毗令伽拉加、三果、黑土，放入甘蔗汁中一个月，可彻底去除白发。
豆类、野鸡、酸味物、大麦粥、铁粉加入多盐，放置三天后研磨，可使白鸟变黑。
甘草、檀香、虎刺、胡椒、青莲、诃子汁煎煮芝麻油，用作鼻药和涂抹，可消除白发和所有脑部疾病。
牛膝、吉婆底汁、牛奶、酥油、芝麻油和阿育吠陀煎煮的鼻药，可治疗鼻部以上的所有疾病。
孔雀的羽毛、胆汁、肠、脚、粪便浸泡后的肉，以及十种巴拉根、独活、甘草各三两，用水煎煮取汁，加入一升酥油，一升牛奶煎煮，加入甘味药物糊状物。
饮用、下部治疗、涂抹和作为鼻药使用，可治疗鼻部以上的所有疾病。
这些药物的糊状物，以及吉婆底、三果、葡萄、乌梅、帕卢沙卡、萨曼伽、伽布拉根、当巴拉、蟹爪、蛙、乌波果、莲根、莲茎、卡尊、甘草、牛膝、吉婆迦、毗达利、甘蔗、款冬花两种、毗里哈蒂、穆尔瓦、泽玛、铜芝、僧伽陀、迦舍卢、独活、斯提拉、茅香、
苏格、斯美尔、祖巴、玛努、巴斯布巴、楚冈、拉涅巴、比策巴、玛度迦、斯塔尔迦、毗舒迦姆加迦各二两研磨，与一升酥油和四倍牛奶煎煮的酥油。这是大孔雀方，比孔雀方功效更好。可治疗身体组织、感官衰退和声音嘶哑。

རྨ་བྱ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་ ལྷག་།ལུས་ཟུངས་དབང་པོ་ཉམས་སྐད་འགགས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཉེན་འཇོམས། །ཟླ་མཚན་ཁུ་བའི་སྐྱོན་ལའང་ཕན། །མོ་གཤམ་ལ་ཡང་བུ་སྐྱེད་བྱེད། །བྱི་བ་ཁྱིམ་བྱ་དང་པ་དང་། །རི་བོང་དང་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་གཏོགས་པའི་ནད། །ཉིས་བརྒྱ སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན།།དེ་དག་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར། །རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུའི་མགོ། །རྩ་བ་འོག་ནི་ཡལ་གར་བཤད། །དེ་ཕྱིར་རྩ་བ་ལ་གནོད་པའི། །ནད་ནི་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ། །གང་ལ་དབང་པོ་ཀུན་རྟེན་ཞིང་། །གང་ལ་སྲོག་ནི་ གནས་བྱེད་པས།།དེས་ན་ཡན་ལག་དམ་པ་ཡི། །སྲུང་བ་ལ་ནི་འབད་པར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །སྟོད་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་རྨ་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྨ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གློ་བུར། །རེད་དང་མ་རེད་དབྱེ་བ་གཉིས། །ལུས་ཀྱི་ནད་གཞིས་སྐྱེད་ལྷན་ཅིག་།ཕྱི་རོལ་རྒྱུས་བྱུང་གློ་བུར་བའོ།

孔雀较其他具有殊胜功德，能治身体机能衰退、感官损害、声音嘶哑，
能治痰、呼吸不畅、危险，
对月经和精液的问题也有帮助，
能使不孕者生子，
老鼠、家禽、猪，
以及兔子也同样配用。
以上所述疾病，
共有二百三十一种。
这些都是各不相混，
广泛详细地解说。
诸位仙人说人的头，
根在下而枝在上。
因此，伤及根部的，
疾病应当迅速医治。
因为是一切感官所依，
因为是生命所依，
所以对于这最重要的，
肢体应当努力保护。
此为《医论八支精华》中，
后续部分第二十四章。
上部医疗部分圆满。
下面讲解治疗伤口。
伤口分为先天和后天，
分为可治和不可治两种。
由身体病因所生为先天，由外部原因所生为后天。

།ནད་དང་འདྲེས་པ་རེད་པ་ཡིན། །དེ་མེད་དག་པ་མ་རེད་ཡིན། །རྨ་རེད་ཁ་རྒྱས་ཞུམ པ་དང་།།ཤིན་ཏུ་སྲ་བའམ་ཤིན་ཏུ་སྙི། །ཤིན་ཏུ་མཐོ་འམ་ཤིན་ཏུ་དམའ། །ཤིན་ཏུ་གྲང་ངམ་ཤིན་ཏུ་ཚ། །དམར་ཞིང་སྐྱའམ་གནག་པ་ཉིད། །རྣག་ནི་དྲི་མནམ་ཡོངས་སུ་འཛག་།ཤ་དང་རྩ་རྒྱུས་འདྲུལ་བ་དང་། །གཡོས་ཤིང་མཆེད་ལ་རབ་ཏུ་ན། །གཡོ་ཞིང་ཚ་ལ་སྐྲང་ བ་དང་།།གཡའ་བ་ལ་སོགས་བླ་བརྣན་བཅས། །ཡུན་རིང་དུ་ནི་འཚོ་བ་དཀའ། །རྨ་རེད་མཚན་མར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ནི་ཁྲག་བཅས་ནད་བཅོ་ལྔ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་བའི་རྨ། །གནག་ཅིང་སྨུག་དམར་ཐལ་མདོག་དང་། །ཐི་བའི་རུས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། །ཞོ་ག་ཆུའམ་འབྲས་བཀྲུས་ ཆུ།།འདྲ་བའི་ཆུ་སླ་ཉུང་ངུ་འཛག་།ཤ་ཟད་ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཟུག་།རྩུབ་ཅིང་ཚེག་ཚེག་ཚ་བ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་མྱུར་རྣགས་སེར་བ་དང་། །སྔོ་ཞིང་སེར་སྐྱའམ་ཁམ་པར་འདུག་།གཅིན་དང་ཐལ་ཆུ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ། །ཏིལ་མར་འདྲ་ཆུ་མང་དུ་འཛག་།རྨ་ལ་ཐལ་སྨན་བཏབ་ ལྟར་ན།།དམར་ཞིང་ཚ་ལ་རྣགས་པ་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མདོག་སྐྱ་གཡའ། །ཆུ་ནི་སྐ་བ་མང་དུ་འཛག་།རྨ་ཁ་སྦོམ་ཞིང་ན་བ་དང་། །རྩ་རྒྱུས་ཀྱིས་ཁྱབ་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཁྲག་གྱུར་བྱི་རུའི་མདོག་ལྟར་དམར། །ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རྣག་འཛག་ཅིང་། །རྟ་བྲེས་ཀྱི་ནི་དྲི་ལྟར་ བྲོ།།མཁྲིས་པའི་མཚན་མ་དག་དང་ལྡན། །གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ཐམས་ཅད་ལས། །གྱུར་པའི་མཚན་མ་འདྲེན་མ་ཡིན། །ལྕེ་ཡི་མདོག་འདྲ་འཇམ་ཞིང་མཉེན། །རྨ་ཁ་སྨུག་ཅིང་འབྲུམ་ཕྲན་ཅན། །མཉམ་པ་དབུས་མ་ཅུང་ཟད་མཐོ། །བླ་བརྣན་མེད་རྨ་དག་པ་ཡིན། །པགས་ པ་ཤ་དང་རྩ་རྒྱུས་དང་།།ཚིགས་དང་རུས་པ་ནང་གྲོལ་གནད། །བརྒྱད་པོ་དེར་ནི་རྨ་གནས་པ། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །གསོ་སླ་སྙིང་སྟོབས་མེ་དྲོད་ཤ། །ན་ཚོད་ཉམས་སྟོབས་ལྡན་པའི་རྨ། །ཟླུམ་ཞིང་དཀྱུས་རིང་རིམ་གསུམ་པ། །ཟུར་བཞི་པ་ནི་གང་ཡིན་དང་། །དེ་བཞིན་ དཔྱི་རྐུབ་ཕོ་མཚན་མཆུ།།རྒྱབ་དང་ཁ་ནང་མཁུར་ཚོས་བྱུང་། །གསོ་དཀའ་མིག་དང་སོ་དང་ནི། །སྣ་དང་མིག་ཟུར་ལྟེ་བ་དང་། །སྲུབས་མཚམས་ལྟོ་བ་རྣ་བ་དང་། །རྩིབ་ལོགས་མཆན་ཁུང་ནུ་མར་བྱུང་། །ལྦུ་བ་རྣག་འཛག་རླུང་འབྱུང་ཞིང་། །ཟུག་རྔུར་བཅས་ཤིང་སྟོང་ནས་འཛག་།མཚན་ བར་རྡོལ་ཞིང་ཁ་ནང་བལྟས།།དེ་བཞིན་རྐེད་པའི་རུས་པར་གནས། །མཛེ་ཅན་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། །ལུས་སྐེམ་གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་འདྲ། །རྨ་སྟེང་རྨ་ནི་བྱུང་བ་གང་། །རྨ་དེ་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །མེ་དབལ་རིམས་དང་ཚད་པར་འཁྲུ། །ལུད་པ་ལུ་དང་སྐོམ་དད་ཆེ། །གཉིད་ མེད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ།།མེ་དྲོད་ཆུང་བར་གྱུར་པ་ཡི། །རྨ་ནི་འཚོ་བ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མགོ་བོའི་ཐོད་པ་ཆག་གྱུར་ཅིང་། །ཀླད་རྒྱས་མཚན་མ་སྣང་དེ་བཞིན། །ཆུ་བ་རུལ་ཞིང་རྩ་ཆད་དང་། །རྨ་ཕུགས་རིང་དང་སྲིན་བུས་ཟོས། །རུས་པ་ཆག་དང་ཟུག་རྔུར་བཅས། །དུག་ བཅས་པ་དང་མ་རྟོགས་དང་།།བཅིང་བ་ཉེས་དང་སྣུམ་ཆེས་དང་། །རྩུབ་པས་སྤུ་སོགས་བདར་བ་དང་། །བསྐྱོད་དང་ཁོང་པ་མ་དག་དང་། །འགྲངས་དྲགས་ཉམས་སྨད་དྲགས་པ་དང་། །ཆང་འཐུངས་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་དང་། །ཉལ་པོ་ལ་བརྟེན་མཚན་གཉིད་ཡར། །རྨ་ ནི་ལོག་པར་གསོས་པ་དག་།གསོས་ཀྱང་འདྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་ནང་ནི་ཐི་པའི་མདོག་།འདྲ་ཞིང་རྣགས་པ་མེད་པ་དང་། །བརྟན་ཞིང་འབྲུམ་བུ་རྙིད་བཅས་པ། །འཚོ་བར་འགྱུར་བར་དེ་བཤད་དོ།

是由病和鬼所致。无此则为清净。伤口扩大或萎缩。
极其坚硬或极其柔软。极其高或极其低。极其冷或极其热。
发红发白或发黑。脓液有臭味流出。肉和筋脉腐烂。
晃动扩散并剧痛。摇动发热肿胀。
发痒等伴有复发。长期难以痊愈。应知为伤口的征象。
这是伴有血液的十五种病。其中风引起的伤口。
呈黑色、暗红色、灰色。如同老鼠骨头般显现。
如酸奶水或洗米水。流出稀薄少量的液体。肉消瘦多痛且刺痛。
粗糙且灼热。胆引起的迅速化脓发黄。
呈青色、黄白色或褐色。如尿液、碱水、蓝靛汁。
如芝麻油般液体大量流出。伤口如撒上药粉般疼痛。
发红发热化脓。痰引起的呈灰白色发痒。
流出大量稠液。伤口粗大疼痛。
遍布筋脉病情轻微。血引起的如珊瑚色般鲜红。
流出带血的脓液。如马汗般气味。
具有胆病的征象。由两种或三种或全部。
引起的征象是混合的。如舌色柔软光滑。
伤口呈暗色有小疹。平整中间略高。
无复发的伤口是清净的。皮肤、肉、筋脉。
关节、骨头、内脏要害。伤口位于这八处。越往后越难治愈。
易治的是心力、暖性、肉。年龄、体力具足的伤。
圆形、长形三层的。四角形的任何一种。
同样臀部、生殖器、嘴唇。背部、口腔内、脸颊出现。
难治的是眼睛和牙齿。鼻子和眼角、肚脐。
缝隙、腹部、耳朵。肋侧、腋下、乳房出现。
起泡流脓风出现。伴随疼痛从空处流出。
会阴部破裂口向内。同样位于腰骨。
麻风病者、中毒者。身体消瘦、尿病如蜂蜜。
伤口上又生伤口。这些伤口难以治愈。
火毒热病和热泻。咳嗽咳痰口渴大。
失眠和呼吸不畅。火力变小的。
伤口将不能痊愈。头部颅骨破裂。
脑部征象显现如是。筋膜腐烂筋断裂。
伤口深长虫蛀咬。骨折伴随疼痛。
带毒和未察觉。包扎不当和过度油腻。
粗糙磨损毛发等。移动和体内不净。
过饱体力过度衰减。饮酒白天睡觉。
性事后夜晚醒来。伤口治疗错误。
即使治疗也不会愈合。若是内部如老鼠色。
相似且无脓液。稳固伴有皱疹。
说此将会痊愈。

།དེ་ནས་འདིར་སྐྲང་གནས་སྐབས་སུ། །གང་ལ་ཉེ་བ་དེ་ལས་སྦྱང་། ། སྦྱངས་པས་སྐྲངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོབ་པར་འགྱུར། །སྐྲངས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུན་དུ་ནི། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བསིལ་བས་གསོ། །དེ་ཡིས་ནད་མེད་ཆུ་ལྟ་བུར། །མོད་ལ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །རྨ་སྐྲང་སྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། །ནད་བཅས་མདོག་ནི་མི་སྡུག་དང་། །དུག ཅན་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ།།པད་པ་སོགས་ཤེས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ནད་ཁྲག་བྲལ་ནས་མོད་ལ་ནི། །སྐྲང་དང་མདོག་དམར་ནད་ཞིར་འགྱུར། །ཁྲག་དབྱུང་ནས་ནི་ཅུང་ཟད་ལུས། །རེག་ན་ནུས་པ་རབ་བསིལ་བ། །ཤིན་ཏུ་ཞིབ་པར་དེ་ཉིད་བཏགས། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་འོ་མས་སྦྲུས། །ལན་བརྒྱར་ བསྐུས་པའི་མར་དང་བཅས།།གཞན་མ་སྐམ་པར་ཡང་དང་ཡང་། །རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྐུས་ན་ཕན། །བྱུགས་དང་བླུགས་པ་དེ་བཞིན་བྱ། །ུ་དུམ་བཱ་ར་ནྱ་གྲོ་དང་། །བླག་ཤ་ལྕང་མ་ཨ་ཤྭདྠའི། །ཤུན་པ་མར་དང་བཅས་བསྐུས་ན། །སྐྲངས་པས་ སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རླུང་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། །སྲ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། །ཁྲག་འཛག་པ་དང་རྨ་སྐྲང་བ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡི་རྨ་ལ་ནི། །རླན་ཅན་ཤ་བཏགས་ལ་དུགས་བྱ། །ཟར་མ་ཏིལ་ནི་བརྔོས་པ་དང་། །འོ་མས་དབལ་ནི་བསད་པ་དག་།དེ་བཏགས་བསྐུས་ན་ཚ་ ན་སེལ།།རྨ་སྐྲངས་བརྟན་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆུང་། །བད་ཀན་རླུང་འཇོམས་སྣུམ་བསྐུ་ཞིང་། །དེ་ཡི་རྗེས་ལ་འོད་མ་ཡི། །སྦུ་གུས་རིམ་གྱིས་དུགས་བྱའོ། །ཞུ་བར་བྱ་ཕྱིར་ལག་མཐིལ་ལམ། །མཐེ་བོ་ཡིས་ནི་མཉེ་བར་བྱ། །ནས་དང་གྲོ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ། །བཙོས་ཏེ་བཏགས་པའི་ ལྡེ་གུས་བསྐུ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡིས་མ་ཞུམ་ན། །དེ་ནས་དེ་ནི་དཀྲི་བར་བྱ། །མ་སྨིན་པ་ནི་ཞི་འགྱུར་ལ། །སྨིན་ན་རྣགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རྒྱ་ཤུག་ཏིལ་དང་ཟར་མ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་ཕབས་དང་རུ་རྟའི་ཕྱེ། །ཞོ་སྐྱུར་ཟན་དྲོན་གྱིས་གླན་ཞིང་། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་དཀྲི་བར་བྱ། །ལེགས་སྨིན་ སྐྲངས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་འདུས།།བཙིར་བས་ཉེ་བར་བཙིར་གྱུར་པ། །དྲལ་བར་འོས་ལ་དྲལ་བྱ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་འཇམ་པོར་གྱུར་པའང་དྲལ། །གུ་གུལ་ཟར་མ་བ་ལང་སོ།

然后在此肿胀时期，应从靠近处清除。通过清除后肿胀，伤口会迅速愈合。
在肿胀时期，应持续用凉性疗法治疗。由此如同无病之水般，会立即平息。
当伤口肿胀变硬，并且带病色不美，尤其是有毒时，应当用刀等放血。
病血放出后立即，肿胀和红色病症会平息。放血后稍留，触之有清凉之力。
将其研磨极细，用甘蔗汁和牛奶调和，涂抹百次的酥油，在其他未干时反复涂抹则有益。应如是涂抹和浇注。
涂抹无花果、尼拘律树、阿里树、柳树、毕钵罗树的树皮和酥油，是消除肿胀的最佳方法。
对于风分较大且僵硬，坚硬且病情严重，出血和伤口肿胀等如此伤口，应以湿润肉研磨后熏蒸。
炒熟的豌豆和芝麻，以及用牛奶调和的矿物质，研磨涂抹可消除发热。
伤口肿胀稳固且病情轻微时，应涂抹能降伏风痰的油脂，之后用芦管逐渐熏蒸。
为使软化，应用手掌或拇指按摩。用煮熟研磨的大麦、小麦、豆类的糊状物涂抹。
如果这样未软化，然后应包扎。未成熟的会平息，若成熟则会化脓。
用沙棘、芝麻、豌豆、岩盐、酵母、土木香粉，用酸奶和温热饭团调和后熏蒸，然后包扎。
充分成熟的肿胀集中一处，挤压时靠近挤压处，适合切开时应切开，变得极其柔软时也要切开。
没药、豌豆、牛骨

།ཁྲོན་བུ་ཕུག་རོན་རྟུག་པ་དང་། །ཐལ་སྨན་འཕྲོད་དང་ཐལ་སྨན་དེ། །སྨིན་པའི་སྨན་གྱིས་བརྟོལ་བར་བྱ། །ནང་ན་ རྣག་འབྱུང་སྒོ་ཕྲ་ཞིང་།།མཐོ་བར་གྱུར་དང་གནད་ལ་གནས། །སྣུམ་མེད་བཙིར་བའི་སྨན་གྱིས་ནི། །ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་བཙིར་བར་བྱ། །བསྐུ་བ་བསྐམས་ན་བཙིར་བ་ཡི། །ལས་ལ་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དུ་བྱ། །དེ་ཡི་རྨ་སྒོར་མི་བསྐུ་སྟེ། །དེ་འདྲས་ནད་ནི་འབྱུང་མི་འགྱུར། །སྲན་མ་ནས་ དང་གྲོ་དང་ནི།།མ་ཤ་ཤུ་དག་བྲ་བོ་དང་། །སྨན་ནི་སྤྱི་བག་ཅན་དག་གིས། །པགས་པའི་རྩ་བ་རབ་ཏུ་བསྡམས། །གཅིན་སྙི་མཛེ་ཡི་རྨ་དང་ནི། །ཤས་ཆེར་རེད་པའི་རྨ་དག་ལ། །དོང་ག་བྱེའུ་རུག་པ་སོགས་ཀྱིས། །ལན་ནི་བདུན་བདུན་བཀྲུ་སོགས་བྱ། །མ་དག་ནིམ་པ་པ་ཏོ་ ལའི།།ལོ་མ་བསྐོལ་བས་བཀྲུ་བར་བྱ། །རྨ་དག་པ་ལ་ནྱ་གྲོ་དྷ། །ལ་སོགས་ཤུན་ལྤགས་བསྐོལ་བས་བཀྲུ། །ཤིང་མངར་ཏིལ་དང་པ་ཏོ་ལ། །དུར་བྱིད་དན་ད་སེར་པོ་གཉིས། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་རྒྱ་མཚར་བཅས། །ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་རྨ་སྦྱོང་བྱེད། །རྨ་ནི་ཁ་ཕྲག་ནད་མཚམས་ གནས།།ད་རྒྱམ་ཚ་ལང་ཀ་ལི། །དུད་བྱིད་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཡི། །རེང་བུར་བྱས་པས་རྨ་སྦྱང་བྱ། །རླུང་གིས་གནོད་ཅིང་ཁྲག་བཅས་ཤིང་། །མི་བཟད་ན་ལ་ནས་དང་གྲོ། །སྤྲ་ཚིལ་ཤྲི་བ་ཀྲ་ཀ་དང་། །ཐང་ཤིང་མར་བཅས་དུད་པས་བདུག། །ཁྲག་མཁྲིས་དག་གི་ཤས་ཆེ་ལ། ། ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ། །སྐམ་ཞིང་ཤ་ཉུང་གཏིང་རིང་རྨ། །ཤ་སྐྱེད་པ་ཡི་སྨན་བྱ་སྟེ། །ཤུག་པ་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་དང་། །བ་ལ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་ཏིལ། །བསྐུས་ཏེ་ཤ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། །ཤ་ཟའི་ཤ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན། །གཡོས་སུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱ། །སེམས་དགའ་བ་དང ཤ་ཟ་ཡི།།ཤ་ཟོས་ན་ནི་ཤ་འཕེལ་འགྱུར། །ཤ་སྙི་འབུར་བར་གྱུར་པ་ལ། །ཛཱ་ཏིའི་མེ་ཏོག་ནག་ཚུར་དང་། །ལྡོང་རོས་བ་བླ་གུ་གུལ་དང་། །ཙི་ཏྲ་ཀ་སོགས་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །ཤ་འབུར་བར་ནི་སྲ་བ་དང་། །གཡའ་ཞིང་རིང་ནས་འཚོ་བ་དང་། །རྨ་ནི་ན་ཞིང་སྦྱང་དཀའ་ལ། །ཐལ་སྨན་ ལས་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱ།།རྡེའུ་དབྱུང་རྨ་ནི་གཅིན་འཛག་དང་། །གང་གཞན་ཁྲག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །གང་ཞིག་བཅད་ནས་སྦྱར་བ་དང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཡིས། །གསོ་བར་བྱེད་བཞིན་མི་འགྲུབ་ན། །དེ་ནི་མེ་ཡི་ལས་ཀྱིས་གསོ། །སྐྱོན་མེད་རྨ་ལ་རྨ་འབྱོར་བའི། །སྨན་དང་ཤ་ སྐྱེད་གང་ཡིན་སྦྱར།། ཤྭ་གནྡྷ་སེང་ཕྲོམ་དང་། །ཤིང་མངར་བཙོད་དང་ཀད་ཕ་ལ། །ད་ཏ་ཀི་ཡི་མེ་ཏོག་གི་།ཕྱེ་མ་རྨ་འཚོབ་བྱེད་པའི་མཆོག་།རྣག་དང་ཤ་ནི་མེད་པ་དང་། །ཤ་ཡི་གནས་སུ་མ་འདྲུབས་པར། །ཏིལ་དང་ཤིང་མངར་བཅས་པ་ཡི། །ལྡེ་གུས་རྨ་ནི་འཚོབ་པར་བྱ། ། སྣུམ་དྲོ་མངར་དང་ཁ་བ་དང་། །བསྐ་བས་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ནིམ་པའི་ལོ་མ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བསྐུས་པས་རྨ་སྦྱོར་མཆོག་ཡིན་ནོ།

井中鸽子粪和灰药适宜及其灰药，应以成熟的药物穿透。内部脓液生成孔细小，
隆起且位于要害处，应以无油挤压的药物，从各处充分挤压。
涂抹干燥后，对挤压之事应保持舍离。不应涂抹伤口处，如此疾病将不会发生。
豌豆、大麦、小麦及马哈、白芷、葛根和一般性药物，能够很好地约束皮肤根部。
对于尿液稀薄、麻风病的伤口和多见于臀部的伤口，应以冬果、鸟喙等药物，各七次清洗等。
未净化时应以楝树、蛇瓜叶煎煮液清洗。伤口清净后应以榕树等树皮煎煮液清洗。
甘草、芝麻、蛇瓜、商陆、两种黄丹、楝树叶及海盐，用其调制的软膏涂抹能清净伤口。
伤口在关节处、病灶处，应以岩盐、碱、商陆配蜂蜜制成丸剂清净伤口。
风邪危害且带血、难以忍受时，应以大麦、小麦、獐脂、白胶香、檀香和酥油熏烟熏之。
血胆较重者，应以极清凉药物涂抹。干燥、肉少、深度伤口，应施用生肉之药：
柏树、榕树等及补骨脂、返魂草、芝麻，涂抹以生长肉质。应依仪轨烹煮食肉鬼之肉予以服用。
心情愉悦并食用食肉鬼之肉则肉质增长。对于肉质松软隆起者，应以肉豆蔻花、铜绿、
安息香、独活、密香、萝卜等调制的软膏涂抹。肉质隆起且坚硬，发痒且长期未愈，
伤口疼痛难以清净者，应以灰药清净。对于取出砾石的伤口、尿液渗漏及其他出血，
以及切开后缝合的伤口，若按所述仪轨治疗无效，则应以火法治疗。对无过患的伤口，
应配合愈合伤口之药和生肉之药。返魂草、升麻、甘草、红花、诃子、
达他基花的粉末是愈合伤口的最佳之药。对于无脓无肉且肉处未愈合者，
应以芝麻和甘草调制的软膏愈合伤口。温润、甘、苦、涩味能治一切。
楝树叶配蜂蜜涂抹是愈合伤口的最佳方法。

།སྔ་མ་གཉིས་དང་ཞུན་མར་སྦྱར། །མྱུར་དུ་རྨ་འཚོབ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཏིལ་འདྲར་ནས་ཀྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །དེ་དང་འདྲ་བར་ལ་ལ་འདོད། ། ཁྲག་མཁྲིས་དུག་དང་གློ་བུར་དང་། །གཏིང་རིང་ཚ་དང་བཅས་པའི་རྨ། །འོ་མ་རྨ་འབྱོར་སྨན་དང་ནི། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རྨ་འཚོབ་བྱ། །བད་ཀན་རླུང་གྱུར་རྨ་འབྱོར་སྨན། །ཏིལ་མར་བཅས་པས་རྨ་འཚོབ་འགྱུར། །ནག་ཚུར་སེང་ཕྲོམ་ཨ་རུ་ར། །ལི་ཁྲི དངུལ་རྡོ་སྲ་རྩི་པོག་།སྤངས་མ་པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མ། །ཏིལ་མར་བཅས་པ་རྨ་འཚོབ་མཆོག་།མཉམ་ཞིང་ཤ་ནི་བརྟན་པ་དང་། །པགས་པར་གནས་ལ་ཕྱེ་མ་ཕན། །ུ་དུམ་ཝཱ་ར་ཨ་ཤྭཏྠ། །འཛམ་བུ་སེང་ཕྲོམ་ཀད་ཕ་ལ། །ཀ་ཀུ་སེང་ཕྲོམ་ཕྱེ་མས་གདབ། །པགས་པ་མྱུར་དུ སྐྱེད་པར་བྱེད།།རྒྱ་སྐྱེགས་ལྡོང་རོས་བཙོད་དང་ནི། །བ་ལ་དང་ནི་སེར་པོ་གཉིས། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ལྡེ་གུ་ཡིས། །བསྐུས་ན་པགས་པ་དག་བྱེད་མཆོག་།སྐྱེར་པ་ཨ་མྲའི་རུས་པ་དང་། །ནཱ་ག་གེ་སར་བྲི་ཡང་ཀུ། །ཙནྡན་སེར་པོ་དངུལ་ཆུ་རྣམས། །ལྡེ་གུ་བ་ལང་ལྕི་ཁུ་དང་། །སྦྱར་བ་ བསྐུས་པར་གྱུར་ན་ནི།།པགས་པ་མདོག་འདྲར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །བ་སོ་དུད་པ་མ་ཤོར་བསྲེགས། །སྐྱེར་ཁནྜ་དང་ཏིལ་མར་སྦྱར། །བསྐུས་ན་སྤུ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་རྐང་བཞིའི་སེན་མོ་སྤུ། །རུས་པ་པགས་པ་རྭ་རྨིག་བསྲེགས། །སྣག་ཚ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས། །བསྐུས་ ན་སྤུ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད།།སྨིན་མ་ལ་ནི་ཆ་སྤྱད་ཀྱི། །ལས་བཤད་ཕན་དང་གནོད་པ་བསྟེན། །རླུང་གྱུར་རྨ་ལ་རྩ་བ་ལྔ། །གཉིས་དང་རླུང་འཇོམས་སྡེ་ཚན་ཕན། །མཁྲིས་གྱུར་ཤུག་པ་ནྱ་གྲོ་དང་། །སྡེ་ཚན་གཉིས་དང་མཁྲིས་འཇོམས་གཏོང་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་དོང་གའི་སྡེ། །བད་ ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་གཏང་།།འདྲེན་མ་ལས་གྱུར་འདྲེན་མར་བྱས། །འདི་དག་གིས་བཀྲུ་བྱུགས་པ་དང་། །སྨན་མར་ཏིལ་མར་སྨན་ཁུ་དང་། །ཕྱེ་མ་རིལ་བུ་བདུན་པོ་ནི། །རྨ་ལ་ཅི་རིགས་སྦྱར་བར་བྱ། །ཛཱ་ཏི་ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ། །སྐྱེར་པ་ཡུང་བ་ཐལ་ཏྲེས་པུ་ཙེ་ཤེལ། ། སྤྲ་ཚིལ་སྤངས་མ་ཤིང་མངར་ཨ་རུ་ར། །ཀ་རཉྫ་ཡི་ས་བོན་བཙོད་དང་བཙོས། །མར་བསྐོལ་འདིས་ནི་རྨ་ཁ་ཆུང་བ་དང་། །ནད་ལ་བརྟེན་ཞིང་རྣག་ནི་འཛག་པ་དང་། །རྨ་ཡི་ཕུགས་རིང་ནད་བཅས་ཕུགས་རིང་བའི། །རྨ་ནི་དག་ཅིང་འཚོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང པོ་བསྡུས་པ་ལས།།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བའོ།། །།དེ་ནས་འཕྲལ་དུ་བྱུང་བའི་རྨའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྨ་གང་སྣད་པས་འཕྲལ་དུ་ནི། །བྱུང་གྱུར་གློ་བུར་རྨ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནི་མཐའ་ཡས་ཀྱང་ཡན་ལག་།གནས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད། །བཤུས་ དང་བཅད་དང་རྣམ་པར་བཅད།།རབ་ཏུ་འཕྱང་དང་ལྷུང་བ་དང་། །ཕུག་དང་གཤགས་དང་གྲུགས་པའོ།

将前两味药与酥油调和，能迅速愈合伤口。有些人认为，大麦调制的糊状物与芝麻相似，效果也相同。
对于血热、中毒、突发性、深层热性伤口，应用牛奶和伤药，以及煮沸的酥油治疗。
对于痰湿和风引起的伤口，用芝麻油和伤药治疗即可痊愈。
黑盐、白胡椒、诃子、红花、方解石、树脂、蓬子、芝麻油的粉末混合，是治疗伤口的最佳药物。
对于肌肉坚实且位于皮肤表面的伤口，粉剂效果显著。
乌东巴拉树、菩提树、蒲桃树、白胡椒、诃子、迦古白胡椒的粉末敷用，能迅速生长皮肤。
红花、没药、蓝靛、婆罗迦和两种黄色药材，与蜂蜜、酥油调制的软膏，涂抹后能最好地净化皮肤。
酸刺、芒果核、龙花、毕莉阳古、黄檀、水银等制成软膏，与牛粪汁调和涂抹，能最好地使皮肤恢复原色。
将牛骨不冒烟地烧制，与酸刺糖和芝麻油调和涂抹，能促进毛发生长。
同样，将四足动物的指甲、毛发、骨头、皮、角、蹄烧制，与墨和芝麻油调和涂抹，能促进毛发生长。
对于眉毛，应采用器具治疗所述的有益和有害方法。
对于风性伤口，五根药和两种风平药组合有效。
对于胆性伤口，用柏树、尼格若陀树两种组合和胆平药。
对于痰性伤口，用冬瓜类药和痰平药。
对于混合性伤口，采用混合疗法。
这些药物可用于清洗、涂抹，药油、芝麻油、药汁、粉末、丸剂这七种形式，应根据伤口情况适当使用。
茉莉、楝树、波托拉叶、酸刺、姜黄、百里香、水晶、獐脂、蓬子、甘草、诃子、迦兰迦种子和蓝靛煮制的油，
能使伤口缩小、减少疾病引起的脓液流出、清洁并愈合深部和带病的深层伤口。
这是《医论》精要·外治篇第二十五章。
现在讲解突发性外伤的治疗方法。任何因撞击而突然产生的创伤称为突发性外伤。
虽然这类伤害无量，但按照部位可分为八种：擦伤、割伤、截断、悬垂、坠落伤、穿刺伤、劈裂伤和压伤。

།དེ་ལ་བཤུས་པ་ཆུ་སེར་རམ། །ཁྲག་ནི་ཉུང་ཟད་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །པགས་པ་ཆོས་པས་ཚ་འགྱུར་ཡིན། །དེ་ལས་ཚོས་གྱུར་བཅད་པ་ཡིན། །དེ་ལས་ཆོས་པ་རྣམ་བཅད་ཡིན། ། རབ་འཕྱང་རུས་པར་ལྷག་མ་ལུས། །ལྷུང་བ་ལུས་ལས་ཕོགས་པ་ཡིན། །ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་འབིགས་པས་ཕུག་།ཁོང་པ་མ་གཏོགས་བསྣུན་པ་ཡིན། །སྔ་མ་ལས་གཞན་གཤགས་པ་ཡིན། །ཁྲག་དང་རྐང་ནི་འདྲེས་གྱུར་པ། །མཚོན་གྱིས་དྲག་ཏུ་བསྣུན་པ་ཡིས། །རུས་བཅས་རྒྱ་ཆེར སྣད་གྲུགས་པ།།དེ་ལ་འཕྲལ་དུ་བྱུང་བའི་རྨ། །ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ལ། །ཤིང་མངར་མར་དང་བསྐོལ་བའམ། །བ་ལའི་ཏིལ་མར་དྲོ་འཇམ་བླུགས། །སྣད་པའི་ཚ་བ་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །བསྐུ་བ་ལ་སོགས་སྣུམ་པ་དང་། །བསིལ་དང་མངར་བའི་སྨན་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་མདོ་ལ་བླུགས་ པར་བྱ།།འཕྲལ་གྱི་རྨ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ལ། །སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། །མར་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བསྐུ་བྱ་ཞིང་། །མཁྲིས་འཇོམས་བསིལ་བའི་གསོ་བ་བྱ། །ནད་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་ལ། །སྟེང་དང་འོག་ནས་སྦྱང་བར་བྱ། །སྨྱུང་བ་བྱ་ཞིང་འབྲས་ཆན་སྦྱིན། །རྒྱུན་དུ་གཏར་ག་གདབ་པར་བྱ། ། བཤུས་དང་གྲུགས་པ་འདི་ཉིད་དེ། །ཆོ་ག་འདི་ཉིད་ལྷག་པར་སྦྱར། །དེ་གཉིས་ཁྲག་ནི་ཉུང་ཤས་འཛག་།སྨིན་པའང་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཕལ་ཆེར་རྨ་ནི་ཤས་ཆེར་འབྱུང་། །གཞན་ལས་ཁྲག་ནི་འབྱུང་གྱུར་ལ། །དེ་ཡིས་ཁྲག་ནི་ཟད་གྱུར་པས། །རླུང་འཁྲུགས་ནད་ནི་སྐྱེད་པ་ལས། ། རླུང་འཇོམས་སྨན་དང་བསྐོལ་བ་ཡི། །སྣུམ་བླུགས་པ་དང་སྨན་ཆུ་བླུགས། །དུགས་དང་བསྐུ་དང་དཀྲི་བ་དང་། །སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་རྣམས་ཀྱང་བྱ། །དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་པར་བཤད་པའི། །འཕྲལ་གྱི་རྨ་བྱུང་ཆོ་ག་བཤད། །ཞག་བདུན་ནས་ནི་ཤུགས་ཟད་ནས། །སྔར་བཤད་པ་ཡི་ཆོ་གས སྤྱད།།འདིར་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱིའི་ཆོ་ག་།རེ་རེའི་གསོ་བ་བཤད་བྱ་སྟེ། །ཤུས་ལ་ན་བ་མྱུར་བསལ་ཕྱིར། །རྨ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱེ་མས་གདབ། །བཅད་པ་རྨ་སེལ་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །རྣམ་པར་བཅད་དང་རབ་འཕྱང་ལ། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཙེམ་པ་དང་། །བཅིང་བ་དང་ནི་ བཙིར་བར་བྱ།།མིག་བཅང་བ་ནི་གསོར་མི་རུང་། །མ་ཞར་ཕྱིར་ནི་འཕྱང་བ་ལ། །རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་གཞག་ཅིང་། །རྩམ་འཆོལ་བར་བྱས་ནས་ནི། །པདྨའི་འདབ་མས་གཡོགས་ནས་ནི། །ལག་པས་དལ་གྱིས་མནན་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཤིང་མངར་ཛི་བ་ཀ། །ཟངས་རྩི་བ་དང་ཨུཏྤ་ ལ།།མར་དང་འོ་མ་བཅས་བསྐོལ་བའི། །སྨན་ཐིགས་བླུགས་དང་སྣ་སྨན་དང་། །བརྟ་བའི་ཆོ་ག་དག་ཀྱང་བྱ། །མིག་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་མཆོག་ཡིན། །མིག་ཕུགས་ཞུགས་ལ་མགུལ་པ་བསྡམ། །སློན་དང་ལུད་པ་སྦྲིད་པ་འབྱུང་། །ཡང་ན་དབུགས་འབྱུང་དབུགས་བརྔུབ་བསྡམ། ། རྨ་བྱུང་མིག་གི་གསོ་བ་བྱ། །རྣ་བ་བོགས་པ་བཙེམས་ནས་ནི། །བུ་ག་ཏིལ་མར་དག་གིས་དགང་། །ལྟག་པའི་སུམ་མདོ་ཆོད་གྱུར་ཏེ། །རླུང་ནི་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ལའང་། །མཉམ་དུ་བཞག་སྟེ་བར་མཚམས་ནི། །མེད་པར་བཙེམས་ཏེ་བཅིང་བར་བྱ། །དེ་ལ་ར་ཡི་མར་སར་གྱིས། ། བླུགས་པ་དག་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས། །གན་རྐྱལ་བཞག་སྟེ་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །ལེགས་པར་སྤྱོད་ལམ་བསྡམས་ཏེ་ཉལ། །ཡན་ལག་ཐད་ཀར་གནས་པ་ཡི། །རྨ་བྱུང་ཡན་ལག་ལེགས་གཞག་སྟེ། །བཙེམས་ལ་དཀྲི་ཞིང་བཅིང་བྱ་ཞིང་། །གོས་ནི་མཐུག་པོས་བཅིང་བར་བྱ། །པགས པའི་འུར་མཐིལ་བཅིང་བས་ནི།།ཕྲག་པའི་རྨ་ལ་བཅིང་བར་བྱ། །རླིག་པ་འཕྱང་ལ་རྐང་པར་ནི། །སྦུ་གུས་ཆུ་ནི་གཏོར་ནས་ཀྱང་། །རླིག་པ་བཅུག་སྟེ་རས་བལ་དང་། །བཅས་པའི་ཁབ་ཀྱིས་བཙེམ་པར་བྱ། །འུར་མཐིལ་བཅིང་བར་བྱས་པ་ལ། །རྐེད་པ་ནས་ནི་སྲད་བུས་གདགས། ། དེར་ནི་རྨ་ནི་འདུལ་གྱུར་པས། །སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ལས་མི་བྱ། །

对于擦伤，会流出浆液或少许血液，皮肤受损会发热。从此处切开的伤口，从此处完全切断的伤口，骨头悬挂有残余，从身体上脱落的伤口，被细小尖锐物刺穿的伤口，除内脏外的刺伤，与前述不同的切开伤，血液和脓液混合，被兵器猛烈击打，连带骨头广泛损伤。
对于这些新鲜伤口，疼痛剧烈时，用甘草与酥油煎煮，或者用毕力夜（一种药草）芝麻油温和灌注。为了平息损伤的热症，涂抹等润滑疗法，以及使用清凉和甘甜的药物，将其注入伤口处。对于面积较大的新鲜伤口，为了愈合，应当以蜂蜜和酥油充分涂抹，进行治疗平息胆病和降温。
对于病情严重者，应当从上下两处清除。应当禁食并给予米饭。经常放血。对于擦伤和损伤，就是这些方法，尤其要多加运用这些治疗方法。这两种伤口会流出少量血液，也会很快成熟。大多数伤口会大量出血，其他伤口会出血，由于失血过多，会引起风病，因此要用治疗风病的药物煎煮。
注入油脂和药水，进行热敷、涂抹、包扎，以及使用油性软膏。这样解释了七天内的新鲜伤口治疗方法。七天后力量减退，就用前面所说的方法治疗。这里主要讲述一般的治疗方法，现在要讲述每种伤口的治疗方法。为了快速消除擦伤的疼痛，在伤口上撒上有益的粉末。
切割伤要涂抹愈合伤口的软膏。对于完全切断和悬挂的伤口，要按照规矩缝合、包扎和挤压。眼睛脱出无法治愈。为了防止下垂，对于悬挂的伤口，要妥善放回原处，用糌粑包裹，然后用莲花叶覆盖，用手轻轻按压。
然后用甘草、吉瓦卡（一种药草）、铜粉叶和乌巴拉（一种莲花），与酥油和牛奶一起煎煮，滴入药液并使用鼻药，还要进行按摩治疗。这是治疗一切眼病的最佳方法。眼球凹陷时要控制咽喉，会出现呕吐、咳嗽和打喷嚏，或者要控制呼吸。
要进行眼伤的治疗。耳朵穿孔后缝合，用芝麻油填充孔洞。后颈三岔处切断，风气外泄时，要平整放好，无间隙地缝合并包扎。对此用山羊新鲜酥油滴注最为推荐。仰卧位躺下给予饮食，要好好约束行为而卧床。
肢体正直部位的伤口，要妥善固定受伤的肢体，缝合后包扎并绑缚，要用厚布包扎。用皮革底座包扎肩部的伤口。对于阴囊下垂，要用管子向腿部洒水，然后将阴囊放回，用带棉花的针缝合。
用底座包扎后，要从腰部用绳子悬挂。由于在那里伤口会恶化，不要进行油疗和热敷治疗。

།སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ལས་མི་བྱ། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཨ་ག་རུ། །སུག་སྨེལ་ཛཱ་ཏི་པར་པ་ཏ། །ཙནྡན་ལྡོང་རོས་སྐྱེར་པ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་སྤངས་མ་དང་། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས་རྨ་འཚོབ་བྱེད། །ཡན་ལག་མ་ལས་ཆད་པ་ལ། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བས བསྲེགས་ནས་ནི།།སྒྱེའུ་བཅིང་བས་བཅིང་བར་བྱ། །དེ་ནས་རྨ་ལྟར་གསོ་བར་བྱ། །ཕུག་པ་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་བས་གསོ། །གྲུགས་དང་ཆག་གྲུགས་གསོ་བར་བྱ། །མགོ་བོའི་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བ་ལ། །སྐྲ་ཡི་ཡེའུ་གཞུག་པར་བྱ། །གཞན་དུ་ཀླད་རྒྱས་འཛག་པ་ཡིས། །རླུང་འཁྲུགས་ དེ་ནི་གསོད་པར་འགྱུར།།རྨ་འཚོབ་ནས་ནི་རིམ་གྱིས་ནི། །སྐྲ་ནི་དལ་གྱིས་དབྱུང་བར་བྱ། །ཀླད་རྒྱས་འཛག་ལ་སྲོག་ཆགས་ནི། །གཞན་གྱི་ཀླད་པ་སྦྱིན་པར་བྱ། །གཞན་ལས་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ནས་ནི། །རྨ་དེར་རིང་བུ་སྣུམ་ཅན་གཞུག་།ཕུགས་རིང་ཁ་ནི་ཆུང་བ་དང་། །རྨ་གང་རྣག་ དང་ཁྲག་འཛག་ལ།།འཁོར་ལོས་བཙིར་བའི་ཏིལ་མར་བླུགས། །དེ་ནི་སྦུ་གུ་ཆུང་ངུས་གཏང་། །ཁོང་པ་བརྟོལ་ཏེ་ཁྲག་གིས་གང་། །བརྒྱལ་ཞིང་སྙིང་ག་རྩིབ་ལོགས་ན། །རིམས་འདེབས་ལུས་ཚ་ལྟོ་སྤོ་སྐོམ། །ཟས་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ཞིང་། །བཤང་བ་གཅིན་དང་འཕྱེན་ འགགས་ལ།།མིག་དམར་རྔུལ་འབྱུང་དབུགས་མི་བདེ། །ཁ་ནང་ཁྲག་གི་དྲི་བྲོ་ཞིང་། །ལུས་ཀྱང་དྲི་མི་ཞིམ་པར་འགྱུར། །མ་ཞུའི་གནས་ན་གནས་པའི་ཁྲག་།ཁྲག་ཏུ་ཡང་ནི་སྐྱུག་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་ལྟོ་སྤོ་ཞིང་། །གཟེར་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱེད། །ཞུ་བའི་གནས་ན་གནས་ པའི་ཁྲག་།གཟེར་བཅས་ལུས་ནི་ལྕི་བར་བྱེད། །ལྟོ་བ་མན་ཆད་གྲང་བ་དང་། །བུ་ག་ལས་ཀྱང་ཁྲག་འབྱུང་འགྱུར། །གནས་ནི་ཞིག་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །ཁྲག་ནི་འཛག་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །བུ་ག་ལས་ནི་འགེངས་བྱེད་དེ། །ལྒང་པའི་ངོས་ནས་འགེངས་དང་འདྲ། །ཁྲག་ནད ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི།།རྐང་ལག་ཁ་དང་དབུགས་གྲང་ཞིང་། །མིག་དམར་གདོང་ནི་སྐྱ་པ་དང་། །ལྟོ་སྦོ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །མ་ཞུར་གནས་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་། །ཞུ་བའི་གནས་ལ་གནས་པ་ལ། །བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་ནི་རུ་ཧ། །སྣུམ་མེད་དྲོ་བས་སྦྱང་བར་བྱ། །ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་རྒྱ་སྲན་གྱི། ། ཁུ་བ་སྣུམ་ནི་མེད་པ་དང་། །ནས་ཐུག་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་དང་། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན། །ཁྲག་ནི་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། །ཁོང་པ་སྣད་ལ་ཁྲག་བླུད་བྱ། །རྒྱུ་མ་འབྱར་དང་ཆད་པར་ཉེན། །ཁོང་པ་སྣད་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །དང་པོར་བརྒྱལ་སོགས་ཆུང་བ་ཡིན། །གཉིས་པ་ཤས ཆེར་གནོད་པར་བྱེད།།རྒྱུ་མ་འབྱར་བ་ཐེ་ཚོམ་བཅས། །རྒྱུ་མ་ཆད་པ་འཚོ་མི་འགྱུར། །གང་གི་བཤང་དང་གཅིན་དང་འཕྱེན། །རང་གི་ལམ་ལས་བྱུང་གྱུར་ལ། །བླ་བརྣན་མེད་པར་རྡོལ་གྱུར་ཀྱང་། །འཚོ་བར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །མ་རྡོལ་རྒྱུ་མ་བྱུང་བ་ནི། ། གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་གཞན་དུ་མིན། །གྲོག་མའི་མགོ་བོ་བཅད་ནས་ནི། །དེ་ཡང་གཞུག་ཅེས་པ་ལ་སྨྲ། །རྡུལ་དང་ཁྲག་དང་རྩ་ཡིས་གོས། །འོ་མས་ལེགས་པར་བཀྲུས་ནས་ནི། །སེན་མོ་བྲེགས་ཏེ་མར་གྱིས་བསྐུས། །རིམ་གྱིས་ལེགས་པར་གཞུག་པར་བྱ། །སྐམ་པོ་འོ་མས སྤངས་ནས་ནི།།མར་སར་མང་པོ་བསྐུ་བར་བྱ། །སོར་མོས་མགུལ་པ་མཉེ་བ་དང་། །ཆུ་ཡིས་ཀྱང་ནི་གཏོར་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མ་ནང་ཞུགས་ནས། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་བཙིར་བར་བྱ། །རྨ་ཁ་ཆུང་དང་སྦོམ་པ་ཡིས། །རྒྱུ་མ་ཁོང་པར་མ་ཆུད་ན། །དེ་ཡི་ཚད་ཙམ་ལྟོ་བ་ནི། །དབྲལ་ཏེ་ ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱ།།གནས་སུ་ལེགས་པར་འདུག་གྱུར་ནས། །དེ་རྗེས་རྒྱུ་མའི་རྨ་བཙེམ་བྱ། །གནས་སུ་ལེགས་པར་མ་བཞག་ན། །དེ་ནི་འཁྲུགས་པས་འཆི་བར་འགྱུར། །དེ་རྗེས་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་ནི། །

不要进行涂油和热敷。用毕里央俱、沉香、
豆蔻、肉豆蔻、胡椒、
檀香、丁香、獐竹和
独活以及芒草和
芝麻油煎煮可以治疗伤口。
对于肢体断裂处，
用芝麻油煎煮后烧灼，
用绷带包扎。
然后按照伤口方式治疗。
穿刺伤要拔出异物后治疗。
要治疗挫伤和骨折。
对于头部异物的拔除，
要插入发制的导管。
否则脑髓流出，
风气紊乱会致死。
伤口愈合后要
慢慢地拔出发制导管。
对于脑髓流出，要
施用其他生物的脑髓。
从其他处拔出异物后，
在伤口处插入油性导管。
对于深而口小的伤口，
以及有脓血流出的伤口，
要注入压榨的芝麻油。
用细小的管子输送。
腹部穿孔充满血液，
昏迷、心胸部疼痛，
发热、身体发热、腹胀、口渴，
对食物没有胃口，
大小便和呕吐阻塞，
眼睛发红、出汗、呼吸不畅，
口中有血腥味，
身体也会有异味。
未消化处的血液
会吐出血来。
严重腹胀，
疼痛也会造成伤害。
消化处的血液
会伴随疼痛使身体沉重。
腹部以下发冷，
孔窍也会流血。
即使部位未损坏，
由于血液渗漏，
会从孔窍充满，
如同从膀胱侧面充满一样。
对于有血病者，
手脚、口和呼吸发冷，
眼睛发红、面色苍白，
要避免腹胀。
未消化处要用催吐药。
对于在消化处的，
要用泻药和灌肠剂，
用无油温和的方法清洗。
大麦、枣子、豌豆的
无油汤汁，
以及大麦粥食物，
要给予带有咸味的舔剂。
血液大量流出，
腹部受伤要输血。
肠粘连和断裂危险，
腹部受伤分为两种。
初期昏迷等症状较轻，
第二种危害更大。
肠粘连有疑虑，
肠断裂无法存活。
若大小便和呕吐物
从原有通道排出，
即使无遮盖破裂，
必定能存活无疑。
未破裂的肠子脱出，
要放回，其他情况则不然。
砍下蚂蚁的头，
也说要放回。
沾有灰尘、血液和筋脉，
用牛奶清洗干净后，
剪掉指甲涂抹酥油，
要慢慢地妥善放回。
用牛奶清洗干燥处，
要多涂抹酥油。
用手指按摩颈部，
也要用水冲洗。
这样肠子放回后，
此时要挤压。
如果伤口小而粗，
肠子无法放入腹中，
要切开与其大小相当的
腹部后放入。
妥善放置到位后，
然后缝合肠伤。
如果没有妥善放置，
会因紊乱而死亡。
之后用布包裹，

དེ་རྗེས་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་ནི། །མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་བླུགས་པར་བྱ། །དེ་ནས་ངན་ད་ཏིལ་མར་དང་། ། སྦྱར་བའི་འོ་མ་དྲོ་འཇམ་བླུད། །དེས་ནི་བཤང་བ་སྙི་བ་དང་། །རླུང་ནི་བདེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྲུང་། །ལོ་གཅིག་བར་དུ་འབད་པར་བྱ། །ལྟོ་ལས་ཚིལ་ནི་བྱུང་གྱུར་ན། །ཐལ་བའམ་ནི་ས་དག་གམ། །རོ་བསྐ་བ་ཡི་རྩ་བ་དག་།ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས བཏབ་ནས་ནི།།དེ་ནས་སྲད་བུས་དམ་དུ་བཅིང་། །སྨན་པ་མཁས་པས་གཅད་པར་བྱ། །མཚོན་རྣོན་མེ་ལ་བསྲེགས་པ་ཡིས། །ལན་ཅིག་ཁོ་ན་གཅད་པར་བྱ། །གཞན་དུ་བྱས་ནས་གཅོད་པའི་ཚེ། །ན་ཞིང་སྦོ་འམ་འཆི་བར་འགྱུར། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་རྨ་བཅིངས་ལ། །ཁ་ཟས་ཞུ་ ནས་འོ་མ་མར།།དན་ཏེ་རྒྱ་སྐྱེགས་གཟེ་མ་དང་། །ཤིང་མངར་ཁ་ར་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཤིང་མངར་བཅས་པ་སྔར་གྱི་ནི། །ཆོ་གས་ན་དང་ཚ་བ་སེལ། །ཚིལ་གྱི་རྨེན་བུར་བཤད་པ་ཡི། །ཏིལ་མར་བསྐུས་ནའང་ཕན་པ་ཡིན། །བལ་བུའི་ལོ་མ་ཤུག་པ་དང་། །སྤང་སྤོས་ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ དང་།། ག་རུ་དང་ཙནྡན་དང་། །པདྨའི་ས་བོན་སེར་པོ་གཉིས། །ུ་ཤི་ར་དང་ཤིང་མངར་བཅས། །བསྐོལ་བ་འཕྲལ་གྱི་རྨ་ལ་ནི། །འཚོ་བར་བྱེད་པའི་དམ་པར་བཤད། །མཚོན་གྱིས་བསྣུན་པས་མི་མངོན་པ། །གཡང་ས་མཐོན་པོ་ནས་ལྷུང་བ། །རླུང་མཁྲིས་འཇོམས་སྨན་ འདྲངས་པ་དང་།།མཉེ་དང་བསྐུ་དང་སྦྱང་བ་བྱ། །ལུས་ཚིགས་བྱེ་དང་མཉེས་པ་དང་། །གནད་དུ་བསྣུན་པས་ཉེན་པ་ལ། །སྣོད་ཆེན་ཏིལ་མར་གྱིས་བཀང་བར། །གཞུག་ཅིང་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ པའོ།། །།དེ་ནས་ཆག་གྲུགས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

然后用布包裹，涂抹和注入酥油。之后将恶达（一种药材）、芝麻油和温和的牛奶混合后服用。
这样能使大便变软，风气得以顺利排出。应当遵守上述所说的行为，一年之内要努力坚持。
如果腹部出现脂肪，应使用灰烬或土，或者苦味的根茎，磨成细粉后撒上。
然后用线绳紧紧捆绑，由熟练的医生进行切除。
用火烧热的锋利器具，一次性切除。
如果用其他方法切除，会疼痛肿胀或导致死亡。
用蜂蜜包扎伤口，待食物消化后，服用牛奶、酥油。
丹提、红花、孜玛和甘草、糖煮成汤后服用。
按照之前的方法，用甘草可以消除疼痛和发热。
涂抹用于脂肪腺的芝麻油也有效果。
槐树叶、柏树、香草、哈热努嘎、檀香、旃檀、两种黄色莲子、乌西拉和甘草一起煮成汤。
这被认为是治疗新鲜伤口的最佳方法。
对于被武器所伤不明显的、从高处坠落的，应服用对抗风胆的药物，进行按摩、涂抹和清洗。
对于身体关节脱位、扭伤和受到要害打击的，应将其放入装满芝麻油的大容器中，并给予肉汤。
这是《医方八支精华》中外治篇第二十六章。
接下来将讲解治疗骨折的章节。

།ལྷུང་དང་སྣད་སོགས་ཀྱིས་རུས་ཚིགས། །ཚིགས་དང་ཚིགས་མིན་ཆག་གྱུར་གཉིས། །ཚིགས་བྱུང་གྱུར་ན་བརྐྱང་དང་བསྐུམ། །ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གཞན་དག་ཤིན་ཏུ་སྐྲངས་པ་དང་། ། གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ན། །བསྐྱོད་པ་ཆུང་ངུའང་མི་ནུས་ཤིང་། །བཙིར་ན་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ཆག་གྲུགས་མདོར་བསྡུས་པའི། །མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་དབྱེ་བ། །ཆག་པའི་དབྱེ་བས་དུ་མར་འགྱུར། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་གསོ་བ་ནི། །ཇི་ལྟར་འཚམ་པ་བཞིན་དུ་ནི། །དེ་བཞིན་དེ ནི་ཉེ་བར་བསྟན།།མང་དུ་ཕྲ་མོར་ཆག་པ་དང་། །རེག་ན་སྒྲ་ནི་འཁྲོལ་བ་དང་། །གང་དུ་རུས་པ་ཆག་པ་ཡི། །བར་དུ་རུས་པ་ཕྲ་མོ་ཞུགས། །ཡང་ན་སྣད་པས་ཆག་པ་ལས། །ཅུང་ཟད་ལུས་པར་གྱུར་པ་དང་། །གང་ཡང་བཏེག་པའི་ཚེ་ན་ནི། །རྨ་ལྟར་རྐང་དུ་ནུབ་པ་དང་། །ནུས་ཞན་ སྦིག་པར་གྱུར་པ་དང་།།རླུང་ཅན་ཉུང་ཟད་སྤང་བར་བྱ། །དཔྱི་ཡི་རུས་མིག་ཆག་པ་དང་། །གང་ཡང་ཚིགས་བྱེ་ལྷུང་པ་དང་། །རོ་སྨད་ཞིབ་ཏུ་གྲུགས་པའམ། །ཆག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དང་། །ཐོད་པའི་མཚམས་ནི་མ་འབྱོར་བའམ། །དེ་བཞིན་དཔྲལ་བ་ཕྱེ་མར་གྱུར། །གང་ཡང་མུར་ འགྲམ་ཆག་པ་དང་།།ལྟག་པ་ནུ་མའི་པར་ཆད་སྤང་། །རུས་པ་ལེགས་པར་ཆག་གྱུར་ཀྱང་། །བཞག་ཉེས་བཅིངས་ནི་ཉེས་པ་དང་། །གང་ཞིག་བསྐྱོད་པས་གནོད་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན། །གདོད་ནས་རུས་པའི་ཚིགས་དག་ནི། །ཉེས་པར་སྐྱེས་གྱུར་དེ་ཡང་སྤང་། ། རུས་པ་གཞོན་ནུ་གུག་པ་དང་། །སྦུ་བ་ཅན་ཆག་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཐོད་པ་གྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་། །གཞན་ཡང་མང་དུ་གས་པ་རྣམས། །དེ་ནས་དམའ་བ་བསྟོད་པར་བྱ། །མཐོན་པོ་མནན་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ནུང་དུ་ནུབ་པ་དྲང་བར་བྱ། །འོག་ཏུ་སོང་བ་སྟེང་དུ་དྲང་། ། འདེགས་དང་མནན་དང་སྨད་པ་དང་། །པགས་པ་བསྡུས་ཏེ་བཅིང་བ་དང་། །དེ་ལྟར་བཞག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ནི། །ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚིགས་ཐམས་ཅད། །གཡོ་བའམ་མི་གཡོ་གང་ཡང་རུང་། །ལེགས་པར་བཞག་སྟེ་མི་འགྱུར་བྱ། །རས་མ་མར་ནི་མང་བས་དཀྲི། ། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ཀ་དམ་པ། །རྫུ་ན་དང་ཨ་ཤྭཏྠ། །སརྫ་དང་ནི་པ་ལ་ཤ་།འོད་མ་ལས་བྱུང་ཤུན་ཞེང་ཆེ། །འཇམ་པས་ལེགས་པར་འཇར་བ་དང་། །རྟེན་དང་བཅས་ཤིང་མི་འགྱུར་བའི། །ཤུན་པའམ་དུམ་བུ་དག་དང་ནི། །འཇག་མས་ལེགས་པར་དཀྲི་བྱ་ཞིང་། །རས་ཀྱིས་སྟེང་དུ གླན་པར་བྱ།།བཅིང་བ་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །མཚམས་སྦྱོར་བརྟན་པོར་མི་འགྱུར་རོ།

由于跌落和撞击等导致骨节，关节和非关节处骨折有两种。如果关节处发生骨折，伸展和屈曲，就会失去功能。其他部位会严重肿胀，任何时候都会剧痛，即使轻微活动也无法进行，按压时会有声响。
这就是骨折的简要特征，其分类，根据骨折的类型有多种。对于这些所有的治疗，应当根据具体情况，相应地进行治疗。
多处细小骨折，触摸时有响声，骨折处有细小骨片进入，或者由于撞击造成骨折后，稍有残留，以及抬起时，如同伤口般下陷，功能减弱变得虚弱，风病较轻的应当放弃治疗。
髋骨眼处骨折，以及关节脱臼，下半身严重受损或骨折，颅骨接缝处未愈合，或者额骨粉碎，下颌骨折，以及后颈至乳房之间的骨折应当放弃治疗。
骨头虽然完全骨折，但因放置不当包扎不当，以及因活动而受损的，这些也应当放弃治疗。天生骨节发育不良的也应放弃。年轻的骨头弯曲，有气泡的骨折，颅骨裂开，以及其他多处裂开的。
然后要将低处提高，高处压低，内陷要拉直，下陷要向上拉。提升、压制、下拉，收拢皮肤后包扎，用这样放置的方法，对于身体所有关节，无论是活动的还是不活动的，都要妥善放置使其固定。
用浸过油的布多层包裹。乌东巴拉、迦昙婆、竹那、菩提树、萨尔迦和帕拉夏，芦苇所产生的宽大柔软的皮，要妥善粘合，要有支撑且不变形的树皮或木块，以及用竹子妥善包裹，上面用布垫衬。
如果包扎松弛，接合处就不会牢固。

།དམ་པོས་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་ཚ། །རྣག་དང་སྐྲངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སོས་ཀའི་དུས་སུ་ཞག་གསུམ། །དགུན་གྱི་དུས་སུ་བདུན་ནས་དགྲོལ། །ཐུན་མོང་དུས་སུ་ཞག་ལྔ་ནས། །ཡང་ ན་ཆག་པའི་དབང་ལས་དགྲོལ།།དེ་ནས་ནྱ་གྲོ་དྷ་སོགས་པའི། །ཁུ་བ་བསིལ་བའི་ཆུ་བླུགས་བྱ། །དེ་ནི་ནང་བཅས་རྩ་བ་ལྔ། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུགས་པར་བྱ། །མཁས་པས་ཏིལ་མར་འཁོར་ལོས་བཙིར། །རླུང་འཇོམས་སྲན་དང་བཅས་པ་ནི། །དྲོ་འཇམ་ཙམ་ནི་བསྐུ་བར་བྱ། །དུས་ དང་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བས་བྱ།།ཁུ་བ་ཤིན་ཏུ་གྲང་མོ་ནི། །རྒྱུན་དུ་བླུགས་ཤིང་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །བ་གསར་འོ་མ་མར་དང་བཅས། །མངར་བའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བ་དག་།རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བར་བཅས་པ་ནི། །ཆག་གྲུགས་ཅན་ལ་ནང་རེ་བླུད། །ཆག་གྲུགས་རྨ་དང་བཅས་པ་ནི། །རྨ་ལ་ཤིང་ མངར་མར་ཤས་ཆེ།།ལྡེ་གུ་བསྐུས་པའམ་ཡང་ན་ནི། །ལྷག་མ་ཆག་གྲུགས་ལྟ་བུར་གསོ། །རྨ་ཡི་ཤ་ནི་འཕྱང་བ་ལ། །སྦྲང་རྩི་མར་གྱིས་བསྐུས་ནས་ནི། །སྨན་པས་རྨ་ནི་ཁ་སྦྱར་ནས། །བཅིང་བ་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱ། །དེ་ནི་མཉམ་ཞིང་ལེགས་བཞག་ནས། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཀད་ པ་ལ།།སེང་ཕྲོམ་བཙོད་དང་ད་ཏ་ཀི་།ཕྱེ་མས་ལེགས་པར་བདར་བྱའམ། །སེང་ཕྲོམ་ད་ཏ་ཀིའི་ཕྱེ་མ། །བཏབ་ན་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཆག་གྲུགས་གསོ་བ་ཡིན། །ལུས་ཟུངས་བརྟན་ལ་དགུན་གྱི་ཚེ། །ཤ་ཆེན་ནད་གཞི་ཆུང་བའི་རྨ། །གསོ་སླ་གཞན་ནི་གསོ་བར་ དཀའ།།ན་ཚོད་དང་པོ་བར་མ་མཐའ། །ཟླ་གཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་རིམ་གྱིས། །ཆོ་ག་ཇི་སྐད་བཤད་བསྟེན་ན། །རྨ་འབྱོར་བརྟན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །རྐེད་པ་རྗེ་ངར་བརླ་ཆག་ན། །སྤང་ལེབ་ལ་ནི་ཉལ་ན་ཕན། །དེ་བཞིན་བསྡམས་ཕྱིར་ཕུར་པ་ལྔ། །བྱས་ནས་ཉེ་བར་བརྟོད་ བྱ་སྟེ།།རྗེ་དར་ངོས་གཉིས་ལ་གཉིས་གཉིས། །རྐང་མཐིལ་དྲང་པོ་གཅིག་བཞག་བརྟོད། །སྟ་ཟུར་རམ་ནི་སྒལ་ཚིགས་སམ། །གདོང་དང་དེ་བཞིན་ཕྲག་པ་རུས། །ཚིགས་བྱུང་ཆག་གྲུགས་བྱུང་གྱུར་ན། །ཆོ་ག་འདི་བཞིན་སྤྱད་པར་བྱ། །ཚིགས་ནི་བྱུང་ནས་ཡུན་རིང་ལ། །སྣུམ་བསྐུ་ དུགས་ཀྱིས་མཉེན་བྱས་ཏེ།།འདི་བཤད་ཐབས་དང་རང་གི་བློས། །རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་པར་གཞུག་།ཚིགས་མིན་ཆག་སྟེ་འདྲུབས་པ་དང་། །བཅིངས་ཉེས་པ་ཡིས་གསོས་པ་ལ། །བརྡུངས་ཏེ་ཆག་གྲུགས་བསྲང་བར་བྱ། །དེ་ནས་ཆག་གྲུགས་བཞིན་དུ་གསོ། །ཆག་ ནས་ཅི་ནས་མ་རྣགས་པ།།དེ་ལྟར་སྨན་པས་འབད་པར་བྱ། །ཤ་དང་རྩ་རྒྱུས་འདྲུལ་ན་ནི། །ཚིགས་ནི་འདྲུབས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

紧绷会非常疼痛发热，会出现脓液和肿胀。春季时三天，冬季时七天后解开。一般时候五天后，或者根据骨折情况解开。
然后用尼拘陀树等的汁液，倒入凉水。那就是包括内部的五种根部，倒入煮沸的牛奶。智者用芝麻油轮榨取，配合能降风的豆类，要涂抹温和适度。要根据时节和地域区分。
非常寒凉的汁液，要持续倒入并涂抹药膏。新鲜牛奶和酥油，与甘味药物一起煮沸，加入阿叶树汁液，每天给骨折者服用。对于有伤口的骨折，伤口要用甘草油为主的药膏涂抹，或者像其他骨折一样治疗。
对于伤口肉外翻的，用蜂蜜和酥油涂抹后，医者要将伤口合拢，然后要好好包扎。将其平整地放好后，用白檀香和迦陀罗，白芷、红花和达他迦，研成粉末充分涂抹，或者用白芷和达他迦粉末，敷上后会很快痊愈。
这就是骨折的治疗方法。身体强健时在冬季，大块肉和病因小的伤口，容易治愈其他则难以治疗。年龄初中后期，一月两月三月依次，如按所说仪轨修治，伤口会愈合牢固。
腰部小腿大腿骨折时，躺在平板上有益。同样为了固定五根木桩，做好后要钉入：腿两侧各两根，脚底正直钉一根。
肋骨或者脊椎骨，或者面部以及肩胛骨，关节脱位骨折发生时，要按这个仪轨实行。关节脱位很久的，涂油熏蒸使其柔软，按所说方法和自己的智慧，要好好复位到原处。
非关节骨折愈合和，因包扎不当治疗的，要敲打矫正骨折。然后像骨折一样治疗。骨折后一定要避免化脓，医者要这样努力。如果肉和筋腱腐烂，关节就不会愈合。

།ཆག་གྲུགས་ཅན་ལ་རླུང་ནད་ཀྱི། །སྐབས་བཤད་སྣུམ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །སྟོབས་བསྐྱེད་སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་དང་། །འཇམ་རྩིའི་ལས་ཀྱང་བསྟེན་པར་ བྱ།།སཱ་ལུའི་ཆན་ངང་ཤ་ཁུ་མར། །འོ་མ་རྒྱས་བྱེད་བསིལ་བ་བསྟེན། །ཆག་གྲུགས་ཅན་ལ་རུས་པའི་མཚམས། །འབྱོར་བྱེད་ཚད་ཙམ་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་པས་ན། །རྨྱ་བར་བྱེད་པ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ལན་ཚྭ་ཚ་དང་ཐལ་སྨན་དང་། །སྣུམ་དང་ཉལ་པོ་ཉི་ ཚན་དང་།།རྩོལ་བ་བསྟེན་པར་མི་བྱ་ཞིང་། །ཆག་གྲུགས་ཟས་རྩུབ་བསྟེན་མི་བྱ། །ཏིལ་ནག་ཕུབ་མ་མེད་པ་རས་སྲའི་ནང་དུ་གཏུམས། །ཆུ་ཡི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་ཉེ་བར་སྤངས་གྱུར་ཅིང་། །འདི་ནི་བཏེག་སྟེ་ཉིན་རེ་ལེགས་པར་བསྐམས་ནས་ནི། །དེ་བཞིན་འོ་མ་ཆུ་དང་ཤིང་མངར་ ནང་དུ་བསྐོལ།།སླར་ཡང་འོ་མར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྤངས་ཏེ་བསྐམས། །ཕུབ་མ་མེད་ཅིང་རྡུལ་མེད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ནས་ནི། །སྤང་སྤོས་བ་ལ་ཀ་དང་བཙོད་དང་ཆུ་སྲིན་སེན། །ཤུ་ཏི་ཀུ་ཏན་ནད་རུ་རྟ་བ་ལ་གསུམ། །ཙནྡན་གུར་གུམ་དང་ནི་ཐལ་ཏྲེས་ཨ་ག་རུ། ། སྒྲོན་ཤིང་སྲ་རྩི་པོག་དང་ཐང་ཤིང་ཤུག་པའི་སྡེ། །དེ་ཡི་ཕྱེ་མ་དྲི་ཞིམ་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་བཏགས། །དྲི་ཡི་སྨན་ནི་མ་ལུས་འོ་མར་བསྐོལ་བ་བཙིར། །རྡོ་དྲེག་ར་སྣ་ཨཾ་ཤུ་མ་ཏི་དང་། །ཀ་ཤེ་རུ་དང་གནྡྷ་བྲི་ཡང་ཀུ། །རྒྱ་སྤོས་གནྡྷ་བྷ་དྲ་སེང་ཕྲོམ་དང་། །པ་ཡ་སྱ་དང་མུར་བ་འོ མར་བཅས།།སྤང་སྤོས་སོགས་དང་ཏིལ་མར་དེ་བསྐོལ་བ། །དྲི་ཡི་ཏིལ་མར་མཆོག་འདིས་རུས་པ་དག་།བརྟན་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ། །སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་བསྟེན་པས་སེལ་བ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །གླང་པོ་རྟ་ལ་ཞོན་ཏེ་འགྲོ། །གནས་དང་མལ་སར་ཙོག་པུར་འདུག་།གཞང་འབྲུམ་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་བཤད་དང་། །གཞན་ལའང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ དང་།།མི་དགེ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དང་། །འཕྲལ་དུ་དམ་པ་ལ་སྨད་པས། །ཕལ་ཆེར་འབྲུམ་ཕྲན་དང་པོར་འབྱུང་། །རྐུབ་ཀྱི་ཕྱིའམ་ནང་དུ་ནི། །རྨ་ནི་སོར་ཚད་གཉིས་སམ་གཅིག་།ཤ་ཁྲག་གནོད་པར་གྱུར་ལས་འབྱུང་། །ཆུ་སོར་གཅིན་གྱི་གནས་ཉེ་བར། །བྱུང་བས་འཛག་པའི་ རང་བཞིན་ཅན།།དེ་ནི་མཚན་པར་རྡོལ་ཞེས་བྱ། །ཀུན་ཀྱང་མ་གསོས་འདྲུལ་བྱེད་ཅིང་། །མོ་མཚན་ཆུ་སོ་གཞང་གི་བར། །ཤས་ཆེར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། །བཤང་གཅི་འཕྱེན་དང་ཁུ་ཆུ་ནི། །བུ་གའི་ནང་ནས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ལྡན་པ་འདུས། །གློ་བུར་བ་དང་ བརྒྱད་དུ་བཤང་།།མ་སྨིན་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱར་བཤད། །སྨིན་པ་མཚན་བར་རྡོལ་ཡིན་ནོ།

对于骨折者，在风病的情况下，应当使用油脂。应当依靠四种增强体力的配方，也要使用温和的药膏。
应当食用稻米饭、肉汤、酥油、牛奶、增强体力的凉性食物。对于骨折者，应当在骨头接合处，给予适量的接骨药。
因为这是用于接合骨头，所以推荐使用麻醉剂。盐、热性物质、灰质药物、油脂、性事、日光浴和剧烈运动都不应使用，骨折者不应食用粗糙的食物。
将去壳的黑芝麻用粗布包裹，在水中浸泡七天，取出后每天充分晒干，然后用牛奶、水和甘草煮沸。
再次如前用牛奶浸泡后晒干，去壳后研磨成细粉无尘，与香草、婆罗迦、红花、鳄鱼甲、
豆蔻、枯甘、那度、三种婆罗迦、檀香、藏红花、益母草、沉香、
灯芯、树脂、没药、冬青、柏树等，将这些香药粉末与牛奶一起研磨。将所有香药用牛奶煮沸后过滤。
矿石、辛夷、阿输摩提、迦舍路、甘陀钵利央谷、
檀香、甘陀跋陀罗、白芷、波雅斯亚、木尔瓦与牛奶。
将香草等与芝麻油一起煮沸，这种最上等的香油能使骨骼坚固并迅速止痛，是最佳的选择。
能遍治风病和胆病引起的疾病，通过使用各种配方可以消除。
这是《医论八支精华》后续篇第二十七章。
接下来解说会阴破裂的章节。骑象骑马行走，在住所和床上蹲坐，
这些被说是痔疮病的原因，也可能依靠其他原因，
或因恶业成熟，或因当下诽谤圣者，大多数情况下首先出现小疮。在肛门外或内，
伤口大小一指或两指，由肉血受损而产生。在尿道附近的水道处，
出现具有渗漏性质的伤口，这就称为会阴破裂。若不治疗都会腐烂，
女阴、尿道、肛门之间大多会遭到破坏，大小便和精液会从孔道内逐渐流出。
单一病因或复合病因，突发性的共有八种。未成熟的称为疮疱，成熟的就是会阴破裂。

།རྩ་བ་མི་མངོན་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཤས་ཆེར་གཡོས་ཤིང་རྨ་འཁྱིམས་འཁྲུགས། །མཚན་བར་རྡོལ་འགྱུར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་དེ་མི་བྱེད། །དེ་ལས་རླུང་གྱུར་འབྲུམ་བུ་ནི། ། དམར་ཞིང་གནག་ལ་ན་བ་དང་། །ཟུག་ཅིང་འཕར་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་རྔ་མོའི་མགྲིན་ལྟར་རིང་། །དམར་ཞིང་སྲབ་ལ་ཤས་ཆེར་ཚ། །ཐལ་མདོག་དུད་པ་འཐུལ་བཅས་ཡིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་བརྟན་ཞིང་སྣུམ། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་མདོག་སྐྱ་གཡའ། །རླུང་མཁྲིས་ལས གྱུར་མདོག་གནག་ཅིང་།།དམར་ཞིང་ཚ་ལ་མི་བཟོད་ན། །བད་རླུང་ལས་གྱུར་ཅུང་ཟད་གནག་།སྨིན་པར་དཀའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །འདུས་གྱུར་རྐང་པའི་མཐེ་བོ་འདྲ། །ནད་ནི་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །གཟེར་དང་སྐམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །རིམས་དང་སློན་སོགས་ ཀྱིས་གནོད་བྱེད།།ཡལ་བར་བོར་ལ་སྨིན་པ་དང་། །རྨ་ཉིད་དུ་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་འབྲུམ་བུ་ནི། །ཁ་ཕྲ་མང་པོས་ཁྱབ་བྱེད་དེ། །ཀོ་ཚགས་བཞིན་དུ་ཁ་མང་ཞིང་། །རིམ་འཕེལ་ཆུ་སེར་སླ་བ་དང་། །ལྦུ་བ་ཅན་ནི་རྒྱུན་དུ་འཛག་།ཀོ་ཚགས་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་ བྱ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་རྔ་མོའི་མགྲིན། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྤྱི་བག་ནི། །མང་འཛག་ཡོངས་སུ་འཛག་ཅེས་བྱ། །རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་བཤང་སྒོར་ནི། །ཡོངས་སུ་མཆེད་པ་ཀུན་ཁྱབ་ཅིང་། །དེར་ནི་ར་བའི་འོབས་ཀྱིས་ནི། །བསྐོར་བ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རླུང་ དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་གྲང་།།གཞན་དུ་དྲང་པོར་སོང་འགས་བྱེད། །བད་མཁྲིས་ལས་གྱུར་སྔར་བཤད་པའི། །གཞང་འབྲུམ་ལ་བརྟེན་དེ་ལྡང་ཞིང་། །དེ་ལས་གཞང་འབྲུམ་རྩ་བར་གཡའ། །སྐྲང་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་སྐྱེད། །དེ་ནི་མྱུར་སྨིན་རྡོལ་གྱུར་ན། །གཞང་འབྲུམ་རྩ་བ་རྣག་ ཅན་ཡིན།།རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འཛག་བྱེད་དེ། །གཞང་འབྲུམ་འདི་ནི་མཚན་བར་རྡོལ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་དུང་འདྲ་བ། །དུང་ནི་འཁྱིལ་པའི་དབྱིབས་དང་འདྲ། །འདི་ཡིས་གཞང་ནི་ཞིག་བྱེད་ཅིང་། །མི་བཟད་ལམ་ནི་ཞིག་པར་བྱེད། །གང་ཚེ་ཤ་ལ་བརྐམ་པ་ཡིས། །རུས་པའི་ དུམ་བུ་ཟོས་གྱུར་པས།།ཐད་ཀར་སོང་བས་ལམ་ལོག་ཞུགས། །རྡོལ་ཞིང་སྣད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ཚགས་པས་རྣགས་པ་དང་། །ཤ་ནི་འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེར་ནི་སྲིན་བུ་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །གཞང་ནི་ཀུན་ཏུ་ཟ་བར་བྱེད། །རིང་པོར་མི་ཐོགས་དེས་འཇིག་བྱེད། །དེ་ ནི་ལམ་ལོག་རྨ་སྐྱེས་ཡིན།།དེ་ལས་ན་ཚ་གཡའ་ལ་སོགས། །རྨ་གསོ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལས་དྲུག་པོ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །འདུས་གྱུར་རྨ་སྐྱེས་སྤང་བར་བྱ། །སེལ་བའི་གཉེར་མར་ཕྱིན་པ་དང་། །སྲུབས་མཚམས་ལ་ནི་བརྟེན་ པའང་སྤང་།།དེ་ནས་འབྲུམ་བུའི་ཚེ་ཉིད་ནི། །འདི་ནི་འབད་དེ་གསོ་བར་བྱ། །སྦྱང་དང་གཏར་ག་ཆུ་བླུགས་སོགས། །ཅི་ནས་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བར། །འདི་ནི་འབད་དེ་གསོ་བར་བྱ། །སྨིན་ནས་སླར་ཡང་སྣུམ་ཆོས་དང་། །དུགས་བྱས་ནས་ནི་ལུས་སྤྱིང་བྱ། །གཞང་འབྲུམ་ ལྟ་བུར་བསྡམས་ནས་ནི།།གཏིང་རིང་ལེགས་པར་བརྟག་བྱ་ཞིང་། །རྩ་བའམ་ནི་རྩེ་མོའམ། །ཕྱི་བལྟས་ནང་དུ་བལྟས་པ་བརྟགས། །དེ་ལ་ནང་བལྟས་བཙལ་ནས་ནི། །གཙགས་བུས་ལེགས་པར་གཅད་པར་བྱ། །ཕྱིར་བལྟས་མ་ལུས་པར་བཅད་ལ། །ཐལ་སྨན་དག་གིས་གསོ་བར་ བྱ།།དེ་ནས་ཐལ་སྨན་བཏབ་པའམ། །ཡང་ན་སྨན་པས་མེ་བཙའ་གདབ། །རྔ་མོའི་མགྲིན་ལ་ཐལ་སྨན་བསྐུ། །ཀོ་ཚགས་ཁ་བརྒྱ་སྦུབས་གཅིག་པ། །བཅུག་ནས་ལེགས་པར་གཅད་པར་བྱ། །དེ་འདྲུབས་ནས་ནི་ལྷག་མའང་གཅད། །གཞན་དུ་གཞང་ནི་ཞིག་ནས་འཆི། །འོབས་ལྟར་ཁྱབ་ པའང་དེ་བཞིན་དུ།།ཐལ་སྨན་པ་གཅིན་སྦུ་གུས་གསོ། །གཞང་འབྲུམ་མཚན་བར་རྡོལ་ལ་སྔར། །གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་སྨན་ཕྱེ་གདབ། །

根部不显且病情严重，大多动摇且伤口混乱，应知会破裂于肛门，除此之外不会如此。由风引起的痔疮，呈红黑色且疼痛，会刺痛和跳动。胆引起的如母驼颈般长，红而薄且极热，呈灰色带烟雾。痰引起的坚实而油润，根部大而呈灰白色。风胆引起的呈黑色，红且热而难以忍受。痰风引起的略显黑色，具有难以成熟的特征。
三者俱生的如脚大拇指，会出现各种疾病，刺痛、干渴和食欲不振。发热和腹胀等造成伤害。如果放任不管会成熟，并会变成伤口。其中风引起的痔疮，遍布众多细小开口，如筛子般多孔，逐渐增长渗出浆液，不断流出泡沫，称为'百孔筛'。胆引起的如母驼颈，痰引起的总体是，多流出称为完全流出。
风胆引起的在肛门，完全蔓延遍布全身，在那里被沟渠般，环绕包围而出现。风痰引起的寒，其他直行会裂开。痰胆引起的如前所述，依附于痔疮而升起，由此痔疮根部发痒，产生肿胀和发热等。这种快速成熟破裂后，是带脓的痔疮根部。
不断地流出，这种痔疮破于肛门。三者俱生如螺，形状如螺旋状。这会破坏肛门，并破坏难以忍受的通道。当贪食肉时，因食骨头碎块，直行而入歧路，会破裂并造成损伤。其积聚会化脓，并会使肉腐烂。那里会生虫，遍啃食肛门。不久即会毁坏，这是歧路伤生。
由此疼痛瘙痒等，应从治疗伤口中了知。其中六种难以治愈，应放弃治疗三者俱生的伤生。已到达消除皱纹处，以及依附于缝隙处也应放弃。然后在痔疮时，应努力治疗这个。净化、放血、注水等，无论如何使其不成熟，应努力治疗这个。成熟后再次进行油疗，做热敷后使身体放松。
如同痔疮般约束后，应深入仔细观察，观察根部或顶端，外向或内向。对于内向者寻找后，应用手术刀妥善切除。外向者全部切除后，应用灰药治疗。然后涂抹灰药，或者医生施以灸法。在驼颈上涂抹灰药。百孔筛单孔者，插入后应妥善切除。缝合后也要切除残余。否则肛门会坏死。
遍布如沟者也同样，用灰药和尿管治疗。对于破于肛门的痔疮，先前要在痔疮上撒药粉。

།གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་སྨན་ཕྱེ་གདབ། །རྨ་སྐྱེས་པ་ལ་རེ་ཐག་བཅད། །ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་བཞིན། །ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་སྟེ་སྲིན་འཇོམས་པའི། །བཟའ་དང་བྱུག་པ་སྦྱར་བར་བྱ། །གླན་དུགས་ སྦུ་གུ་ཅན་ལ་སོགས།།སྣུམ་ཆོས་ལེགས་སྦྱར་ནད་ལ་ཕན། །ཀོ་ཚགས་འདྲ་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །བ་ལང་དོགས་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་། །གཤོལ་ཕྱེད་པ་དང་གཤོལ་གྱིས་བྱ། །བརྟགས་ཏེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །ངོས་སུ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་མཚོན། །བ་ལང་ངོགས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། །ཀུན་ ཏུ་གཏོང་བ་ཀུན་ཏུ་བཟང་།།ངོས་ལ་གཅོད་པ་གཤོལ་ཕྱེད་པ། །ངོས་གཉིས་སུ་ནི་གཤོལ་གྱིས་བཅད། །འཛག་པའི་ལམ་ནི་མ་ལུས་པ། །ཐམས་ཅད་མེ་ཡིས་བསྲེག་པར་བྱ། །སླར་ཡང་འདི་ལྟའི་གནོད་མི་བསྐྱེད། །སྨན་པས་དེ་ཡི་བར་བར་དུ། །དེ་ཡི་ལྟོ་སྦྱང་ལ་འབད་བྱ། །བྱི་ལའི་རུས་ པ་འབྲས་བུ་གསུམ།།ཁུ་བ་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུ། །ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་མ་ལ་ཡུ། །སླེ་སྨན་ཏ་ཀ་བི་ཤ་ལྱ། །དུར་བྱིད་པ་ཏི་བ་ཏྲ་ཀ་།ཀ་ར་བཱི་ར་སྲ་རྩི་པོག་།ཤུ་དག་སུ་དྷ་ཀྵིར་དང་། །རྐའི་ལོ་མ་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །མཚན་བར་རྡོལ་ལ་བསྐུས་ན་ནི། །འདི་ནི་ཕན་བྱེད་མཆོག་ཏུ་བཤད། ། ཤིང་མངར་སེང་ཕྲོམ་པི་པི་ལིང་། །སུག་སྨེལ་ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། །སེར་པོ་གཉིས་དང་པྲི་ཡངྐུ། །རྒྱམ་ཚ་ཐལ་ཏྲེས་ཤུག་པ་དང་། །པདྨའི་སྙིང་པོ་ད་ཏ་ཀི་།སྤྲ་ཚིལ་རུ་རྟ་སྲ་རྩི་པོག་།ཁ་ལུང་འོ་མར་བཅས་པ་དང་། །ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ཡིས། །བསྐུས་ན་འབྲུམ་བུ་མཛེ་དང་རྨ། ། གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་འདྲ་བ་འཇོམས། །བྱི་དང་ཀ་སྙིང་འབྲས་བུ་གསུམ། །པི་པི་ལིང་རྩ་པི་པི་ལིང་། །སྦྲང་རྩི་ཏིལ་མར་སྦྱར་བ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྲིན་བུའི་ནད། །མཚན་བར་རྡོལ་དང་མཛེ་ནད་དང་། །གཅིན་སྙི་བ་དང་སྨས་པ་དང་། །རྨ་འཁྱིམས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སླེ་ཏྲེས་སུག་སྨེལ བྱི་དང་ཀ་།དུག་མོ་ཉུང་དང་བ་རུ་ར། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་ཨ་རུ་ར། །གུ་གུལ་རིམ་གྱིས་ཆ་རེས་བསྐྱེད། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་འདི་ཟོས་ན། །འབྲུམ་བུ་སྦོམ་དང་མཚན་བར་རྡོལ། །ནད་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །པི་པི་ལིང་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བྱི་དང་ག་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །ཆ་མཉམ་ཕྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གསུམ། ། ཀུན་དང་ཆ་མཉམ་གུ་གུལ་དང་། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །ནད་ནི་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད། །གུ་གུལ་སྲང་ལྡ་པི་པི་ལིང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་སྲང་རེ་དང་། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ནི། །ཟོས་ན་མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། །མཛེ་དང སྐྲན་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད།།དེ་ཉིད་དང་ནི་བཅའ་སྒའི་ཕྱེ། །ལེགས་པར་བསྲེས་པར་གྱུར་པ་དང་། །རྩ་བ་བཅུ་ཡི་ཁུ་བར་བསྲེས། །མཆོག་ཏུ་རླུང་གི་ནད་སེལ་བྱེད། །སེང་ལྡེང་སྙིང་པོ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ། ། ས་ན་བསྐོལ་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་དང་། །ཆ་མཉམ་གུ་གུལ་སྦྲང་རྩི་ལྡེ་གུར་ བྱས།།མཛེ་འབྲུམ་གཅིན་སྙི་མཚན་བར་རྡོལ་ནད་སེལ། །འདི་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་གསོའི་བྱེ་བྲག་བཤད། །སྨན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ། །རྨ་ཡི་དབང་བྱས་ཡོངས་སུ་བསྟེན་པ་དང་། །གསོ་ཐབས་དགོས་པ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱར། །རྟ་ཞོན་སྟོབས་འགྱེད་ཤུགས་ནི། འགེགས་པ་དང་། །ཆང་འཐུངས་ཉལ་པོ་མ་ཞུམ་གོམས་དང་། །དྲག་ཤུལ་ལས་ནི་སྣ་ཚོགས་རྨ་འདྲུབས་ན། །ལོ་གཅིག་བར་རམ་དེ་ལས་ལྷག་པ་སྤང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ ནས་རྨེན་བུ་དང་ཐོར་བུ་དང་རྐང་བམ་དང་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

对痔疮应敷药粉，对已生创伤应截断，如同拔除刺的仪轨，拔除刺后消灭脓菌，应配制涂敷和服用药。熏蒸、导管等，善配油疗法有益病症。如网状及一切，牛角和普贤，半犁和犁形，观察后应当应用。用于侧面切割的器具，称为牛角边。普遍使用普贤好，侧面切割用半犁，两侧切割用犁形。所有渗漏通道，应当全部用火烧灼。此后不再生此害。医者应当在其间，努力清洁其腹部。猫骨和三果，汁液调制涂敷。
月光、智慧、马拉雅，石榴、塔迦、毗舍离，土蒿、巴特拉迦、夹竹桃、树脂、白芷、苏陀乳及，芦叶与芝麻油煎煮。涂敷于肛裂，此说为最胜益。甘草、姜黄、胡椒，荜茇、哈热努迦及，两黄和普里扬古，岩盐、商陆、柏树及，莲心、达塔基、獐脂、土茯苓、树脂，芦荟连同牛乳及，与芝麻油同煎煮。涂敷能除痘疮、麻风、创伤，消除如蜜的小便病。
毕达迦心和三果，胡椒根和胡椒，蜂蜜芝麻油调制，软膏服用能治疗，虫病、肛裂和麻风，尿糖病及损伤，环形创伤能治愈。商陆、荜茇、毕达迦，牛蒡和诃子，酸枣和余甘子，没药逐渐各增量，以蜂蜜调制服用，能除大痘和肛裂，能够祛除此病症。胡椒和吉达迦，毕达迦和牛蒡，等分一半三果，全等没药及，蜂蜜调制软膏，能够降伏一切病。
没药八两胡椒，三果各一两及，桂皮荜茇各二钱，蜂蜜调制软膏，服用能治肛裂及，麻风瘤病能降伏。此药和白豆蔻粉，善加调配混合及，十根药汁相混合，最能祛除风病症。紫檀心和三果粉，以牛乳煎煮汁混合，等分没药蜂蜜调软膏，除麻风痘疮尿糖肛裂病。此说肛裂治疗差别，余下药物诸性质，依创伤类普遍用，治疗方法善观察配制。
骑马较力气势阻碍及，饮酒交媾未愈习及，剧烈各种工作创裂时，一年期间或更长应断除。此为《医论》略本外科篇第二十八章。其后当说淋巴结、疱疮、足肿及米珠链病之诊察。

།ནད་ནི་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ། །ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་ལ་བརྟེན། །ཟླུམ་ཞིང་མཐོ་བར་སྐྲངས་པ་དེ། །མདུད་པ་འདྲ་བས་རྨེན་བུར་བཤད། །དེ་ནི་ནད་གཞི་ཁྲག་ཤ་ཚིལ། །རུས་རྩ་རྨ་ལས་གྱུར་ པ་དགུ།།དེ་ལ་རླུང་གྱུར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། །ཟུག་ཅིང་བྱེ་བ་སྙམ་སེམས་ན། །གནས་ནས་གནས་གཞན་དག་ཏུ་འཕོ། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་འཕེལ་ཞིང་འབྲི། །འཇམ་ཞིང་ལྒང་པ་ལྟ་བུར་རྒྱས། །བརྟོལ་ན་ཁྲག་ནི་སླ་བ་འཛག་།མཁྲིས་གྱུར་ཚ་ཞིང་མདོག་སེར་ལ། །དམར་ཞིང་མྱུར་དུ་སྨིན་ པ་ཡིན།།བརྟོལ་ན་ཁྲག་ནི་དྲོན་མོ་འཛག་།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ནད་མེད་སྲ། །རེག་ན་གྲང་ཞིང་དཀར་ལ་གཡའ། །སྨིན་ན་རྣག་ནི་སྐ་བ་འཛག་།ནད་འཁྲུགས་ཁྲག་ལས་གྱུར་རྨེན་བུ། །སྲིན་བུ་དང་ནི་བཅས་པར་འགྱུར། །ཤ་དང་རྩ་ལ་གནས་པ་ཡི། །རྨེན་བུ་ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་། ། མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཡིན། །ཤ་ཆེའི་གནོད་གྱུར་ཤ་ལས་ནི། །ཤ་སྐྱེད་ཟས་ལ་རྨེན་བུ་འབྱུང་། །སྣུམ་ཞིང་ཆེ་ལ་སྲ་བ་དང་། །རྩ་ཡིས་ཁྱབ་ཅིང་བད་ཀན་འདྲ། །ཚིལ་སྐྱེད་པ་ཡིས་ཚིལ་འཕེལ་བ། །ཤ་འམ་པགས་པར་ཕྱིན་གྱུར་པ། །རླུང་གི་རྨེན་བུ་ཤིན་ཏུ་སྣུམ། །འཇམ དང་བརྟན་པར་བྱེད་པ་ཡིན།།བད་ཀན་དང་ནི་མཚན་ཉིད་མཚུངས། །ལུས་འཕེལ་འབྲི་བ་མཚུངས་པ་ཡིན། །དེ་བརྟོལ་ཚིལ་མཐུག་དམར་བ་དང་། །དཀར་དང་གནག་པ་འཛག་པར་འགྱུར། །རུས་པ་ཆག་དང་སྣད་པ་ལས། །མཐོ་དང་དམའ་བར་གྱུར་པ་དེ། །རུས་པའི་རྨེན་བུ་ཞེས་ བྱའོ།།རྐང་གིས་སོང་བའམ་དྲག་ཤུལ་གྱིས། །དུབ་པར་གྱུར་ནས་ཆུ་བརྒལ་བས། །རླུང་གིས་རྩ་གྲང་ཁྲག་བཅས་པ། །རླུང་གིས་བཙིར་ཏེ་འཁུམས་ནས་ནི། །ཡོན་པོར་བྱས་ཏེ་བསྐམས་པ་དང་། །མི་འཕར་ནད་བྱུང་རྨེན་བུ་ཆགས། །དེ་ནི་རྩ་ཡི་རྨེན་བུར་བཤད། །རྨ་ནི་མ་འདྲུབས་ འདྲུབས་མ་ཐག་།རོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཟོས་གྱུར་པའམ། །རློན་པ་དཀྲིས་པ་མེད་པའམ། །ཡང་ན་ལུས་ནི་སྣད་གྱུར་པས། །རླུང་ནི་ནད་ཁྲག་མ་ཕྱུང་བ། །མ་སྦྱངས་རྨ་ནི་བསྲུབས་པ་ལས། །ཚ་ཞིང་གཡའ་དང་བཅས་གྱུར་པ། །རྨ་ཡི་རྨེན་བུར་དེ་བཤད་དོ། །གསོར་རུང་ནད གཞི་ཁྲག་ཚིལ་གྱུར།།སྲ་ཞིང་འགྱུར་དང་སྦོམ་པ་དང་། །གནད་དང་མགུལ་པ་སྟོར་གནས་ཡིན། །མདུད་པ་ཆེར་ཆགས་ཐོར་བུ་སྟེ། །རྨེན་བུ་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ནད་གཞི་ལ་སོགས་གྱུར་དྲུག་ཡིན། །ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ཚིལ་རྒྱས་ཡིན། །བརྟན་པས་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།རྩ་ལ་གནས་པའི་ཁྲག་ནད་ཀྱིས། །འཁུམས་པའི་རྗེས་ལ་གནོད་འགྱུར་ཞིང་། །སྨིན་པ་དེ་ཚེ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཤ་ཡི་གོང་པོ་བཅས་པར་འགྱུར། །ཤ་ཡི་མྱུ་གུས་ཁྱབ་གྱུར་ཞིང་། །སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ནད་ཁྲག་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མང་དུ་འཛག་།དེ་ནི་ཁྲག་གི་ཐོར་བུ་ ཡིན།།དེ་ལས་ཤ་ཁྲག་ལས་གྱུར་སྤང་། །བཞི་པོ་གཞན་དག་གསོ་བར་བྱ། །དང་པོར་ཆུ་སོར་གནས་པའམ། །རོ་སྨད་ལ་བརྟེན་བད་ཀན་རྒྱས། །ཤ་ཁྲག་ནད་ཀྱི་རྐང་པར་ནི། །དུས་སུ་སྐྲང་བར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །རིམ་གྱིས་སྟུག་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ནི་རྐང་བམ་ཞེས་བྱའོ།

病多为痰湿之病，依附于血、肉和脂肪。圆形隆起的肿块，形如结节称为淋巴结。
此病根源有九种：血、肉、脂肪、骨、脉、伤口所致。
其中风引起的淋巴结肿大，疼痛且感觉分散，从一处转移至他处，无故增大或缩小，柔软如囊状膨胀，破裂时流出稀薄血液。
胆引起的发热且呈黄色，红且迅速成熟，破裂时流出温热血液。
痰湿所致无病坚硬，触摸时冰冷且白色发痒，成熟时流出稠浓液。
病情恶化的血源性淋巴结，会伴有虫。
位于肉和脉中的淋巴结，感觉微弱，与胆性特征相似。
肉类损害所致，因食用生肉而生淋巴结，油腻且大而坚硬，遍布脉络似痰湿。
因脂肪增生而致脂肪增多，遍及肉或皮肤，风性淋巴结极为油腻，柔软且具稳定性，与痰湿性特征相同，身体增减相应，破裂时流出厚脂肪红色、白色和黑色液体。
骨折和挫伤所致，高低不平者，称为骨性淋巴结。
因步行或剧烈运动，疲劳后涉水，风使脉寒带血，风挤压收缩，使之歪曲干枯，不跳动生病结节，此称为脉性淋巴结。
伤口未愈或刚愈合，所有腐肉被食或无湿敷料，或身体受挫，风引起的病血未排出，未清净的伤口搅动，发热发痒，此称为伤口淋巴结。
可治疗的病源为血脂所致，坚硬多变且粗大，位于要害和颈部胸部，结节巨大零散，具有淋巴结特征，病源等六种转化，多为痰湿脂肪增长，因稳固不会成熟。
位于脉中的血病，收缩后造成损害，成熟时会膨胀，伴有肉块，遍布肉芽，由此病血不断大量流出，此为血性结节。
其中应放弃治疗肉血所致者，其余四种可以医治。
初始位于小便处或依附于下体，痰湿增长，在肉血病的腿部，时常肿胀，逐渐变得浓厚，此称为腿肿。

། རླུང་གྱུར་གས་ཤིང་གནག་པ་དང་། །རྒྱུ་མེད་ན་ཞིང་རྩུབ་ཅིང་ན། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་སེར་བ་དང་། །ཚ་དང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ཡིན། །བད་ཀན་སྣུམ་ལྕི་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཤ་ཡི་མཛེར་པ་ཆེན་པོས་ཁྱབ། །དེ་ནི་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། །ལོ་གཅིག་འདས་པ་སྤང་བར་བྱ། །ཁ་ཅིག ལག་པ་སྣ་དང་མཆུ།།རྣ་བ་རྐང་པ་ལྟར་འབྱུང་གཟེར། །རྐང་བམ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེ། །རླན་ཅན་གནས་སུ་མི་བཟད་སྐྱེ། །ནད་ནི་ཚིལ་མགྲིན་མཇིང་པ་མིག་།མཆན་ཁུང་ཆུ་སོར་གནས་པ་དག་།མདོག་འདྲ་སྲ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། །བར་ཏ་སྐྱུ་རུ་ར་འདྲ་དང་། །གཏིང་ཟུག་འབྲས་ནི་ ཆེར་འབྱུང་བ།།རིང་ཞིག་ལོན་ན་སྨིན་པར་བྱེད། །དེ་ལས་ཁ་ཅིག་ནད་མེད་སྨིན། །ཁ་ཅིག་འཛག་དང་གཡའ་བ་ཡིན། །ཁ་ཅིག་སྐམ་ཞིང་ཁ་ཅིག་སྐྱེ། །ཡུན་རིང་དུ་ནི་གནས་པར་བྱེད། །དྲུར་བ་བཞིན་དུ་འབྲི་ཞིང་འཕེལ། །འབྲུམ་ཆེན་འབྲས་ཕྲེང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་རིམས་བཅས་ སྐྱུགས་པ་དང་།།ཆོམ་ལུད་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་པ་ཡང་། །རྨ་ལ་མི་འཕྲོད་བསྟེན་པ་ཡིས། །སྐྲང་དང་སྨིན་པ་ཁྱད་པར་མེད། །ཤ་སོགས་ནང་དུ་རྣག་ཞུགས་འགྱུར། །རིང་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་རིང་དུ་འགྲོ་བས་འགྲོ། །སྦུབས་ལྟར་འཛག་ པ་སྦུ་གུ་ཡིན།།དྲང་པོ་སྦུ་གུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་འགྲོ་བས་འགྲོ། །དེ་ནི་ནད་གཞི་རེ་རེ་འདུས། །ཟུག་རྔུའི་རྒྱུས་འབྱུང་ལྔར་འགྱུར་རོ། །རླུང་གྱུར་ནད་བཅས་རྨ་སྒོ་སྲ། །མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་ལྦུ་བ་འཛག་།ནུབ་མོ་ལྷག་པར་འཛག་པ་ཡིན། །མཁྲིས་གྱུར་སྐོམ་ཚ་ རིམས་ཀྱིས་འདེབས།།སེར་བྲོ་རྣག་ནི་དྲི་མནམ་འཛག་།ཉིན་པར་ལྷག་པར་འཛག་པ་ཡིན། །བད་ཀན་སྐ་ཞིང་སྤྱི་བག་འཛག་།གཡའ་ཞིང་སྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། །མཚན་མོ་ལྷག་པར་འཛག་པ་ཡིན། །འདུས་གྱུར་མཚན་མ་ཀུན་ལྡན་སྤང་། །ནང་ན་གནས་པའི་ཟུག་རྔུ་མ་ཕྱུང་ ཞིང་།།སྦུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་དེ། །ལྦུ་བ་ཅན་ལ་སླ་ཞིང་དྲོ་བ་དང་། །ཁྲག་བཅས་རྣག་ནི་ནད་བཅས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གསོ་བ་ བཤད་པར་བྱའོ།

风病变化时裂开发黑，无因疼痛且粗糙疼痛。
胆病变黄色，发热并伴有发烧。
痰病油腻沉重病情轻，遍布大肉瘤。
若其多有流液，过一年者应当舍弃。
有些在手、鼻、唇、耳、脚等处生疼痛。
生长肿块者，在潮湿处生长难以忍受。
病在脂肪、喉、颈、眼、腋下、指节等处，
色相似坚硬且油腻，形如酸枣，
深入生长大米粒状，经久则会成熟。
其中有些无病即熟，有些流液发痒。
有些干燥有些生长，长期持续存在。
如同尸体般消减增长，称为大痘串痘。
其伴有发烧呕吐，打喷嚏肋部疼痛。
因不适合伤口的护理，肿胀成熟无差别。
肉等内部脓液进入，会长期扩散。
其因长期扩散而行，如管道流液者为瘘管。
直的瘘管为单一，其因各种行进而行。
其集聚各种病根，因痛苦而生五种。
风病变化伴病伤口硬，色不美且流泡沫，夜间尤其流液。
胆病变化口渴发热伴发烧，流黄色臭脓，白天尤其流液。
痰病白色普遍流液，发痒且变硬，夜间尤其流液。
集聚变化具所有特征应舍弃。
内部存在的痛苦未除去，所生成的瘘管，
有泡沫者易生且温热，伴有血脓病症常常出现。
此为《医方明鉴》外科篇第二十九章。
此后当说明腺病等疾病的治疗。

།རྨེན་བུ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི། །རང་རང་སྐྲངས་པའི་ནད་ལྟར་གསོ། །ཀཎྜ་ཀ་རི་བྲི་ཧ་ཏི། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་པི་པི་ལིང་། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་ལུས་སྦྱང་བར། །འདོད་པ་དག་གིས་སྣུམ་ཆོས་བྱ། །སྦྱང་བྱས་སྨན་རྣོན་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །རྨེན་བུ་ལན་མང་དུགས་བྱས་ཏེ། ། ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉེ་བར་བྱ། །འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་རླུང་ལ་བྱ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའང་། །གཏར་ག་བསིལ་བའི་སྦྱོར་ཀུན་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རླུང་ལྟར་གསོ། །འོན་ཀྱང་སྨིན་ན་དེ་བཅད་དེ། །ཁྲག་ཡོད་པ་ནི་མེས་བསྲེག་བྱ། །མ་ལུས་པར་བཅད་ལུས་གྱུར་ན། ། སླར་ཡང་འཕེལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཤ་ཡི་རྨ་ལས་གྱུར་རྨེན་བུ། །དེ་བཞིན་འཚོ་བ་ཙམ་དུ་བྱ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའང་འདི་ཉིད་དང་། །ཏིལ་དང་འོ་མའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །རས་ནི་ཉིས་རིམ་དག་གིས་དཀྲི། །ཏོག་ལྕགས་ལ་སོགས་བསྲེགས་པས་བསྲོ། །ཡང་ན་མཚོན་གྱིས དབྲལ་ནས་ནི།།ཚིལ་ཕྱུང་ནས་ནི་ལེགས་པར་བསྲེགས། །རྩ་ཡི་ཐོར་བུ་སར་པ་ལ། །ས་ཧ་ཙ་རའི་ཏིལ་མར་བླུད། །རླུང་འཇོམས་སྨན་གྱིས་དཀྲི་དུགས་བྱ། །འཇམ་རྩི་དང་ནི་གཏར་ག་བྱ། །ཐོར་བུ་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་ནི། །རང་གི་ཇི་བཞིན་བྱས་རབ་ཕན། །རྐང་བམ་རླུང་གྱུར་འཕེལ་ བ་ལ།།སྣུམ་ཞིང་དུགས་བཅས་དཀྲི་བ་དང་། །ལོང་མོའི་སོར་གཉིས་གོང་དུ་ནི། །གཏར་ག་གདབ་པར་བྱ་བ་དང་། །ེ་རཎྜའི་མར་འོ་མ་དང་། །བ་གཅིན་སྦྱར་བ་ཟླ་གཅིག་བླུད། །ཞུ་ནས་འབྲུ་རྙིང་བཅའ་སྒ་དང་། །འོ་མ་དང་སྦྱར་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །དེ་བཞིན་དུར་བྱིད་འོ་མ་བླུད། །དེས་མ་ ཞིན་མེས་བསྲེག་བྱ།།མཁྲིས་གྱུར་ལོང་མོའི་འོག་ཏུ་ནི། །ཁྲག་དབྱུང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཀུན་སྦྱར། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མཐེ་བོ་ལས། །ཁྲག་གཏར་ནས་ཀྱི་ཁ་ཟས་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་སྨན་ཁུ་བླུད། །འཕེལ་བའི་ཚེ་ན་པི་པི་ལིང་། ། རུ་ར་ནི་བསྟེན་པར་བྱ། །ཡུངས་ཀར་བྲི་ ཧ་ཏི་གཉིས་ཀྱི།།རྩ་བའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པར་བྱ། །ཡང་ན་འུ་སུའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་སྟེང་འོག་ནས། །སྦྱང་ཞིང་དན་ད་ཏྲ་བན་ཏི། །དུར་བྱིད་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། །དེ་བ་ཏ་ལའི་མར་བསྐོལ་བླུད། །བད་ཀན་ཚིལ་ནི་འཇོམས་པ་ཡི། །དུད་པས་མཁུར་བཀང་སྣ་སྨན་བཏང་། །གཏར་ གས་ཁྲག་ནི་དབྱུང་བ་དང་།།སྐྱེར་པའི་ཁཎྜས་གཅིན་ཡང་བླུད། །རྨེན་བུ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི། །རྒྱམ་ཚ་བཅའ་སྒ་ན་གུ་ལི། །བསྐུ་ཞིང་སྲ་བར་རྒྱམ་ཚ་ཡི། །ཐུམ་བུས་དུགས་བྱས་མཉེ་བར་བྱ། །ཤ་མི་ལ་ཕུག་ཤི་ཀྲུ་ཡི། །ས་བོན་ནས་དང་ཡུངས་ཀར་བཅས། །དར་བ་སྐྱུར་པོ་བཏགས་ བསྐུས་ན།།རྨེན་བུའི་མདུད་པ་ཞི་བར་བྱེད། །སྨིན་པར་འཕྲིགས་ན་ཁྲག་དབྱུང་ཞིང་། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བས་གསོ། །མ་སྨིན་པ་ནི་ཕྱུང་ནས་ཀྱང་། །ཐལ་སྨན་མེ་བཙས་གསོ་བར་བྱ། །ཛོ་ཏིཥྨ་ཏི་ལང་ག་ལི། །ཤུ་ཀ་ན་སའི་འབྲས་བུ་དང་། །ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་ཀར་ཀོ་ཊི། །དེ་ བཏ་ལའི་ས་བོན་དང་།།བི་ཤ་ལྱ་དང་ནི་རྒུན་ཏི། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་པ་ཏ་རྣམས། །སྲང་ནི་ཕྱེད་དང་དུག་ཞོ་གཉིས། །ཀ་རཉྫའི་མར་བྲེ་གང་དང་། །ནི་རྒུན་ཏི་ཡི་ཁུ་བ་ནི། །བྲེ་བཞི་བསྐོལ་བར་གྱུར་པ་འདིའི། །བཏུང་དང་བསྐུ་བྱུག་སྣར་བཏང་ན། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་གསོར་མི་རུང་། །ཡུན་རིང་ ལོན་ཞིང་རྣག་འཛག་སེལ།།ལོང་ཀ་ལི་ཡི་སྡོང་བུ་ཡི། །ལྡེ་གུ་ཏིལ་མར་དེ་བཞི་འགྱུར། །ནིར་གུན་ཏི་ཡི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །སྣ་སྨན་སོགས་བཏང་འབྲས་ཕྲེང་སེལ། །ཙནྡན་ཐང་ཤིང་ན་ལེ་ཤམ། །དུར་བྱིད་གླ་སྒང་སེར་པོ་གཉིས། །སྲང་རེ་དུག་ནི་སྲང་ཕྱེད་ དང་།།བ་གཅིན་སྦྱར་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས། །བྲམྦྷིའི་ཁུ་བ་ཨརྒ་ཡི། །འོ་མ་བ་ལང་ལྕི་ཁུར་བཅས། །ཡུངས་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །

对于未成熟的淋巴结肿块，应当按照各自肿胀的病症来医治。
用刺天茄、大天茄、醋柿、胡椒煮制的油脂，想要净化身体的人应当进行油疗。
净化后用猛烈的药膏涂抹。对淋巴结多次热敷，反复按摩。
这主要是针对风病。对于血液和胆汁引起的病症，应当放血和使用一切清凉的配方。
痰病引起的应如风病般医治。但若已成熟则应切除。
有血的应当用火烧灼。如果切除不尽，会再次增长。
肉部伤口引起的淋巴结，同样只需治愈即可。
脂肪引起的也用此法，并用芝麻和牛奶制成的药膏涂抹。
用双层布包裹，用烧热的铁块等加热。
或者用刀划开，取出脂肪后充分烧灼。
对于新生的血管瘤，灌注沙哈查拉芝麻油。
用止风药包裹热敷，进行温和的按摩和放血。
对于如淋巴结般的肿块，按其本性治疗最为有效。
对于因风引起的腿部浮肿，应当用油脂热敷包裹，
在踝关节上方两指处放血，
将蓖麻油与牛奶和牛尿混合，服用一个月。
消化后用陈谷、生姜与牛奶调配食物。
同样灌服牵牛子牛奶，若此法无效则用火烧灼。
胆病引起的应在踝关节下方放血，配合一切祛胆药。
痰病引起的从拇指放血，食用大麦配蜂蜜药汁。
在增长时服用胡椒和诃子。
用芥子和两种天茄根部制成的药膏涂抹。
或者用乌苏药膏涂抹。从上下两处净化米珠，
并用檀香、杜若婆提、牵牛子、苦瓜和天冬煮制的油灌服。
用能消除痰和脂肪的烟熏漱口，使用鼻药。
放血后，用锡金刺果汁灌服。
对于未成熟的淋巴结，用岩盐、生姜、那古里涂抹，
并用坚实的岩盐包热敷按摩。
用沙米、萝卜、希库种子、大麦和芥子，
配合酸醋磨制涂抹，能平息淋巴结的结块。
成熟时应当放血，用祛痰祛胆药治疗。
未成熟的取出后，用灰药和火疗治疗。
用月光花、犁形草、舒卡那沙果、
卡卡提克塔、卡尔科提、天冬种子、
毗沙利亚、尼尔衮提、苦瓜叶，
各半两，毒药两钱，
卡兰加油一升，尼尔衮提汁四升煮制。
此方用于饮用、涂抹、鼻用，能治愈难治的米珠病，
能祛除长期流脓。
用朗卡利茎药膏与四倍芝麻油，
在尼尔衮提汁中煮制，用作鼻药等能祛除米珠病。
檀香、桧木、藏菖蒲、牵牛子、甘松、两种姜黄，
各一两，毒药半两，配合牛尿细细研磨。
与婆罗米汁、阿尔迦乳、牛粪汁及一升芥子油一起煮制。

།ཡུངས་མར་བྲེ་གང་བཅས་བསྐོལ་བ། །བཏུང་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟེན་ན། །མཛེ་དང་རྨ་ནི་འཁྱིམས་པ་དང་། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མྱུར་དུ་སེལ། །ཤུ་དག་རྒྱ་སྐྱེགས་ཨ་རུ་ར། །པུ་ ཙེ་ཤེལ་དང་ཙནྡན་དང་།།ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ནི། །འབྲས་ཕྲེང་རྩ་བར་བཅས་པ་སེལ། །ཤ་ར་པུང་ཀའི་རྩ་བ་ནི། །འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བཏགས་གྱུར་པ། །སྣ་སྨན་བསྐུ་བས་འབྲུམ་བུ་དང་། །དུག་སྲིན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་འཇོམས། །ུཏྟམ་ཀ་རའི་རྩ་བ་དང་། །བི་ལུའི་ལོ་མ་ སེང་ཕྲོམ་དང་།།ས་ཧ་ཙ་ར་ཨ་རུ་ར། །ཤིང་མངར་ཤུ་ཏི་ཙི་ཏྲ་ཀ། །ཐང་ཤིང་ཏིལ་མར་འོ་མ་མཉམ། །སྣ་སྨན་བསྐུ་བྱུག་བྱས་པའང་ཕན། །བ་ལང་ར་ལུག་རྟ་རྨིག་བསྲེགས། །ཉུངས་མར་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བའམ། །སྦྲུལ་ནག་བྱ་རོག་རང་ཉིད་ཤི་།ིང་གུ་དང་ནི་སྦྱར་བ་བསྐུ། །དེ་ ལྟར་མ་ཞི་ནད་ཀྱི་ནི།།ལོགས་གཞན་བྱིན་པ་ལ་གནས་པའི། །ཆུ་སོའི་སྟེང་ངམ་འོག་ནས་ནི། །ཚིལ་ཕྱུང་ནས་ནི་མེས་བསྲེག་བྱ། །གྱེན་དུ་འགྲེང་བའི་རྐང་པ་གཞལ། །དེ་ཡི་ཚད་ཀྱི་རྟིང་པ་རུ། །དེ་ལས་རྨེན་བུ་དབྱུང་བྱ་ཞེས། །དྲང་སྲོང་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རྟིང་པ་ནས་བཟུང་ སོར་ནི་བཅུ་གཉིས་ན།།དབང་པོའི་ཆུ་སོ་ཡོད་སྤང་ནད་ཀྱི་ནི། །གཡོན་དུ་དབྲལ་ཏེ་ཉ་སྒོང་འདྲ་དབུས་ནས། །དྲ་བ་དྲང་ཞེས་ལེགས་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །མི་ཡི་ལོང་མོ་རྣ་བའི་བར་དུ་གཞལ། །དེ་ཡིས་བརྒྱད་པ་རྟིང་པའི་ཆ་བགོས་ཏེ། །བྱིན་སྙིང་གནད་ཀྱི་དྲང་ཐད་མ་གཏོགས་དཔྲལ། ། ཚིལ་ནི་དབྱུང་བར་བྱ་ཞེས་གཞན་དག་འཆད། །རླུང་གྱུར་སྦུ་གུར་དུགས་བྱས་ལ། །དབྲལ་ཏེ་ཨ་པ་མརྒ་ཡི། །སྦུ་གུས་ཏིལ་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་ལེགས་པར་བསྐུ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ཏིལ་དང་བཙོད། །ནཱ་ག་དན་ཏི་སེར་པོ་གཉིས། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་རྒྱམ ཚ་ཏིལ།།དན་ད་ནིམ་པ་ལན་ཚྭས་བསྐུ། །ཟུག་རྔུ་ལས་བྱུང་དབྲལ་ཏེ་དབྱུང་། །ཏིལ་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བསྐུ། །མཚོན་དབྲལ་མི་རུང་ཆུ་ཚོད་ཀྱིས། །ལེགས་པར་བཙལ་ཏེ་ནང་དུ་དབུག་།ཐལ་སྨན་ལ་སྤངས་སྐུད་པ་ཡིས། །རྨ་ཚོལ་ཁ་ནི་ཤས་ཆེར་དྲལ། །རྨ་རེད་ཁ་ནི་ དོག་པ་དང་།།ཕུགས་རིང་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ། །རེང་བུ་གང་དང་ཏིལ་མར་གང་། །དེ་ནི་རྨ་འཁྱིམས་ལ་ཡང་བསྔགས། །ེ་རཎྜའི་འབྲས་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །སྦུ་གུའི་རྨ་སྦྱོར་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །རྒྱ་ཤུག་འབྲས་བུ་ཤུན་པ་དང་། །ལན་ཚྭ་རྒྱ་སྐྱེགས་བཅས་པ་དང་། །གླ་ གོར་ཞོ་ཤའི་ལོ་མ་དང་།།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ནུ་ཞོ་དང་། །རྐ་སྣུ་ཧིའི་འོ་མར་སྦྱར། །རེང་བུས་རྨ་འཁྱིམས་མྱུར་འཚོ་བར་བྱེད། །རྒྱམ་ཚའི་ཚ་དང་རྩབས་རུ་ཚ། །ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་ལེགས་པར་བསྲེགས། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ཁྱིམ་དུད་པ། ། མྲ་ཏ་ཀ་སེང་ལྡེང་གི་།ལོ་མ་ཛི་ན་སྐྱེར་པ་གཉིས། །ལྡེ་ གུས་བསྐུ་བ་སོགས་བསྟེན་ན།།སྐྱབས་མེད་མི་བརྟན་སྐྱེས་བུ་ཡི། །འབྱོར་པ་བཞིན་དུ་འགྲིབ་པར་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཕྲ་མོའི་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

若服用一升芥子油煎煮等饮品，能迅速祛除麻风病、遍布的疮疡和痔疮串。
白芷、蓼蓝、诃子、葡萄、檀香和芝麻油煎煮后服用，能连根祛除痔疮串。
夏罗布嘎根部与痔疮水研磨，用作鼻药涂抹，能消除疱疮、毒虫和痔疮串。
乌塔玛卡拉根、毕露叶、辛弗隆、萨哈扎拉、诃子、甘草、生姜、吉达拉、桃仁、芝麻油和牛奶等量，用作鼻药涂抹也有效。
牛、羊、马蹄烧灰与芥子油调和涂抹，或黑蛇、乌鸦自死尸与阿魏调和涂抹。
如此未愈的病症，在小腿另一侧，从水脉上方或下方，取出脂肪后用火灼烧。
竖直站立测量腿部，在其长度的脚跟处，应从那里取出肿块，此为仙人穆丘所说。
从脚跟起十二指处，有天王水脉，避开病处的左侧，从如鱼卵状的中心，抽出网络，此为善闻所说。
测量人的膝盖至耳朵的距离，以此八分之一分割脚跟部分，除了小腿心要害正对处，应取出脂肪，其他人如是说。
风病变化者用管子熏蒸后，切开，用阿帕玛嘎管，与芝麻和盐研磨的膏药充分涂抹。
胆病所致者用芝麻和红花、那嘎丹帝、两种黄色药物，痰病所致者用盐、芝麻、丹达、楝树涂抹。
刺痛所致者切开取出，用芝麻、酥油和蜂蜜涂抹。不宜用刀切开者，用水钟仔细寻找后向内吹入。
除灰药外，用线寻找疮口，大幅切开。疮口狭窄且深长者也应如此处理。
一升油麻和一升芝麻油，这也适用于遍布的疮疡。
用蓖麻子膏药涂抹，是管状疮疡最佳的治疗方法。
沙棘果皮与盐、蓼蓝及格果尔卓夏叶、毕里扬古、乳汁、卡努嘿乳汁调和，用油麻治疗遍布的疮疡能迅速愈合。
盐的咸味、酸味和辛味，舌尝咸味充分烧灼，格果尔卓夏、烟灰、穆达卡、紫檀叶、吉那、两种酸刺，用膏药涂抹等治疗，如同无依无靠之人的财富一样逐渐减少。
此为《医方明鉴》外治篇第三十章。
此后将说明微细病症的诊断要点。

།བད་རླུང་ ལས་གྱུར་འབྲུམ་ཕྲན་ནི།།སྣུམ་ཞིང་མདོག་འདྲ་མདུད་པ་ཅན། །ནད་མེད་མུངྒ་འདྲ་བ་ནི། །བྱིས་པ་ལས་སྐྱེས་རའི་འགྲམ་པ། །དེ་གཉིས་ལས་བྱུང་ཤར་གནས་མཐུག་།ནས་འདྲ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །འབྲས་བྱེར་ཟླུམ་པོ་རྩེ་མོ་མེད། །རྣག་ཉུང་རྟག་མཐོ་འབྲས་བྱེར་ཡིན། ། རྨེན་བུ་ལྔ་འམ་དྲུག་འབྱུང་ཞིང་། །རུས་སྦལ་ལྟར་མཐོ་རུས་སྦལ་ཡིན། །རྣ་བའི་སྟེང་ངམ་ཀུན་ཏུ་ནི། །འབྲུམ་ཕྲན་སྲ་ཞིང་མི་བཟད་ན། །ུཏྤལ་རྩ་འདྲ་པ་ནས། །སྐྲང་ཤིང་ཅུང་ཟད་ན་ལ་བརྟན། །འགམ་པའི་མཚམས་སུ་དེ་གཉིས་ལས། །འབྱུང་བ་རྡོ་ཡི་བོང་བུ་ཡིན། ། ཤལ་མ་ལི་ཡི་ཚེར་མ་འདྲ། །འབྲུམ་ཕྲན་ནད་བཅས་མཐུག་པོ་ནི། །ནང་ན་ཚིལ་ཡོད་ལང་ཚོ་ལ། །བྱུང་བ་བཞིན་ནི་མ་རུང་བྱེད། །བད་ཀན་རླུང་གྱུར་པདྨ་ཡི། །ཚེར་མ་འདྲ་བས་ཁྱབ་གྱུར་ཅིང་། །དཀར་ཞིང་ནད་ནི་མེད་པ་དག་།པདྨའི་ཚེར་མ་ཅན་ཞེས་བྱ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་འབྲུམ་ཕྲན ཟླུམ།།ུ་དུམ་བཱ་རའི་འབྲས་སྨིན་འདྲ། །ཤས་ཆེར་ཚ་ཞིང་རིམས་འདེབས་བྱེད། །གས་པ་ཁ་བྱེ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ནང་དང་གདོང་ལ་ནི། །ཚ་ཞིང་ནད་དང་རིམས་སྐྱེད་ཅིང་། །སྲན་ཆུང་ཙམ་ལ་དེའི་མདོག་ཅན། །འབྲུམ་ཕྲན་མཐུག་པོ་སྲིན་ཆུང་ ཞིང་།།དེ་བས་འབྲུམ་བུ་ནད་ཚབས་ཆེ། །སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་འབྲུམ་བུ་ཡིན། །རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་འབྲུམ་བུའི་ནང་། །པདྨའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་ཡི། །འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ནི་ཕུག་པ་ཡིན། །དེ་དག་ཉིད་སྐྱེད་བོང་བུ་ཡིན། །ཟླུམ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་མཐོ་བ་དང་། །མདོག་དམར་འབྲུམ་ཕྲན་དག་ གིས་ཁྱབ།།ཕལ་ཆེར་རླུང་ལས་མཆན་ཁུང་དུ། །ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་མཆན་ཁུང་འབྲུམ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་འབྲུམ་ཕྲན་ནི། །ཕྲ་ཞིང་མཐུག་པ་འབྲས་ཡོས་འདྲ། །དེ་འདྲའི་ཆེན་པོ་ཅིག་བྱུང་བ། །དྲི་ཅན་ཞེས་ནི་གྲགས་པ་ཡིན། །ཚ་བའི་རྡུལ་གྱིས་ལུས་གདུངས་ལ། །འབྲུམ་ ཕྲན་ནད་བཅས་སྟུག་པོ་ནི།།དབྱིབས་དང་ཆད་མདོག་སྐྱེ་ཚེ་འདྲ། །དེ་ནི་སྐེ་ཚེ་ཞེས་བྱའོ།

由风和胆引起的小疮：油腻且颜色相似，有结节。
如同健康的绿豆一般，是儿童长出的腮部疮。
由这两种引起的，生于东方，厚实如大麦，称为大麦疮。
稻谷疮呈圆形无尖端，脓少常高起即为稻谷疮。
长出五六个腺体，如龟壳般隆起的是龟壳疮。
在耳朵上方或周围，小疮坚硬难忍时，
如同乌特帕拉根茎，肿胀且稍有疼痛而固定。
在腮部交界处由这两种引起的是石驴疮。
如同木棉刺一般，小疮带病且厚实，
内有脂肪，在青年时期出现会造成损害。
由痰和风引起的如莲花刺般遍布，
白色且无病痛的称为莲花刺疮。
由胆引起的小疮圆形，如同乌昙跋罗成熟的果实，
多数发热且引起发烧，裂开张口称为裂口疮。
在身体内部和面部，发热且引起病痛和发烧，
大小如小豆且具有其色泽，小疮厚实且有小虫，
比这更严重的痘疮，造成痛苦的是痘疮。
由风胆引起的痘疮内，如同莲花心般，
被小疮所穿透，这些自身产生的是驴疮。
圆形且广大隆起，红色小疮遍布，
大多由风在腋下，生长的是腋下疮。
由胆引起的小疮，细小且厚实如炒米，
如此的大疮出现，称为有臭疮。
热尘使身体煎熬，小疮带病且密集，
形状和大小颜色如疥疮，这就是称为疥疮。

།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེའི་ནད་ཀྱིས་ནི། །མེ་དབལ་ལྟ་བུར་དལ་གྱིས་མཆེད། །སྐྲང་ཞིང་སྣུམ་ལ་སྲབ་ཅིང་དམར། །རིམ་སྐྱེད་དྲ་བའི་བོང་བུ་ཡིན། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེའི་འབྲུམ་བུ་ནི། །རིམ་སྐྱེད་ཤ་ལ་ གནོད་བྱེད་པ།།མཆན་ཁུང་ཕྱོགས་བྱུང་མེའི་མདོག་ཅན། །འདྲ་བ་དེ་ནི་མེ་སྐྱེད་ཡིན། །ཞག་ལྔའམ་ནི་ཞག་བདུན་ན། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ནས་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད། །ནད་གཞི་གསུམ་སྐྱེས་འབྲུམ་བུ་ཟླུམ། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་སྐྱེས་ས་སྐོར། །མཆན་ཁུང་ཆུ་སོར་བི་ད་རིའི། །རྩ་བ་ལྟར་སྲ་བི་ད་རི། །ཚིལ་ དང་བད་རླུང་ལས་གྱུར་པའི།།རྨེན་བུ་རྩ་རྒྱུས་ཤ་ལ་གནས། །བརྟོལ་ན་མར་ཞག་སྦྲང་རྩི་འདྲ། །འཛག་གྱུར་དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ། །ཤ་སྐམ་རྨེན་བུར་བྱས་ནས་ནི། །གསེག་མ་ལྟ་བུར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཁྲག་ནི་དྲི་མནམ་རངས་པ་དང་། །ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ཡི། ། ནད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཁྲག་འཛག་པ། །དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་གསེག་མ་ཅན། །ལག་པ་རྐང་མཐིལ་ཚིགས་དང་ནི། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་གྲོག་མོ་ཡི། །མགོ་ལྟར་རིམ་གྱིས་རྨེན་བུ་ནི། །ཕྲ་མོ་མང་པོས་ཁྱབ་བྱེད་ལ། །ན་ཞིང་ཚ་ལ་གཡའ་ཞིང་འདྲུལ། །ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ་གྲོག་མོའི་མགོ་། རྐང་མཐིལ་གཤགས་མས་བྲུད་པའམ། །ཚེར་མ་སོགས་ཀྱིས་སྣད་པ་ཡི། །འབྲུམ་བུ་བུར་པ་ལྟར་མཐོ་བ། །སྐྱེས་ཏེ་མཛེར་པ་འདྲ་ཞེས་བྱ། །ཤུགས་བཀག་པ་ཡིས་རླུང་དག་ནི། །གཞང་དང་རྐང་པ་ལ་གནས་པ། །ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྒྱུ་བྱེད་པ། །ལམ་རྒྱུ་དེ་ལས་བཤང་བ་ནི། །དཀའ བས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ནད།།གཞང་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད། །རླུང་མཁྲིས་ཀྱིས་ནི་སེན་མོ་ཡི། །ནང་གི་ཤ་སྨིན་ནད་སྐྱེད་པ། །མ་སྣད་ནད་དང་ཚིམ་པ་དང་། །ཉེ་བའི་སེན་མོ་ཞེས་བྱའོ། །སྣད་པས་གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། །སྲ་བ་སེན་མོ་ངན་ཞེས་བྱ། །འདམ་ནི་གནོད་བྱེད་ལ་རེག་ ལས།།ནང་ན་གཡའ་ཞིང་རྣག་བཅས་པ། །སོར་མོའི་འབྲས་འབྱེར་ཞེས་བྱའོ། །པགས་པ་ཏིལ་འདྲ་གནག་པ་ལ། །ནད་མེད་བྱུང་གྱུར་རྨེ་བ་སྟེ། །དེ་ཉིད་འབུར་བ་མཛེར་པ་ཡིན། །མཛེར་པ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོར་གྱུར། །དཀར་ནག་པགས་པའི་མཛེར་པ་ཡིན། །དེ་འདྲའི་འབྲུམ་བུ་སྐྱེས་པ་ནི། །དམར་པོ་རྒྱ་སྐྱེགས་ནོར་བུ་ཡིན། ། དཀར་བའམ་གནག་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །ཟླུམ་པའམ་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་རླུང་མཁྲིས་སོགས། །འཁྲུགས་ཏེ་གདོང་ནི་སྲབ་འགྱུར་ཞིང་། །ཐིག་ལེ་ནག་པོ་ངོ་ཤིག་ཅན། །གདོང་ལས་གཞན་འབྱུང་ཁབས་ཞེས་བྱ། །རླུང་གྱུར་ངོ་ཤིག་རྩུབ་པར་སྣང་། །རེག་ན་རྩུབ ཅིང་གནག་པ་ཡིན།།མཁྲིས་གྱུར་མཐའ་མ་ཅུང་ཟད་སྔོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མཐའ་དཀར་གཡའ། །ཁྲག་གྱུར་མཐའ་མ་ཟངས་མདོག་ཅན། །སྐམ་ཞིང་ཚ་བ་ཙག་ཙག་བྱེད། །རླུང་གིས་བད་ཀན་བསླངས་གྱུར་པ། །པགས་པར་ཕྱིན་ཏེ་བསྐམས་གྱུར་ནས། །དེ་ལས་པགས་ པ་སྐྱ་འགྱུར་ཞིང་།།རིམ་གྱིས་ཚོར་བ་མེད་འགྱུར་ལ། །གཡའ་བ་ཆུང་ཞིང་འདྲུལ་བ་མེད། །བེམ་པོ་དེ་ནི་ཚོར་མེད་ཡིན། །སྐྱུག་སྨན་ཉེས་དང་མ་ཞུ་དང་། །བད་མཁྲིས་ལུས་ལ་གནས་བསླངས་པས། །རབ་གཡའ་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོ། །དམར་པོ་མང་དུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །རྗེས་འབྲེལ་ ལྡན་པ་ཟླུམ་པོར་བཤད།།དེ་ལྟར་ནད་ནི་ཕྲ་མོ་ཡི། །དབྱེ་བ་སུམ་ཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཕྲ་མོའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

胆病严重之疾病，如同火焰般缓慢蔓延，肿胀而油润且薄而红，逐渐生长的网状疮疱。
胆病严重的疱疹，逐渐生长伤害肉体，腋下部位出现火红色，这种情况称为火生。
五日或七日后，半月即夺人性命。三病源所生圆形疱疹，从胸部以上生长游走。
腋下水指毕达利，根部坚硬如毕达利，脂肪和风胆所形成的，腺体在筋肉中存在。
若破裂流出如酥油蜂蜜，这种情况风气偏重，肉干形成腺体后，如谷糠般生长。
血液发臭腐败，呈现各种颜色，疾病导致流血，这就是谷糠疱疹。
手掌脚底关节以及，胸部以上如蚂蚁，头部般逐渐腺体，细小众多遍布时，
疼痛发热瘙痒溃烂，遍布生长蚂蚁头。脚底被刀割伤或，被刺等所刺伤的，
疱疹如泡沫般隆起，生长如疣称之。因憋气而风气，停留在肛门和脚部，
在内外游走，经过通道粪便，难以排出的疾病，称为肛门阻塞。
风胆导致指甲，内侧肉部生病，未受伤病和满足，近指甲称之。
因受伤变黑粗糙，坚硬称为坏指甲。泥土接触有害处，内部瘙痒含脓，
称为手指脱落。皮肤如芝麻般发黑，无病出现的疣，同样隆起为疣。
比疣更大，黑白皮肤疣。如此疱疹生长，红色如红花宝珠。
白色或黑色同时生长，圆形称为标记。忧愁愤怒风胆等，紊乱面部变薄，
黑色斑点粗糙，面部外生称为痤疮。风引起粗糙显现，触摸粗糙发黑。
胆引起边缘略青，痰引起边缘白痒。血引起边缘铜色，干燥发热刺痛。
风气引起痰浊，进入皮肤干燥后，由此皮肤变灰，逐渐失去知觉，
瘙痒轻微无溃烂，麻木即为无知觉。呕吐药误用未消化，痰胆停留体内激发，
剧痒圆形团状，红色多处出现，相互连接称为圆形。如是细小疾病，
分类说为三十六种。此为《医方精华》外科篇第三十一章。接下来将讲述细小疾病的治疗方法。

།ར་ཡི་འགྲམ་པ་མ་སྨིན་པ། །སྲིན་ བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།ནས་འདྲ་དུགས་ནི་བྱས་ནས་སུ། །ཐང་ཤིང་རུ་རྟ་ལྡོང་རོས་དང་། །བ་བླའི་ལྡེ་གུ་བསྐུས་ཏེ་བཞུ། །རྡོ་ཡི་བོང་བུའང་དེ་ལྟར་གསོ། །སྨིན་པ་ར་འགྲམ་རྨ་ལྟར་གསོ། །བཞིན་གནོད་སེང་ཕྲོམ་འུ་སུ་དང་། །ཤུ་དག་བཏགས་ པའི་ལྡེ་གུའམ།།ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་ལོ་མའམ། །རྒྱ་སྟར་ལོ་མ་ཚ་སྦྱར་བསྐུ། །དེས་མ་ཞི་ན་སྐྱུག་སྨན་དང་། །སྣ་སྨན་དཔྲལ་བར་གཏར་ག་གདབ། །པདྨའི་ཚེར་མ་ནིམ་པ་ཡི། །ཁུ་བའམ་ནིམ་པ་མར་བསྐོལ་བར། །སྦྲང་རྩི་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །ནིམ་པ་དོང་གར་སྦྱར་བས་བྱུག་། ཁ་བྱེ་སོགས་ནས་དྲ་བོང་བར། །ས་སྐོར་བཅས་པ་མཁྲིས་པ་ཡི། །མེ་དབལ་ལྟ་བུར་གསོ་བར་བྱ། །མེ་སྐྱེད་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །དྲ་བའི་བོང་བུ་སྨྱུང་བ་དང་། །གཏར་ག་གདབ་དང་རྩུབ་ཆོས་དང་། །ལུས་ཀྱི་སྦྱང་བ་སྐྱུ་རུ་རའི། །སྦྱོར་བའི་བསིལ་སྨན་བྱུགས་པས་གསོ། །བིད རིལ་ཁྲག་གཏར་ཞིང་།།བད་ཀན་རྨན་བུ་ལྟ་བུར་གསོ། །གསེག་མ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་ཕྲན་ལ། །ཚིལ་གྱི་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་གསོ། །གྲོག་མའི་མགོ་འདྲ་བུ་ག་མང་། །ཆེར་སྐྱེད་སྐྲང་ཞིང་གནད་ལ་གནས། །རྐང་པ་ལག་པར་བྱུང་བ་སྤང་། །ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་ཁྲག་བྱུང་ལ། །རྒྱམ་ཚ་དོང་ ག་སླེ་ཏྲེས་དང་།།ཅི་ཙེ་རྒྱ་སྲན་རྩ་བ་དང་། །ད་ནད་ཏིལ་བཏགས་ནས་ཕྱེས་བསྐུ། །སྨིན་པ་ལ་ནི་ནད་ཅན་ཤ་།ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྦྱང་བར་བྱ། །མཚོན་གྱིས་བཅད་ལ་དེ་རྗེས་ལ། །ཐལ་སྨན་ཡང་ན་མེ་ཡིས་བསྲེག་།མཛེར་པ་འདྲ་ལ་གཙགས་བུ་ཡིས། །མ་ལུས་བཅད་ལ་ སྣུམ་གྱིས་བསྲེག་།གཞང་འགགས་པ་ལ་ནོར་བུ་ནི། །འགགས་པ་ལྟ་བུར་གསོ་བར་བྱ། །ཉེ་བའི་སེན་མོ་སྦྱངས་པ་ཡིས། །ཚ་བ་བསལ་ཏེ་མཚོན་གྱིས་གསོ། །སེན་མོ་ངན་ལའང་དེ་བཞིན་བྱ། །རྐང་པའི་ཆུ་སེར་དག་ལའང་། །འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་ནག་ཚུར་བཅས། །ཏིལ དང་གི་ཝང་ནིམ་པ་ཡི།།ལོ་མའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བར་བྱ། །སྨེ་བ་མཛེར་པར་བཅས་པ་ནི། །མེ་ཤེལ་ཐལ་སྨན་དག་གིས་བསྲེག་།ཡང་ན་མེ་བཙའ་གདབ་པར་བྱ། །དེ་བཞིན་བགས་མཛེར་རྒྱ་སྐྱེགས་ནོར། །མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་དེ་བཞིན་གསོ། །མཚན་མ་ཅན་སོགས་ གསུམ་པོ་ལ།།ཉེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གཏར་ག་གདབ། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་མྱུ་གུ་ཤུན། །འོ་མར་བཏགས་པས་བསྐུ་བར་བྱ། །ངོ་ཤིག་ཨརྫུ་ནའི་ཤུན་པའམ། །བཙོད་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ཡི། །ལྡེ་གུའམ་རྟ་དཀར་རྨིག་པ་ནི། །བསྲེགས་པའི་སྣག་ཚ་མར་སྦྱར་བསྐུ། །ཙནྡན་ དམར་པོ་བཙོད་དང་ནི།།རུ་རྟ་སེང་ཕྲོམ་པྲི་ཡདྐུ། །སྲན་ཆུང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ། །ལྡེ་གུས་ངོ་ཤིག་སེལ་བྱེད་ཅིང་། །བཞིན་མདངས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཟིར་གཉིས་དང་ཏིལ་ནག་དང་། །ཡུངས་ཀར་འོ་མར་བཅས་པ་ནི། །བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་གདོང་བསྐུས་ན། །ངོ་ཤིག་ སེལ་ཞིང་ཟླ་འདྲར་བྱེད།།སྲན་ཆུང་ཕུབ་མ་མེད་བརྔོས་པ། །འོ་མ་སྦྲང་རྩི་མར་བཏགས་བསྐུ། །ཚེར་མ་རྣོ་བའི་ཤལ་མ་ལིའི། །འོ་མར་བཏགས་པས་བསྐུས་ན་ཕན། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་བུ་རམ་བཅས། །སྦྲང་རྩི་རི་བོང་ཁྲག་སྦྱར་བསྐུ། །རུ་རྟ་ཁ་ལུང་ཁུ་བ་ཡི། །ནང་སྦངས་སྦྲང་རྩིར་ བཅས་པའམ།།རྐང་མར་རྩ་བ་རའི་འོ་མ། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའི་ལྡེ་གུའང་ཕན། །རྐང་མར་རྩ་བ་ལང་རུས། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་བཅས་པས་བསྐུ། །འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ལོ་མ་དང་། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་ཞོ་ག་ཆུ། །བུ་རམ་སར་པ་སྦྱར་བའམ། །ཏིན་དུ་ཀ་ཡི་ལོ་མ་ཡི། །ཁུ་བར་ བཏགས་པ་ཡང་མདོག་གསལ་བྱེད།།ུཏྤལ་སྔོ་དང་རུ་རྟ་དང་། །ཙནྡན་སེར་པོ་པྲི་ཡང་ཀུ། །རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུའི་ལྡེ་གུ་ཡིས། །གདོང་ནི་བསྐུས་ཞིང་དྲིལ་གྱུར་ན། །པདྨའི་མདོག་དང་འདྲ་བར་བྱེད། །

未成熟的颊部疮肿，由虫子啮咬出血。用类似谷物的热敷后，以檀香、飞蓟、龙胆草和牛黄调制的药膏涂抹使其消退。石疮也同样医治。成熟的颊疮如同伤口般医治。
面部疾病用白芷、乌苏和菖蒲研磨成药膏，或用榕树叶，或用枫树叶加盐涂抹。如果这样未能平息，则用催吐药、鼻药，并在额部放血。
用莲刺和楝树汁液，或用楝树煎熬的酥油加蜂蜜服用。用楝树和冬瓜调制的药膏涂抹。
从口部开放到网状疮肿，伴有旋转性质的胆病，应如火焰般医治。应避免引起发热。网状疮肿应禁食，放血，采用粗糙疗法，身体净化，以及用訶子调制的清凉药膏涂抹医治。
毗陀疮应放血治疗，痰症疮应如痰症般医治。如谷糠般的小疱疮，应如脂肪腺般医治。
如蚂蚁头般多孔，生长变大肿胀且位于要害处。手脚上出现的应避免。另一种出血的，用岩盐、冬瓜、独行菜、鸡头、豆根、大黄和芝麻研磨后用糌粑面涂抹。
成熟时应彻底清除病变的肉。用刀切除后，随即用灰药或火烧。对于如疣般的，用手术刀完全切除后用油烧灼。
肛门梗阻应如宝珠梗阻般医治。用附近的指甲清除后，消除热症，用手术治疗。对坏死的指甲也同样处理。
对于脚部的浆液，用酸果、黑盐、芝麻、雄黄和楝树叶调制的药膏涂抹。对于黑痣和疣，用水晶灰药烧灼，或者施以灸法。同样，对于小疣和红树结节，用手术切除后同样医治。
对于具有特征等三种，在附近部位放血。用乳汁树的嫩芽树皮用牛奶研磨后涂抹。雀斑用阿周那树皮，或用红花和蜂蜜调制的药膏，或用白马蹄烧成的墨加酥油涂抹。
红檀香、红花、飞蓟、白芷、青梅和榕树嫩芽调制的药膏能除去雀斑，并能使面色明亮。用两种茴香、黑芝麻、芥子加牛奶研磨成的药膏涂面，能除去雀斑使容颜如月。
用去壳的小豆煮熟，加牛奶、蜂蜜和酥油研磨涂抹。用尖刺的木棉树乳汁研磨涂抹有效。用杜松子、甘蔗和糖蜜加蜂蜜和兔血调制涂抹。
用飞蓟和卡隆果汁浸泡后加蜂蜜，或用马鞭草根部和山羊奶加蜂蜜调制的药膏也有效。用马鞭草根部和牛骨加蜂蜜和酥油涂抹。
用蒲桃和芒果树叶，两种黄药、酸奶清和新鲜糖蜜调制，或用天木香叶汁研磨也能使肤色明亮。用青莲花、飞蓟、黄檀香、青梅和杜松子籽调制的药膏涂抹面部并按摩，能使容颜如莲花般美丽。

།པདྨའི་མདོག་དང་འདྲ་བར་བྱེད། །སྨན་ནི་འདི་དག་བཏགས་པ་དང་། །ཤིང་མངར་དང་བཅས་བསྐོལ་སྣུམ་ནི། །ནད་ གཞི་ཇི་བཞིན་མ་ལུས་ལ།།བཏུང་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་བྱ། །ནས་དང་སེང་ཕྲོམ་སྲ་རྩི་པོག་།སྤྲ་ཚིལ་སྦྲང་རྩི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །མར་དང་བུ་རམ་བ་གཅིན་ནི། །གཟར་བུར་ཆགས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐོལ། །དེ་བསྐུས་པ་ཡིས་སྨེ་བ་དང་། །ངོ་ཤིག་མཛེར་པ་མྱུར་སེལ་བྱེད། །གདོང་ནི་པདྨ་ འདྲར་བྱེད་ཅིང་།།རྐང་པ་པདྨའི་འདབ་འདར་བྱེད། །གུར་གུམ་ཤིང་མངར་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཙནྡན་སེར་དང་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། །ཙནྡན་དཀར་དང་ནྱ་གྲོ་དྷའི། །རྐང་པ་གཞོན་ནུ་ཤུག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་པདྨ་གེ་སར་དང་། །ུཏྤལ་སྔོན་པོ་བཙོད་དང་བཅས། །སྲང་རེ་ཆུ་བྲེ་བཞི་ནང་དུ། །བསྐོལ་ ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་བ་རུ།།རྒྱ་སྐྱེགས་བཙོད་དང་ལེ་བརྒན་རྩི། །ཤིང་མངར་གུར་གུམ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། །དེ་ཡི་ཉིས་འགྱུར་འོ་མ་བསྐོལ། །དེ་ནི་སྣ་སྨན་ཚུལ་བསྟེན་ན། །སྨེ་བ་ངོ་ཤིག་སྐྲ་དཀར་དང་། །གཉེར་མ་གདོང་གི་ དྲི་མ་སེལ།།གདོང་གི་ཤ་རྒྱས་མདོག་གསལ་བྱེད། །བཙོད་དང་སེང་ཕྲོམ་ཤ་བ་རི། །རྒྱ་སྐྱེགས་ལྡོང་རོས་དུ་པ་རི། །གུར་གུམ་རུ་རྟ་སེར་པོ་གཉིས། །གི་ཝང་ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །དངུལ་ཆུ་རྨ་ཤིང་ཙནྡན་སེར། །དྷ་དུ་ར་ཡི་ཤུན་པ་ཡི། །ས་བོན་པདྨ་གེ་ སར་དང་།།སྤྲ་ཚིལ་སྤངས་མ་ཤུག་པ་སོགས། །ཞག་དང་འོ་མ་རྐང་དང་མར། །འོ་མ་ཅན་ཤིང་འོ་མ་ནི། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བསྐུས་གྱུར་ན། །ངོ་ཤིག་གཉེར་མ་སོགས་འཇོམས་ཤིང་། །བཞིན་ནི་པདྨའི་མདངས་འདྲར་འགྱུར། །བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བར་ནི། །འོ་མ་ཆུ་བསྐོལ་སྣ་ སྨན་བསྔགས།།པགས་པ་ཚོར་མེད་ལ་རླུང་གི་།གསོ་བ་དང་ནི་མེ་བཙའ་བྱ། །པགས་ནད་ཟླུམ་པོར་བད་མཁྲིས་བཤད། །མཛེ་ནད་སེལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ ནས་གསང་བའི་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།བུད་མེད་ཉལ་པོ་སྤངས་པ་ལས། །མོད་ལ་བསྟེན་པར་གྱུར་པའམ། །ནད་དང་བཅས་ཤིང་དོགས་པ་ལས། །དྲི་མ་ཅན་ནམ་ཟླ་མཚན་ནམ། །སྐྱེ་གནས་གཞན་དང་མི་འདོད་དང་། །བགྲོད་མིན་གསར་དུ་བཙས་པ་དང་། ། དགའ་བའི་མཐར་ནི་དུག་ཅན་སོགས། །ཆུས་རེག་པའམ་མ་བཀྲུས་དང་། །བསྐྱེད་པའི་བསམ་པས་སྨན་རྣོན་པོའི། །ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་བསྐུས་པ་དང་། །ཁུ་ཚུར་སོ་དང་སེན་མོ་དང་། །གྲ་མ་དུག་ཅན་གྱིས་རེག་དང་། །ཤུགས་དགག་པ་དང་ཡུན་རིང་དུ། །རེག་པ་རྩུབ་པས་བདར་བ འམ།།ནད་གཞི་འཁྲུགས་པས་གསང་བར་ཞུགས། །སོས་འཛིན་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ནད། །ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སོས་འཛིན་ལྟ་བུ་འདིར་ལྔ་སྟེ། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ཁྲག་ལས་གྱུར། །འདུས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ཕོ་མཚན་སྐྲངས། །ནད་མང་ རྟག་ལྡང་པགས་འགས་པའོ།

使其如莲花色。将这些药材研磨，与甘草一起熬煮成油。根据病因，对所有病症，用于饮用和涂抹等。
大麦、白芥子、树脂、獐脂、蜂蜜、普则谢勒、酥油、糖蜜和牛尿，煮至勺中凝固。涂抹此药可迅速消除黑斑、雀斑和疣。
使面如莲花，使足如莲瓣。藏红花、甘草、普谢勒、黄檀香、红花、白檀香、尼拘陀树的嫩根、杜松，以及莲花花蕊、青莲花和红花，各一两放入四升水中，煮至剩四分之一。
红花、红花、醋栗、甘草、藏红花各二两，芝麻油八两粉末，加入两倍牛奶煮制。若以此作鼻药使用，可除去黑斑、雀斑、白发、皱纹和面部污垢，使面部丰满有光泽。
红花、白芥子、夏波利、红花、龙脑香、杜波利、藏红花、两种黄色茜草、牛黄、两种檀香、尼拘陀树叶、水银、伤寒树、黄檀香、曼陀罗树皮、种子、莲花花蕊、獐脂、草药、杜松等，与油脂、牛奶、骨髓、酥油、乳木汁煮成的油涂抹，可消除雀斑、皱纹等，使面色如莲花般光泽。
在勃林格拉加的汁液中，加入牛奶和开水制成的鼻药最佳。对于皮肤麻木，应进行风病治疗和灸法。圆形皮肤病说是风胆病，对所有麻风病都有效。
此为《医论八支精华》外治篇第三十二章。
现在讲解私密疾病的诊断。由于禁欲后突然行房，或因有病及疑虑，或因不洁、月经、其他生殖器、不愿意、非交合期、新产、性事后有毒等，或因接触水或未清洗，或因求子而涂抹刺激性药膏等，或因拳头、牙齿、指甲和有毒的虫咬，或因憋气和长时间粗暴摩擦，或因病因紊乱进入私处，会产生如持香等二十三种疾病。
此处持香类有五种：分别由各种病因、血液和综合病因引起。其中风引起的使男根肿胀，病症多、经常勃起、皮肤开裂。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་སྐྲང་རིམས་འདེབས། །ུ་དུམ+Wཱ་རའི་འབྲས་སྨིན་འདྲ། །བད་ཀན་གྱིས་མཁྲང་སྣུམ་པ་དང་། །གཡའ་ཞིང་སྐྲངས་ལ་ལྕི་བ་ཡིན། །ཁྲག་གྱུར་འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་འབྱུང་། །ཁྲག་འཛག་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །འདུས་གྱུར་ མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན།།རླིག་འབྲས་གཉིས་ཀྱང་སྐྲང་བར་བྱེད། །མི་བཟད་ན་ཞིང་ལྷུང་པ་དང་། །གས་ཤིང་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །དེ་ལས་ཁྲག་གྱུར་འཚོ་བ་ཙམ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་འཆི་བར་བྱེད། །ནད་འཁྲུགས་པ་ལས་ཕོ་མཚན་གནས། །ཤ་ཁྲག་ལས་ནི་ཕོ་མཚན་ གྱི།།ཕྱིའམ་ཡང་ན་ནང་དུ་ནི། །མཛེར་པ་གཡའ་བར་བྱེད་པ་འབྱུང་། །ཁྲག་ནི་སྤྱི་བག་འཛག་པར་བྱེད། །མོ་མཚན་དེ་འདྲ་གདུགས་ལྟར་འདུག་།དེ་ནི་འབྲུམ་ནད་མ་གསོས་ན། །ཕོ་མོའི་ཁུ་ཁྲག་ཉམས་བྱེད་གསོད། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནི་ཕྱིའམ་ནང་། །བད་ཀན་ཁྲག་གྱུར་འབྲུམ་ཕྲན་ནི། ། ཚད་དང་དབྱིབས་ནི་ཡུངས་ཀར་འདྲ། །སྟུག་པོའི་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱར་བཤད། །བད་ཀན་ཁྲག་གྱུར་འབྲུམ་བུ་ནི། །རིང་ཞིང་མང་པོར་གྱུར་པ་ལ། །དབུས་ནས་གས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་འཇོམས་ཤེས་བྱ། །ན་ཞིང་བ་སྦུ་བརྩེ་བར་བྱེད། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་ནི་འཛམ་བུ ཡི།།རུས་པ་ལྟར་འདུག་ཁོང་སྟོང་ཅན། །འབྲས་བྱེར་གཅིན་སྙི་འདྲར་ཤེས་བྱ། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་འབྲུམ་ཕྲན་ནི། །མ་ཤ་མངྒ་འདྲ་མཆོག་ཡིན། །པདྨའི་སྟེང་དུ་གེ་སར་བཞིན། །འབྲུམ་བུ་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ཁྱབ་པ། །དེ་ནི་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ མཉེས་པ།།དེ་ནི་མཉེས་པའི་འབྲུམ་བུར་གྱུར། །མཚན་ནི་མཉེས་པར་གྱུར་པ་ལས། །རླུང་འཁྲུགས་གྱུར་པ་མཉེས་པ་ཡིན། །མི་མཉམ་སྲ་ཞིང་ཡོན་པོར་ནི། །རླུང་འཁྲུགས་གྱུར་པ་གཏུན་ཤིང་ཡིན། །རླུང་གིས་མཉེས་པ་ལ་སོགས་པའི། །ནད་འཁྲུགས་མཚན་གྱི་པགས་ པ་ནི།།ལྡོག་ཅིང་ཚ་ལ་ནད་བཅས་ཤིང་། །ལ་ལར་ཤུ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར། །འདུས་ཤིང་མདུད་པ་ཆགས་པ་ནི། །དེ་ཡི་ནོར་བུ་ཐུར་དུ་འཕྱང་། །པགས་པ་ལྡོག་པའི་ནད་ཅེས་བྱ། །བད་ཀན་བཅས་ལས་གཡའ་ཞིང་སྲ། །རྨ་འཚོབ་དཀའ་ཞིང་པགས་པ་གས། །གས་པའི་ནད་ ཅེས་བྱ་བར་བཤད།།རླུང་གིས་པགས་པ་གནོད་འགྱུར་ཞིང་། །ནོར་བུ་འབྱར་ཞིང་གཅིན་འགག་འགྱུར། །དེ་ལས་རྒྱུན་ཕྲ་ནད་མེད་འབྱུང་། །ནོར་བུའི་ཁ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་ནི་ནོར་བུའི་ནད་ཅེས་བྱ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མཚན་གྱི་ནད། །གྲ་ མས་གང་སྙམ་མདུད་པའི་ནད།།གྲ་མས་གནོད་པའི་ཁྲག་གི་ནད། །ཚོར་བ་ཉམས་པ་དེ་མིང་ཅན། །རླུང་དང་ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པ། །བུ་གའི་རྩེ་མོ་ཕྲ་བ་ཡིས། །མཚན་གྱི་ནང་ནི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། །དེ་ནི་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ། །ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པགས་པ་རྣམས། །ཚ་ཞིང་ རིམས་བཅས་པགས་པ་སྨིན།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཤ་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ངན་པས་སྨིན་པ་ཡིན། །འབྲུམ་བུ་གནག་ཅིང་དམར་བ་ཡི། །འབྲུམ་བུ་དག་གིས་གནོད་འགྱུར་ཤིང་། །ཕོ་མཚན་ཤིན་ཏུ་ན་བ་གང་། །དེ་ནི་ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཡིན། །ཤ་ཡི་མཛེར་པ་སྔར་ བཤད་དོ།

胆病引起的肿胀热病，如乌都姆巴拉果实成熟般。痰病引起的肿胀润滑，发痒肿胀且沉重。血病生出黑色脓包，流血发热而生。三病俱全者具备所有特征，两个睾丸也会肿胀。难以忍受疼痛且下垂，破裂生虫。其中血病者尚可存活，三病俱全者会死亡。
病变发生于男根部位，从肉血而生的男根，外部或者内部，会生出发痒的疖子。血液会普遍渗漏，女阴也会如伞状。若不治疗此脓疮病，会损害男女精血致死。男根的外部或内部，痰血引起的小疮，大小形状如同芥子，称为密集芥子。
痰血引起的脓包，长而众多，从中间裂开的，应知必定会致命。疼痛且汗毛竖立。血胆引起的如阎浮提骨般中空，应知如散米小便般。血胆引起的小疮，最佳者如绿豆般。如莲花上的花蕊般，脓包被小疮遍布，这称为具莲花者。
用双手揉搓，这就成为揉搓脓包。因揉搓生殖器，风病变动而揉搓。不平坚硬且歪斜，风病变动如杵状。风引起的揉搓等，病变使生殖器皮肤，翻转发热带病且，有些会变成疮疥。聚集成结的，其龟头向下垂。称为皮肤翻转病。
与痰病相关者发痒坚硬，伤口难愈且皮肤裂开，称为裂开病。风使皮肤受损，龟头粘连小便阻塞。由此细流无病生。龟头口被阻塞，这称为龟头病。痰病引起的生殖器病，如被虱子咬般的结节病。
虱子危害的血病，感觉丧失者同名。风和血胆引起的，以细小的孔口，遍布生殖器内部，这称为百孔病。血胆引起的皮肤，发热带病皮肤成熟。三病俱全引起的肉，都是因恶化而成熟。
黑色和红色的脓包，受到脓包危害，男根剧烈疼痛的，这就是血脓包。肉疖已如前所述。

།ཁོང་འབྲས་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །འདུས་པས་མཚན་ནི་རྣགས་གྱུར་ཅིང་། །ཤ་ནི་ནག་པོར་གྱུར་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཞིག་པར་བྱེད་པ་གང་། །དེ་ནི་ཏིལ་ནག་ཅེས་བརྗོད་བཤད། །ཤ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་རྣགས། །ཁོང་འབྲས་ཏིལ་ནག་ཅེས་བྱ་བ། ། བཞི་པོ་འདི་དག་སྤང་བར་བྱ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མྱུར་དུ་གསོ། །ཁ་ཟས་གནོད་པ་ཟོས་པ་དང་། །མལ་སྟན་མི་བདེར་ཉལ་བ་དང་། །ཉལ་པོ་བསྟེན་ནི་དྲགས་པ་དང་། །ནང་ན་ནད་ཁྲག་སྨན་གནོད་དང་། །ས་བོན་ཉེས་པ་རྣམ་སྨིན་ལས། །མངལ་གྱི་ནད་ནི ཉི་ཤུར་འགྱུར།།རླུང་གིས་མངལ་ལ་གནོད་གྱུར་པས། །ན་ཟུག་ཡངས་ཤིང་ཚོར་བ་མེད། །གྲོག་མས་ཁྱབ་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །སྲ་ཞིང་རྩུབ་པ་སྒྲ་དང་བཅས། །ཟླ་མཚན་སླ་ཞིང་ཝུ་བ་ཅན། །ཉུང་ཞིང་གནག་པ་འཛག་པར་བྱེད། །ཆུ་སོ་རྩིབ་ལོགས་ལྷོད་པ་དང་། །ན་ཞིང་རིམ་གྱིས་ སྐྲན་བསྐྱེད་ལ།།རང་རང་ཉེས་པ་དེ་དང་དེ། །དེ་ནི་རླུང་ཅན་ཡིན་ཞེས་བཤད། །དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་སྤྱད་ན་སྐྲང་། །བཅས་པ་ཉལ་པོ་དྲགས་ཞེས་བྱ། །ཤིན་ཏུ་གཞོན་ལ་འཁྲིག་པ་སྤྱད། །རྒྱབ་དང་ཆུ་སོ་བྱིན་པར་ནི། །ན་ཞིང་མངལ་ལ་གནོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་སྤྱད་སྔས་པ་ཞེས་བྱ། ། ཤུགས་འཁྱིལ་བ་ཡི་མངལ་དུ་ནི། །རླུང་གིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཟླ་མཚན་ལྦུ་བ་ཅན་འབྱུང་བ། །འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་གྱུར་པ། །ནད་འདི་འཁྱིལ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ། །གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྩུབ་པོས་བུ། །སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་ཞིང་གསོད་བྱེད་པ། །སྐྱེས་ནས་གསོད་པ་ཞེས བྱར་བཤད།།འགྲངས་དྲགས་མི་མཉམ་གནས་པར་ནི། །འདོད་པ་སྤྱད་པས་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་། །གཞན་གྱིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས། །མཚན་གྱི་བུ་ག་ཤ་རུས་ལ། །གནོད་གྱུར་མངལ་ནི་ཡོན་བོར་འགྱུར། །ན་གྱུར་ནང་དུ་ཁ་བལྟས་ཡིན། །ཁ་ཟས་རླུང་ཅན་བསྟེན་པ་ཡིས། ། ཟླ་མཚན་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་ཞིང་། །བུད་མེད་མོ་མཚན་ཞུམ་གྱུར་པར། །བྱེད་པ་དེ་ནི་ཁབས་མིག་ཡིན། །དུས་སུ་ཤུགས་བཀག་རླུང་འཕེལ་བས། །བཤང་དང་གཅི་བ་འགག་བྱེད་ཅིང་། །མོ་མཚན་སྐམ་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཤས་ཆེར་ན་བ་མངལ་སྐམས་ཡིན། །ཞག་དྲུག གམ་ནི་ཞག་བདུན་ནས།།རླུང་གིས་མངལ་གནས་ཁུ་བ་འབྱིན། །ནད་བཅས་པའམ་ནད་མེད་པ། །དེ་ནི་ཁུ་བ་སློན་ཞེས་བྱ། །བུད་མེད་མངལ་དང་ས་བོན་གྱི། །ཉེས་པ་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་ཞིང་། །འཁྲིག་པར་མི་དགའ་ནུ་མ་མེད། །མ་ནིང་ཡིན་ཏེ་གསོར་མི་རུང་། །མངལ་གྱི་ནང་ དུ་རླུང་གིས་ནི།།གནོད་གྱུར་མོ་མཚན་ཁོང་ཁར་གནས། །བྱེ་བའམ་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །རླུང་ཅན་བཞིན་དུ་ན་གྱུར་པ། །ཤ་ནི་མཐོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། །མོ་མཚན་ཆེ་ནད་ཚབས་ཆེ་བྱ། །མཁྲིས་པ་མངལ་ན་གནས་པ་ཡི། །ནང་གི་ནད་གཞིས་གནོད་གྱུར་པ། །ཚ་བའམ་རྣག་ པར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་།།དྲི་མནམ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་རོ་ལྟར་མནམ། །ཟླ་མཚན་སྔོ་ནག་སེར་པོར་འཛག་།ནད་དེ་མཁྲིས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ཟླ་མཚན་ཆེར་འཛག་ཁྲག་ཅན་ཡིན། །བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིས། །མོ་མཚན་གནོད་གྱུར་ན་བ་མེད། །གྲང་ ཞིང་དཀར་ལ་གཡའ་བ་དང་།།སྤྱིན་བག་ཏུ་ནི་འཛག་པར་བྱེད། །ནད་དེ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཡིན། །རླུང་མཁྲིས་འཁྲུགས་པས་ཟླ་མཚན་ཟད། །ཚ་ཞིང་ལུས་སྐེམས་མདོག་མི་སྡུག་།དེ་ནི་ཁྲག་ཟད་པ་ཞེས་བྱ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཉལ་པོ་བསྟེན། །སྒྲིད་པ་སྦྲེགས་པ་བཀག་པ་ ལས།།མཁྲིས་པར་བཅས་པའི་རླུང་གིས་ནི། །མངལ་དུ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །སྐྲང་ཞིང་ཉམ་ཐག་རེག་མི་བཟོད། །ཟླ་མཚན་སྔོ་དང་སེར་པོར་འབྱུང་། །ཕོ་བའི་ལྟོ་ནི་ལྕི་བ་དང་། །འཁྲུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས་པར་བྱེད། །ཆུ་སོ་བརླ་ནི་ན་ཞིང་ཟུག་།

其从三种内痈病而生。由积聚而成脓，肉变为黑色，并且全面腐烂者，称之为黑芝麻。从肉而生的脓疮，内痈黑芝麻等四种，应当舍弃。其余则应迅速医治。
由食用有害食物，卧于不适床褥，过度行房事，体内有病血药物损害，以及种子过失成熟等，子宫病变成二十种。
由风损害子宫，疼痛广泛且无知觉，感觉如蚂蚁遍布，坚硬粗糙且有声响，月经容易且有泡沫，少量且黑色流出。水道和肋侧松弛，疼痛并逐渐生瘤。各自过失如是，说此为有风者。
若过度行此则肿胀，称为过度行房。年龄太小行房事，背部水道小腿疼痛并损害子宫者，称为过早行事。
在盘旋的子宫中，由风损害而致，月经有泡沫出现，呈现如盘旋状，此病称为盘旋病。当粗风吹动时，生而复生又杀灭，称为生已杀。
过度饱食不均衡而行房事，风气紊乱，加之他害，损害生殖器肉骨，子宫变歪，疼痛向内，由食用风性食物，月经受风损害，使女性生殖器萎缩，此为针眼病。
不当时压制力气风增长，大小便闭塞，生殖器干燥，剧烈疼痛为子宫干燥病。六日或七日后，风使子宫中精液流出，有病或无病，此称为精液流。
女子子宫和种子过失，受风损害，不喜交合无乳房，为阴阳人不可医治。子宫内受风损害，生殖器在腹内，开裂或松弛，如有风般疼痛，肉高起，为生殖器大病重症。
胆在子宫中住的内在病基损害，发热或化脓，臭味发烧，极热如尸臭，月经青黑黄色流出，此病称为有胆病。月经大量流出为有血病。
由产生痰而致生殖器损害无痛，冷且白痒，如云般流出，此病由痰所生。风胆紊乱月经耗竭，发热身体消瘦容色不美，此称为血竭病。
胆汁过多行房事，由压制打嗝呵欠，具胆的风在子宫中产生损害。肿胀疲惫不耐触碰，月经呈青黄色流出，腹部沉重，腹泻食欲不振，水道大腿疼痛。

འཁྲུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས་པར་བྱེད། །ཆུ་སོ་བརླ་ནི་ན་ཞིང་ཟུག་། རིམས་སྐྱེད་ཡོངས་རྒྱས་ནད་ཅེས་བྱ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་ཞིང་སྤྱི་བག་འཛག་།ཉེ་བར་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཤིང་གཡའ་བས་འདོད་པ་ལས། །རབ་གདུངས་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་ཞེས་བྱ། །དུས་མིན་སྤྱོད་པར་གྱུར་པས་རླུང་། །བད ཀན་ཁྲག་དང་འདྲེས་གྱུར་ཏེ།།ཟླ་མཚན་ལམ་ནི་འགག་བྱེད་དེ། །མངལ་དུ་ལྟེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཡིན། །ནད་གཞི་གསུམ་ནི་མོ་མཚན་གྱི། །མངལ་ནས་རང་རང་གནོད་པ་སྐྱེད། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཉེས་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་བུད་མེད་མངལ་ནད་ཀྱིས། ། ཁུ་བ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དེ། །དེས་ན་མངལ་དུ་བུ་མི་ཆགས། །མི་བཟད་ནད་ཀྱང་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །ཁྲག་འབྱུང་གཞང་འབྲུམ་སྐྲན་ལ་སོགས། །རླུང་སོགས་ནད་ནི་ཀུན་སྐྱེད་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་གསང་བའི་གནས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

呕吐并且厌食。水道和大腿疼痛难忍。
称为发热遍增病。遍布风和痰病。
从子宫生起并普遍漏泄。称为近漏。
虫生长并因瘙痒而欲望。极度痛苦这称为散乱。
因非时行为而风、痰、血混合。
月经通道阻塞。在子宫中生长脐。
这是莲花的精华。三种病根从女阴、
子宫中各自产生危害。是集聚所生过患。
如是女人因子宫病，不能摄持精液。
因此胎儿不能在子宫中着床。将生难忍之病，
出血、痔疮、肿瘤等。生起风等一切病。
摘自《医方明鉴》，外治第三十三章。
其后当说秘密处疾病治疗章。

།སོས་འཛིན་འདྲ་བ་གསར་བྱུང་ལ། །ཕོ་མཚན་དབུས་ན་གཏར་ག་གདབ། །བསིལ་བའི་གསོ་བས་སྦྱང་བར་བྱ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སྨིན་ན་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་བཅས་པ་བསྐུ། ། འཛམ་བུ་ཨ་མྲ་ཀླུ་ཤིང་དང་། །ནིམ་པ་ཀམ་པོ་ཛའི་མྱུ་གུ། །རྒྱ་ཤུག་བིལ་བ་ས་ལི་ཀ་།རྒྱ་སྐྱེགས་ཏིལ་ནི་ཤ་ཡི་ཤུན། །འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་གི་ཤུན། །འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་ཆུར་བསྐོལ་བའི། །ཁུ་བ་དེས་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། །དེ་བསྐོལ་ཏིལ་མར་གྱིས་རྨ་འཚོབ། །སྤངས་མ་སེང ཕྲོམ་བཙག་ཡུག་སྣམ།།སུག་སྨེལ་ལྡོང་རོས་བ་བླ་དང་། །ནག་ཚུར་རྒྱ་སྐྱེགས་སྐྱེར་ཁཎྜ། །རྒྱམ་ཚ་ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ཡི། །ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུ། །སོས་འཛིན་ལྟ་བུའི་རྨ་འཚོབ་བྱེད། །ཁམ་ཕོར་སྦྱར་བར་འབྲས་བུ་གསུམ། །བསྲེགས་པ་མར་བཅས་རྨ་འཚོབ་བྱེད། །འདི་ནི་སྤྱི་ ཡི་གསོ་བ་ཡིན།།རེ་རེ་སྐྲང་པ་ལྟ་བུར་གསོ། །སྨན་པས་ཅི་ནས་རྣགས་པར་ནི། །མི་འགྱུར་དེ་ལྟར་འབད་པར་བྱ། །རྣགས་ན་རྒྱུས་པ་རྩ་དང་ཤ། །ཞིག་པས་ཕོ་མཚན་མ་རུངས་འགྱུར། །འབྲུམ་པ་བཅད་དང་བསྲེགས་པ་ཡི། །གསོ་བ་སོ་ས་འཛིན་ལྟ་བུར་བྱ། །བྲུད་ནས་ཡུངས་ ཀར་ཕྱེ་ཞིབ་དང་།།བསྐོལ་སྨན་ཕྱེ་མས་གདབ་པར་བྱ། །ཏིལ་མར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུ་ཞིང་། །རྨ་འཚོ་བ་པ་ཡི་གསོ་བ་བྱ། །མཉེ་གསོ་བ་ནི་འདི་ཉིད་བྱ། །དེ་དག་གཉི་གར་གཏར་ག་གདབ། །ཁོང་སྟོང་ལ་ནི་གཏར་ག་བྱ། །རྣགས་ལ་རྨ་ནི་དག་པར་བྱ། །ཏིན་དུ་ཀ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། ། སེང་ཕྲོམ་ལྡེ་གུ་ཏིལ་མར་བསྐུ། །འབྲས་བྱེར་ལ་ནི་གཏར་ག་གདབ། །གསོ་བའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་བྱ། །མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲུམ་བུ་ནི། །བརྟོལ་ཏེ་ལྕགས་ཀྱུས་བླངས་ཏེ་བཅད། །ལྡེ་གུ་ཕྱེ་མ་སྨན་ཁུ་ནི། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པས་གསོ་བར་བྱ། །མཉེ་དང་པདྨ་ཅན་ལ་ནི། །མཁྲིས པའི་མེ་དབལ་གསོ་བར་བྱ།།པགས་སྨིན་ཚོར་བ་མེད་པ་ལའང་། །ཕོ་མོའི་གསོ་བ་འདི་ཉིད་བྱ། །མཉེ་ལ་དུགས་ནི་བྱ་བ་དང་། །བ་ལའི་སྨན་མར་དྲོ་འཇམ་བླུགས། །མངར་བའི་སྨན་སྦྱར་དཀྲི་དུགས་བྱ། །གཏུན་ཤིང་འདྲ་ལ་གཏར་ག་གདབ། །བད་ཀན་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་གསོ། ། པགས་པ་ལྡོག་ལ་མར་གྱིས་བསྐུ། །ས་ལྦ་ལ་སོགས་སྣུམ་གྱུར་པས། །ཞག་གསུམ་མམ་ནི་ཞག་ལྔ་རུ། །དཀྲི་བའི་ལས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ། །དུགས་བྱ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ནི། །སྣུམ་གྱུར་པགས་པ་དྲང་བར་བྱ། །ནོར་བུ་རིམ་གྱིས་བཙིར་ནས་ནི། །ཆུད་ནས་ཉེ་བར་དཀྲི་བར་བྱ། །ནོར་བུ་ཡང་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ། ། ཁ་ཟས་སྣུམ་ཅན་སྦྱིན་པའང་ཕན། །གས་པ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་ཡི། །རིམ་པ་ཇི་བཞིན་བྱས་པའང་ཕན། །འགགས་པ་སྦུ་གུ་ཁ་གཉིས་པ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་ནི་དཀྲིས་པ་ལ། །སྣུམ་བསྐུས་བུ་གར་བཅུག་ནས་ནི། །རླུང་འཇོམས་སྣུམ་ནི་བླུགས་པར་བྱ། །སྦུ་གུ་ཞག་ནི གསུམ་གསུམ་ནས།།ལེགས་པར་བསྐྱེད་དེ་སྤང་བར་བྱ། །སྦུ་གུའི་སྦྱོར་བས་མ་གྲུབ་ན། །མཁས་པས་མདོམས་ཀྱི་སྲུབས་ཅན་ནི། །བོར་ཏེ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ནས་ཀྱང་། །དེ་འོག་རྨ་གསར་ཆོ་ག་བྱ། །རྨེན་བུར་སྦུ་གུའི་དུགས་བྱས་ལ། ། སྣུམ་ཞིང་དྲོ་བས་དཀྲི་བར་བྱ། །ཁ་བརྒྱ་པ་ནི་བཞར་ནས་ཀྱང་། །བསྐ་བ་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུ། །ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཁྲག་གི་ནི། །ཁོང་འབྲས་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱ། །ཀུན་ལ་རྨ་ཡི་གསོ་བ་ནི། །གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །མངལ་གྱི ནད་ལ་མང་དུ་ནི།།སྣུམ་ཆོས་དུགས་དང་མས་གཏོང་སོགས། །རླུང་འཇོམས་པ་ཡི་གསོ་བ་བསྔགས། །རླུང་ལས་གྱུར་ལ་མཆོག་ཏུ་སྦྱར། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་མངལ་གྱི་ནད། །རླུང་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་མི་འགྱུར། །དེ་བས་རླུང་ནི་བསལ་བྱས་ལ། །ནད་གཞན་གྱིས་ནི་གསོ་སྨན་ བྱ།།

对于新生的类似肿块，在阳具中部施放血，用清凉疗法清除。特别要施用导泻药。成熟时，用芝麻膏与蜂蜜、酥油涂抹。
用蒲桃、芒果、龙树、楝树、柬埔寨芽、沙枣、木苹果、娑利迦、红花、芝麻、肉皮、乳树皮、三果在水中煎煮。用其汁液清洗，并用其煎煮的芝麻油治疗伤口。
用茅香、白芷、赭石、羊毛、荜茇、零陵香、独活、黑盐、红花、醋栗、食盐、诃梨勒的粉末与蜂蜜调和涂抹。能治愈类似肿块的伤口。
用碗调和三果，与酥油烧制治疗伤口。这是一般的治疗方法。
对于单个肿块要如此治疗。医生应尽力使其不化脓。若化脓，因筋脉和肉坏死，阳具将变得无用。
对于切除和烧灼的治疗，要如同肿块般处理。破溃后，用芥子细粉和煎药粉敷。用同样的芝麻油涂抹，进行伤口愈合的治疗。
按摩治疗也要如此进行。对这两种情况都要放血。对空腔要放血。对化脓要清洁伤口。
用天木、三果、白芷膏和芝麻油涂抹。对粟粒疮要放血。治疗程序也是如此。
对于称为'上等'的疮，要刺破用铁钩取出切除。用膏药、粉末、药汁和蜂蜜治疗。
对于按摩和莲花型，要治疗胆热。对于皮肤成熟无感觉者，也要如此进行男女治疗。
对于按摩要进行熏蒸，注入温和的独活药油。配制甜药进行包敷熏蒸。对于杵状要放血。
对痰性腺块要如此治疗。皮肤翻转要涂油。用萨尔瓦等油性物，三天或五天进行包敷。
进行熏蒸后，要牵拉已变油润的皮肤。逐渐挤压阴茎，使其进入后要包敷。要反复给阴茎涂油。食用油性食物也有益。
对裂伤按照仪轨顺序治疗也有益。对阻塞用双头导管，用红花包裹，涂油后插入孔中，注入平息风的油。
导管每三天要适当增大后去除。若导管治疗无效，智者应舍弃会阴部缝线，用器械切开，之后按新伤口方法治疗。
对腺块用导管熏蒸，用温油包敷。对百孔要剃除后，用涩味物与蜂蜜调和涂抹。
血疮和血性内疮要如同治疗。对一切要按照情况配制伤口治疗方法。
对子宫病要多做油疗、熏蒸、下部导入等平息风的治疗为佳。对风引起的尤其适用。
女子的子宫病，除风之外不会发生。因此要除去风，再用其他病的治疗药物。

།ནད་གཞན་གྱིས་ནི་གསོ་སྨན་ བྱ།།བ་ལའི་ཏིལ་མར་བླུད་བྱ་ཞིང་། །འདྲེན་མ་སྐྱེ་དེའི་འོ་མ་བླུད། །སྣུམ་ཆོས་དུགས་ནི་བྱས་ཏེ་མངལ། །ཉེས་པར་གནས་པ་མཉམ་དུ་གཞག་།ཡོན་པོ་ལག་པས་དྲང་པོར་བསྲང་། །ཞུམ་པ་སླར་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ། །བྱུང་བ་སླར་ནི་གཞུག་བྱ་ཞིང་། །གྱེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟློག་ པར་བྱ།།མངལ་ནི་གནས་ནས་གཡོས་གྱུར་པ། །བུད་མེད་ཟུག་རྔུར་གྱུར་པར་འདོད། །བུད་མེད་ལ་ནི་སློན་སྨན་སོགས། །འཇམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དག་གྱུར་ནས། །འཇམ་རྩི་བསྐུ་བྱུག་སྨན་ཁུ་བླུགས། །བྱུགས་དང་ཡེའུ་གཞུག་ལ་སོགས། །གསོ་ བའི་ལས་ནི་ལྷག་མ་སྤྱད།།རྒུན་འབྲུམ་ཏང་པལ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཀ་ས་མར་ད་སེར་པོ་གཉིས། །སླེ་ཏྲེས་ཉེའུ་ཤིང་ཤེརྱ་ཀ་།ཤུ་ཀ་ན་ས་བ་སྤྲུ་བ། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། །མར་ནི་བྲེ་གང་བཅས་པར་བསྐོལ། །དེ་བླུད་མངལ་གྱི་རླུང་ནད་དང་། །བུ་སྐྱེད་ བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཟི་ར་གོ་སྙོད་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་རྒྱམ་ཚ་བ་ཤ་ཀ་།ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་ཏི་མུས། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཁ་རར་བཅས། །བཏགས་ཏེ་ཆང་གི་དངས་མར་སྦྱར། །མར་བརྔོས་དེ་ནི་བྱིན་གྱུར་ན། །མངལ་ནད་རྩིབ་ལོགས་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྲངས་དང་གཞང་ འབྲུམ་སེལ་བར་བྱེད།།ཁ་ལུང་ཁུ་བ་ཀ་ཤའི་རྩ་བ། །ཟི་ར་ནག་པོ་གོ་སྙོད་དང་། །སེན་རྩི་རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་ནི། །ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ར་སྣ་གཟེ་མ་བ་ཤ་ཀ་།བསྐོལ་བ་གཟེར་འཇོམས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

其他疾病应以药物治疗。应服用牛肉芝麻油，喂食母山羊的乳汁。涂抹油脂，热敷子宫。
将错位的胎儿调整到正确位置。用手将歪斜的扶正，将萎缩的重新生长，将脱出的重新放入，将分散的完全收回。
认为子宫从原位移动的女子会感到疼痛。对女子应温和地使用润滑药等。
在完全清洁后，涂抹软膏，注入药液。涂抹和放入导管等其他治疗方法也要使用。
葡萄、檀香果、三果、两种黄色迦沙末尔达、茜草、小茴香、舍利亚迦、舒迦那沙、婆萨布瓦、帕卢沙迦各二两，加入一升酥油煮沸。
服用此药可治疗子宫风病，是生育的最佳良药。
孜然、胡椒、长胡椒、白芷、岩盐、婆沙迦、炒麦灰、提姆、赤土拉迦和糖混合。
研磨后与酒精调和。若服用此炼制的酥油，可治疗子宫病、肋痛、心病、浮肿和痔疮。
卡隆果汁、迦舍根、黑孜然、胡椒、指甲草、岩盐粉与酒调和服用。
拉斯那、泽玛、婆沙迦煎煮可最好地止痛。

།སླེ་ཏྲེས་དན་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའང་ བླུགས་པར་བྱ།།རྒྱ་སྤོས་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། །རུ་རྟ་རྒྱམ་ཚ་ཐང་ཤིང་རྣམས། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་བསྐོལ། །སྦངས་པའི་ཡེའུས་མངལ་ནད་སེལ། །མངལ་ནད་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ། །ཆུ་བླུགས་བསྐུ་བྱུག་ཡེའུ་ཡིས། །གསོ་བ་བསིལ་ཞིང་མཁྲིས་འཇོམས་པ། །སྣུམ་ ཆོས་དོན་དུ་མར་གྱིས་བྱ།།ཉེའུ་ཤིང་རྩ་བ་སྲང་བཞི་བརྒྱ། །བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། །འོ་མ་དེ་མཉམ་མར་བྲེ་ནི། །བཞི་ཡི་ནང་དུ་བསྐོལ་བར་བྱ། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་ཉེའུ་ཤིང་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །པི་ལ་ཡ་དང་བ་ལ་གཉིས། །ཤིང་མངར་ཞོ་ནི་གཉིས་ གཉིས་ཕྱེ།།བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་དང་། །པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད། །ཀ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བཅུ་གཞུག་།དེ་ལས་སྲང་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་སྦྱིན། །མངལ་ཁྲག་ཁུ་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། །རོ་ཙ་བུ་སྐྱེད་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །གློ་རྡོལ་ཟང་བྱེད་ཁྲག་མཁྲིས་དང་། །ལུད་པ་དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།།མིག་སེར་རླུང་དང་ཁྲག་དང་ནི། །མེ་དབལ་དང་ནི་སྙིང་ནད་དང་། །བརྗེད་བྱེད་ཀྱིས་ཉེན་ད་རྒན་དང་། །མྱོས་བྱེད་སྐེམ་བྱེད་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་འོ་མ་ཞུན་མར་དང་། །འཚོ་བྱེད་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བ་ནི། །བུ་སྐྱེད་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི། །མངལ་ནད་སེལ་ བའི་དམ་པ་ཡིན།།བ་ལ་བྲེ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། །བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་མར་བྲེ་བཞི། །འོ་མ་བཞི་འགྱུར་པི་པི་ལིང་། །ཀ་ཀ་མ་སི་ཀ་ར་དཀར། །ཛི་བན་ཏི་དང་རམ་ཉེ་བ། །སྠི་ར་ཉེ་ཤིང་ཟི་ར་གཉིས། །མོན་སྲན་གྲེའུ་པ་ཡ་སྱ། །མ་ཤ་པརྞི་སྲ་བ་ནི། །པི་ལུའི་ལོ་མ་ལྷན་ ཅིག་བསྐོལ།།བླུད་ན་རླུང་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པའི། །མངལ་ནད་སེལ་ཞིང་བུ་སྐྱེད་བྱེད། །ཁྲག་གི་མངལ་ནད་ཁྲག་མདོག་ལས། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་བརྟགས་ནས་ཀྱང་། །ནད་གཞི་བསགས་པའི་ཚུལ་ལས་ནི། །ཁྲག་བཅད་པ་ཡི་སྨན་གཏང་བྱ། །ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་ཆུ་ཤིང་རྩ། ། ཏ་ལའི་ས་བོན་སྐྱེར་པའི་རྩ། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་འབྲས་དྲུས་ཆུ། །སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཁྲག་འཛག་པ། །མདོག་སྐྱ་དམར་པོ་སེལ་བར་བྱེད། །པ་ཐ་འཛམ་བུ་ཨ་མྲ་ཡི། །ཚི་གུ་དང་ནི་བྲག་ཞུན་དང་། །སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་ཨཾ་བཥྚ། །བཙོད་དང་ཤལ་མ་ལིའི་ཐང་ཆུ། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན ལྤགས་དང་།།གུར་གུམ་བིལ་བ་བོང་ང་དཀར། །སེང་ཕྲོམ་གླ་སྒང་བཙག་ཡུག་སྣམ། །ཤིང་མངར་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། །ཀད་པ་ལ་དང་ཙ་མ་ཀ་།ཀ་ཊང་ཀ་དང་དུག་མོ་ཉུང་། །བྱི་ཚེར་བ་དང་ད་ཏ་ཀི། །མ་དུ་ཀ་དང་སྟང་ཟིལ་ནི། །སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་ བབ་པ་ན།།བཏུས་ཤིང་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་། །འབྲས་ཀྱི་ཆུར་སྦྱར་བླུད་ན་ནི། །གཞང་འབྲུམ་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། །གང་ཡང་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། །གང་ཡང་སྲིན་བུའི་ནད་རྣམས་དང་། །བྱིས་པའི་ནད་གང་ཡིན་པ་འཇོམས། །མངལ་གྱི་ནད་དང་ཟླ་མཚན་ནད། །གནག་ཅིང་ དཀར་དང་དམར་བ་སེལ།།ཕྱེ་མ་རྒྱལ་གྱི་རྗེས་འགྲོ་བ། །ཕན་ཞེས་རྒྱུན་ཤེས་བུ་ཡིས་བཤད། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་མངལ་ནད་ལ། །རྩུབ་དང་དྲོ་བའི་སྨན་ཀུན་སྦྱར། །སྐྱུ་རུའི་ལོ་མ་ད་ཏ་ཀི་།ཤིང་མངར་ཨུཏྤལ་ལིག་བུ་མིག་།འཛམ་བུ་ཨ་མྲའི་ཚི་གུ་དང་། །སེང་ཕྲོམ་ས་ནག་ཀང་ པ་ལ།།སེའུ་འབྲུ་ཤིང་ཚ་ཏིན་དུ་ཀ་།ུ་དུམ་བཱ་ར་བིལ་བ་གཞོན། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ། །ར་གཅིན་འོ་མ་ཉིས་འགྱུར་དང་། །ཏིལ་མར་བྲེ་གང་བསྐོལ་བར་བྱ། །དེ་བསྐུ་བ་དང་འཇམ་རྩི་དང་། །རས་བལ་ཡེའུས་གཞུག་པར་བྱ། །སྐྲང་ཞིང་ཕྱིར་ལོག་མཐོ་ཞིང་ སྲ།།དེ་བཞིན་སྤྱི་བག་འཛག་པ་དང་། །ཕྱིར་འབུར་ནང་དུ་ཞུམ་པ་དང་། །འབྲུམ་བུ་གཟེར་དང་བཅས་ལ་ཕན། །

斯列特丹和三果煮汁也要倒入。檀香、刺葫芦、茜草、岩盐、桃仁等煮汁与芝麻油煮制。用浸泡的药棉可治疗子宫病。
对于胆汁引起的子宫病，用水冲洗并涂抹药棉，以清凉治疗并降胆。油脂法用油来进行。
取四百两牛膝根，捣碎榨汁，加入等量牛奶，在四升油中煮制。
生命之品类：牛膝、葡萄、葡萄干、毕拉雅、两种巴拉、甘草各两两研末。煮制冷却后加入蜂蜜和八两胡椒，加入十两白糖，每次服用半两。
能治疗子宫出血和精液病，是最佳的壮阳生子药。能治疗肺破裂、血胆、咳痰、呼吸不畅、黄疸、风病、血病、热病、心病、健忘症、老年病、醉病和消瘦病。
同样，牛奶、酥油与生命之品类煮制，是治疗胆汁引起的子宫病和促进生育的最佳方法。
三十二升巴拉煮汁，四升芝麻油和酥油，四倍牛奶，胡椒、卡卡玛西、白糖、济万提、染料木、斯提拉、牛膝、两种孜然、豌豆、格热乌、帕雅斯雅、马沙帕尼、萨拉瓦尼、毕卢叶一起煮制。
服用可治疗风胆引起的子宫病，并促进生育。
对于血性子宫病，要根据血色相关症状进行诊断，根据病因积累的情况，使用止血药。
甘草、蜂蜜、水木根、棕榈籽、醋栗根、普里扬古和稻米水调配服用，可治疗色泽淡红的出血。
帕塔、蒲桃、芒果嫩芽、岩盐、醋栗糖、安巴什塔、红花、木棉汤、白萝卜皮、藏红花、木苹果、白洋葱、藏菖蒲、山姜、红檀香、卡达帕拉、查玛卡、卡当卡、萝卜、蓟、达塔基、马度卡、甘露，在织女星降临时采集研磨，与蜂蜜和米水调配服用。
可治疗痔疮、热泻、血泻、寄生虫病、小儿病，以及子宫病和月经病中的黑色、白色和红色症状。
此名为'随织女'的粉剂，据传统智者所说有效。
对于痰引起的子宫病，配合所有粗糙温热药物。
醋栗叶、达塔基、甘草、莲花、利古目、蒲桃、芒果嫩芽、藏菖蒲、黑土、康帕拉、栀子、肉桂、天度卡、乌顿巴拉、幼木苹果各两两研末，加入两倍的羊尿和牛奶，与一升芝麻油煮制。
用于涂抹、软膏和药棉塞剂。对肿胀、外翻、隆起、坚硬，以及普遍渗漏、外凸内陷和伴有疮痛的症状有效。

།འབྲུམ་བུ་གཟེར་དང་བཅས་ལ་ཕན། །ནས་ཟན་ཨ་རུ་སྦྱར་ཆང་དང་། །བུ་རམ་ཆང་དང་ཏིལ་མར་བསྟེན། །པི་པི་ལིང་དང་ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ། རུར་སྦྱོར་སྦྲང་རྩི་ཕན། །ནག་ཚུར་རྒྱམ་ཚ་འབྲས་བུ་གསུམ། ། མྲ་འཛམ་བུའི་ཚི་གུ་བཅས།།ད་ཏ་ཀའི་ཕྱེ་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །སྤྱི་བག་འཛག་པ་དག་པར་བྱེད། །རྒྱ་སྐྱེགས་འཛམ་བུ་ད་ཏ་ཀི་།སོ་མ་ར་ཛ་ལ་མང་གི། །སྲ་རྩི་པོག་གི་ཕྱེ་མ་ཡིས། །དྲི་མི་ཞིམ་དང་སྤྱི་བག་འཛག་།རྣགས་ཤིང་སྲ་བ་སེལ་བར་བྱེད། །དོང་ག་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་ནི། ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པར་བྱ། །སྲ་ཞིང་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །མཉེན་པའི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། །ཤ་བརྡུངས་པ་ཡིས་གླན་པ་དང་། །ཀྲི་ས་ར་དང་འོ་ཐུག་གཞུང་། །དྲི་ངར་ཏིལ་མར་དྲི་ཞིམ་པའམ། །ལྡེ་གུ་དྲི་ཞིམ་བསྐུ་བའམ། །དྲི་བཟངས་ཀུན་གྱི་ཕྱེ་མའམ། །རུལ་བའི་དྲི་ནི་སེལ་བྱེད གཞུག་།བད་ཀན་ཅན་ལ་ཕལ་ཆེར་སྨན། །ཚ་བ་བ་གཅིན་མས་གཏོང་ཕན། །མཁྲིས་པ་ཤིང་མངར་འོ་མར་བཅས། །རླུང་གྱུར་སྐྱུར་བཅས་ཏིལ་མར་ཕན། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ནད་ལ་ནི། །ཐུན་མོང་གིས་ནི་གསོ་བ་ཕན། །དེ་ལྟར་མངལ་ནི་དག་གྱུར་ན། །ས་བོན་སྐྱོན་མེད་ཐ་མལ བར།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པས་ན། །བུད་མེད་ལ་ནི་བུ་ཆགས་འགྱུར། །སྐྱེས་པ་ཡི་ནི་དབང་པོ་ཡང་། །ལས་རྣམ་ལྔ་ཡིས་དག་བྱ་ཞིང་། །མདོག་ལས་ནད་གཞི་བརྟགས་ནས་ནི། །ནད་བཅས་དེ་འཇོམས་སྨན་གྱིས་གསོ། །རུ་རྟ་རྒྱ་སྤོས་ཤུ་དག་བཅོད། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཀར་དཀར། ། ཤིང་མངར་མེ་ད་སེར་པོ་གཉིས། །ལ་ལ་ཕུད་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤིང་མངར་རམ་ཉེ་པ་ཡ་སྱ། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཉེའུ་ཤིང་པ། །ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ། །མར་བྲེ་གང་དང་འོ་མ་ནི། །བཞི་འགྱུར་བཅས་པ་བསྐོལ་བར་བྱ། །བླུད་ན་མངལ་དང་ཁུ་བ་ཡི། །ཉེས་པ་ཐམས ཅད་སེལ་བྱེད་ཅིང་།།ཚེ་རིང་ལུས་ནི་རྒྱས་བྱེད་ལ། །ཡིད་གཞུངས་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་། །བུ་སྐྱེད་པར་ནི་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །འབྲས་བུའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཟླ་མཚན་རྒྱུ་ཚེ་འཐུངས་གྱུར་ན། །བུ་ནི་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡང་། །འཚོ་ཞིང་སྦྲུམ་མ་རྣམས་ལ་བསྔགས། །འདི་ནི་ མཆོག་ཏུ་བྱིས་པ་ཡི།།ལུས་རྒྱས་གདོན་འཇོམས་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མཚོན་སྤྱད་ཀྱིས་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་དུག་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于疮疡和疼痛有效。大麦饭配合诃子酒，
以及糖酒和芝麻油服用。胡椒和铁粉，
与蜂蜜调配有效。黑盐、岩盐、三果，
以及蒲桃果肉。达塔基粉与蜂蜜调配，
能够清除阴道分泌物。诃子、蒲桃、达塔基，
索玛拉扎、拉芒基，
树脂和波基的粉末，能够清除
异味、阴道分泌物、脓液和坚硬。
冬果等类别，
煮汤后注入。
对于变得坚硬粗糙的，
应当进行柔软处理，
以捣碎的肉敷贴，
以及杂粮粥和牛奶汤。
芳香的芝麻油或香料，
或涂抹香膏，
或各种香料的粉末，
用于去除腐臭味。
对痰湿体质者大多有效。
热性病用牛尿灌洗有效。
胆病配甘草和牛奶。
风病配酸味和芝麻油有效。
对于三病合并者，
用共同疗法治疗有效。
如此子宫清净后，
种子无缺如常，
因识入胎，
女子便会怀孕。
男子的生殖器，
也应以五种方法清净，
观察肤色判断病因，
有病则以对治药物治疗。
茜草、檀香、白芷、
三果和白糖，
甘草、两种蜜香，
拉拉普和水晶，
甘草、拉涅、帕雅斯亚，
天麻、小茴香，
各二两研粉，
酥油一升和牛奶
四倍量一起煮。
服用能清除子宫和精液的
一切过失，
延年益寿增长体力，
使心智稳定、吉祥，
最能生育子嗣。
此方名为果药酥油。
月经期间服用，
即使胎儿将死，
也能存活，对孕妇称赞。
这是最能使婴儿
增长体力、降伏邪魔。
外治篇第三十四章。
手术治疗支分圆满。
下面讲解治疗中毒。

།སྔོན་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན། །བདུད་རྩི་འདོད་པས་བསྲུབས་པ་ན། །བདུད་རྩི་འབྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ། །སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་གཟུགས། །མཆེ་བ་བཞི་པ་གཟི་བརྗིད་འབར། །སྐྲ་སེར་མིག་ནི་མེ་འབར་བ། །དེ་མཐོང་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱུར། ། དེས་ན་འདི་ནི་དུག་ཅེས་བྱ། །ཚངས་པས་ཧཱུཾ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། །བསླུ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤངས་ཏེ། །གཟུགས་དེ་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བའི། །གཟུགས་ལ་དེ་ནི་ཞུགས་པར་གྱུར། །བརྟན་དུག་ནུས་པ་མི་བཟད་པར། །སྡོང་བུ་ལ་ནི་གནས་པ་གང་། །ཀ་ལ་ཀུ་ཏ་དབང་པོའི་བུ། །བཙན་དུག་ཧ་ལ་ཧ ལ་སོགས།།རྒྱུ་བའི་དུག་ནི་མི་བཟད་གྱུར། །སྤྲུལ་དང་ཕག་དང་མཆེ་བ་ཅན། །རྒྱུ་བ་དང་ནི་མི་རྒྱུ་བའི། །བཅོས་མ་མ་ཡིན་དུག་ཏུ་བཤད། །བཅོས་མ་སྣ་ཚོགས་སྨན་ལ་ནི། །སྦྱར་བ་སྦྱར་བའི་དུག་ཅེས་བྱ། །དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་དབང་ལས་ནི། །ཤིན་ཏུ་རིང་ ནས་གསོད་པའམ།།སྐྲང་དང་སྐྱ་རྦབ་དམུ་རྫིང་དང་། །སྨྱོ་བྱེད་གཞང་འབྲུམ་ལ་སོགས་བསྐྱེད། །རྣོ་དྲོ་རྩུབ་ཅིང་དང་བ་དང་། །ཁྱབ་ཅིང་མྱུར་གསོད་ཡང་བ་དང་། །འདར་ཞིང་བྲ་ལ་རོ་མི་གསལ། །འཇུ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

昔日天神与非天，为求甘露搅动时，在甘露出现之前，出现极为可怖之身，四牙威严放光芒，金发双目如火燃，见此众生皆痛苦，是故此称为毒物。
梵天发出'吽'声时，舍弃虚妄之本性，其形入于动与静，诸相之中而安住。
固毒威力不可挡，住于树木之毒物，迦拉俱吒因陀罗子，剧毒哈拉哈拉等。
流动之毒不可挡，蛇与猪及具牙者，动物与及不动者，皆说为是天然毒。
各种调配之药物，称为人工调配毒，此毒依于配制力，或致远期致死亡。
或生浮肿及白癞，疮疖及与疯癫症，痔疮等病皆可起，锐热粗猛且清澈。
遍布迅速且轻盈，颤抖散乱味不明，皆是难以消化者。

།རྣོ་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས། །དེ་ནི་མདངས་ལས་གོ་ བཟློག་ཡིན།།མི་ནི་རླུང་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བ། །སྲོག་ནི་འཕྲལ་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད། །དུག་གིས་ལུས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། །དང་པོར་ཁྲག་ལ་གནོད་པར་བྱེད། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་རླུང་རྗེས་ལ། །ནད་གཞི་གྲོགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །དེ་ནས་སྙིང་ལ་གནས་ནས་ནི། །ལུས་ལ་གནོད་ པར་བྱེད་པར་འགྱུར།།མི་རྒྱུའི་དུག་ནི་བཏང་གྱུར་ན། །ལྕེ་གནག་ལུས་ནི་རེངས་པ་དང་། །བརྒྱལ་དང་སློན་དང་སྡང་དང་ངལ། །གནས་སྐབས་དང་པོར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཉིས་པར་འདར་ཞིང་རྔུལ་བ་དང་། །ཚ་ཞིང་ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། །དུག་གིས་མ་ཞུའི་གནས་ཕྱིན་ན། །སྙིང་ནི་ ན་བར་བྱེད་པར་འགྱུར།།གསུམ་པར་རྐན་ནི་བསྐམས་པ་དང་། །མ་ཞུའི་གནས་སུ་ཤིན་ཏུ་གཟེར། །དེའི་མིག་ཉམ་ཆུང་སེར་བ་དང་། །སྐྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། །ཞུ་བའི་གནས་ཕྱིན་ཟུག་པ་དང་། །སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་རྒྱུ་མ་འཁྲུག་།དུག་གི་ཤུགས་ནི་བཞི་པ་ལ། །མགོ་བོ་ལྷག་ པར་ལྕི་བར་འགྱུར།།ལྔ་པར་མཆིལ་སྣབས་འཛག་པ་དང་། །ལྷུ་ཚིགས་ན་བ་འབྱུང་འགྱུར་ལ། །མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་ནད་ཀུན་འཁྲུག་།ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ན། །དྲུག་པར་འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །བདུན་པར་ཕྲག་གོང་སྒལ་ཚིགས་དང་། ། དཔྱི་ཚིགས་བྱེ་ན་འཆི་འགྱུར་ཡིན། །དུག་གི་ཤུགས་ནི་དང་པོ་ལ། །སློན་ཞིང་ཆུ་གྲང་དག་གིས་གཏོར། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡི། །དུག་གི་སྨན་ནི་མྱུར་དུ་བླུད། །གཉིས་པར་སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་དུག་སྨན་བླུད། །གསུམ་པར་དུག་གི་སྨན་བླུད་ཅིང་། །དེ བཞིན་མིག་སྨན་སྣ་སྨན་གཏང་།།བཞི་པར་སྣུམ་དང་བཅས་པ་ཡི། །དུག་གི་སྨན་ནི་བཏང་ན་ཕན། །ལྔ་པར་ཤིང་མངར་ཁུ་བ་དང་། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན། །དྲུག་པར་འཁྲུ་བ་ལྟ་བུར་གསོ། །བདུན་པར་སྣ་སྨན་དུད་པ་དང་། །སྤྱི་བོར་རྒྱ་གྲམ་བྱས་ནས་ནི། །ཤའམ་ཁྲག་ནི་གཞུག་ པར་བྱ།།ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ལང་ག་ལི། །པ་ཐ་ལྕམ་པ་ཨ་རུ་ར། །སཱ་ལུ་སླེ་ཏྲེས་ཤི་རི་ཤ་།གི་རི་ཀར་ནི་ཡུང་བ་དང་། །ཧ་ཡང་སྦྲང་རྩི་བ་སྤྲུ་བ། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་ཚ་བ་གསུམ། །ཤ་རི་བ་དང་བ་ལ་སྟེ། །འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། །བསྐོལ་བའི་ནས་ཐུག་བསྒྲངས་པར་ནི། །སྦྲང་ རྩི་མར་དང་བཅས་པ་གཞུག་།གནས་སྐབས་གཞན་ལ་དུག་འཇོམས་པའི། །སྨན་དང་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ། །ཤིང་མངར་ཙནྡན་མ་དུ་ཀ་།པདྨ་གེ་སར་དེ་བཞིན་བྱ། །དངུལ་རྡོ་རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་དང་། །བ་བླ་ལྡོང་རོས་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་འབུ་སུ་ཧང་། །ནཱ་ག་པུཥྤ་གེ་སར བཅས།།ཤིང་མངར་སྤང་སྤོས་ཧ་རེ་ཎུ། །གི་ཝང་མོན་སྣེའུ་རྨེ་རུ་དང་། །ཤི་རི་བེཥྚ་སྲ་རྩི་པོག་།ཤུ་ཏི་གུར་གུམ་བ་ལ་དང་། །བལ་བུ་ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ། །སྟག་པ་དང་ནི་པུ་ཤེལ་ཙེ། །སེར་པོ་གཉིས་ནི་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བུ་མོ་ཁྲུས་དང་སྨྱུང་བ་བྱས། །གོས་དཀར་བགོས་པ་བྱས་ནས་ནི། ། དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་མཆོད་བྱས་ཏེ། །དུག་སྨན་མཆོག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ཚེ་སྨན་པས་སྔགས་འདིས་ནི། །བདག་ཉིད་བསྔགས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ། །སྐྱེས་བུ་སེང་གེར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྲེད་མེད་བུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

具有锋利等功德，这与光泽相反。
人若风胆较重者，会立即夺走生命。
毒入身体之后，首先损害血液。
随后损害痰、胆和风，病根与助缘同时生。
然后停留于心脏，对身体造成损害。
若服用人工制毒，舌变黑且身体僵硬，
昏迷、呕吐、憎恨和疲惫，这是第一阶段的症状。
第二阶段颤抖出汗，发热且喉咙疼痛，
毒若到达未消化处，会引起心脏疼痛。
第三阶段上颚干燥，未消化处极为疼痛，
其眼虚弱发黄，且会肿胀，
到达消化处会疼痛，打嗝咳嗽肠胃紊乱。
第四阶段毒力发作，头部会变得特别沉重。
第五阶段流涎流涕，关节疼痛随之而来，
容色不悦诸病紊乱，消化处以下疼痛。
第六阶段意识丧失，会产生极大混乱。
第七阶段肩胛脊椎和，髋关节分离即将死亡。
第一阶段毒力发作，呕吐时用冷水喷洒，
掺有酥油和蜂蜜的，解毒药应速服用。
第二阶段用催吐泻药，如前服用解毒药。
第三阶段服解毒药，同时使用眼药鼻药。
第四阶段若服用含油，解毒药物会有效果。
第五阶段甘草汁液和，蜂蜜调配服用有效。
第六阶段如泻药治疗，第七阶段用鼻药熏药，
头顶画十字之后，应当放入肉或血。
苦瓜、狗舌草、
五加皮、藏菖蒲、诃子，
稻谷、白芷、合欢，
吉利甘尼、芥子和，
阿魏、蜂蜜、巴布巴，
两种补骨脂、三辛，
夜交藤和巴拉，
以上煎煮成汤液，
与煮好的大麦粥冷却后，
加入蜂蜜和酥油。
其他情况下应进行，克服毒性的一切治疗。
甘草、檀香、玛度卡，
莲花花蕊同样用之，
银矿石、丁香、茜草和，
獐牙菜、零陵香、当归，
三辛和乌苏杭，
龙花及其花蕊。
甘草、香附、哈列努，
牛黄、野胡萝卜、木瓜和，
希日别斯塔、树脂、薄荷，
生姜、藏红花、巴拉和，
棉花、多摩罗叶，
柏树和普谢则，
两种黄色药与蜂蜜调配。
少女沐浴并禁食，
身着白衣之后，
供养沙门婆罗门，
配制最佳解毒药。
此时医者以此咒，
赞叹自身而诵说，
顶礼人中狮子！
顶礼无爱子！

།ཇི་ལྟར་ཁྱབ་འཇུག་གཡུལ་ངོར་ནི། །གཞན་གྱིས་ཕམ་པར་མ་མཐོང་སྟེ། ། བདེན་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ཡིས་ཀྱང་། །བདག་ལ་དུག་མེད་གྲུབ་པར་ཤོག་།ན་མོ་བེ+ེ་ཌཱུརྱ་མ་དེ། །ཧུ་ཊུ་ཧུ་ཊུ་རཀྵ་མཾ། སརྦ་བི་ཥེ་བྷྱཿགཽ་རི། གནྡྷ་རི། ཙཎྜ་ལི། མཏང་གི་སྭཱ་ཧཱ། །འཐག་པའི་སྔགས་གཉིས་པ་ནི། །ཧ་རི་མཱ་ཡེ་སྭ་ཧཱ། །བ་ཧ་མཱ་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ། །མ་ལུས་དུག་དང་རོ་ལངས་དང་། །གདོན་གྱི་ལས་དང་སྡིག་པ དང་།།གསོད་བྱེད་ནད་དང་མུ་གེ་དང་། །འཐབ་པར་འདོད་དང་འཇིགས་པ་ལ། །སྨན་བཏུང་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་བསྐུ། །གདུ་བུ་ལ་སོགས་ལ་སྦྱར་བྱ། །འདི་ནི་ཟླ་ཤར་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ཞི་དང་བདེ་ལེགས་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །དུག་རྙིང་དུག་སེལ་སྨན་གྱིས་ཟིལ་མནན་པ། །ནགས་མེ་རླུང་དང་ཉི་ཚན་ གྱིས་བསྐམས་པའམ།།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡོན་ཏན་མི་ལྡན་པས། །ཉམས་པའི་དུག་ཅེས་བྱ་བའི་དུག་ཏུ་འགྱུར། །འདི་ནི་ནུས་པ་ཆུང་བས་མི་རྟོགས་ཏེ། །བད་ཀན་དང་འདྲེས་ལོ་ནི་མང་པོར་གནས། །དེས་ཉེན་གྱུར་པ་མདོག་ངན་འཁྲུ་བར་བྱེད། །ནད་ཁྲག་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས་ པས་ཉེན།།བརྒྱལ་ཞིང་སློན་ལ་རྣམ་རྨོངས་སྐད་འཛེར་དང་། །དུག་གིས་དམུ་རྫིང་མཚན་མས་གནོད་པར་འགྱུར། །མ་ཞུའི་གནས་བརྟེན་བད་ཀན་རླུང་ནད་སྐྱེད། །ཞུ་བའི་གནས་བརྟེན་མཁྲིས་དང་རླུང་ནད་སྐྱེད། །མི་ཡི་ཡན་ལག་ཞིག་ཅིང་སྐྲ་འབྱིབས། །ཇི་ལྟར་བྱ་ནི་སྤུ་བཏོགས་ལྟ་བུར་བྱེད། །དངས་མའམ་ཁྲག་ལ་ གནས་པར་བྱེད་ན་ནི།།ལུས་ཟུངས་ལས་བྱུང་ནད་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད། །མདུན་གྱི་རླུང་དང་མ་ཞུ་གྲང་། །ཡུལ་དམུས་གནོད་ཟས་ཉིན་པར་ཉལ། །ལུས་ཟུངས་གནོད་པར་བྱས་པ་ན། །དེ་བས་གནོད་པའི་དུག་ཅེས་བཤད། །གནོད་པའི་དུག་ཉེན་དུགས་བྱས་ལ། །སྟེང་དང་འོག་ནས་ སྦྱང་བར་བྱ།།གནོད་པའི་དུག་ནི་སེལ་བའི་སྨན། །སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །པི་པི་ལིང་དང་བྱ་མ་ཀ་།སྤང་སྤོས་སེང་ཕྲོམ་སུག་སྨེལ་དང་། །ཀུ་ཏན་ན་ཏ་སརྫི་ཀ་།རུ་རྟ་ཤིང་མངར་ཙནྡན་དང་། །ཡུག་སྣམ་བཙག་དང་སྦྱར་བའི་སྨན། །གནོད་པའི་དུག་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ། གཞན་ཡང་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུག་མདས་ཕོག་པར་གྱུར་པ་དག་།ཡང་དང་ཡང་དུ་མུན་འཐིབས་བྱེད། །མདོག་ནི་མི་སྡུག་གྱུར་པ་དང་། །མྱུར་དུ་ཡིད་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ། །འདིས་ནི་སྲིན་བུས་ཁྱབ་པ་ལྟར། །ལུས་ཚ་ཙག་ཙག་པོར་འགྱུར་རོ།

如同毗湿奴在战场上，未曾见他被他人打败，以此真实语言，愿我获得无毒成就。
顶礼青金刚母！护护我！救护我！从一切毒中！高利！乾达婆女！旃陀罗女！摩登伽女！娑婆诃！
第二个织布咒语是：诃利摩耶娑婆诃！婆诃摩耶娑婆诃！
对于一切毒、起尸、魔鬼作为、罪业、致命疾病、饥荒、争斗欲望和恐惧，应当服用药物、涂抹鼻药、眼药，以及佩戴手镯等。
此为月出，是最殊胜的息灾与吉祥之法。
陈年毒被药物压制，或被林火、风和烈日烤干，或因自然而缺乏功效，便成为所谓的'衰败之毒'。
此毒因力量微弱而难以察觉，与痰混合后可存留多年。
中此毒者肤色不佳且腹泻，患血病、口渴、食欲不振，
昏厥、呕吐、神志不清、声音嘶哑，毒会引起疮疡等症状危害。
在未消化处积聚会引起痰病和风病，在已消化处积聚会引起胆病和风病。
使人肢体损坏、脱发，如同鸟类褪毛一般。
若停留在精华或血液中，会引起各种身体组织所生之病。
前行风、消化不良、寒、边地、有害食物、日间睡眠，损害身体组织时，称为有害之毒。
对于有害之毒患者，应当施以热敷，从上下两处净化。
治疗有害之毒的药物，应与蜂蜜调制成膏剂服用。
胡椒、婆摩迦、甘松、白芷、苏合香、枯矾、青盐、茜草、甘草、檀香、布条、朱砂调配之药，称为消除有害之毒，也能驱除其他毒。
中毒箭者，会反复昏暗，容色不悦，迅速生厌获苦，如被虫蛀般，身体发热且刺痛。

།གདོང་མོ་རྒྱབ་དང ཕྲག་པ་མགོ་།ལྷུ་ཚིགས་རྣམས་སུ་ན་བར་བྱེད། །ཁྲག་ནི་ནད་ཅན་གནག་པ་འཛག་།སྐོམ་དང་བརྒྱལ་ཚ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །མིག་ནི་གནག་ཅིང་སློན་པ་དང་། །བཏུད་མར་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །རྨ་དམར་མཐའ་མར་སེར་བ་དང་། །དབུས་ནི་གནག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ན། །འཕྲལ དུ་སྐྲངས་ཤིང་རྣགས་པ་དང་།།ཤ་ཡང་ནག་པོར་གྱུར་ནས་ནི། །གནག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་འདྲུལ་བར་བྱེད། །སྤྱི་བག་ཅན་དུ་འཛག་པར་བྱེད། །གནད་དུ་ཕོག་པར་མ་གྱུར་པ། །མྱུར་དུ་སྙིང་ལ་ཕན་བྱེད་བྱ། །ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་ལྕགས་བསྲེགས་པས། །རྨ་ནི་ལེགས་པར་བསྲེག་པར་ བྱ།།ཡང་ན་མུ་ཀ་ཀ་དང་ནི། །གི་རི་ཀརྞི་དཀར་པོ་དང་། །ཀད་པ་ལ་ཡི་ཤུན་པ་དང་། །བཙོད་དང་ཤིར་ཤ་བྱ་རྒོད་སེན། །བསྲེགས་པའི་ཐལ་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །ཤུ་ཀ་ན་ས་བོང་ང་དཀར། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བས་བསྐུ། །དུག་འཐུང་སོས་བཏབ་གསོ་བ་དག་།ཅི་རིགས་པར་ནི་དེ་ལ་ བྱ།།རྨ་ཡི་ཤ་ནི་རྣགས་པ་ལ། །མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་ལྟ་བུར་གསོ། །བདེ་ཕྱིར་ཁྱོ་ལ་བུད་མེད་དང་། །རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་དགྲས་བསླབ་སྟེ། །ཟས་དང་སྦྱར་བའི་དུག་བསྲེས་པ། །ཉེ་འཁོར་སྐྱེ་བོར་སྟེར་བར་འགྱུར། །སྣ་ཚོགས་ལུས་ཀྱི་དྲི་མར་བཅས། །མི་མཐུན་སྨན་དང་ཐལ་བ་ དང་།།ནུས་པ་ཆུང་བར་གྱུར་པའི་དུག་།སྦྱར་བའི་དུག་ནི་སྦྱར་མ་ཡིན། །དེས་ཉེན་མདོག་སྐྱ་རིད་པ་དང་། །མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་ལུད་པ་དང་། །དབུགས་མི་བདེ་དང་རིམས་ཀྱིས་ཉེན། །རླུང་ནི་མི་མཐུན་རྒྱུ་བ་དང་། །གཉིད་ཆེ་ཡིད་ནི་ཞུམ་པར་བྱེད། །གཅིན་སྙི་ལྟོ་བ་མཆིན་པ་དང་། །མཆེར་ པ་ན་ཞིང་སྐད་གསང་དམའ།།ཉམ་ཆུང་སྒྱིད་ནི་ཞན་པ་དང་། །སྐྲངས་ཤིང་རྟག་ཏུ་སྦོ་བ་དང་། །རྐང་པ་ལག་པ་སྐམ་ཞིང་ཟད། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་ཅེ་སྤྱང་དང་། །བྱི་ལ་སྦྲུལ་དང་ནེ+ེའུ་ལེ་དང་། །སྤྲེའུ་མཐོང་ཞིང་ཕལ་ཆེར་ནི། །ནགས་ཚལ་མཚོ་ནི་སྐམས་པར་མཐོང་། །བདག་ཉིད་ནག་ པོར་མཐོང་འགྱུར་ཞིང་།།སེར་པོ་ནག་པོར་མཐོང་བར་བྱེད། །མིག་སྣ་རྣ་བ་མེད་པ་དང་། །དེ་ཡི་དབང་པོ་ཉམས་པར་མཐོང་། །འདི་དང་གཞན་ཡང་གནོད་པ་ཡི། །བླ་བརྣན་མི་བཟད་མང་པོས་གཙེས། །འགའ་ཞིག་འཕྲལ་དུ་མ་གསོས་ན། །སྦྱར་དུག་གིས་ཉེན་འཆི་བར་འགྱུར། །དབྱིག་ དུག་སློན་བྱས་ཁ་ཟས་ནི།།དེ་ལ་ཕན་པའི་བཟའ་བཏུང་སྦྱིན། །སྦྱངས་ནས་གསེར་ནི་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། །མདོ་ནས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱ། །གསེར་དང་ཟངས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནི། །སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་དཀར་པོ་སྦྱར། །ལྡེ་གུས་དུག་ནི་མི་བཟད་དང་། །དབྱིག་དུག་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །མུར་བ་སླེ་ཏྲེས་ པི་པི་ལིང་།།རྒྱ་སྤོས་དབྱི་མོ་པ་ཏོ་ལ། །གླ་སྒང་ཤུ་དག་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བྱི་དང་ཀ་ནི་དར་བ་དང་། །ཆུ་དྲོན་ཞོ་ག་ཆུར་སྦྱར་བ། །སྐྱུར་ཁུ་དང་སྦྱར་བླུད་ན་ནི། །དབྱིག་དུག་གི་བཅོམ་མེ་དྲོད་སྦྱོང་། །ཟུར་བ་མ་ནུ་ཕུག་རོན་གྱི། །ཤ་བསྐོལ་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་ནི། །དབྱིག་དུག་སྐོམ་དང་ལུད་པ་ན། ། སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་སེལ། །དུག་གི་རང་བཞིན་དུས་དང་ཟས། །ནད་གཞི་ལུས་ཟུངས་ཚོགས་འདུས་པ། །དུག་གི་ཉམ་ང་ཞེས་བཤད་དེ། །བཀྲེས་སྐོམ་ཉམ་ནི་ཆུང་བ་དང་། །ཁྲོ་དང་མྱ་ངན་འཇིགས་དང་ངལ། །མ་ཞུ་བ་དང་འཁྲུ་བ་དང་། །མཁྲིས པ་རླུང་ནི་འཕེལ་བ་དང་།།ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་སྣུམ། །ས་ཡི་རླངས་པ་འབྲུག་སྒྲ་དང་། །གླིང་བུ་པི་ཝང་རོལ་མོ་ཡི། །སྒྲ་དང་མདུན་གྱི་སེར་བུ་དང་། །ུཏྤལ་དྲི་དང་མྱོས་པ་ཡིས། །དུག་གི་ཉམ་ང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དབྱར་ནི་ཆར་གི་དུས་ཡིན་པས། །བུ་རམ་ལྟ་བུར་རླན་ཅན་འགྱུར། ། ལུས་ལ་ཁྱབ་བྱེད་དབྱར་འདས་ནས། །རི་བྱི་འཆར་བས་དེ་མེད་བྱེད། །

面部、背部、肩部、头部、关节处会疼痛。病人流出黑色的血液，口渴、昏厥、发热并伴有发烧。眼睛发黑且湿润，不断咳嗽且呼吸困难。伤口边缘发黄，中间发黑且剧痛。迅速肿胀化脓，肉也变成黑色，变黑且极度腐烂。普遍会流脓。如果没有伤及要害，应迅速治疗心脏。拔出毒刺后用烧红的铁器，将伤口彻底烧灼。
或者用木瓜、白色吉利迦尼、骷髅皮、红花、尸利沙、秃鹫爪，烧成灰涂抹。用舒迦那萨、白色蒜头、刺柯里根部涂抹。对中毒者要根据情况采用吹气疗法。对于伤口化脓的肉，要像治疗胆热病一样治疗。
为了安乐，妻子会教唆丈夫，敌人会教唆国王，在食物中下毒给身边的人。各种身体污垢混合，不相宜的药物和灰分，以及效力减弱的毒药，这些都不是配制的毒药。中此毒者面色苍白消瘦，消化力减退、咳嗽、呼吸困难、发烧，风气运行不顺，嗜睡且意志消沉。
小便稀薄，腹部、肝脏、脾脏疼痛，声音低沉。体弱无力，腿脚无力，浮肿且经常胀满，手脚干枯消瘦。梦中见到豺狼、猫、蛇、黄鼠狼、猴子，大多看到森林和干涸的湖泊。看到自己变黑，看到黄色变成黑色。看到没有眼睛、鼻子、耳朵，看到感官功能衰退。
这些和其他许多难以忍受的危害症状折磨着病人。如果有些人不立即治疗，中了配制毒药会死亡。对于中了矿物毒的食物，要给予有益的饮食。净化后服用黄金，按经典所说方法治疗。
金粉和铜粉，与蜂蜜、白糖调和。这种药膏能清除剧毒和一切矿物毒。没药、列得日、胡椒、檀香、土茯苓、巴托拉、羌活、白芷、吉达拉迦、比当迦尼达尔巴，与温水、酸奶、水调和，或与酸汁调和服用，能治疗矿物毒，增进消化力。
祖巴、玛努、鸽肉，煮汤冷却后，能治疗矿物毒引起的口渴、咳嗽、呃逆、呼吸困难和发烧。毒的性质、时间、食物、病根、身体组织的聚合，称为毒的危险性。饥渴、体弱、愤怒、忧愁、恐惧、疲劳、消化不良、腹泻、胆汁和风气增盛。
芝麻花、果实、油、地气、雷声、笛声、琵琶等乐器声、迎面微风、乌特帕拉花香和醉酒，会增加毒的危险性。夏季是雨季，毒性会像糖一样潮湿。毒遍布身体后，到夏季结束，因太阳升起而消失。

།རི་བྱི་འཆར་བས་དེ་མེད་བྱེད། །དེ་བས་སྤྲིན་བྲལ་དུས་སུ་ནི། །ནུས་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གོམས་པ་དང་། །གནས་དུས་ཤུགས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་བ། །བརྟགས་ཏེ་མཁས་པས་ཤེས་བྱས་ལ། །དེ་རྗེས་གསོ་བའི་ལས་སྤྱད བྱ།།བད་ཀན་ཅན་ནི་སློན་དང་དྲོ། །རྩུབ་དང་རྣོ་བའི་སྨན་བསྐུ་ཞིང་། །བསྐ་དང་ཁ་དང་ཚ་བ་ཡིས། །ཟས་ཀྱི་དུག་ནི་བསལ་བར་བྱ། །མཁྲིས་ཅན་བཀྲུ་སྨན་སྨན་ཆུ་བླུགས། །ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་སྨན་བསྐུ་ཞིང་། །བསྐ་དང་ཁ་དང་མངར་བ་དང་། །མར་བཅས་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ པས་གསོ།།རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མངར་དང་། །སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་མར་བཅས་པའི། །བཟའ་བ་མར་བཅས་བསྐུ་བྱུག་དང་། །དེ་བཞིན་ཤ་ནི་བཟའ་བས་གསོ། །བཀྲུ་སྨན་བསྐུ་བྱུག་ཁ་ཟས་སྨན། །མར་མེད་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུག་ཀུན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། །དུག་ འཇོམས་མར་དང་འདྲ་བ་ཡི།།སྨན་ནི་གཞན་དག་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཆོག་ཏུ་རླུང་ཤས་ཆེ་ལ་ཕན། །བད་ཀན་གནས་ཞུགས་གསོ་བར་སླ། །མཁྲིས་པའི་གནས་བརྟེན་འབད་པས་གསོ། །རླུང་གི་གནས་སུ་ཞུགས་པའི་དུག་།ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་གསོར་མི་རུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔའོ།། །།དེ་ནས་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མདོར་ནས་ཡི་སྟེང་ན་སྦྲུལ། །གསུམ་སྟེ་གདེངས་ཀ་ཅན་ལུས་འཁྱིལ། །ཁྲ་བོ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡི་ནི། །དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་གྱུར་ པ་དག་།སྐྱེ་གནས་དབྱེ་བས་རྒྱས་པར་ནི། །དགོས་པ་མེད་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ།

因日出而消失，所以在无云的时候，其毒性变得微弱。
如此，应当观察自性、习性、处所、时节、力量的大小，智者了知后，随后施以治疗。
痰病者涂抹温热、粗糙、锐利的药物，以涩、苦、热的食物来消除毒素。
胆病者用泻药、药浴，涂抹极凉的药物，以涩、苦、甜和酥油的食物来治疗。
风性者以甜、酸、咸和酥油的食物，涂抹酥油，同样以肉食来治疗。
泻药、涂抹、食物、药物，若无酥油则不被推荐。
在一切毒素的各种情况下，没有其他药物能如同克制毒素的酥油，尤其对风分重的人有益。
痰病入处易治疗，胆病所依需努力治疗，风病之处入毒极难治疗且不宜治。
此为《医论八支精华》外篇第三十五章。
下面讲解治疗蛇咬章。
简而言之，地上有三种蛇：有胯部者、盘绕身体者、花纹者，其分类无量，因出生处分类详细无必要故未说明。

།མཆོག་ཏུ་རྩུབ་དང་ཚ་བ་དང་། །སྐྱུར་དྲོ་མངར་བསིལ་དག་ལས་ནི། །གདེངས་ཀ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དུག་།རིམ་གྱིས་རླུང་སོགས་འཁྲུག་པར་བྱེད། །གཞོན་དང་རྒན་པོ་བར་མ་དང་། །དབྱར་དང དགུན་དང་སོས་ཀར་ནི།།འདི་དག་དུག་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །གཞན་དག་དུས་ཚིགས་རྣམས་སུ་འགྱུར། །འཁོར་ལོ་གཤོལ་དང་གཡུང་དྲུང་གདུགས། །ལྕགས་ཀྱུའི་མཚན་མར་ལྡན་པ་ཡིན། །གདེངས་ཀ་ཅན་ནི་མྱུར་འགྲོ་བ། །ཐམས་ཅད་གདེངས་ཀ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ལུས་ འཁྱིལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་ནི།།ཟླུམ་པོར་འདུག་པ་ལུས་འཁྱིལ་ཞིང་། །རིང་ཞིང་འགྲོས་ནི་བུལ་བ་ཡིན། །རི་མོ་སྣ་ཚོགས་ལྡན་པ་དང་། །སྣུམ་ཞིང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པས། །ཆུ་ཞེང་བྲིས་འགྱུར་ཁྲ་བོ་ཡིན། །གོ་དྷའི་བུ་ནི་གོ་དྷ་ཅན། །དུག་ནི་གདེངས་ཀ་ཅན་མཉམ་ལ། །རྐང་བཞི་ པོ་ཡི་སྦྲུལ་གཞན་ནི།།འདི་དག་ཉིད་ནི་འདྲེས་པ་ལས། །འདྲེན་མའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ་དེས། །འདུས་པའི་ནད་ནི་ལྡང་བར་བྱེད། །ཟས་ཀྱི་དོན་དང་འཇིགས་པ་དང་། །རྐང་པས་རེག་ལས་དུག་རབ་འཁྲུགས། །རྐང་གི་རྒྱུ་དང་འདྲེས་པ་དང་། །ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་གཤིན་རྗེས་བསྐུལ། །སྦྲུལ་གྱིས་ ཟིན་པར་གང་བཤད་པ།།ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་དུག་ཤས་ཆེ། །འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཤེས་བྱས་ནས། །གསོ་བ་ཇི་བཞིན་བྱ་བ་ཡིན། །ཕལ་པ་སྡིག་ཅན་ངང་ཚུལ་བས། །ལམ་བཀག་ནས་ནི་གནས་པ་ཡིན། །གང་དུ་ཁ་ཆུ་གཤེར་བ་ཙམ། །ལུས་ལ་སྣང་བར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །མཆེ་བའི་རྨ་ནི་ མི་མངོན་གང་།།དེ་ནི་མཆུས་གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱ། །མཆེ་བ་གཅིག་ལས་རྗེས་གཉིས་མངོན། །ཁྲག་མེད་གྱུར་པ་བལྡགས་ཞེས་བྱ། །མཆེ་བའི་རྗེས་ནི་ཁྲག་བཅས་གཉིས། །རྣམ་པར་བཅད་པའོ་དེ་གསུམ་ནི། །ཤ་བཅད་ཤིན་ཏུ་ཕུག་པ་དང་། །ཁྲག་དབྱུང་སོ་ཡིས་ཟིན་ཞེས་བྱ། །མཆེ་ བའི་རྗེས་ནི་བཞི་སྣང་བ།།དེ་བཞིན་སོས་འཛིན་བཙིར་བར་བཤད། །དེ་ལས་དང་པོ་དུག་མེད་གཉིས། །ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་གསོར་མི་རུང་། །སྦྲུལ་གྱི་དུག་ནི་ཁྲག་དག་ལ། །མ་བརྟེན་ལུས་ལ་གནོད་མི་བྱེད། །ཁྲག་ནི་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ཡང་། །ཏིལ་མར་ཐིགས་པ་བཞིན་དུ་མཆེད། །སྔར་མ་ སྦྲུལ་གྱིས་རེག་པ་ལས།།འཇིག་པས་རླུང་ནི་འཁྲུག་པར་བྱེད། །ལན་འགའ་སྐྲང་བར་བྱེད་པ་དེ། །སྦྲུལ་གྱིས་ལུས་ནི་བཅོམ་ཞེས་བྱ། །བགྲོད་དཀའ་མུན་པར་ཟུག་གྱུར་པ། །ལ་ལ་རྟོག་པས་ཟིན་པ་དང་། །དུག་གི་ཤུགས་དང་སློན་དང་རིམས། །བརྒྱལ་ བའམ་ཚ་བ་སྐྱེ་བའམ།།ན་ཞིང་རྨོངས་བག་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་རྟོག་པའི་དུག་ཅེས་བྱ། །དུག་བཅས་ནད་ཀྱིས་ཟུག་པ་དང་། །སྐྲང་དང་གཡའ་དང་རིམས་བཅས་པ། །ལ་ལ་ཚ་ཞིང་རྨེན་བུར་འགྱུར། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དུག་མེད་ཡིན། །གདེངས་ཀ་ཅན་ཤུགས་དང་པོ་ལ། །ནད་ ཁྲག་ནག་པོར་འཛག་པར་འགྱུར།།མིག་དང་གདོང་སོགས་གནག་པ་དང་། །སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །ཤུགས་གཉིས་པར་ནི་རྨེན་བུ་སྐྱེ། །གསུམ་པར་མགོ་ནི་ལྕི་བར་འགྱུར། །བཞི་པར་མིག་འབྱེད་དཀའ་བ་དང་། །སོ་ས་བཏབ་རྣགས་ཤིང་མཆིལ་མ་སློན། །ལྔ་པར་ཚིགས་ འབྱེ་སྙམ་སེམས་དང་།།རྒྱུད་གཞན་ཚིགས་ནི་འཇིག་པ་དང་། །ལུས་ཚ་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན། །དྲུག་པར་སྙིང་ན་ལུས་ལྕི་ཞིང་། །བརྒྱལ་ཞིང་འཁྲུ་ལ་ཟས་མི་འཇུ། །བདུན་པར་ཁུ་བའི་གནས་ཕྱིན་ནས། །ཕྲག་གོང་རྒྱབ་དང་སྒལ་ཚེགས་དང་། །རྐེད་པ་ཞིག་པ་སྙམ་སེམས་ ཞིང་།།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམས་འགྱུར། །དེ་ནས་ལུས་བསྐྱིལ་བས་ཟིན་ན། །ནད་ཁྲག་སེར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། །དེ་ཡི་ལུས་སེར་ཚ་བ་སྐྱེད། །གཉིས་པར་སྐྲང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །གསུམ་པར་སོས་བཏབ་རྣགས་པ་དང་། །རྔུལ་དང་སྐོམ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །བཞི་ པར་ཁོང་ཚ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས།

极其粗糙和炎热，以及酸、温、甜、凉等，使得有头饰蛇等毒，依次扰乱风等。年轻、老年、中年，以及夏天、冬天、春天，这些毒会增长，其他季节也会变化。
轮形、犁形、卍字形、伞形，具有钩形标记。有头饰蛇行动迅速，所有有头饰的称为有头饰蛇。
身体盘绕各种形态，圆形盘踞为身盘蛇，长而行动迟缓。具有各种纹路，光滑且有各种颜色，水平纹路的为花斑蛇。
蜥蜴的子为蜥蜴蛇，毒性与有头饰蛇相同。四足蛇与其他蛇，由这些混合而成，具有混合特征，能引起复合疾病。
为食物、因恐惧、脚触碰，毒性剧烈发作。因脚行走、混合、天神和仙人阎王驱使，被蛇咬伤所说的，后者毒性更大。了解入侵原因后，应当如法治疗。
普通恶性习性者，堵塞道路而停留。哪里仅有唾液湿润，显现于身体上，而牙伤不明显的，称为唇部伤害。
从一颗牙显现两个痕迹，无血为舔咬。牙痕有血两处，称为割伤。这三种，切肉深刺、放血和咬伤。
显现四个牙痕，同样称为咬紧挤压。其中前两个无毒，后两个不可治愈。蛇毒若不依附血液，不会伤害身体。即使依附少许血液，也会如芝麻油滴般扩散。
先前未被蛇触碰，因恐惧而使风扰动。有时造成肿胀，称为蛇体撞击。难行暗处刺入，有些被妄想所执，毒力、虚弱和发热，昏迷或发热，疼痛、昏迷和腹泻。这称为妄想毒。
带毒疾病刺痛，肿胀、瘙痒和发热。有些发热成淋巴结，与此相反为无毒。有头饰蛇第一力时，病血流出呈黑色，眼睛和面部等发黑，感觉有虫在爬行。
第二力时生淋巴结，第三力时头部沉重，第四力时眼睛难开，牙龈化脓且唾液虚弱。第五力时感觉关节分离，其他脉络关节破坏，身热且打嗝。
第六力时心痛身重，昏迷、腹泻且食不消化。第七力时到达精液处，感觉肩、背、脊椎和腰部破坏，一切行为能力丧失。
然后被身盘蛇咬伤，病血变成黄色，其身体发黄生热。第二力时会肿胀，第三力时牙龈化脓，出汗、口渴会产生。第四力时内热发烧。

བཞི་ པར་ཁོང་ཚ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས།།ལྔ་པར་ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་ཚ། །སྤྲུལ་ནི་ཁྲ་བོས་ཟིན་གྱུར་ན། །ཁྲག་ནི་སྐྱ་བོར་འགྱུར་བ་དང་། །དེས་ནི་ལུས་མདོག་སྐྱ་བོར་འགྱུར། །གཉིས་པར་ལུས་ནི་ལྕི་བར་འགྱུར། །གསུམ་པར་སོས་བཏབ་རྣགས་པ་དང་། །མིག་དང་ཁ་སྣ་ལས་འཛག་ འགྱུར།།བཞི་པར་མགོ་ལྕི་གཉེའུ་རེངས་འགྱུར། །ལྔ་པར་ལུས་ཚིགས་ན་བ་དང་། །གྲང་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་སྔ་མར་མཚུངས། །ཤུགས་ནི་ལྔ་པར་གསོ་བ་དག་།བྱ་ཡི་དེ་ལས་ཕན་ཆད་མིན། །ཆུ་ཡིས་གཡེང་དང་ཆགས་པས་ཟད། །སྐྲག་ དང་ནེ+ེའུ་ལེས་འཕེན་པ་དང་།།གྲང་ལྷགས་ཉི་ཚན་རླུང་དང་ནད། །བཀྲེས་སྐོམ་དལ་བས་གཟིར་བ་དང་། །ཕྱོགས་གཞན་ནས་ནི་རིངས་པར་འོངས། །དུག་སྤངས་པགས་པ་བརྗེས་པ་དང་། །འཇག་མ་སྨན་དང་ཚེར་མ་ཅན། །ནགས་ན་རྒྱུ་བ་གང་ཡིན་དང་། །རིག་པ་ལ་སོགས་བརྟེན་ ཕྱོགས་གནས།།སྦྲུལ་དེ་དུག་ནི་ཆུང་བར་འདོད། །དུར་ཁྲོད་བསྟི་གནས་ཤིང་གཅིག་སོགས། །ཚེས་ལྔ་དང་ནི་དུས་ཚིགས་དང་། །ཚེས་བརྒྱད་ཚེས་དགུ་ཐུན་མཚམས་དང་། །ནམ་ཕྱེད་དང་ནི་ཉི་མའི་གུང་། །བྲ་ཉེ་སྨིན་དྲུག་མཆུ་དང་སྐག་།ས་ག་ཆུ་སྟོད་ཁྲུམས་སྟོད་དང་། །སྣུབས་ དང་བྲ་ཉེ་ཡུད་ཙམ་ལ།།གནད་དུ་བཟུང་བ་སྤང་བར་བྱ། །ཟིན་པའི་མོད་ལ་བཞིན་སྐྱ་ཞིང་། །སྐྲ་ནི་འབྱི་བར་བྱེད་པ་དང་། །ལྕེ་འཁུམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྒྱལ། །དབུགས་གྲང་གང་ཡིན་དེ་མི་འཚོ། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་སློན། །ལུས་ཅན་ཟིན་པའི་མོད་ལ་ནི། །སྙིང་ནས་ གཟེར་བར་འགྱུར་བ་དང་།།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་དེ་མི་འཚོ། །འདུ་ཤེས་སྟོར་ཞིང་ལྦུ་བར་སྐྱུགས། །རྐང་པ་ལག་པ་བཞིན་གནག་ཅིང་། །སྣ་ཞོམ་ཡན་ལག་ཞིག་པ་དང་། །ཚིགས་ལྷོད་བཤང་བ་འཁྲུ་བ་ཡི། །དུག་འཐུངས་པ་དང་སྤྲུལ་གྱིས་ཟིན། །དུག་ཅན་མདའ་ཡིས་ཕོག་གྱུར་ པ།།ཚུལ་ནི་འདི་དག་སྣང་གྱུར་ན། །སྲོག་ཟད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་མི་ཚོར་ཞིང་། །རྨ་ནས་ཁྲག་ནི་མི་འབྱུང་ལ། །དབྱིག་པས་བསྣུན་ན་རྗེས་མི་མངོན། །གཤིན་རྗེའི་ཐད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྨན་པ་ཡིས། །འབར་བའི་ཁྱིམ་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན། ། ལྐོག་མར་ཕྱིན་པའི་སྲོག་བསྲུང་ཞིང་། །དུག་ནི་མྱུར་དུ་བསལ་བར་བྱ། །ལུས་ཅན་དུག་གིས་ཟིན་གྱུར་པ། །གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་གནས་ནས་ནི། །ལུས་ཟུངས་ཁྲག་སོགས་ལ་གནོད་ཅིང་། །ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུས་འདིའི་བར་དུ་གདུག་པ་ཡི། །མཆེ་བས་ཟིན་པ་བཅད སོགས་ལས།།བྱ་ཞིང་ཅི་ནས་ལུས་ལ་ནི། །དུག་གི་ཡལ་ག་མ་འཕྲོས་བྱ། །ཟིན་པའི་མོད་ལ་མྱུར་དུ་ནི། །སྦྲུལ་ནི་དེ་ཉིད་ཟ་བའམ། །ས་འམ་བོད་བར་གཅོད་བྱེད་ན། །རིངས་པ་ཁོ་ནར་སྨན་པ་ཡི། །མཆིལ་མས་བྱུག་པར་བྱ་བའམ། །རྣ་སྤབས་ཀྱིས་ནི་སོ་རྗེས་བསྐུ། །མཆེ་བས་བཏབ་ པའི་གོང་དུ་ནི།།སོར་བཞིར་རས་མ་ལས་བྱས་པ། །གསོ་མའམ་འོད་མ་ལ་སོགས་བཅིང་། །སྔགས་ཤེས་པ་ཡིས་གྲུབ་སྔགས་བཟླ། །ཆུ་ལོན་གྱིས་ནི་ཆུ་ལྟ་བུར། །བཅིངས་པས་དུག་ནི་འཕྲོས་མི་འགྱུར། །དུག་གི་བཅིངས་སོགས་ཉེན་པ་ཡི། །རྩ་ལས་རྒྱུ་བར་ མི་འགྱུར་རོ།

第四时逐渐发热。第五时遍及全身发热。若被花斑蛇咬伤，血液变灰白色，身体颜色也变灰白。第二时身体变沉重。第三时化脓溃烂，从眼、口、鼻流出。第四时头重项僵。第五时身体关节疼痛，寒热交替发作。其余两种与前相同。
第五时可以治疗，超过此时则不可治。因水而散乱、因贪欲而衰竭、因惊吓和黄鼠狼驱赶、因寒风日晒和疾病、因饥渴和懈怠而折磨、从他方匆忙而来、蜕皮、栖息于芦苇药草和荆棘中、在林中游走、依靠墙壁等处所栖息的蛇，其毒性较小。
在坟场、独树等处所，在初五、季节交替时、初八、初九、黄昏、午夜、正午、觜宿、昴宿、觜宿、轸宿、氐宿、女宿、虚宿、室宿、危宿、觜宿等时辰被咬要避免。
被咬时面色苍白、头发脱落、舌头萎缩、反复昏厥、呼吸变冷者不能存活。打嗝、呼吸困难、呕吐，被咬的瞬间心脏剧痛，突然发作者不能存活。
意识丧失吐白沫、手脚面色发黑、鼻子塌陷、肢体溃烂、关节松弛、腹泻，饮毒、被蛇咬、中毒箭，若出现这些症状，生命将会终止。
闻不到刺激性药物、伤口不流血、用棍棒击打无痕迹，将往阎罗处。除此之外，医生应如从燃烧的房子逃生般，保护已到喉咙的生命，迅速清除毒素。
众生被毒侵入，存活至百日，损害身体组织、血液等，遍及全身。在此期间，对毒蛇咬伤处要切除等处理，务必使毒性不在身体蔓延。
被咬的瞬间要迅速吃掉那条蛇，或在地上截断，医生要立即用唾液涂抹，或用耳垢涂抹牙痕。
在被咬处上方四指处，用麻布或芦苇等捆绑。懂咒语者诵持成就咒。如同用水桶取水般，经捆绑后毒不会蔓延。毒经捆绑等处理后，不会从危险的脉道中流动。

།བཙིར་ནས་སོས་བཏབ་དབྱུང་བྱ་ཞིང་། །ཚིགས་དང་གནད་དུ་མ་ཆུད་དེ། །ས་བོན་ཉམས་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན། །དུག་ཤུགས་དེ་ནི་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ལུས་འཁྱིལ་སོ་རྗེས་མཁྲིས་བསྐྱེད་པས། །དེ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་ནི། །ལྕགས་དང་གསེར་ལ་སོགས་པས་སམ། ། མགལ་མེ་ཡིས་ནི་མྱུར་དུ་བསྲེག་།མེ་ཡིས་ཐལ་བར་བྱེད་འགྱུར་ན། །ཅི་ཕྱིར་དེ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ས་དང་ལྕི་བ་སྨན་སོགས་ཀྱིས། །ཁ་བཀང་ནས་ནི་གཞིབ་པར་བྱ། །ཆིངས་མའི་ནང་ནས་ཤ་ཆེའི་ཕྱོགས། །མཆོག་ཏུ་ཞལ་ཞལ་བྱ་བ་དང་། །ཡན་ལག་མཆེ་བས་ཟིན་བཅས་པ། ། དུག་སྨན་གྱིས་ནི་ཡང་ཡང་བསྐུ། །ཙནྡན་པུ་ཤེལ་ཙེ་ལྡན་པའི། །ཆུ་ཡིས་ཀྱང་ནི་བླུགས་པར་བྱ། །དུག་གིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །གཏར་ག་གདབ་པ་གསོ་མཆོག་སྟེ། །ཁྲག་ནི་ཕྱུང་བར་གྱུར་པ་ན། །མ་ལུས་དུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དུག་བཅས་ཁྲག་ནི་དྲི་མི་ཞིམ། །མེར་བསྲེགས སྒྲ་ནི་ཙེག་ཙེག་ཟེར།།ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་དག་གྱུར་པ། །ཁྲག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ། །རྩ་ནི་སྣང་བར་མ་གྱུར་ན། །རྔབས་རྭ་སྲིན་བུ་པད་པས་གཏར། །ཁྲག་ཕྱུང་བ་ཡི་ལྷག་མ་ནི། །དུག་གི་དྲོད་ཀྱིས་ཞུགས་གྱུར་པ། །ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་སྨན་བསྐུ་དང་། །བླུགས་པ་ཡིས་ནི་བསལ་ བར་བྱ།།དུག་གི་ཤུགས་ཀྱིས་མ་ཞུ་བས། །བརྒྱལ་དང་མྱོས་དང་སྙིང་འཛག་འབྱུང་། །དེ་ནི་བསིལ་སྨན་བླུགས་པ་དང་། །རླུང་ཡབ་སྤུ་ལྡང་བྱེད་པས་བསལ། །ཁྲག་ན་སླ་བར་གྱུར་ན་དུག་།འཕྲལ་དུ་ཤུགས་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །དུག་གི་རྣོ་བས་སྙིང་འདར་བྱེད། །དེ་བསྲུང་ཕྱིར་ནི་ཞུན་མར་དང་། ། མར་དང་བཅས་པའི་སྦྲང་རྩི་འམ། །དུག་སྨན་མར་དང་སྦྲུས་པ་བླུད། །དེ་ཡི་སྙིང་ནི་འགག་བྱེད་པས། །སྙིང་གར་བད་ཀན་སོགས་པར་བྱེད། །ལུས་ལྕི་ནད་ནི་བསླངས་པ་དང་། །སྙིང་འཕར་དེ་ནི་སློན་དུ་གཞུག་།གཤེར་རྫས་སྐྱུར་རྩབས་རྒྱ་སྲན་དང་། །ཏིལ་དང་ཆང་སོགས་མ་གཏོགས་པ། ། དུག་སེལ་བ་ཡི་སློན་སྨན་གཏང་། །དེས་ནི་ལུས་ལ་ཁྱབ་མི་འགྱུར། །སྦྲུལ་དང་ཉེས་པ་རང་བཞིན་དང་། །གནས་དང་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། །ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ལེགས་བརྟགས་ལ། །གསོ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱའོ། །སྲིན་བུ་བ་རིའི་རྩ་བ་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་དཀར་པོའི་ཆུ། །བཏུང་བ་གདེངས ཀ་ཅན་བཞིན་སྦྱར།།སྣ་སྨན་རུ་རྟ་སྦྲང་རྩི་གཏང་། །སྦྲུལ་ནག་གིས་ནི་ཟིན་པ་ལ། །ཁྲག་གཏར་ནས་ནི་བཅའ་བ་དང་། །ན་གོ་ལ་ནི་སྦྱར་བ་བསྐུ། །ཡང་ན་རྩ་རྣོན་དུག་གིས་བསྐུ། །བཏུང་བར་བཙོད་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁང་པའི་དུད་པ་མར་སྦྱར་བླུད། །གདེངས་ཀ་ཅན་དང་རི་མོ་ཅན། །མི་ བཟད་དུག་གིས་ཟིན་པ་ལ།།ཏན་དུ་ལི་ཡ་ཏད་པལ་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཁ་ལུང་ཁཎྜ་སེའུ་འབྲུ་ནི། །བཏུང་དང་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་བྱ། ། ཤྭ་གནྡྷ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །གི་རི་ཀརྞི་ས་ནག་དང་། །ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་ནི། །བྱེའུ་རུག་པའི་ལོ་མ་དང་། །བིལ་བ་སེ་འབྲུ་ཀ་ པིད་ཐ།།ཆ་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །དུག་སྨན་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ། །ལུས་འཁྱིལ་སྦྲུལ་གྱི་དུག་ལ་ཕན། །ལོ་མ་ལྔ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤིང་མངར་ནཱ་ག་པུཥྤ་དང་། །ེ་ལ་བ་ལུ་ཛི་བ་ཀ་།ཟངས་རྩི་བ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཁ་ར་ཤུག་པ་ཨུཏྤ་ལ། །སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཁ་བ་ཅན། ། ཞེས་བྱ་ལུས་འཁྱིལ་དུག་འཇོམས་སོ།

应当挤压后涂抹药物取出，若未掌握关节和要害，如同种子受损的苗芽，毒力将不会发作。
由于盘绕身体的牙印引起胆汁，除此之外的其他部分，应当用铁、金等物或火炭迅速烧灼。
若用火烧成灰烬，为何毒素会发作？应当用土和牛粪等药物填满后研磨。
在包扎处的肉多部位，应当特别揉搓，对于被牙齿咬伤的肢体，应当反复涂抹解毒药。
还应当用檀香、水晶、岩盐混合的水冲洗。对于毒素遍布的情况，放血疗法是最佳的治疗，
当放出血液时，所有毒素都会排出。带毒的血液气味不香，用火烧时发出嘶嘶声。
病根如实清除后，血液恢复如初。若脉络不明显，应当用角罐或蚂蟥放血。
放血后的残余毒素，因毒热而侵入体内，应当涂抹和冲洗极其清凉的药物来清除。
因毒力未消化而出现昏厥、醉态和心悸，应当用凉药冲洗，并用扇子扇风使毛孔竖起来清除。
血液变稀时毒素会立即平息。毒性猛烈会导致心颤，为了保护心脏，应当服用酥油和
蜂蜜混合的黄油，或者服用解毒药与黄油混合物。由于毒素会阻塞心脏，会在心部积累痰液等。
身体沉重引起病症，心跳加快时应当进行催吐。除了液体、酸味、豆类、
芝麻和酒等之外，应当服用解毒催吐药，这样毒素就不会遍布全身。
应当仔细观察蛇的种类、性质、栖息地和毒力的细微差别，进行特殊治疗。
虫草根和白色吉利甘尼的汁液，应当如眼镜蛇毒一样配制饮剂。鼻药应用苦根和蜂蜜。
对于被黑蛇咬伤者，放血后涂抹药物，并涂抹那格拉配制品，或者涂抹锐利的毒药。
饮用红花、蜂蜜和房屋烟灰与酥油混合物。对于被眼镜蛇和花纹蛇等
可怕的毒蛇咬伤者，坦都利亚、塔德帕尔、两种吉利甘尼、卡隆康达和谢乌果，用作饮剂、鼻药和眼药。
天麻、葡萄、吉利甘尼、黑土、哈提、胡椒、莴苣叶、
木苹果、谢乌果、卡皮他，各取一半与蜂蜜调配。这是解毒药，特别对盘绕身体的蛇毒有效。
五叶、三果、甘草、那伽普什帕、涅拉巴鲁、吉瓦卡、铜精、水晶、
硼砂、杜松、莲花，与蜂蜜调配，称为'雪白'，能够降伏盘绕蛇毒。

།བསྐུས་ན་སྐྲང་དང་ཤུ་བ་མཆེད། །འབྲུམ་བུ་རིམས་དང་ལུས་ལྕི་སེལ། །ཏང་པལ་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ། །ཛི་བ་ཀ་དང་ཟངས་རྩི་བ། །ཀ་ར་དཀར་པོ་ཤིང་མངར་བཙོད། །ཁུ་བ་ལུས་འཁྱིལ་དུག་ལ་བླུད། །འོད་མའི་ཤུན་པ་ས་བོན་དང་། །བཅའ སྒ་པ་ཏོ་ལའི་ས་བོན།།ཤིར་ཤའི་ས་བོན་པུ་ཙེ་ཤེལ། །འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་བོང་ང་དཀར། །ཤུ་དག་བ་གཅིན་བཅས་པར་བཏགས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གོ་ནས་ཡི་དུག་འཇོམས་སོ།

涂抹可以消除肿胀和疥疮
消除痘疮、热病和身体沉重
檀香、尼拘陀树芽
命力草和铜精
白糖、甘草、红花
将汁液调和后用于解毒
芦苇皮和种子
荜茇、苦胆草种子
诃子种子、水晶
稻根、白附子
白芷、牛尿一起研磨
这就是所谓的八支
理解后可以降伏毒

།རུ་རྟ་བོང་ང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་ཁྱིམ་དུད་པ། །རྒྱ་སྤོས་སྦྲང་རྩི་ཚ་བ་གསུམ། ། སྦྱར་བས་རི་མོ་ཅན་དུག་སེལ། །འདམ་བུ་ཁྲ་བོ་འདྲས་ཟིན་ན། །ས་བརྐོས་འོག་ཏུ་ཐུན་གཉིས་གཞུག་།ཕྱུང་སྟེ་བཞར་ལ་མར་སར་དང་། །འབྲས་དང་ས་ཡི་ལྡེ་གུས་བྱུག་།འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་བཏབ་པའི། །མར་ནི་རྙིང་པ་བླུད་པར་བྱ། །ཞུ་ཞིང་བཀྲུས་ནས་ནས་ཟན་ནི། །སྲན་ཚོད་དང་ནི བཅས་པ་སྦྱིན།།ཀ་ར་བཱི་ར་ཨརྐ་ཡི། །མེ་ཏོག་ལང་ཀ་ལིའི་རྩ་བ། །པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ། །པ་ཏ་སྐྱུར་རྩབས་ལྡེ་གུར་བྱས། །འདི་ནི་སྦྲུལ་གཞན་གྱིས་ཟིན་པའི། །སྦྲུལ་གྱི་དུག་ཀུན་སེལ་བ་ཡིན། །ཤིར་ཤའི་མེ་ཏོག་ཁུ་བ་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ དཀར་ཞག་བདུན་སྦངས།།བཏུང་དང་སྣ་སྨན་བྱས་གྱུར་ན། །སྦྲུལ་གྱི་མཆེ་བས་ཟིན་པ་སེལ། །རྒྱ་སྤོས་རུ་རྟ་སྲང་གཉིས་གཉིས། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྲང་བཞི་བཞི། །འདི་བླུད་འཇོག་པོས་ཟིན་པ་ཡང་། །བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ནས་གདེངས་ཀ་ཅན་གྱི་ཤུགས། །དང་པོར ཁྲག་ནི་དབྱུང་བར་བྱ།།དུག་སྨན་སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་དང་། །བཅས་པ་མྱུར་དུ་བླུད་པར་བྱ། །གཉིས་པར་སློན་སྨན་བཏང་ནས་ནི། །དེ་བཞིན་དུག་སྨན་བླུད་པར་བྱ། །གསུམ་པར་དུག་སྨན་སྦྱར་བྱ་ཞིང་། །མིག་སྨན་དང་ནི་སྣ་སྨན་གཏང་། །བཞི་བར་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ནས་ནི། །སྔར་བཤད་པ་ཡི་ ནས་ཐུག་བླུད།།ལྔ་པ་དྲུག་པར་བསིལ་སྨན་གྱིས། །བསྐུ་ཞིང་སྨན་ཆུ་ཡང་ཡང་བླུགས། །སློན་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་བྱ་ཞིང་། །དུག་སེལ་ནས་ཐུག་བླུད་པར་བྱ། །བདུན་པར་དུག་སྨན་རྣོན་པོ་ཡི། །མིག་སྨན་དང་ནི་སྣ་སྨན་གཏང་། །དེ་ནས་སྤྱི་བོར་རྒྱ་གྲམ་དུ། །ཟབ་མོའི་མཚོན་གྱིས་བཏྲ་ལ་ ནས་ནི།།དེར་ནི་ཤའམ་ཁྲག་གམ་ནི། །པགས་པ་དག་ནི་གཞུག་པར་བྱ། །ལུས་འཁྱིལ་ཤུགས་ནི་གསུམ་པ་ལ། །སློན་སྨན་བཏང་ལ་ནས་ཐུག་བླུད། །དྲུག་པར་སྨན་ནི་རྟུལ་པོའམ། །ཤུག་པ་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་བླུད། །ཁྲ་བོའི་ཤུགས་ནི་དང་པོ་ལ། །ཞལ་ཞལ་ཟབ་ཏུ་གདང་བྱ་ ཞིང་།།ཀུ་བས་ཁྲག་ནི་བཏོན་ནས་ནི། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་དུག་སྨན་བླུད། །དྲུག་པར་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། །སྣ་སྨན་ཕྱེ་མ་བུད་པ་གཏང་། །མ་སྨས་པ་ཡི་ཤུགས་ལས་ནི། །གདེངས་ཀ་ཅན་སྐབས་བཤད་ལྟར་གསོ། །སྦྲུམ་མ་བྱིས་པ་རྒན་པོ་ལ། །གཏར་ག་མི་གདབ་འཇམ་པོས་ གསོ།།ཤིང་ཚ་ལྡོང་རོས་རྒྱ་སྤོས་ཉུང་། །ཀུ་ཤའི་ཁུ་བ་ཆུ་སྲིན་སེན། །ཏ་མ་ལ་ཡི་གེ་སར་དང་། །འབྲས་བུ་ཆུ་གྲང་སྦྱར་བ་བླུད། །འདི་ཡིས་དབང་པོའི་རྡོ་རྗེས་ནི། །ལྷ་མིན་ལྟ་བུར་དུག་འཇོམས་བྱེད། །བིལ་བའི་རྩ་བ་བྱེའུ་རུག་པའི་མེ་ཏོག་།རྒྱ་སྤོས་ཐང་ཤིང་ཀ་རཉྫའི་འབྲས་བུ། ། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནི། །ཚ་བ་གསུམ་པོ་ར་གཅིན་ཞིབ་བཏགས་ལ། །བཏུང་དང་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་སྦྱར་བ་ཡིས། །སྦྲུལ་དང་ལུ་དབྱི་བ་སྡིག་པ་སོགས། །དུག་དང་དབྱིག་དུག་མ་ཞུ་གསུད་དང་རིམས། །མི་ནི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་བདེ་བར་བྱེད། །སོས་བཏབ་བསྐུ བ་ལ་སོགས་ཀྱིས།།མ་ལུས་སྟོན་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །ཉམས་པའི་དུག་ནི་ཇི་བཞིན་དང་། །སླར་ཡང་ཤུགས་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད། །དུག་དང་བྲལ་ནས་རླུང་འཁྲུགས་ན། །སྣུམ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བྱ་ཞིང་། །ཏིལ་མར་ཆང་དང་རྒྱ་སྲན་ཆུ། །མ་གཏོགས་རླུང་ནི་སེལ་བ་སྦྱིན། །མཁྲིས་ པར་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་བའི།།སྨན་ཁུ་སྨན་མར་འཇམ་རྩིས་གསོ། །བད་ཀན་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་ཡི། །དོང་ཀ་ལ་སོགས་སྡེ་ཡིས་གསོ། །སྤྲུལ་གྱི་རུས་པས་གནོད་འགྱུར་དང་། །དེ་བཞིན་རྟོག་པའི་དུག་གིས་ཉེན། །ཀ་ར་རྒུན་འབྲུམ་པ་ཡ་སྱ། །ཤིང་མངར་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །

鲁达蒿、驴、水晶，哈热努卡家烟，檀香、蜂蜜、三辛香，调配可解斑纹毒。
如被斑竹咬伤时，挖地下放两剂药，取出后刮去，涂抹酥油，大米和泥膏。
三果粉末配制的陈年酥油要服用，融化并清洗后，给予麦饭和豆汤。
夹竹桃、牛心菊花，朗卡利根，胡椒和诃黎勒，巴达酸汁调制膏，此可解其他蛇咬的蛇毒。
尸尸沙花汁和白诃黎勒浸泡七天，饮用并作鼻药，可解蛇牙咬伤。
檀香、鲁达各二两，酥油和蜂蜜各四两，服用此药可使眼镜蛇咬伤得到安乐。
然后对于眼镜蛇的毒力，首先要放血，毒药、蜂蜜、酥油一起迅速服用。
第二次用催吐药后，同样服用毒药。
第三次配制毒药，使用眼药和鼻药。
第四次用催吐药后，服用前述的麦粥。
第五第六次用凉药涂抹，并反复浇药水，施用强力催吐药，服用解毒麦粥。
第七次用强力毒药作眼药和鼻药，然后在头顶十字形用利器划开，放入肉或血或皮。
对于盘绕力的第三次，用催吐药后服麦粥。
第六次服用强药或杜松等类药物。
斑蛇的第一次毒力，要深深切开，用铜器放血后，如前服用毒药。
第六次用强力眼药和鼻药粉。
对于未受伤的毒力，如眼镜蛇章节所述医治。
孕妇、儿童、老人不可放血，要温和医治。
桂皮、丁香、檀香少许，吉祥草汁、鳄鱼爪、多摩罗花蕊和果实配冷水服用。
此药如同帝释天的金刚杵般降伏毒害。
榅桲根、酢浆草花、檀香、甘草、卡然札果实，两种黄色药、三果和三辛香，用牛尿细磨，作饮剂、鼻药、眼药配制，可治疗蛇、鼬、蝎子等毒和金属毒、未消化、疟疾以及被鬼神附体者。
虽然用香料涂抹等方法全部显示，衰退的毒性如实和再次生起毒力。
解毒后如果风气紊乱，要用油等治疗，除了芝麻油、酒和豆水，给予其他祛风药。
对于胆病，用治疗胆热病的药汁、药油和软膏治疗。
痰病用含蜂蜜的冬瓜等类药治疗。
蛇骨会造成伤害，同样受到怀疑毒的威胁，白糖、葡萄、帕雅斯亚、甘草、砂糖和蜂蜜调配。

།ཤིང་མངར་ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། ། སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཆུ་དང་བཅས། །གཏོར་ཞིང་སྤྲོ་བསྲིང་དགའ་བར་བྱ། །ཀེ་ཀེ་རུ་དང་མུ་ཏིག་མརྒད་དང་། །བཻ་ཌཱུརྱ་དང་རྡོ་རྗེ་མཐོན་ཀ་ཆེ། །རས་བལ་ས་བོན་དུག་གིས་གནོད་པའམ། །ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། །སོ་མ་ར་ཛ་དང་ནི་བ་སྤྲུ་བ། །དེ་བཞིན་དྲོ་ན་མ་ཧཱ་དྲོ་ན་དང་། ། སྦྲུལ་ལ་ཡོད་པའི་ནོར་བུ་མ་ན་སི། །ནུས་པ་དང་ནི་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཡི། །དུག་ནི་དུག་གཞོམ་བྱ་ཕྱིར་བཅད་པར་བྱ། །ནུབ་མོའི་དུས་སུ་རྒྱུ་ཆེ་ཁྱད་པར་དུ། །གདུགས་དང་ཁར་གསིལ་སྒྲ་དང་བཅས་པ་བཅང་། །དེ་ཡི་གྲིབ་མ་སྒྲ་ཡི་སྐད་ཕྱུང་ན། །སྦྲུལ་གྱི་ཚོགས་ནི་འབྱེར་བར་བྱེད་པར འགྱུར།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་སྲིན་བུའི་དུག་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

将甘草、白糖与蜂蜜调配，
加入咒语加持的水，
洒布并保持欢喜心。
珊瑚、珍珠、绿宝石和
琉璃以及金刚石大宝，
棉花种子或被毒所害，
或从雪山中生长的
索玛拉扎和巴普瓦，
同样还有朵那、大朵那和
蛇所拥有的如意宝摩尼，
具有这些功效的
毒药为了克制毒而切断。
夜晚时分尤其是行走时，
应持伞和铃铛发出声响。
若其影子发出声响，
蛇群就会四散逃离。
此为《医论》精要·后续篇第三十六章。
下面讲解虫毒病的治疗章节。

།སྦྲུལ་ཉིད་ཀྱི་ནི་བཤང་གཅི་དང་། །ཁ་ཆུ་སྒོ་ང་ལུས་རུལ་སྐྱེས། །ནད་ནི་རེ་རེ་འདུས་པ་དང་། །ལྡན་པའི་ སྲིན་བུའི་དུག་རྣམ་བཞི།།རླུང་གི་སྲིན་བུས་ཟིན་གྱུར་ན། །ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཟུག་པར་བྱེད། །མེ་ཡི་སྲིན་བུས་འཛག་པ་ཆུང་། །ཚ་ཞིང་དམར་ལ་ཤུ་བ་མཆེད། །བ་ལུའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའམ། །འབྲ་གོའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་འདྲ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེས་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ུ་དུམ་ ཝཱ་ར་སྨིན་པ་འདྲ།།ཤས་ཆེར་འཛག་པའོ་འདུས་པ་ཡི། །མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་དང་། །ཤུགས་ནི་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བ་དང་། །སྐྲང་བ་འཕེལ་ཞིང་ཁྲག་དྲི་མ་མནམ། །མགོ་དང་མིག་ལྕི་བརྒྱལ་མགོ་འཁོར། །དབུགས་མི་བདེ་ན་སྤང་བར་བྱ། །ཀུན་ཏུ་སྐྲང་བ་ལྟེ་བ་ ཅན།།ཚ་བ་གཡོ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །སྡིག་པའི་དུག་ནི་རྣོ་བ་སྟེ། །དང་པོར་མེ་ལྟར་སྲེག་པར་བྱེད། །སྟེང་དུ་མྱུར་དུ་མཆེད་བྱེད་ཅིང་། །མཆེ་བ་འོག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན། །ཟིན་མ་ཐག་ནི་རབ་ན་གནག། །གས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཟུག་།དེ་ནི་ལྕི་བ་སོགས་རུལ་དང་། །དུག་གིས་ཕོག་ སོགས་རུལ་བ་དང་།།སྦྲུལ་རུལ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། །དུག་ཚབས་ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ། །ཚབས་ཆུང་སེར་ཞིང་དཀར་དང་གནག་།རྩུབ་དང་ཕྲ་ཞིང་གཟིག་མདོག་ཅན། །སྤུ་དྲང་ཚིགས་ནི་དམར་བ་དང་། །དམར་ཞིང་ལྟོ་བ་དཀར་བ་ཡིན། །བར་མ་ལྟོ་རུ་ཚིགས་གསུམ་པ། །རྐེད་པ་སེར་ སྐྱ་དམར་བ་ཡིན།།དུག་ཆེ་སེར་སྐྱ་ཕྲ་བ་དང་། །རི་མོ་ཅན་ལ་ཁྲག་འདྲ་ཞིང་། །མེ་འདྲ་ཚིགས་ནི་གཉིས་སམ་གཅིག་།ལྟོ་བ་དཀར་ཞིང་དམར་རམ་གནག་།དེས་ཟིན་ལྕེ་ནི་སྐྲངས་པ་དང་། །ལུས་རེངས་རིམས་ཀྱིས་ཉེན་པ་དང་། །བུ་ག་ལས་ནི་ཁྲག་ནག་སློན། །དབང་པོའི་དོན་ནི་མི་ཤེས་ ཤིང་།།རྡུལ་ཞིང་བརྒྱལ་ལ་ཁ་སྐོམ་དད། །རྨོངས་ཤིང་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་དང་། །ཤ་ནི་ཞིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཕལ་ཆེར་སྲོག་ནི་འདོར་བར་བྱེད། །མཆུ་སྦོམ་པ་ཡི་ཁ་ཡིས་ནི། །འདེབས་ཤིང་གསོར་རུང་སྡིག་པ་ལས། །ལྷག་པར་ན་བྱེད་ལུས་རེངས་ཤིང་། །མཚན་གྱི་སྦུབས་ནི་ལྡང་བ་ དང་།།ལུས་ནི་རྔུལ་བར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །སོས་འདེབས་ཆུ་གྲང་སྙམ་དུ་སེམས། །དེ་ཉིད་རྔ་མོ་དུད་ཀ་དང་། །མཚན་མོ་རྒྱུ་བས་མཚན་མོ་ཅན། །སྲིན་བུ་རླུང་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །རྔ་མོ་བྱི་བ་བད་ཀན་ཅན། །རྔ་མོ་དུད་པ་ཞེས་བྱ་བ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན། །ནད་ནི་གང་དང་གང་གི་ ནི།།མཚན་མ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་བརྟགས། །དེ་དང་དེ་ལས་གསོ་བའི་སྨན། །ཡོན་ཏན་མི་མཐུན་པ་ཡིས་གསོ། །སྙིང་གཟེར་སྟོང་རླུང་གིས་རེངས་ཤིང་། །རྩ་མི་སྣང་ཞིང་རུས་ཚིགས་ན། །མགོ་འཁོར་ལུས་བཅིངས་སྙམ་དུ་སེམས། །མདོག་གནག་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དུག་།དྲན་ཉམས་ དབུགས་ནི་ཚ་བར་བྱེད།།སྙིང་ཚ་ཁ་ནི་ཁ་བྲོ་ལ། །ཤ་འགས་སྐྲང་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཁྲག་སེར་བ་ནི་མཁྲིས་པ་ཅན། །སློན་ཞིང་སྙིང་ན་ཡི་ག་འཆུས། །ཁ་ཆུ་འཛག་ཅིང་ཆོམ་པས་འདེབས། །གྲང་བཅས་ཁ་ནི་མངར་བར་བྲོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་དུག་ནད་ཡིན། །འབའ་ཆས་ རྨ་ནི་བསྐུ་བ་དང་།།རླུང་སེལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་དང་། །སྦུ་གུ་མ་སྨིན་འབྲུ་དུགས་དང་། །བརྟས་པར་བྱ་བའི་ཆོ་གས་ཕན། །མཁྲིས་པ་ཅན་ལ་སྨན་ཆུ་བླུགས། །ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །བད་ཀན་ཅན་ལ་བཞར་ཞིང་བཅད། །དུགས་དང་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བས་གསོ། །སྲིན་ བུ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ལ།།གསོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོས་ཕན། །དུགས་དང་བསྐུ་དང་སྨན་ཆུ་བླུགས། །ཕལ་ཆེར་དྲོ་འཇམ་གཏང་བར་བྱ། །གཞན་དུ་བརྒྱལ་དང་མཆེ་བ་ཡིས། །རྣག་དང་འདྲུལ་བར་བྱེད་མ་གཏོགས། །མི་སྐྲ་ཡུངས་ཀར་སེར་པོ་དང་། །བུ་རམ་རྙིང་པའི་དུད་པས་ བདུག་།དུག་དང་མཆེ་བའི་དུག་ཀུན་ལ། །

蛇的粪便和唾液、蛋、身体腐烂所生，每一种病及其聚合，具有虫毒四种。若为风性虫毒所侵，多数疼痛且刺痛。火性虫毒流出少，发热发红且起疱。如同巴鲁果成熟，或如豌豆果成熟。痰性较重病情轻，如同乌顿瓦拉成熟。流出较多，具有聚合性的一切特征，力量如同蛇一般，肿胀增长且有血腥味。头部和眼睛沉重、昏厥、头晕，呼吸不适则应舍弃。全身肿胀具脐状，发热动荡且厌食。
蝎子毒性锐利，初如火般灼烧，向上迅速蔓延，毒牙在下方。刚被咬时剧痛发黑，感觉像裂开般疼痛。这是由粪便等腐烂和中毒等腐烂，以及蛇尸腐烂所生的毒，轻中重三种。轻者黄白黑色，粗糙细小如豹纹，毛直节红色，红色腹部白色。中等者腹部三节，腰部黄灰红色。
大毒黄灰细小，有纹路如血色，如火般二节或一节，腹部白色或红或黑。被其咬伤舌头肿胀，身体僵硬发烧危及，孔窍流出黑血，感官功能不清，昏迷晕厥且口渴，神志不清病危及，肉体腐烂，大多丧命。厚唇之口所咬，虽可医治但比蝎子更痛，身体僵硬，生殖器肿胀，
身体出汗，触摸感觉如冷水。这就是骡子、灰色和夜行性的夜行虫。虫类风胆较重，骡子老鼠具痰性。所谓灰骡，大多风性较重。疾病各自的特征，从何种表现较重而判断。依此采用相对治疗药物，以相反品性来医治。心痛虚风僵硬，脉不显现骨节痛，头晕感觉身体束缚，色黑为风性之毒。
神志不清呼吸发热，心热口苦，肉裂肿胀，血黄为胆性。流出心痛厌食，流涎昏厥发作，伴寒口味甜，为痰性较重之毒病。用药膏涂抹伤口，用祛风芝麻油涂抹，未熟管状谷物热敷，以增强体力之法有效。胆性者注入药水，涂抹极冷药膏。痰性者刮削切开，热敷和催吐治疗。
对三种虫毒，以三种治疗方法有效。热敷、涂抹和注入药水，大多使用温和方法。其他昏厥和毒牙所致，除化脓和腐烂外，用人发、黄芥子和陈年糖烟熏。对一切毒和毒牙，

བུ་རམ་རྙིང་པའི་དུད་པས་ བདུག་།དུག་དང་མཆེ་བའི་དུག་ཀུན་ལ། །མཆོག་ཏུ་ཕན་པར་འདྲོབ་སྐྱོང་འཆང་། །དུག་སེལ་སྨན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །སྦྱང་བའི་ལས་ཀྱང་བྱ་བ་ཡིན། །སྲིན་བུ་སྡིག་པ་མི་བཟད་དུག་།འབུས་ཟིན་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་ལྟར་གསོ། །ཏན་དུ་ལི་ཡ་ཆ་མཉམ་པའི། །དུར་བྱིད་དང་ནི་ཞུན མར་བླུད།།འབུ་ཡི་དུག་གིས་གངས་ཅན་ལྟར། །བསྐྱོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

用陈旧的糖烟熏。对于毒和牙齿的所有毒。
对于护持者最为有益。以及所有的解毒药。
也要进行净化之事。对于难忍的毒虫蝎子。
如同被蛇咬般医治。檀香和等量的。
杜尔吉德和酥油服用。虫毒就如雪山般。
不能动摇。

།འོ་མ་ཅན་ཤིང་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །སྦྱངས་བྱས་སྲིན་བུའི་དུག་སེལ་བྱེད། །མུ་ཏིག་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཡང་། །སྐྲང་དང་དུག་དང་ཚ་བ་སེལ། །ཤུ་དག་ཤིང་ཀུན་བྱི་དང་ག་།རྒྱམ་ཚ་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་། །བ་ཐ་ བོང་ང་ཚ་བ་གསུམ།།འདྲོབ་སྐྱོང་གིས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བཅུ་པའི་དུག་སྨན་ནི། །འདྲོབ་སྐྱོང་གིས་ནི་བཤད་པ་དག་།བླུད་ན་སྲིན་བུའི་དུག་ཀྱང་སེལ། །སྡིག་པའི་དུག་གིས་འཕྲལ་ཟིན་ལ། །འཁོར་ལོས་བཙིར་བའི་ཏིལ་མར་བསྐུ། །ས་ལ་པརྞི་བསྐོལ་བ་ཡི། །དྲོ་ འཇམ་ཡང་ན་གཞན་དག་བླུགས།།རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡི། །ཞུན་མར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བླུགས། །ཡང་ན་སྐྱུར་རྩབས་དྲོ་འཇམ་མམ། །རྒྱམ་ཚ་འོ་མར་བཅས་པ་བླུགས། །མར་དང་བརྔོས་པའི་གོ་སྙོད་དང་། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པས་དཀྲི་བར་བྱ། །མཆེ་བས་ཟིན་པ་དུགས་ བྱས་ལ།།ཞལ་ཞལ་བཏབ་སྟེ་འབྲས་བུ་གསུམ། །སེར་པོ་གཉིས་དང་ཚ་བ་གསུམ། །ཤིར་ཤའི་མེ་ཏོག་བསྐུ་བར་བྱ། །རྒྱམ་ཚ་ཁ་ལུང་བ་གཅིན་སྐྱུར། །བྱེའུ་རུག་པའི་རྩེ་མོ་བཏགས། །འབའ་ཆའམ་ལྕི་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ། །བསྐུས་ནའང་ ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།།བཏུང་བ་ཞུན་མར་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཡང་ན་འོ་མར་ཁ་ར་བཏབ། །ཕུག་རོན་རྟུག་པ་ཨ་རུ་ར། །རྒྱ་སྤོས་བཅའ་སྒ་ཁ་ལུང་གི་།ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བླུད་པ་ནི། །སྡིག་པས་ཟིན་པའི་སྨན་མཆོག་ཡིན། །རྔ་མོའི་སོ་ནི་ཆུ་བལ་བཅས། །སྡིག་པའི་ དུག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད།།ཤིང་ཀུན་བ་ལ་ཁ་ལུང་གི་།ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ལྡེ་གུ་དང་། །མིག་སྨན་རི་ལུར་བྱས་ན་ནི། །སྡིག་པའི་དུག་ནི་སེལ་མཆོག་ཡིན། །ཀ་རཉྫ་དང་ཨརྫུ་ན། །གི་རི་ཀརྞི་སེ་ལུ་དང་། །ཤིར་ཤའི་མེ་ཏོག་དུག་མོ་ཉུང་། །ཞོག་ཆུ་དང་བཏགས་བསྐུས་ན། །སྡིག་ པའི་དུག་ནི་སེལ་བར་བྱེད།།གང་ཞིག་རྨུགས་ཤིང་རྔམ་པ་འཐོན། །བླ་ཞིང་མི་བཟད་ན་གྱུར་པ། །དེ་ལ་ཡུང་དང་ཨ་རུ་ར། །བཙོད་དང་བོང་ང་པི་པི་ལིང་། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་ན་ལེ་ཤམ། །བཱ་ཏ་ཀ་ཡི་ཁུ་བར་བཏགས། །ལྡེ་གུས་བྱུགས་ན་ཕན་པ་ཡིན། །སྦྲང་མ་གདུག་པའི་དུག་ ཀུན་ལ།།ཞོ་དང་མར་ནི་བླུད་བྱ་ཞིང་། །གཏར་ག་གདབ་ཅིང་སྣ་སྨན་དང་། །མིག་སྨན་གྱི་ནི་ཆོ་ག་བྱ། །དྲོ་ཞིང་སྣུམ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། །རླུང་འདོམས་ཁ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱ། །དོང་གྲ་བྱི་བའི་རྟུག་པ་དང་། །ཁ་ལུང་ཁུ་བ་སླ་བ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་པུ་ཤེལ་ཙེ་སྦྱར་བའི། །ལྡེ་གུས་དང་མའི་དུག་ མྱུར་འཇོམས།།སྡིག་པས་ཟིན་པའི་ཐ་མར་ནི། །དུག་ནི་ཤས་ཆེར་ལངས་གྱུར་པར། །ཟིན་པའི་རྨ་ལ་དུག་གིས་བསྐུ། །ུཙྪེ་ཊིཾ་ཀའི་གསོ་བའང་འདི། །གླང་པོ་ཆེ་ཡི་རྟུག་པའི་སྟེང་། །རོ་ཧི་ཤའི་རྩ་སེའུའི་ཆུ། །སྡེ་གུར་བྱས་བཏགས་བསྐུས་ན་ནི། །འདི་ནི་སྦྲང་མའི་དུག་ འཇོམས་མཆོག་།ཤིར་ཤའི་ས་བོན་ཨརྒ་ཡི། །འོ་མས་ལན་གསུམ་བསྒོས་པ་ནི། །པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མར་བསྲེས། །དུག་སྨན་འདིས་ནི་སྲིན་བུའི་དུག་།སྦྲུལ་དང་ལུ་དབྱི་བ་ཡི། །དུག་ནི་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤིར་ཤ་ཀ་རཉྫ་ཡི་ས་བོན་དང་། །གུར་གུམ་རུ་རྟ་ལྡོང རོས་བཅས་པ་ཡི།།དུག་སྨན་འདིས་ནི་མཚན་རྒྱུའི་སྡིག་པས་ཟིན། །སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རྒྱལ་བས་གསུངས། །སྲིན་བུ་ལས་ནི་རབ་གདུག་པ། །བ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡིན་པར་བཤད། །གཞན་དག་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འདོད། །ཁ་ཅིག་དེ་བས་མང་བར་འདོད། །ཉི་མའི་འོད་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བ། །སྟོང་ཕྲག་ ཡོད་ཅེས་གཞན་དག་འཆད།།བླ་བརྣན་གཟུགས་ནི་མང་གྱུར་པ། །དུག་ཅན་པ་ནི་གཅིག་པུར་འདོད། །དེ་ཡི་གཟུགས་དང་མིང་དག་ནི། །ཤིན་ཏུ་འདྲེས་པས་ཤེས་པར་དཀའ། །གནས་ཀྱི་ངེས་པ་ཡོད་མིན་པས། །དེ་ཕྱིར་ནད་ལས་བཤད་པར་བྱ། །ནད་གཞི་སོ་སོའི་གསོ་བ་དཀའ། །

用乳汁树的药膏涂抹，能清除虫毒。若用珍珠药膏涂抹，也能消除肿胀、毒和热症。
藿香、阿魏、胡椒、岩盐、生姜、荜茇、婆萨、葱头、三辛香，这是阿修罗王所说。
十支分的解毒药，是阿修罗王所说的，服用能解虫毒。
对于蝎子毒刚刚中毒者，涂抹压榨的芝麻油。用沙拉巴尼煮成的温和液体或其他液体灌注。
加入岩盐的酥油要反复灌注。或者用温和的酸水或加入岩盐的牛奶灌注。
用酥油和炒熟的葱头加岩盐包裹。对被牙齿咬伤者做热敷，涂抹三果、两黄和三辛香、合欢花。
岩盐、卡隆、牛尿、酸水，磨碎雀麦草尖，或用温和的粪便涂抹也有效。
饮用酥油加蜂蜜，或者牛奶加糖。鸽子粪便、诃子、檀香、荜茇、卡隆的汁液调和服用，是蝎子咬伤的最佳药物。
骆驼牙齿加棉花能降伏蝎毒。阿魏、婆萨、卡隆的汁液调和成药膏和眼药丸，是消除蝎毒的最佳方法。
卡兰加、阿周那、吉利卡尼、谢露和合欢花、毒茄、大蒜水磨碎涂抹能消除蝎毒。
对于昏迷、呼吸困难、肿胀且难以忍受疼痛者，用姜黄、诃子、红花、葱头、荜茇、幼嫩木苹果、那勒占、婆萨卡的汁液磨碎，涂抹药膏有效。
对于所有蜂毒，应服用酸奶和酥油，进行放血、鼻药和眼药治疗。给予温暖、油腻、酸性和调节风的食物。
冬虫夏草、老鼠粪便、卡隆汁液、岩盐、明矾调和的药膏能快速降伏蜂毒。
对于蝎子咬伤的末期，毒性严重发作时，在伤口上涂抹毒药。这也是乌切丁卡的治疗方法。
在大象粪便上加入罗希沙根和谢乌水，制成药膏涂抹，这是降伏蜂毒的最佳方法。
合欢种子用阿尔加乳汁浸泡三次，混入荜茇粉，这种解毒药能消除虫毒、蛇毒和鼬鼠的毒。
合欢、卡兰加的种子、郁金、茜草、丁香的解毒药，能消除夜行蝎子的毒，这是佛陀所说。
关于虫类中最毒的，有人说有十六种，其他人认为有二十八种，有些人认为更多。
有人说有千种追随阳光的虫。认为肿胀的形态虽多，但有毒的只有一种。
它们的形态和名称因极其混杂而难以了解。因为没有确定的栖息地，所以要从疾病来说明。各种病因的治疗都很困难。

དེ་ཕྱིར་ནད་ལས་བཤད་པར་བྱ། །ནད་གཞི་སོ་སོའི་གསོ་བ་དཀའ། །འདུས་པ་ ལས་གྱུར་གསོར་མི་རུང་།།དེས་ཟིན་མཁྲིས་གྱུར་ཚ་བ་དང་། །སྐོམ་དད་ཆུ་བུར་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །རྨོངས་བག་རབ་ཚ་དམར་སེར་མདོག་།རྣགས་ཤིང་རྒུན་འབྲུའི་འབྲས་བུ་འདྲ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་སྲ་ཞིང་སྐྱ། །བ་རུ་ཤ་ཀའི་འབྲས་བུ་འདྲ། །གཉིད་ཆེ་གྲང་རིམས་ལུད་པ་ལུ། །ཤིན་ཏུ་ གཡའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན།།རླུང་གྱུར་རྩུབ་ཅིང་གནག་པ་དང་། །ཚིགས་ན་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ནད་ཀྱི་ནི། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཤེས་བྱ། །གསོར་མི་རུང་བ་སྙིང་ཚ་ཞིང་། །ལུད་པ་སྐྱིགས་བུ་མགོ་ནད་དང་། །འབྲུམ་ཕྲན་དཀར་དང་སེར་དང་གནག་།དམར་དང་ སྐྱ་བ་ལས་འབྱུང་འགྱུར།།འདར་ཞིང་སྐྲངས་ལ་ཚ་བ་དང་། །སྐོམ་དད་ལང་ཞིང་སྣ་འཆུས་ལ། །མཆུ་གནག་སོ་ནི་གཡོ་བ་དང་། །རྒྱབ་དང་མིད་པ་བཅོམ་སྙམ་སེམས། །འཛམ་བུའི་འབྲས་བུ་སྨིན་འདྲ་བའི། །ཁྲག་ནི་མཆུས་བལྡགས་རྨ་ལས་འཛག་།འདུས་གྱུར་མཚན་ཉིད་ཀུན་ ལྡན་ཞིང་།།མིང་ནི་མང་པོར་གྱུར་པ་ཡི། །དེ་དུག་རྣོན་པོ་བར་མ་དང་། །དམན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་དུ་འགྱུར། །མ་བཅོས་ཞག་བདུན་ཞག་བཅུ་དང་། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་རིམས་ཀྱིས་གསོད། །བ་དང་མཆུ་རིངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །གླང་ཤུ་ཀོར་ཀོར་པོར་བྱེད་ཅིང་། །དཀར་དང་གནག་དང་དམར་དང་ སེར།།གནག་པའམ་འཇམ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། །དབུས་སུ་གནག་པའམ་སྔོ་བ་ལ། །མཐའ་མ་དྲ་བ་ལྟ་བུས་ཁེབས། །མཆེད་ཅིང་སྐྲང་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་མང་དུ་ན་བ་དང་། །རིམས་འདེབས་མྱུར་དུ་རྣགས་ཤིང་འདྲུལ། །རུལ་ཞིང་གས་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྣག་གིས་གང་དུ་རེག་གྱུར་ པའི།།ཕྱོགས་དེར་ཡང་ནི་རྨ་སྐྱེད་བྱེད། །དབུགས་དང་མཆེ་བ་བཤང་གཅི་དང་། །ཁུ་ཆུ་ཁ་ཆུ་སེན་མོ་ཁྲག་།བརྒྱད་པོ་གནོད་བྱེད་ཁྱད་པར་དུ། །དུག་ནི་ཁ་ལ་གནས་པ་ཡིན། །བ་ནི་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་འཛིན། །སྲིན་བུ་སྟོད་སྨད་ཀུན་ཏུ་གནོད། །དེ་གནོད་བྱས་པའི་གོས་ལ་ སོགས།།ལུས་ལ་རེག་ན་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །བ་དང་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་དུག་།ཉིན་ཕྱེད་བར་དུ་ཚོར་མི་འགྱུར། །དེ་ནས་དང་པོའི་ཉིན་ཞག་ལ། །ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །མདོག་མི་གསལ་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། །ཅུང་ཟད་གཡའ་ཞིང་ནད་དང་ལྡན། །གཉིས་པར་མཐའ་མ་ཤིན་ ཏུ་མཐོ།།འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པ་འདྲ། །མདོག་གསལ་གྱུར་ན་དབུས་དམའ་ཞིང་། །གཡའ་ཞིང་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་སྣང་། །གསུམ་པར་རིམས་བཅས་སྤུ་ལྡང་ཞིང་། །འཁོར་ལིང་དམར་པོར་སྣང་བ་དང་། །ཁམ་ཕོར་གཟུགས་འདྲ་ཕལ་ཆེར་ནི། །བ་སྤུའི་བུ་ག་འཛག་པར་འགྱུར། །ཉིན་ཞག་ བཞི་པར་ཆེར་སྐྲངས་ཤིང་།།མགོ་འཁོར་ལུས་ཚ་དབུགས་མི་བདེ། །ལྔ་པར་དུག་ལྡང་ལས་གྱུར་པའི། །ནད་ནི་དེ་དང་དེ་དག་བསྐྱེད། །དྲུག་པར་གནད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད། །བདུན་པར་སྲོག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་ལྟར་དུག་ནི་རྣོན་པོ་དང་། །བར་མ་དམན་པ་དབྱེ་བར་བྱ། །དེ་ནས་ཉིན་ཞག་ཉི་ཤུ་ནི། །གཅིག་ ན་ཡོང་ཡེ་ཞི་བར་འགྱུར།།དེ་འོག་བ་ཡིས་ཟིན་པ་ནི། །མཚོན་གྱིས་རྨ་ནི་གནོད་པར་བྱ། །འཛམ་བུའི་མཆུ་ལ་སོགས་པས་བསྲེག་།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བསྲེག་མི་བྱ། །རྩུབ་ཅིང་སྤུ་ནི་གྱེས་པ་དང་། །གནད་དང་ཚིགས་ལ་སོགས་ལ་གནས། །ཟིན་ནས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་གྱུར་པ། །གཅད་པར་མི་བྱ་ བསྲེག་མི་བྱ།།བསྲེག་པ་དུག་སྨན་རྒྱམ་ཚ་དང་། །སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ། །དེ་རྗེས་འོ་མ་ཅན་ཤིང་བསྐོལ། །སྨན་ཁུ་ཤིན་ཏུ་བསིལ་མོ་བླུགས། །རྔབས་རྭ་སོགས་སམ་གཏར་ག་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་བྱ། །དེ་ནས་བསིལ་སྨན་བསྐུ་བླུགས་བྱ། །སླེ་སྨན་ཏ་ཀ་ཨ་ ཤྭདྠ།།བ་རུ་ར་དང་པྲི་ཡང་ཀུ།

因此将从疾病开始讲述。各种病根难以治愈。复合病症无法医治。被其侵染的胆病发热，口渴、起泡、发烧。昏迷、高热、呈红黄色。化脓且如葡萄果实。痰病所致坚硬发白。如同柰子果实。嗜睡、寒热、咳嗽。极为瘙痒。风病所致粗糙发黑。关节发烧。其分类应从疾病的自性特征中了知。
不可治愈者心脏发热。咳嗽、呃逆、头痛。白色、黄色、黑色、红色、灰色的小疱将会出现。颤抖、浮肿、发热。口渴、昏厥、鼻塞。嘴唇发黑、牙齿松动。背部和喉咙感觉被击打。如同成熟的蒲桃果实般的血液从伤口流出并被舔舐。复合病症具有一切特征。名称众多。
此毒分为猛烈、中等、轻微三种。若不治疗，将在七日、十日、半月内致死。牛和长嘴兽等所有动物都会使身体浮肿。白色、黑色、红色、黄色。黑色或光滑隆起。中间发黑或发青。边缘如网状覆盖。扩散并肿胀。发热且剧痛。发烧迅速化脓腐烂。腐败并裂开。脓液所触及之处也会生成伤口。
呼吸、獠牙、大小便、精液、唾液、指甲、血液八种尤其具有危害性。毒素主要存在于口中。牛的毒素侵及脐部以上。虫毒遍害上下。被其危害过的衣物等触及身体也会致病。牛和虫类所致的毒素直到中午才会感觉到。此后第一日感觉如被针刺。
颜色不明显且游动。稍有瘙痒并伴有病症。第二日边缘极高。似被细小疱疹遍布。若颜色明显则中间低陷。瘙痒且如腺体般显现。第三日伴有发烧、起鸡皮疙瘩。周围呈红色。形如碗状，大多从毛孔流出。
第四日严重浮肿。头晕、身热、呼吸困难。第五日毒性发作引起各种疾病。第六日遍及要害。第七日夺取生命。如是分为猛烈、中等、轻微三种毒性。之后二十一日内将完全平息。
其后被牛毒侵染者应用兵器割开伤口。用蒲桃嘴等烧灼。胆病所致者不可烧灼。粗糙且毛发分散。位于要害和关节等处。遍及全身者不可割开不可烧灼。烧灼后应涂抹毒药、盐和蜂蜜的混合物。
之后用乳汁树煮成的极冷药汁灌注。用吸角等或放血疗法对一切进行放血。然后涂抹并灌注清凉药物。施列树、塔卡树、印度菩提树、诃子和补骨脂。

སླེ་སྨན་ཏ་ཀ་ཨ་ ཤྭདྠ།།བ་རུ་ར་དང་པྲི་ཡང་ཀུ། །ཤུག་པ་སེར་གཉིས་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བ་དང་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པའི། །དུག་འཇོམས་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། །སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་རྨ་ཤིང་བཙོད། །པདྨ་གེ་སར་རྒྱ་སྤོས་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་ཙམ་པ་ཀ་།སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ལྷག་།ལྕི་ཁུ་བཙིར་ དང་ཀར་དཀར།། པ་མརྒ་ལྡོང་རོས་དང་། །བ་བླ་སྐྱེར་པ་བྱ་མ་ཀ་།ཡུག་སྣམ་སྦྲང་རྩེ་མར་དེ་བཞིན། །རྒྱ་སྤོས་ན་ལེ་ཤམ་སུག་སྨེལ། །རུ་རྟ་ཤིང་མངར་སྦྲང་རྩི་མར། །སྦྱར་བའི་སྨན་ནི་མནྡ་ར། །རྒྱ་སྤོས་སེང་ཕྲོམ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཤུ་དག་པ་ཐ་སུག་སྨེལ་དང་། །གུར་གུམ་སྤོས་དང་ ལྡང་དེ་བཞིན།།ནད་གཞི་མང་ལ་དུག་འཇོམས་པའི། །སྦྱང་བ་བྱས་པས་གསོ་བར་བྱ། །ཤིང་མངར་དང་ནི་པོ་སོན་ཆ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ཨང་ཀོ་ལ། །སིན་དུ་བར་འབྲས་ཆུར་སྦྱར། །འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་དུག་།མྱུར་དུ་སློན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཤིར་ཤའི་ལོ་མ་མེད་དང་། །རྩ་ བ་འབྲས་བུ་ཨང་ཀོ་ལའི།།རྩ་བར་བཅས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནི་ལི་ནི། །དུར་བྱིད་ལ་སོགས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་། །སྐྲང་དང་ཚ་སོགས་ཞི་གྱུར་ན། །རྨ་ཡི་ལྟེ་བ་དབོག་པར་བྱ། །བ་བླ་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མེ་ཏོག་།ཁྲོན་བུ་བྱི་བའི་རྟུག་པ་དང་། །དུར་བྱིད་རྒྱམ་ཚ་དན་དང་ སྦྱང་།།ལྟེ་བ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཨུ་ཏ་མ་ཀ་རའི། །རྩ་བ་སྨིན་པའི་ཤུན་བཅས་པའི། །རྒྱམ་ཚ་རུ་རྟ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །དན་ད་པ་ཡ་སྱ་སྦྱར་བའམ། །ར་ཛ་ཀོ་ཏ་ཀའི་རྩར། །དར་བའི་ཚིགས་མའང་སྦྱར་བར་བྱ། །ལྟེ་བ་བཅད་པའི་དུས་སུ་ནི། །དུག་སེལ་བ་ཡིས་བརྟ་བར་བྱ། ། སྣུམ་ཆོས་མ་ལུས་བྱ་བ་ནི། །ཞུན་མར་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ཡིན། །ཏིལ་མར་གྱིས་ནི་རྩཝ་སོགས་ལ། །མེ་མཆེད་ལྟ་བུར་དུག་འཕེལ་བྱེད། །བེ་ཀང་ཀ་ཏ་བ་ལི་ཀ་།ཐལ་ཏྲེས་གླ་སྒང་སྤྲི་ཀ་དང་། །ཙནྡན་ཉ་ལྕིབས་སོན་ཀ་།ུཏྤལ་རྒྱ་སྤོས་ཤིང་མངར་དང་། །ཤིང་ཚ་ཤུག་པ་ན་གུ་ལི། །པོ་སོན ཆའི་རྐང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར།།སྐྱེར་པ་གླ་སྒང་སར་པཀྵི། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །པི་པི་ལིང་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།བ་རུ་ན་དང་ཨ་ཀ་རུ། །བིལ་བ་ནིམ་པ་པ་ཏ་ལི། །རུ་རྟ་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། །སེའུ་ལུ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། །བིལ་བ་ཙནྡན་ཨུཏྤལ། །རྒྱ་སྤོས་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །ལྕམ་ པ་ནིམ་པ་རུ་རྟ་དང་།།ཆུ་སྲིན་སྡེར་མོ་ཛི་བན་ཏི། །ག་བྲའི་རྩ་བ་པ་ཏ་ལི། །ཛི་བན་ཏི་དང་པོ་སོན་ཆ། །ཤིང་ཚ་སྦྱར་བ་དེ་དག་ནི། །མིག་སྨན་སྣར་བླུགས་བྱུག་པ་དང་། །སྨན་ཆུ་བླུགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །མཁྲིས་པ་བད་ཀན་རླུང་གྱུར་པའི། །ལུ་ཏའི་དུག་ནི་ཇི་སྙེད་པ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་གནས་ངན་འགྲོ་བཞིན།།འདི་ཡིས་དུག་ནད་ཀུན་འཇོམས་བྱེད། །སེང་ཕྲོམ་ཤུག་པ་པདྨ་གེ་སར་དང་། །ཙནྡན་དམར་སེར་པྲི་ཡང་ཀུའི་མེ་ཏོག་།པདྨ་པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་པ་ཡ་སྱའི། །སྦྱོར་བ་ཀུན་གྱིས་བ་ཡི་དུག་ཀུན་འཇོམས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་ པོ་བསྡུས་པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱི་བ་དང་ཨ་ལཾ་ཀའི་དུག་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

斯列门塔卡和阿湿缚他树，巴如拉和必扬古，黄色杜松二种与蜂蜜调配。对牛和虫等的毒，能消除一切。
两种黄色药和木棉树，莲花花蕊和檀香，与蜂蜜和酥油调配瞻波花，比前者功效更胜。
榨取的牛粪汁和白糖，帕玛尔嘎、龙脑香和，瓦拉、黄连、加玛卡，羊毛布与蜂蜜油亦然。
檀香、那列霜、肉豆蔻，茜草、甘草与蜂蜜油，调配的药即曼达拉。
檀香、升麻、水晶盐，白芷、巴塔、肉豆蔻和，藏红花、香料和龙脑香，病因众多能消毒，经净化后可医治。
甘草和波松恰，科沙塔基和安果拉，辛度瓦与米调水，饮用可迅速吐出，痰湿所致的毒。
西尔沙的叶子和蜜，根和果实安果拉，连同根部亦如是。三果和尼利尼，肠蒿等泻药施用。
若肿胀和热等平息，应挖出伤口中心。
瓦拉、列根汁的花，井水、老鼠粪和，肠蒿、岩盐、檀香调配，能取出中心。
同样乌塔玛卡拉的，根部连同成熟皮，岩盐、茜草、水晶盐，檀香、帕雅夏调配，或者拉扎果塔卡根，与酸奶渣调配。
在切除中心时，应以解毒药涂抹。
所有油性处理，应当用酥油进行。芝麻油对伤口等，如火燃般使毒增长。
贝康卡塔瓦利卡，蒺藜、伽蓝菜、斯普里卡和，旃檀、鱼鳃、松卡，乌巴拉、檀香、甘草和，肉桂、杜松、那古利，波松恰根一同调配。
黄连、伽蓝菜、萨尔帕克希，荜茇、胡椒根，胡椒和吉特拉卡，瓦如那和沉香，木苹果、楝树、帕塔利，茜草、龙花和，修路一同调配，
木苹果、旃檀、乌巴拉，檀香、荜茇、胡椒，瞻波、楝树、茜草和，鳄鱼爪、济万提，伽布拉根、帕塔利，济万提和波松恰，肉桂调配那些是，
眼药、鼻滴剂、涂敷剂，和药液灌注配方，能治疗胆、痰、风引起的，所有卢塔毒，如持戒者避免恶趣般，此能降伏一切毒病。
升麻、杜松、莲花花蕊和，红黄檀香、必扬古花，莲花、水晶盐和帕雅夏，诸配方能消除一切牛毒。
此为《医论》精要·外篇第三十七章。
下面将讲述治疗鼠毒和阿蓝卡毒的章节。

།ཁུ་ཆུ་ཅན་དང་མི་བརྟན་བུ། །རྒོད་དང་སྒྲ་ཅན་པགས་པ་དང་། །རྙིང་པའི་སོ་དང་ཁུ་བྱུག་དང་། །སེར་སྐྱ་དང་ནི་ནག་པོ་དང་། །དམར་ སེར་ཁྲ་བོ་དཀར་པོ་དང་།།ཐིབ་སྐྲ་དཀར་ཕྱི་བ་དང་། །ཕུས་པ་དང་ནི་བྲ་བྱི་སྟེ། །བྱི་བའི་དབྱེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན། །གང་དུ་འདི་ཡི་ཁུ་ཆུས་ཕོག་།ཁུ་བས་ཕོག་དང་རེག་པ་ནི། །ལུས་ཀྱི་ལུས་ལ་རེག་པ་དེར། །ཁྲག་ལ་གནོད་ཅིང་མདོག་སྐྱ་ལ། །ཐོར་བུ་རྨེན་བུ་དྲི་མནམ་དང་། །ཤུ་ བ་ཀོར་ལིང་ཡི་ག་འཆུས།།མགོ་འཁོར་སྐྲངས་རིམས་རབ་ཏུ་ན། །ཉམ་ཆུང་འདར་ཞིང་ལྷུ་ཚིགས་ན། །སྤུ་ལྡང་དྲན་ཉམས་ཁྲག་འཛག་དང་། །ཡུན་རིང་དུ་ནི་གནས་པར་བྱེད། །བད་ཀན་ཅན་གྱི་བྱི་བ་ཡི། །ཕྲུ་གུ་མང་རེག་སྐོམ་སློན་འགྱུར། །བྱི་བ་འཁྲིག་སྤྱོད་དུག་གསོ་དཀའ། །ཡང་ དང་ཡང་དུ་ལྡང་བར་བྱེད།།ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲངས་མདོག་མི་སྡུག་།རྣགས་ཤིང་འོན་ལ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །མགོ་ལྕི་ཁ་ཆུ་ཁྲག་འབྱུང་ཞིང་། །སློན་པ་གསོ་དཀའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཕུས་པས་ཟིན་པ་དེ་དྲི་བྲོ། །ལྒང་པ་སྐྲངས་ཤིང་ཆུ་མདོག་ཉམས། །སྦྲང་རྩི་འདྲ་བའི་རྨེན་བུས་ ཁྱབ།།ཁྱེའི་དུག་བད་ཀན་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས། །འདུ་ཤེས་རྒྱུ་བའི་རྩ་མང་གནས། །གནོད་ཅིང་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དང་། །ལུས་ཟུངས་ལ་ནི་མི་བཟད་གནོད། །ཁ་ཆུ་འཛག་དང་ལོང་དང་འོན། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་པར་བྱེད་པ་དང་། །མཇུག་མ་འགྲམ་པ་ཕྲག་གོང་ལྷོད། །མགོན་གདོང་ནི་དུད་པ་ ཡིན།།དེ་ཡི་སོ་ཡིས་ཟིན་ན་རྨ། །ཚོར་བ་ཆུང་ཞིང་ཁྲག་རྣག་འཛག་།མགོ་སྙིང་ན་ཞིང་རིམས་འདེབས་རེངས། །དེ་རྗེས་སྐོམ་དང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར། །འདི་ཡིས་གདུག་ཅིང་མཆེ་བ་ཅན། །ཅེ་སྤྱང་དོམ་དང་དྲེད་དང་གུང་། །སྟག་དང་སྤྱང་ཀི་ལ་སོགས་པ། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་ཤེས་པར་བྱ། ། གཡའ་ཞིང་ཟུག་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཚོར་བ་མེད་གནས་རིམས་མགོ་འཁོར། །ཚ་ཞིང་དམར་ལན་ཞིང་གནག་།སྐྲང་ཞིང་རྨེན་བུ་སྐྱེ་ཟུག་འཁུམས། །རྨ་ནི་འགགས་ཤིང་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་། །ལྟེ་བ་ཅན་དུ་ཟླུམ་པོར་འགྱུར། །ཀུན་ཏུ་དུག་བཅས་མཚན་མ་འདི། །དུག་མེད་དེ་ལས བཟློག་པ་ཡིན།།གང་གིས་བཟུང་བ་དེའི་སྤྱོད་ཚུལ། །སྒྲ་སྒྲོགས་རྒྱུ་མེད་པར་དེའི་གཟུགས། །ཆུ་དང་མེ་ལོང་སོགས་མཐོང་འཆི། །མ་བཟུང་བར་ཡང་སྒྲ་དང་ནི། །མཐོང་བས་སྡང་བར་བྱེད་པ་ནི། །ཆུ་ཡིས་སྐྲག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། །ཟིན་པས་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ། །བྱི་བའི་དུག་གིས་ཟིན་མ་ ཐག་།རྨ་ནི་མདེའུ་བསྲེགས་པས་བསྲེག་།ཡང་ན་མེ་ལོང་དག་གིས་བྱ། །གཞན་དུ་ལྟེ་བར་མི་བཟོད་ན། །བསྲེགས་ནས་རྨ་ལས་ཁྲག་དབྱུང་ཞིང་། །ཞལ་ཞལ་བྱས་ལ་ཤིར་ཤ་དང་། །ཡུང་བ་རྒྱ་སྤོས་གུར་གུམ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ནི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་སྐྱེར་པ་དང་། ། རྒྱམ་ཚ་དང་ནི་བཙོད་དག་གི། །ལྡེ་གུས་བྱི་བའི་དུག་སེལ་ཞིང་། །ལྟེ་བ་འབུར་བའང་འཇོམས་པར་བྱེད། །དེ་ནས་སྐྱུར་བས་བཀྲུས་ནས་ནི། །གི་རི་ཀར་ཎི་པ་ལིན་དི། །བིལ་བའི་རྩ་བ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཆུ་དང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ། །དུག་དང་སྐྲང་སེལ་སྨན་གཞན་དང་། །ཡང་ན་གཏར་ག མྱུར་དུ་གདབ།།ནི་ལི་ནི་བསྐོལ་ཤི་རི་ཤ།།ང་ཀོ་ལ་ཡི་ཁུ་བས་སློན། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ཤིར་ཤ་དང་། །ཛི་མུ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། །པོ་སོན་ཆ་ནི་ཕྱེ་མར་བཏགས། །ཞོ་སྦྱར་བླུད་ལ་དུག་སློན་གཞུག་།ཤུ་དག་རུ་རྟ་པོ་སོན་ཆའམ། །ཛི་བན་ཏི་ནི་བ་གཅིན་བཏགས། །ཆོ་ག་སྔ་མ་བཞིན་ བླུད་ན།།དུག་གི་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ། །དུར་བྱིད་ནི་ལི་ནི་དང་ནི། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་བསྔགས། །ཤིར་ཤའི་སྙིང་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིས། །མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དག་ཀྱང་ཕན། །

有水液的和不稳定的，笑声的和有声的皮毛的，旧牙齿的和杜鹃的，黄褐色的和黑色的，红黄色的花斑的白色的，
白色毛发的和白色尾巴的，灰色的和老鼠的，老鼠分为十八种。凡是被它的尿液沾到，被精液沾到和接触到的，
身体与身体接触的地方，血液受损而肤色发白，出现疙瘩腺体发臭，生疮溃烂食欲不振，
头晕肿胀发烧剧痛，虚弱颤抖关节疼痛，毛发竖立意识模糊流血，并且会持续很长时间。
痰湿性老鼠的幼鼠，多次接触会口渴呕吐，老鼠交配时的毒难以治愈，会反复发作。
四肢都肿胀肤色难看，化脓且耳聋发烧，头重流涎出血，呕吐难治是其特征。
被灰鼠咬伤会有臭味，膀胱肿胀尿色改变，遍布如蜂蜜样的腺体，狗毒主要扰乱痰湿。
意识运行的脉道众多，受到损害和扰乱，对身体组织造成难以忍受的损害。口水流淌、失明和耳聋，
到处乱跑，尾巴、下巴、肩膀松弛，面部呈灰色。
被它的牙齿咬伤后，伤口感觉迟钝且流血化脓，头痛心痛发烧僵硬，之后口渴昏厥。
这种凶猛有獠牙的，豺狼、熊、熊、野牛，虎和狼等，其他的也应当了解。
发痒疼痛肤色难看，麻木发烧头晕，发热发红变黑，肿胀生腺体疼痛蜷缩。
伤口堵塞出现疱疹，脐部呈圆形，所有带毒的特征是这些，无毒则与此相反。
被咬者的行为方式，无故发出声音，看到其形象，在水中和镜中等看到会死。即使未被咬伤也对声音和
看到产生厌恶的，称为恐水症，被咬后也应避免。刚被老鼠咬伤时，
应用烧红的箭头烧灼伤口，或者用镜子来做。否则在脐部难以忍受时，烧灼后从伤口放血，
搅拌后涂抹诗利沙、姜黄、藏红花、郁金香和独活的糊剂。家里的烟灰、鹿角和
岩盐及红花的糊剂能消除老鼠毒，也能消除脐部隆起。然后用酸性物清洗，
吉利卡尔尼帕林迪、木苹果根、独活，与水研磨成的糊剂涂抹。解毒消肿的其他药物和
或者迅速放血。煮沸尼利尼，用诗利沙，
用阿卡拉汁液浸泡。苦瓜、诗利沙和，
吉穆塔卡果实和，波森查研磨成粉。加入酸奶服用后使毒素排出。
白芷、茜草、波森查或，吉万提用牛尿研磨。按照前述方法服用，
能消除一切毒性疾病。土鳖虫、尼利尼和，三果的泻药最佳。
诗利沙果核的，头部泻药也有效。

མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དག་ཀྱང་ཕན། །བ་ལྕིའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ། །ཕྱེ་མ་ཞིབ་བཏགས་ལྡེ་གུས་ཕན། །བ་ལང་ལྕི་བ་ཀ་པིད་ཏའི། །ཕྱེ་མ་སྦྲང་ རྩིའི་ལྡེ་གུ་བཟའ།།ཏཎྜུ་ལི་ཡི་རྩ་བ་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་ནི་བླུད་ནའང་ཕན། །གི་རི་ཀར་ཎི་སེར་པོ་གཉིས། །ཤིང་མངར་བཙོད་དང་སླེ་ཏྲས་ཕན། །ཐལ་ཏྲེས་རྩ་པ་མར་བསྐོལ་བ། །ཀ་པིང་ཏ་ཡི་རྣམ་ལྔའང་ཕན། །སིན་དུ་བ་ར་རྒྱ་སྤོས་དང་། །ཤི་ཀྲུ་བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། །ཤུ་དག་གཟེ་མ་ བ་སྤྲུ་བ།།ཛི་མུ་ཏ་དང་བཅས་པ་སྟེ། །དེ་རྣམས་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བླུད་ནས་འབྲས་ཆན་སཱ་ལུ་ཞོ། །བྱིན་ན་བྱི་བའི་དུག་ནད་སེལ། །ཤར་པུང་གའི་ཕྱེ་མ་ནི། །དར་བར་སྦྱར་བ་བླུད་པའང་ཕན། །ཾ་ཀོ་ལ་ཡི་རྩ་བ་ནི། །ར་ཐུག་གཅིན་སྦྱར་ལྡེ་གུས་ནི། །བཏུང་ དང་བསྐུ་བ་ལ་སྦྱར་ན།།བྱི་བའི་དུག་ཀུན་སེལ་བར་བྱེད། །ཀ་པིད་ཏ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །ཏིལ་ཀ་དང་ཏིལ་དང་ནི། །ཾ་ཀོ་ལ་ཡི་རྩ་བ་ནི། །བ་ཡི་འོ་མའམ་གཅིན་སྦྱར་བླུད། །ཏིལ་ཀའི་གདོང་ཡལ་ག་ཡི། །བ་ཡི་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད། །ཡང་ན་ཤེརྱ་ཀའི་རྩ་བ། །སྦྲང་རྩི་འབྲས་བུ་སྦྱར་ བ་བླུད།།ཀུ་བ་ཁ་བོ་ཞག་གཅིག་ནི། །ཆུ་ལ་སྦངས་པའང་བླུད་པར་བྱ། །སིན་དུ་བ་རའི་རྩ་བ་དང་། །བྱི་བའི་རུས་པ་བོང་ང་དཀར། །རྒྱ་སྤོས་ཆུར་བཏགས་སྣ་སྨན་སོགས། །སྦྱར་བས་བྱི་བའི་དུག་སེལ་བྱེད། །བྱི་བའི་དུག་ནི་ལྷག་ལུས་པ། །སྤྲིན་མཐོང་བས་ནི་ལྡང་བྱེད་པའམ། །ནད་ནི་ འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ།།ཇི་ལྟ་བར་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། །གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བྱ་ཞིང་། །རང་གི་གསོ་བར་གང་བཤད་དང་། །དེ་བཞིན་ཉམས་པའི་དུག་སེལ་སྦྱོར། ། ལང་ག་ཡི་སོ་ཡིས་ཟིན། །མར་བསྐོལ་བ་ཡིས་བསྲེག་པར་བྱ། །དུག་སྨན་ དེ་དང་དེ་བསྐུ་ཞིང་།།མར་གྱི་སྙིང་པོ་བླུད་པར་བྱ། །འདི་ལ་ཨརྐའི་འོ་མར་བཅས། །བཀྲུ་སྨན་དག་ཀྱང་མྱུར་དུ་གཏང་། །ཾ་ཀོ་ལའི་རྩ་བྱང་ཕྱོགས་ཆུ། །སྲང་གསུམ་མར་ནི་སྲང་གཅིག་བླུད། །དྷ་དུ་ར་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །གི་རི་ཀར་ཎི་བ་སྤྲུ་བ། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ། །ཏིལ་བཏགས་ ལྡེ་གུ་ཨརྐ་ལྕགས།།འོ་མ་བུ་རམ་བསྲེས་བྱིན་ན། །སྤྲིན་སོགས་རླུང་གིས་གཏོར་བ་བཞིན། ། ལཾ་ཀ་ཡི་དུག་འཇོམས་བྱེད། །སྔགས་བཅས་སྨན་དང་རིན་ཆེན་བཅས། །ཞི་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་སྦྱར། །རྐང་བཞི་པ་དང་རྐང་གཉིས་པའི། །སོ་འམ་སེན་མོས་སྣད་གྱུར་པ། །སྐྲང་ཞིང་ རྣགས་ལ་མདོག་དམར་ཞིང་།།ཚན་ཆུ་སེར་འཛག་པ་ལ། ། ཤྭ་ཀརྞ་ཀད་ཕ་ལ། །ཧན་ས་པ་ཏི་གོ་ཇི་ཧ། །ཡུག་སྣམ་སེར་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐུ། །སོ་དང་སེན་མོའི་དུག་འཇོམས་བྱེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།། །། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །མཆེ་བ་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

头部的清洗药物也有效。牛粪汁与三种热药，研磨成细粉调制成糊状有效。牛粪与迦比他果的粉末与蜂蜜调制成糊状服用。
稻根与煮沸的酥油服用也有效。两种黄色的吉利迦尔尼、甘草、蓝靛与斯列特拉有效。
塔特列斯根部用酥油煮沸，迦比他果的五种也有效。辛度瓦拉、檀香与希克如、木苹果根、白芷、格则玛、巴普瓦、吉木塔等，
这些药物的汁液加入蜂蜜，服用后食用稻米饭、稻米、酸奶，可以消除鼠毒病。夏尔普嘎的粉末，
与酸奶调和服用也有效。芒果拉根部，与山羊尿调和成糊状，用于饮用和涂抹，能消除一切鼠毒。
迦比他果的果核与帝拉迦、芝麻和芒果拉根部，与牛奶或尿液调和服用。帝拉迦树的枝条，与牛奶调和服用。
或者舍利亚迦根部，与蜂蜜果实调和服用。白色枯瓦浸泡一天的水也要服用。
辛度瓦拉根部与鼠骨、白洋葱、檀香用水研磨制成鼻药等，调配后能消除鼠毒。
鼠毒的残余，见到云时会发作，或使病情加重的原因，会随之加重。对此在任何情况下，
都要运用一切治疗方法，以及所说的自身治疗方法，同样使用消除衰败毒素的配方。
被狼牙咬伤，要用煮沸的酥油烧灼。涂抹相应的解毒药，并服用酥油精华。
对此加入阿尔迦乳汁，也要迅速使用导泻药。芒果拉根部与北方水三两，酥油一两服用。
曼陀罗果与吉利迦尔尼、巴普瓦，煮沸的汁液要服用。芝麻研磨成糊状，阿尔迦铁，
牛奶、糖调和服用，如云被风吹散一样，能降伏楞迦的毒。配合咒语、药物与宝物，也要使用能平息的方法。
四足和两足动物的牙齿或爪子抓伤，肿胀化脓呈红色，热液黄水流出时，
舍瓦迦尔纳、迦德帕拉、汉萨帕提、果吉哈，两种黄色毛毯涂抹，能降伏牙齿和爪子的毒。
出自《医论八支精华》外篇第三十八章。
《医论八支精华》中毒牙治疗部分完毕。接下来将讲解长寿精华章节。

།ཚེ་རིང་དྲན་དང་ཡིད་གཞུངས་དང་། །ནད་མེད་གཞོན་དང་ལང་ཚོ་དང་། །གཟུགས་བཟང་མདོག་དང་སྐད་གསལ་དང་། །ལུས་དང་དབང པོའི་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་།།ཚིག་གྲུབ་རོ་ཙ་མདངས་ལྡན་པ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར། །དངས་མ་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་ཅན། །ཐོབ་གནས་ཡིན་ཕྱིར་བཅུད་ཀྱིས་ལེན། །ན་ཚོད་དང་པོའམ་བར་མའི་ཚེ། །དབང་པོ་ཐུལ་བས་དེ་སྦྱར་ཏེ། །སྣུམ་ཆོས་བྱ་ཞིང་གཏར་ག་གདབ། ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱངས་བྱས་གཏང་། །མ་སྦྱངས་པ་ཡི་ལུས་ལ་ནི། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་རོ་ཙ་བའི། །སྦྱོར་བ་དྲི་མ་ཅན་གྱི་ནི། །གོས་ཀྱི་ཚོན་ལྟར་དོན་མེད་འགྱུར། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དྲང་སྲོང་འདོད། །སྤྱིལ་བོར་འདུག་པ་གཙོ་བོ་སྟེ། །རླུང་དང་ཐན་པས་ཉེན ཅིག་ཤོས།།ཁང་པ་རླུང་མེད་འཇིགས་པ་མེད། །ཆོས་ལྡན་ཡོ་བྱད་འབྱོར་པའི་གྲོང་། །ས་ཕྱོགས་ཤིས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་སུ། །ཁང་པ་སུམ་རིམ་སྐར་ཁུང་ཆུང་། །དུད་པ་ཉི་ཚན་སྦྲུལ་དང་རྡུལ། །བུད་མེད་གླེན་མས་མ་བགྲོད་པར། །ཡོ་བྱད་སྨན་པ་སྟ་གོན་བྱས། །ཁང་པ་ལེགས་པར་བྱི་དོར་ བྱའོ།

长寿记忆和专注力，
无病年轻和青春，
体态优美肤色和声音清晰，
身体和诸根力量增长，
语言圆满具有精力和光泽，
通过服用精华而获得。
具有清净等功德，
因为是获得之处故称为精华。
在年龄初期或中期时，
调伏诸根而加以配制，
进行油疗并且放血，
应当全面进行净化。
对于未经净化的身体，
精华和壮阳的，
配方如同污垢，
犹如染污的衣服般无有意义。
仙人认为精华配方，
分为两种，
住茅棚为主要，
另一种为风和干燥所害。
房屋无风无恐惧，
具法受用圆满的城镇，
在吉祥地方的北方，
三层房屋小窗户，
烟雾热气蛇和尘土，
愚笨女人不得出入，
药物用具准备妥当，
应当善加打扫房屋。

།དེ་ནས་ཚེས་གྲངས་བཟང་ཁྲུས་བྱས། །མཆོད་འོས་མཆོད་ལ་འཇུག་པར་བྱ། །དེར་ནི་སྦྱང་བྱས་དག་གྱུར་ནས། །བདེ་ཞིང་སྟོབས་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། །ཚངས་པར་སྤྱོད་དང་བརྟན་པར་ལྡན། །དད་པར་ལྡན་ཞིང་དབང་པོ་ཐུལ། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བདེ་བ་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་ཆོས་ལ་ མཆོག་ཏུ་གཞོལ།།ལྷ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པར་ལྡན། །རིགས་པས་གཉིད་ལོག་གཉིད་མི་ལོག་།སྨན་ལ་དགའ་ཞིང་ཚིག་འཇམ་པས། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་བརྩམ་པར་བྱ། །དེ་ཉིད་སྣུམ་ཆོས་དུགས་བྱས་ནས། ། རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒྱམ་ཚ་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་ཡུང་བ་བྱི་དང་ག་། བུ་རམ་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བ་ནི། །བླུད་ན་ལེགས་པར་འཁྲུ་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་ལུས་ནི་དག་འགྱུར་ཞིང་། །ཐུག་སོགས་རིམ་པར་སྤྱད་ནས་ཀྱང་། །ཞག་གསུམ་མམ་ནི་ཞག་ལྔའམ། །ཞག་བདུན་བར་དུ་ཞུན་མར་བཅས། །ནས་ཐུག་དག་པར་གྱུར་གྱི་བར། །སྦྱིན་ཞིང་བཤང་རྙིང་དག་པར་བྱ། ། དེ་ལྟར་ལྟོ་ནི་སྦྱངས་བྱས་ནས། །གོམས་པར་ཤེས་པས་གང་ཞིག་ལ། །གང་ཞིག་འཚམ་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། ། རུ་ར་སྟོང་དེའི་སུམ་འགྱུར། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བཅས་པ་དང་། །རྩ་བ་ལྔ་བོ་ལྔ་རྣམས་ནི། །སྲང་ནི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ དག་།ཆུ་ནི་བཅུ་འགྱུར་ནང་དུ་བསྐོལ། །ཁུ་བ་བཅུ་ཆ་ལུས་པ་རུ། ། རུ་རྣམ་རྒྱལ་སྐྱུ་རུ་ར། །བརྡུངས་ལ་རུས་པ་ཕྱུང་ནས་ནི། །ཁུ་བ་དེ་ཡི་ནང་དུ་ནི། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་པི་པི་ལིང་། །ག་དུར་སྐྱེར་པ་ཨ་རུ་ར། །ཙནྡན་མ་དུ་ཀ་པར་ཎི། །ཤཾ་ཀ་པུཥྤ་ཀ་ན་ཡ། །ཤུ་དག་གླ་བ་ཤིང་མངར དང་།།བྱི་དང་ག་ནི་ཕུལ་རེའི་ཚད། །ཁར་དཀར་སྲང་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ། །ཞུན་མར་བྲེ་ནི་བཅུ་གཉིས་དང་། །ཏིལ་མར་བྲེ་ནི་བརྒྱད་བཅས་པ། །ལྡེ་གུར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བསྐོལ། །ཕབ་ལ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་ནི། །སྲང་ནི་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་གཞུག་།དེ་ནས་གཟར་བུས་དཀྲུགས་ནས་ནི། །མར་ གྱི་སྣོད་དུ་གཞུག་པར་བྱ།།གང་ཞིག་ཟས་གཅིག་ལ་མི་གནོད། །དེ་ནི་འདི་ཡི་ཚད་དུ་བཤད། །ཞུ་བའི་ཚེ་ན་དྲུག་ཅུ་པ། །འོ་མར་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་འདི་ཚངས་པས་བཤད། །དགེ་ཞིང་དཔལ་ཡོན་ཅན་ཡིན་ཞིང་། །མཁའ་ལ་གནས་དང་བྱིས་པ་རྩེ། །དེ་བཞིན་ དཀའ་ཐུབ་པས་བསྟེན་བྱས།།ལུས་སྙོམ་ངལ་དང་སྐྲ་དཀར་དང་། །གཉེར་མའི་སྐྱོན་ནི་སྤང་འགྱུར་ཞིང་། །ཡིད་གཞུངས་དྲན་དང་སྟོབས་ལྡན་ཞིང་། །ཚེ་རིང་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྐྱོན་མེད་ཨ་རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །སྟོང་དང་པི་པི་ལིང་ནི་སྟོང་དང་བཅས། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གཞོན་ཐལ་བའི་ཆུ་ སྦྱར་བ།།སྣོད་དུ་བཞག་སྟེ་ལེགས་པར་སྦངས་ནས་ནི། །སླར་ཕྱུང་གྲིབ་མར་བསྐམས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས། །ཁ་ར་དཀར་པོ་བཞི་ཆ་མར་དང་ནི། །སྦྲང་རྩི་བཞི་འགྱུར་བཅས་པ་མར་གྱི་ནི། །བུམ་པར་བཅུག་སྟེ་ས་བརྐོས་པར་བཞག་ལ། །ཟླ་བ་དྲུག་ལོན་ནས་ནི་སླར་ཕྱུང་སྟེ། །སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་མེ་ དྲོད་ཇི་བཞིན་བཟའ།།རྟག་ཏུ་མཐུན་པའི་ཟས་ནི་བཟའ་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་མ་ལུས་ཟོས་ན་ལོ་བརྒྱ་འཚོ། །ནད་མེད་པ་དང་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་མེད། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་འཕེལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །མཆོག་ཏུ་དྲན་གསལ་ཡིད་ནི་གཞུངས་པར་འགྱུར། །སྐྱོན་མེད་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་རློན་པ། ། ཐོར་ཏོ་བཅད་ལ་གཞོག་པ་ཡི། །སྡོང་བུ་ཁྲུ་གཉིས་བརྐོས་པའི་ནང་། །སྐྱུ་རུ་ར་ནི་སར་པས་དགང་། །རྩ་བའི་བར་དུ་འཇག་མས་དཀྲི། །པདྨ་སྐྱེས་པའི་འདམ་གྱིས་བསྐུ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་གནས་སུ་ནི། །ལྕི་བ་སར་པ་གཙང་མས་བཙོ། །ཚོས་ཤིང་སྐྱུ་རུ་ར་སྤངས་ནས། །སྦྲང་རྩི་མར བཅས་མི་ཡིས་བཟའ།།དེ་རྗེས་འོ་མ་མར་བཅས་པ། །

然后在良辰吉日沐浴，应当供养应供之物。在那里经过净化后，生起安乐和力量，具足梵行和坚定，具有信心和调伏诸根，布施和持戒安乐，精进修行专注于法，具足忆念诸天，适时睡眠不过度睡眠，喜爱药物并以柔和语言，应当开始服用精华。
在涂抹油脂和热敷之后，诃子和余甘子，岩盐、荜茇、胡椒，白芷、姜黄、毕达迦，糖和温水调配，服用后能很好地清洁。之后身体得到清净，依次食用粥等，三天或五天或七天之内，配合酥油，直到大麦粥清净为止，应当施予并清净陈旧的粪便。
如此清净腹部之后，通过经验了知，观察何者适合何人，应当给予精华。诃子一千，其三倍量的余甘子，以及五种根各二百五十两，水十倍量煮沸，煮至剩余十分之一。胜利诃子和余甘子，捣碎去核后，放入其汁中，肉桂、丁香、胡椒，独活、醋栗、诃子，檀香、甜木、迦巴尔尼，香迦普斯帕迦那雅，白芷、藁本、甘草和毕达迦各一捧量，白糖一千一百两，酥油十二升，芝麻油八升，煮至成为糊状。冷却后加入蜂蜜三百二十两。
然后用勺子搅拌，放入油脂容器中。对于不影响单一食物的人，这就是所说的量。在消化时，应给予六十份带牛奶的食物。此精华是梵天所说，是善妙且具吉祥，空行和童子游戏，同样苦行者也应当依止。
身体平衡疲劳和白发，以及皱纹等过患都将消除，具足正念和力量，且能长寿。无瑕疵的诃子和余甘子，各一千和胡椒一千，年轻的阿魏树灰水调配，放入容器中充分浸泡，取出后阴干成粉。白糖四分之一和酥油，以及四倍蜂蜜放入油脂瓶中，埋入地下，六个月后取出，早晨依温度食用。
应当经常食用相应的食物，如此食用完全可活百年。无病且无白发皱纹，身体力量增长茁壮，最胜明记且心意正直。无瑕疵的新鲜阿魏树，砍断枝节剥去树皮，挖出二肘长的树干内，装满新鲜余甘子。用芦苇缠绕至根部，涂以莲花生长的泥，然后在无风处，用新鲜清净的牛粪煮。煮熟后去除余甘子，人食用时配以蜂蜜和酥油。之后饮用带酥油的牛奶。

སྦྲང་རྩི་མར བཅས་མི་ཡིས་བཟའ།།དེ་རྗེས་འོ་མ་མར་བཅས་པ། །ཅི་འདོད་པར་ནི་བཏུང་བར་བྱ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཟླ་གཅིག་བར། །བསྟེན་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས། །དེ་ནི་འབད་དེ་སྤང་བར་བྱ། །ཆུ་ནི་གྲང་མོ་ལག་པ་ཡིས། །རེག་པ་ཙམ་ཡང་མི་བྱའོ།

蜂蜜和酥油人应食用。
之后牛奶和酥油。
就这样一个月期间。
应当依止并应当断除之事。
那些应当努力断除。
冷水以手。
连触碰都不应做。

།དེ་ལྟར་ཞག་ནི་བཅུ་གཅིག་འདས། །སྐྲ་ སོ་སེན་མོ་ལྷགས་པར་འགྱུར།།དེ་ནས་ཉིན་ཞག་ཅུང་ཟད་ནས། །གཟུགས་བཟང་བུད་མེད་ལ་ཕོད་ཅིང་། །སྟོབས་ནི་གླང་པོ་དང་འདྲར་འགྱུར། །མཆོག་ཏུ་ཡིད་གཞུངས་སྙིང་སྟོབས་དང་། །བློ་ལྡན་ལོ་སྟོང་འཚོ་བར་འགྱུར། །རྩ་བ་བཅུ་པ་བ་བླ་དང་། །གླ་སྒང་ཐལ་ཏྲེས་ཛི་བ་ཀ་།ུཏྤལ་ དང་པརྞི་གཉིས།།ཀརྐ་ཏ་སྲིང་པི་པི་ལིང་། །མེད་སུག་སྨེལ་ཏ་མ་ལ། །འཚོ་བྱེད་རྒུན་འབྲུམ་ཨ་ཀ་རུ། །མ་ནུ་ཟུར་བ་བ་སྤྲུ་བ། །རམ་ཉེ་བ་གཉིས་སླེ་ཏྲེས་དང་། །ཀ་ཀ་ན་ས་ཨ་རུ་ར། །བ་ཤ་ཀའི་རྩ་བིད་རི། །སྲང་རེ་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་ནི། །སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲུ་ལྔ་བརྒྱ་ནི། ། ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །དེ་ཡི་ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས། །སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་རུས་པ་བསལ། །མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་བཅུ་གཉིས། །ནང་དུ་ལེགས་པར་བརྔོས་ནས་ནི། །ཀ་ར་དཀར་པོ་སྲང་ལྔ་བཅུ། །བཏགས་ཏེ་ལྡེ་གུའི་ཚུལ་དུ་བསྐོལ། །སྣུམ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་སྦྲང་རྩི་གཞུག་།སྨིག་རྐང སྲང་ནི་བཞི་དག་དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་གཉིས་དང་། །དྲི་བཟང་བཞི་ནི་སྲང་གཅིག་གཞུག་།དེ་ལ་ཚད་ཙམ་བཟའ་བྱ་ཞིང་། །ཁང་པར་གནས་ཤིང་འཕྲོད་ཟས་བསྟེན། །འདི་ནི་དྲང་སྲོང་འཕོ་བས་བསྟན། །དྲང་སྲོང་འཕོ་བས་གང་ཟོས་པ། །རྒས་པས་ཉེན་པར་གྱུར་པ་ཡང་། །བུད་མེད་ཀྱིས་ ནི་མིག་ཏུ་སྡུག་།ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྟེན་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རིམས་དང་། །སྐེམས་དང་སྙིང་ནད་དྲེག་ནད་དང་། །གཅིན་དང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་དང་། །སྐད་འགགས་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད། །བྱིས་པ་རྒན་དང་གློ་འགྲམ་གཅོང་། །རེད་པའི་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཡིད་གཞུངས་དྲན་དང་མདངས་ལྡན་དང་། །ནད་མེད་ཉིད་དང་ཚེ་འཕེལ་དང་། །རླུང་ནི་བདེ་བར་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། །བུད་མེད་ལ་ཕོད་སྟོབས་དང་ནི། །དབང་པོ་གསལ་ཞིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཤིང་མངར་སྨིག་རྐང་པི་པི་ལིང་། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་བཅས་པ་དང་། །ལྕགས་ནི་སྣ་རེ གསེར་དང་ནི།།ཤུ་དག་སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་རམ། །ཁ་ར་དཀར་པོ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ལོ་གཅིག་བསྟེན་ན་བཅུད་ལེན་འགྱུར། །ནད་ཀུན་འཇོམས་ཤིང་དྲན་པ་དང་། །ཡིད་གཞུངས་བློ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །མ་དུ་ཀ་པརྞི་ཡི་ཁུ་བ་འམ། །ཤིང་མངར་ཕྱེ་མ་འོ་མར་བཅས་པ་ནི། །ལྷན་ཅིག་ སྦྱར་བ་མེ་དྲོད་ཇི་བཞིན་སྦྱིན།།སླེ་ཏྲེས་ཤང་ཀ་པུཥྤའི་མེ་ཏོག་བཅས། །ལྡེ་གུར་སྦྱར་བ་མེ་དྲོད་ཇི་བཞིན་དུ། །བསྟེན་ན་ཚེ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། །ནད་འཇིག་སྟོབས་སྐྱེད་མདོག་ནི་གསལ་བྱེད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་སྐང་གསལ་ཡིད་གཞུངས་སྐྱེད་པར་བྱེད། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ ལས།།ཤངྐ་པུཥྤའི་སྦྱོར་འདི་ཡིད་གཞུངས་མཆོག་།སྤངས་མ་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པ་ཡ་སྱ། །ཤིང་མངར་ཐལ་ཏྲེས་ཙནྡན་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཤུ་དག་ཚ་བ་གསུམ་དང་སེར་པོ་གཉིས། །པ་ཏོ་ལའི་རྩ་རྒྱམ་ཚ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས། །མར་དང་འོ་མ་བྲེ་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །ཤངྐ་པུཥྤའི་ ཁུ་བ་སུམ་འགྱུར་བསྐོལ།།བླུད་ན་གླེན་པའང་ཚིག་ལ་དབང་འགྱུར་ཞིང་། །ཐོས་འཛིན་སྤོབས་པ་ཆེ་ཞིང་ནད་མེད་འགྱུར། །པདྨའི་རྩ་བ་སྡོང་བུ་དང་། །གེ་སར་ནང་གི་ས་བོན་རྣམས། །གསེར་བཅས་མར་དང་འོ་མ་ནི། །བྲེ་ནི་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །པདྨ་ལྔ་ཡི་ཐིག་ལེ་ཞེས། །ས་ སྟེང་དག་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན།།ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ན་སྐྱེས་བུ་ནི། །ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཨུཏྤལ་སྡོང་བུ་ལོ།

如是过了十一日，头发、牙齿、指甲会生长。从那以后没过多久，能与美丽女子交合，力量如同大象。最为专注，具勇气，有智慧能活千年。
十种根：巴拉、葛根、大黄、吉瓦卡、乌巴拉、两种帕尔尼、卡尔卡塔、胡椒、没药、多摩罗、阿育吠陀葡萄、檀香、马努、祖巴、巴布巴、两种拉姆涅、列特、卡卡那萨、诃子、巴夏卡根、毗德利。
各取一两混合，取五百颗诃子，在十六升水中煮，剩余四分之一汁液。去除诃子核，加入十二两酥油和芝麻油，充分熬煮，加入五十两白糖，如糊状煮沸。加入一半油量的蜂蜜，四两甘蔗，两两胡椒，一两四种香料。
适量食用，居于室内，食用适宜食物。此为仙人波婆所说。仙人波婆所食用者，即使衰老之人，也为女子所喜爱。
若如法服用，能治愈咳嗽、呼吸不畅、发热、消瘦、心病、痰病、小便和精液问题、声音嘶哑。对儿童、老人和慢性支气管炎患者，能增长体力。
增长专注力、记忆力、容光焕发，无病、延年益寿，风气顺畅运行，能与女子交合，具力量，感官清晰，生火力。
甘草、甘蔗、胡椒、辣椒和各种金属、黄金、白芷、蜂蜜、酥油或白糖、三果，服用一年成为不老药。能降伏一切疾病，生起记忆力、专注力和智慧。
马度卡帕尔尼汁或甘草粉配牛奶，一起调配如火般温热。列特和尚卡普斯帕花，调制成糊状如火般温热。若服用能赐予寿命，摧毁疾病，生起力量，容颜明亮，生火力，清晰明亮，生起专注力。
在这些不老药配方中，尚卡普斯帕配方最能生专注力。庞玛普切、水晶、帕雅斯雅、甘草、大黄、檀香、三果、白芷、三辛香、两黄、帕托拉根、岩盐细磨。
十六升酥油和牛奶，三倍量的尚卡普斯帕汁煮沸。服用后愚人也能掌控语言，具有闻持力，辩才无碍且无病。
莲花根茎和花蕊中的种子，配以黄金、酥油和十六升牛奶煮沸。此名为'五莲精'，世间广为人知。如法服用能使人增长衰竭的体力。
若有人乌特帕拉茎叶

།རྩ་བ་གེ་སར་ལྡན་བསྐོལ་བ། །ུཏྤལ་བཞི་པར་གྲགས་པ་ཡིན། །གསེར་དང་བཅས་པའི་བཅུད་ལེན་གྱི། །སྦྱོར་བ་བསྟེན་ན་བ་ལང་ཡང་། ། ཡིད་གཞུངས་འགྱུར་ན་མིར་ཅི་སྨོས། །བྲམྷི་ཤུ་དག་ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། །རྒྱམ་ཚ་མང་ཚ་ཀྵ་ར་བི་ཤ་ལ། །བྲམྷི་སོ་བར་ཙལ་པི་པི་ལིང་། །རེ་རེ་ནས་ནི་གསུམ་གསུམ་ཙམ་ཚད་དང་། །གསེར་ནི་ནས་གཉིས་དུག་ནི་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ། །ཞུན་མར་སྲང་གཅིག་འདི་དག་ཞིབ་ཏུ་སྦྱར། ། ལེགས་པར་བཏང་སྟེ་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་ནི། །མར་བཅས་ཁ་ཟས་ལོ་གཅིག་བར་དུ་བསྟེན། །དྲན་དང་ཡིད་གཞུངས་བློ་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །ནད་དང་རྒས་པ་དག་ལས་འདས་པ་དང་། །སྙོམ་དང་ངལ་དུབ་སེལ་བྱེད་ལོ་བརྒྱར་འཚོ། །དཔལ་དང་གཟི་བརྗིད་མདངས་དང་ལྡན་པར འགྱུར།།ཁྱད་པར་དུ་ནི་མཛེ་ནད་ཤ་བཀྲ་སྐྲན། །དུག་དང་དབྱིག་དུག་རིམས་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། །སྲིད་སྲུང་རིག་བྱེད་སྔགས་བྱས་གཤེད་བྱེད་དང་། །རླུང་ནད་སྟོབས་ཆེན་འདིས་ནི་ཞི་བར་བྱེད། །ན་ག་བ་ལ་སྟོན་གྱི་ཚེ། །སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་བབ་པར་བཏུ། །དེ་ཡི་རྩ་བ་ཞོ་གཉིས་ ཙམ།།ཕྱེར་བཏགས་འོ་མ་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་། །ཡང་ན་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །བལྡག་ཅིང་ཟས་མེད་འོ་མས་འཚོ། །དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་ཟོས་གྱུར་ན། །ལོ་བརྒྱར་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་ལྡན་འགྱུར། །གཟེ་མ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་རྩ་བར་བཅས། །གྲིབ་མར་བསྐམས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ ནས་ནི།།རང་གི་ཁུ་བར་སྦངས་པ་དེ་ལས་ནི། །ཆེ་ཚད་ཁྱོར་གང་ཙམ་དུ་བྱས་གྱུར་གང་། །དེ་དང་འོ་མར་སྦྱར་ནས་བཟའ་བྱ་ཞིང་། །ཞུ་ནས་འོ་མ་སྲང་ནི་ཉིས་བརྒྱ་ཟོས། །གཟུགས་བཟང་སྐལ་ལྡན་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་དང་། །འདོད་སྤྱོད་ཁྱུ་མཆོག་པ་ལང་ཚོགས་གནས་འདྲ། བར་ཧི་ཡི་སྡོང་བུ་རློན་པ་ནི། །འོ་མར་སྦྱར་བཟོས་ཤིང་འོ་མ་བཏུང་། །ཟླ་གཅིག་བར་དུ་ཁ་ཟས་འོ་མས་འཚོ། །རྒས་པའི་ཚོགས་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །ཡང་ན་དེ་ཡི་སྡོང་བུའི་ཕྱེ་ཞིབ་མོ།

煎煮带有根茎的莲花，
这就是著名的四瓣乌特帕拉。
如果服用含有黄金的长生不老药，
即便是牛也会变得聪慧，更何况人呢？
婆罗米、苏达卡、尚卡普什帕，
岩盐、食盐、碱、毗沙拉，
婆罗米、苏巴察拉、胡椒，
每种各取三份量，
黄金二麦粒量，毒药一芝麻粒量，
酥油一两，将这些细细调配。
充分调制使其融化后，
配合酥油食用一年。
记忆力和智慧都会增长，
超越疾病和衰老，
消除疲劳和困倦，可活百年。
将获得福德、威严和光彩。
特别是麻风病、白癜风、肿瘤，
毒药、金属毒、传染病和精神病，
世间护持、咒术所致的伤害，
以及强大的风病，都能平息。
那伽巴拉在秋季，
当星宿落在觉星时采集。
取其根部约二两，
磨成粉末加入牛奶饮用。
或者与酥油蜂蜜调配，
舔食并以牛奶维生。
如此服用一年，
可活百年且具大力。
结实的泽玛果连同根部，
阴干后细细研磨，
用自己的汁液浸泡，
制成约一勺大小。
将其与牛奶调配食用，
消化后饮用二百两牛奶。
将获得美好身形，福德具足，可活百年，
享受欲乐如公牛群中之王。
取新鲜的巴希茎，
与牛奶调配食用并饮用牛奶，
一个月内以牛奶为食。
必定战胜衰老。
或者将其茎部研成细粉。

།རང་གི་ཁུ་བ་དང་ནི་ལེགས་སྦྱར་བ། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བཟའ། ། ཡང་ན་དེ་བསྐོལ་མར་ནི་བཏུང་བར་བྱ། །དེ་བཞིན་ཨ་ཏི་བ་ལ་བིད་རི། །ཤིང་མངར་དང་ནི་མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། །ཛི་བན་ཏི་དང་ར་སྣ་ཨ་རུ་ར། །ས་ལ་པརྞི་སླེ་ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་ར། །ཤང་ཀ་པུཥྤ་མན་དུ་ཀ་པརྞི། ། ཤྲ་གནྡྷ་དང་ནི་ཉེའུ་ཤིང་རྣམས། །སྦྱར་བ་བཏང་ན་ཡིད གཞུངས་བློ་དང་ནི།།རྒས་སྲ་ན་ཚོད་བརྟན་ཞིང་སྟོབས་སྐྱེད་བྱེད། །ཙི་ཏྲ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག་ནི། །སེར་པོ་དཀར་ནག་ལས་ཤེས་བྱ། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཅུད་ལེན་སྦྱར། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ཆེ། །དེ་ཡི་རྩ་བ་གྲིབ་མར་སྐམ། །ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་མར། །འོ་མ་ ཆུ་དང་ཟླ་གཅིག་བར།།བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་བསྟེན་བྱས་ལ། །ཕན་པའི་ཟས་ནི་ཟ་བྱེད་ན། །ལོ་བརྒྱར་འཚོ་ཞིང་ནད་མེད་ལ། །ཡིད་གཞུངས་སྟོབས་དང་མདངས་ལྡན་ཞིང་། །ལུས་རྒྱས་མེ་དྲོད་འབར་བར་འགྱུར། །ཏིལ་མར་ལྡེ་གུ་ཟླ་གཅིག་ བར།།བསྟེན་ན་རླུང་ནད་གསོ་དཀའ་འཇོམས། །གཅིན་སྦྱར་ཤ་བཀྲ་མཛེ་ནད་འཇོམས། །དར་བར་སྦྱར་བས་གཞང་འབྲུམ་སེལ། །གོ་བྱེ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ནི། །འབྲས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་གཞུག་།སོས་ཀའི་ཚེ་བཏུས་དགུན་ཚེ་ཕྱུང་། །མངར་ཞིང་སྣུམ་དང་བསིལ་བ་ཡི། ། སྨན་སྦྱར་དེ་ཡི་རྡོག་མ་བརྒྱད། །བརྒྱད་འགྱུར་ཆུར་ནི་བསྐོལ་ནས་ནི། །ཁུ་བ་དེ་ཡི་བརྒྱད་ཆ་ལུས། །འོ་མ་དང་སྦྱར་གྲང་མོ་བཏུང་། །དེ་རྗེས་ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་། །གོ་བྱེ་རྡོག་མ་རེ་རེས་བསྐྱེད། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བར་དུ་ནི། །གསུམ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་དེ་ཕན་ཆད། །བཞི་བཅུའི བར་བསྐྱེད་དེ་འོག་ཏུ།།བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ་དབྲི་བར་བྱ། །བདུན་ཕྲག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནི། །སྟོང་གི་བར་དུ་གཏང་བར་བྱ། །བདག་ཉིད་བསྡམས་ཤིང་འོ་མ་མར། །སཱ་ལུ་དྲུག་ཅུའི་འབྲས་ཆན་བཟའ། །དེ་བཞིན་དུས་ནི་སུམ་འགྱུར་བྱ། །སྦྱོར་བའི་མཐའ་ཡང་སྤྱད་པར་བྱ། །སྔོན་ གྱི་ལེགས་སྨོན་འཐོབ་འགྱུར་ཞིང་།།ཁྱད་པར་དུ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །གཅིན་སྙི་སྲིན་བུ་གཞང་འབྲུམ་མཛེ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་འཇོམས། །གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་སྐྱོན་མེད་པ། །བརྡུངས་ཤིང་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་ནི། །བུམ་པར་བཅུག་སྟེང་ས་ནག་བསྐུས། །ས་བརྐོས་ པ་ཡི་ནང་དུ་གཞུག་།ཀུན་ནས་བ་ཡི་ལྕི་བས་བསྐོར། །དེ་སྦྱར་མེ་ལ་བཙོས་ནས་ནི། །དེ་ལས་འཛག་པའི་ཁུ་བ་གང་། །བླངས་པ་ཉིན་ཞག་གཞན་ལ་ནི། །དེ་ཡི་བརྒྱད་འགྱུར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཉིས་འགྱུར་མར་དང་སྦྱར་བ་ནི། །ཆོ་ག་སྔ་མ་བཞིན་བསྡམས་ཏེ། །བསྟེན་ན་ཡོན་ཏན དེ་ཉིད་ཐོབ།།གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་སྨིན་ཏེ་ལྷུང་གྱུར་པ། །བྲེ་བཞིའི་ཚད་ཙམ་དང་ནི་སོ་ཕག་དང་། །བདར་བའི་ཕྱེ་མ་དག་དང་ཆུ་དང་མཉེ། །བཀྲུས་ཏེ་རླུང་ལ་ལེགས་པར་བསྐམས་ནས་ནི། །བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་བསྐོལ། །བཞི་ཆ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པ་ཡི། །ཁུ་བ་ དེ་དང་འོ་མ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་།བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པར་གྱུར་པ་དང་། །དེ་དང་མཉམ་པའི་ཞུན་མར་བཅས་པར་བསྐོལ། །དེའི་ནང་ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ཅི་རན་གཞུག་།དེ་ནི་གཟར་བུས་དཀྲུགས་པས་གཅིག་ཏུ་གྱུར། །འབྲས་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཞག་བདུན་ལེགས་པར་སྦ། །བདུད་རྩི་འདྲ་བ་དེ་བསྟེན་སྐྱེས བུ་གང་།།ཆུ་འམ་འོ་མ་ཤ་ཁུ་འཐུངས་གྱུར་ན། །དྲན་དང་ཡིད་གཞུངས་བློ་གྲོས་སྟོབས་དང་ལྡན། །སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་གསེར་གྱི་མདོག་དང་འདྲ། །ཚེ་རིང་བ་ཡང་དེས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཆུ་བྲེ་བཅུ་དྲུག་ནང་དུ་གོ་བྱེ་ནི། །སུམ་བརྒྱ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་རུ། །ཏིལ་མར་བྲེ་བཞི་ དེར་ནི་བཅུག་ནས་ཀྱང་།།

将自己的精液与精制的酥油和蜂蜜调制成糊状服用。或者将其煮成酥油饮用。同样，阿提巴拉、比德利、甘草、野胡萝卜、木瓜、吉万提、辣根、诃子、萨拉帕尼、独活、酸枣、香迦花、曼度迦帕尼、夏甘达以及小树等配制服用，能使人意志坚定、智慧增长、延缓衰老、年轻稳固并增长力量。
吉达迦的花朵有黄色、白色、黑色三种。按照仪轨配制成延年益寿的药物，依次服用功效巨大。将其根部在阴凉处晒干，磨成粉末后与蜂蜜、酥油、牛奶、水调和，修行者服用一个月，同时食用有益的食物，可活百年无病，意志坚定，具有力量和光泽，身体丰满，体内火力旺盛。
用芝麻油调制的药膏服用一个月，可治疗难以医治的风病。与尿液调和可治疗白癜风和麻风病。与酸奶调和可治疗痔疮。将充分成熟的戈比耶放入稻谷堆中，在春季采集冬季取出。具有甘甜、滋润、清凉的药物，取其八颗果实，放入八倍的水中煮沸，直到剩余八分之一的汁液。与牛奶调和后冷饮。
此后每天增加一颗戈比耶果实，到二十一天时每次增加三颗，之后增加到四十颗，然后按照增加的顺序递减。在七个星期内服用到一千颗。自我约束，食用牛奶、酥油和六十天成熟的大米饭。同样将服药时间延长三倍，继续服用至疗程结束。可获得往昔的善愿，特别能生起体内暖力。
能治疗尿糖、寄生虫、痔疮、麻风病以及由脂肪引起的痔疮。将无瑕疵的戈比耶果实捣碎磨成细粉，放入瓶中，上面涂抹黑土，将其埋入挖好的土中，四周用牛粪包围。这样配制后放在火上煮，收集流出的汁液，第二天将其与八倍的蜂蜜和两倍的酥油调和，按照前述仪轨自我约束服用，可获得同样的功效。
取已成熟掉落的戈比耶果实四升量，与砖块磨成的粉末和水揉搓，洗净后在风中晾干，捣碎后放入十六升水中煮沸。剩余四分之一时过滤冷却，将此汁液与十六升牛奶煮沸，直到剩余四分之一，再加入等量的熔化酥油一起煮沸。
在其中加入适量糖粉，用勺子搅拌使其融为一体。将其藏在稻谷堆中七天。任何人服用这如甘露般的药物，饮用水或牛奶或肉汤，将具有记忆力、意志坚定、智慧和力量，具有勇气，肤色如金，也能获得长寿。将十六升水中的三百颗戈比耶煮沸至剩余四分之一，然后加入四升芝麻油。

ཏིལ་མར་བྲེ་བཞི་ དེར་ནི་བཅུག་ནས་ཀྱང་།།ཏིག་ཏ་བོང་ང་གཉིས་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །བྲག་ཞུན་སྐྱེར་ཤུན་ད་ལིས་ཕྱེ་མ་གདབ། །བསྐོལ་ན་མཛེ་ནད་མ་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད། །གོ་བྱེ་སྐྱུ་རུ་ར་འམ་ཚ་འམ་ནི། །ཞོ་ཡི་སྤྲིས་མ་ཏིལ་མར་འོ་མ་འམ། །བུ་རམ་འོ་ཐུག་མར་རམ་སྦྲང་རྩིའམ། ། ནས་ཟན་ངག་གམ་ཏིལ་བཏགས་ལྡེ་གུར་བྱས། །སྲན་ཚོད་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ནི། །ལུས་རྒྱས་ཡིད་གཞུངས་ཚེ་རིང་བྱེད་མཆོག་ཡིན། །གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་རྣོན་པོ་ནི། །སྨིན་པ་མེ་དང་འདྲར་གྱུར་པ། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ནི། །བདུད་རྩི་དང་ནི་འདྲ་བར་འགྱུར། །བསེ ཤིང་འབྲས་བུ་མ་བཅོས་པའི།།བད་ཀན་ནད་དང་ནད་རྙིང་ནི། །འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་དེ་མེད་ཅིང་། །མེ་ཡི་དྲོད་ཀྱང་མྱུར་དུ་སྐྱེད། །རླུང་དང་ཚ་བར་འདུག་པ་ནི། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་སྤང་བྱ་ཞིང་། །རྒྱ་སྲན་ཞོ་དང་ཚ་དང་ནི། །ཏིལ་མར་བསྐུ་དང་མེ་བསྟེན་སྤངས། །དུ་བ་རི་ཡི་ཤིང་ཞེས་ བྱ།།ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་སྐྱེ། །ཆུ་རླབས་གཡོ་བས་བསྐྱོད་པ་དང་། །རླུང་གིས་ལོ་མ་གཡེངས་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་དབྱར་གྱི་ཚེ། །ལེགས་པར་སྨིན་པ་བཏུ་བར་བྱ། །འབྲས་བུ་དེ་ལས་རྐང་ཕྱུང་ནས། །བསྐམས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བཏགས་ནས་ནི། །ཏིལ་ བཞིན་བཙིར་བར་བྱ་བའམ།།ལེ་བརྒན་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་བསྐོལ། །དེ་ཡི་མར་བསགས་གྱུར་པ་ནི། །ཆུང་ཟད་པ་ཡི་བར་དུ་བསྐོལ། །ཕབ་སྟེ་བ་ཡི་ལྕི་བ་ཡི། །ནང་དུ་ཟླ་ཕྱེད་ཙམ་དུ་གཞུག་།དེ་འོག་དེ་ལས་ཕྱུང་ནས་ནི། །སྣུམ་ཞིང་དུགས་བྱས་དྲི་མ་བསལ། །ཟས་ ཀྱི་དུས་ནི་བཞིས་ཆོད་པར།།ནང་པར་ཞོ་གཉིས་ཙམ་ཞིག་བཏུང་། །མར་དེ་ཉི་མ་ཤིས་པ་ལ། །སྔགས་འདི་ཡིས་ནི་དག་པར་བྱ། །རྐང་པ་གཉིས་པོ་བརྩོན་པ་ཆེ། །ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་སྐྱོང་བྱེད་པར། །འཁོར་ལོ་དབྱིག་པ་དུང་ཐོགས་ལ། །མི་འཕོ་བས་ནི་ ཁྱོད་ལ་བསྒོ།།དེ་གང་འདི་ཡི་ནད་སྟེང་དང་། །འོག་གི་ནད་ནི་དུ་མ་སེལ། །དགོངས་ཀ་སྣུམ་དང་ལན་ཚྭར་བཅས། །ནས་ཐུག་གྲང་མོ་བཏུང་བར་བྱ། །མར་དེ་ཞག་ལྔའི་བར་དུ་བཏུང་། །སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་། །ཟླ་ཕྱེད་མུད་གའི་ཁུ་བ་བཏུང་། །མཛེ་ནད་ཀུན་ལས་ ཐར་བར་འགྱུར།།དེ་ཉིད་སེང་ལྡེང་ཁུ་བ་ནི། །སུམ་འགྱུར་དང་ནི་ལེགས་པར་བསྐོལ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཟླ་ཕྱེད་གཞག་།ལེགས་པར་བསྡམས་ཏེ་ཟླ་གཅིག་བཏུང་། །དེ་ཡིས་ལུས་ནི་བསྐུ་བ་དང་། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཟས་ཟོས་པའི། །སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་ནི། །མཛེ་ཅན་མི་ནི་ གསོ་བར་བྱ།།དེ་ཉིད་སེང་ལྡེང་མེད་པར་ནི། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་ལྡན་པར་བཏུང་། །ཟླ་ཕྱེད་བར་དུ་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །ལོ་ནི་ཉིས་བརྒྱར་འཚོ་བར་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཞག་ནི་ལྔ་བཅུའི་བར། །སྣ་སྨན་དུ་ནི་བཏང་གྱུར་ན། །ལུས་རྒྱས་ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། །ལོ་ནི་སུམ་བརྒྱར་འཚོ་བར་འགྱུར། ། པི་པི་ལིང་ནི་པ་ལ་ཤའི། །ཐལ་ཆུར་སྦངས་ཤིང་མར་དང་བརྔོས། །རྡོག་མ་གསུམ་གསུམ་སྔ་དྲོ་དང་། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །བཅུད་ལེན་ཡོན་ཏན་འདོད་པ་ཡིས། །སྦྲང་རྩི་དང་ནི་སྦྱར་ཏེ་བཟའ། །པི་པི་ལིང་བཅུ་ཉིན་རེ་ཞིང་། །རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་དག་།དེ་བཞིན འོ་མར་སྦྱར་ཏེ་བཟའ།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་དབྲི་བར་བྱ། །སྨན་ཞུ་ནས་ནི་དྲུག་ཅུ་པའི། །འབྲས་ཆན་འོ་མ་མར་བཅས་བཟའ། །པི་པི་ལིང་ནི་སྟོང་གི་བར། །བཏང་ན་འདི་ནི་བཅུད་ལེན་འགྱུར། །སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་དེ་བཏགས་སྦྱིན། །སྟོབས་དབྲི་བ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་བླུད། །དེ་བཞིན་ར་ཡི་འོ་ མ་དང་།།ཉིས་སྟོང་གི་ནི་བར་དུ་གཏང་། །པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བ་འདིས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་མགུལ་ནད། །

将四升芝麻油放入其中，加入苦参、驴蒡二味和三果，岩盐、黄柏皮、达利粉末，煎煮可以消除一切麻风病。
诃子、余甘子或盐，或者酸奶上层，芝麻油、牛奶，或者糖、酸奶、酥油或蜂蜜，大麦饭或磨成芝麻糊，
与豆汤一起调配，是增长体力、增进智慧、延年益寿的最佳方法。
诃子的果实锋利，成熟时如火一般，按照仪轨调配，就会如同甘露一样。
未经加工的诃子果实，能够消除痰病和陈年疾病，并能迅速生起体内暖性。
对于风病和热病，应当特别避免，豌豆、酸奶、盐以及芝麻油涂抹和使用火都要避免。
有一种树叫杜波利树，生长在西方海岸，被波浪摇动，树叶被风吹动。
在夏季时采摘其成熟的果实。从果实中取出果核后，晒干磨成粉末，
像芝麻一样榨取，或者像红花一样煎煮。将其油收集起来，稍微煎煮，
过滤后放入牛粪中约半月。之后取出，涂抹擦拭去除污垢。
在一天四餐的时间里，早晨饮用约两两。在吉祥的日子里，用此咒语净化此油：
'两足精进者，滋养一切身体组织，手持轮、杖、螺，以不动摇而嘱咐你。'
此油能消除上下诸多疾病。傍晚时分饮用含油和盐的冷麦粥。
饮用此油五天，避免一切应当避免的事物。饮用半月绿豆汤，能解除一切麻风病。
将此油与三倍的紫檀木汁煎煮，如前所述放置半月，密封后饮用一月。
用此油涂身，并食用如前所述的食物，用这个方法能迅速治愈麻风病人。
若无紫檀木，可饮用含蜂蜜的酥油。饮用半月肉汤，能活二百岁。
若将此油用作鼻药五十天，能增长体力、增进记忆力，能活三百岁。
胡椒用波罗沙树灰水浸泡后与油炒，每次三粒，在早晨和饭前食用。
若想获得长寿功德，可与蜂蜜调配食用。胡椒每日逐渐增加到十粒，
同样可以与牛奶调配食用，然后逐渐减少。药物消化后，食用六十岁的大米配牛奶和酥油。
服用至一千粒胡椒，这就成为长寿补药。对体力强的人给予研磨的药物，对体力弱的人给予煎煮的药物。
同样与羊奶一起，服用至两千粒。这个胡椒配方能治疗咳嗽、呼吸困难、喉病。

།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་མགུལ་ནད། །གཅོང་ཆེན་གཞང་འབྲུམ་ཕོ་བའི་ནད། །གཅིན་སྙི་སྐྱ་རྦབ་མི་བཟད་རིམས། །འོར་ནད་སློན་དང་སྐྱིགས་བུ་དང་། །མཛེར་པ་དྲེག་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད། ། པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་ཕྱེད་ལྡེ་གུར་བྱས། །ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་བསྐུས་ནས་ནི་ནུབ་གཅིག་བཞག་།དེ་དང་ཆུ་ནི་སྙིམ་གང་ནང་པར་བཏུང་། །ལོ་གཅིག་བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་པ་ཅི་འདོད་བསྟེན། །བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་ཤིང་མངར་བྱི་དང་ཀ་།བ་ལ་ཨ་ཏི་བ་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ། །གླ་སྒང་ཐང་ཤིང ཡུང་བ་ཨ་ཀ་རུ།།མུ་ཟི་པདྨ་ཨུཏྤལ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས། །ད་ཏ་ཨ་ཤྭ་ཀར་ཎ་ཨ་ས་ན། །བ་ལའི་ལོ་མའམ་སྙིང་པོ་དེ་བཞིན་དུ། །པི་པི་ལིང་བཞིན་ལྕགས་སྣོད་བསྐུ་སོགས་བྱ། །ལོ་བརྒྱ་འཚོ་ཞིང་རྒས་དང་ན་ལས་ཐར། །འོ་མ་སྙིམ་གང་གི་ནི་བཅུད་ལེན་སྨན། །སྦྱར་བ་འདི་ ཡིས་ལྕགས་སྣོད་བསྐུས་པས་ནི།།སྔར་བཤད་ཡོན་ཏན་བས་ཀྱང་ལྷག་བསྐྱེད་ཅིང་། །ཚེ་ཡང་དེ་ལས་ཉིས་འགྱུར་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། ས་ན་དང་སེང་ལྡེང་གི། །ཁུ་བར་སོ་མ་ར་ཛ་སྦངས། །སྦྲང་རྩི་རུ་རྟ་མར་དང་ནི། ། རུ་ར་དང་ལྕགས་ཕྱེར་བཅས། །ལྡེ་གུ་ལོ་གཅིག་བར་ ཟོས་ན།།རྒས་དང་མི་འཕྲོད་ཟོས་པ་ལས། །ནད་ནི་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་བྱེད། །མཛེ་ནད་མི་བཟད་པ་ཡིས་ནི། །ལུས་ནི་ཉེན་གྱུར་གང་ཡིན་པས། །སོ་མ་ར་ཛ་ཏིལ་ནག་གཉིས། །ལོ་གཅིག་བར་དུ་བསྟེན་ན་ནི། །དེ་ནི་ཟླ་རྒྱས་ལྟ་བུར་འགྱུར། །གང་གི་སོ་མ་ར་ཛ་སྦུན་པ་ མེད།།བཏགས་པ་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་ཞོར་མནན་པའི། །སྙིང་པོ་ཕྱུང་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་།དེ་རྗེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་དར་བ་བཏུང་། །མཛེ་ཡི་ནད་ཀྱིས་ཡན་ལག་ཉམས་པ་དང་། །སྣ་ཆད་སོར་མོ་བྲུལ་བ་ལ་སོགས་པ། །ཤིང་བཅད་རྗེས་ལ་ལྗོན་ཤིང་སྐྱེ་བ་ལྟར། །དེ་ནི་ངེས་པར་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན།།སྒྲ་གཅན་བདུད་རྩི་བརྐུས་པ་ན། །རྐེ་བཅད་པ་ལས་འཛག་གྱུར་པའི། །བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་སར་ལྷུང་བ། །སྒོག་སྐྱ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན། །ལྷ་མིན་ལུས་ལས་བྱུང་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་བྲམ་ཟེས་དེ་མི་བཟའ། །མངོན་དུ་བདུད་རྩི་ལས་བྱུང་བས། ། དེ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་མཆོག་ཡིན། །གྲང་བའི་དུས་ནའང་སྒོག་སྐྱ་བསྟེན། །དཔྱིད་དུས་བད་ཀན་ཤས་ཆེར་བཟའ། །སོས་ཀའི་དུས་སུའང་སྤྱད་བྱ་ཞིང་། །དབྱར་ནི་རླུང་གིས་གཟིར་ཚེ་བཟའ། །དགུན་ནི་སྣུམ་ཞིང་བསིལ་བ་དང་། །མངར་བས་ཉེ་བར་བསྲེས་པ་དང་། ། དེ་ནི་ཕྲེང་བ་རྒྱན་དག་དང་། །འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པར་བྱ། །དེ་ཡི་ལྡེ་གུ་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ། །ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་སྐྱེས་པ། །ཤུན་པ་བཤུས་ནས་མཚན་མོ་ནི། །ཆང་སོགས་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །དེ་ཡི་ཁུ་བ་ནང་པར་ནི། །རས་ནི་གཙང་མས་བཙགས ནས་ཀྱང་།།ཆང་ནི་ལེགས་པར་ལངས་གྱུར་པ། །ཆ་གསུམ་དང་ནི་སྦྱར་བའམ། །ཆང་གཞན་དག་གམ་ཏིལ་མར་རམ། །རང་སྐྱུར་རམ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ། །དེ་ཚེ་ཉིད་སྦྱར་ནད་པར་ནི། །ཚད་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་བྱ་ཞིང་། །འོ་མ་ཞུན་མར་ཞག་དང་རྐང་། །སྐམ་སའི་ཤ་ཁུ་ སོ་སོར་ནི།།བསྐོལ་བ་ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་བླུད། །ཡང་ན་སྨན་ཁུ་འབའ་ཞིག་བླུད། །དང་པོར་མཁུར་གང་ཙམ་འཐུངས་ན། །མིད་པའི་སྦུབས་ནི་དག་པར་བྱེད། །རྒྱུན་ཏུ་བླུགས་པའི་དུགས་བྱས་ན། །ན་ཞིང་ཟུག་པ་དག་ལ་ཕན། །སྐྱུག་ཅིང་བརྒྱལ་བའི་ནད་ལ་ནི། །འཕྲལ་ དུ་ཆུ་གྲང་དག་ཀྱང་བླུད།།ངལ་བ་མེད་ཅིང་ལུས་ཀྱི་ནི། །གཟི་མདངས་བརྟན་པས་ལྷག་མ་སྦྱིན། །ཚ་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་བསིལ་བས་བསྐུ་བྱ་ཞིང་། །མུ་ཏིག་ག་བུར་ཕྲེང་བ་ཅན། །ཆུ་ཐིགས་ཕྲེའུ་བསྟེན་པར་བྱ། །འདི་ཡི་ཚད་ཆེན་ཕུལ་གང་སྟེ། །ཉི་ ཚེ་ལ་ནི་དེ་ཡི་ཕྱེད།།སྒོག་སྐྱ་སྲང་གཅིག་བཏགས་པ་ནི། །

痰、呼吸不适、喉病，重症、痔疮、胃病，糖尿病、白癜风、难忍的传染病，肺病、浮肿和呃逆，以及疣、皮肤病都能消除。
胡椒半两制成糊状，涂抹在铁器上放置一夜，次日早晨与一掬水同服。一年内饮食起居随意。
细辛、独活、甘草、毕拔迦、婆罗、阿提婆罗、三果、羌活、檀香、姜黄、沉香、雄黄、莲花、乌巴拉、枳椇、达塔、马耳、无忧树、婆罗叶或精华，如同胡椒一样涂抹在铁器上等。能活百年，免于衰老和疾病。
一掬牛奶的精华药，用此涂抹铁器，比前述功效更胜，寿命也能增长一倍。
在檀香和紫檀的汁液中浸泡索玛拉扎，与蜂蜜、飞蓉、酥油、诃子和铁粉制成糊状，服用一年，能消除衰老和不适饮食所致的疾病。
凡是身体被可怕麻风病侵害者，服用索玛拉扎和黑芝麻一年，将如满月般光洁。
将无糠的索玛拉扎磨碎，与牛奶一起压制成酸奶，取其精华与蜂蜜制成糊状服用，之后饮用其乳清。麻风病导致的肢体损坏、鼻子脱落、手指脱落等，如同砍伐后的树木重新生长一样，必定会重新生长。
罗睺窃取甘露时，从割断的喉咙滴落在地上的甘露滴，变成了大蒜。因为是从阿修罗身上产生的，所以婆罗门不食用。因为直接来源于甘露，所以是最上等的精华。
寒冷季节也要服用大蒜，春季多食用以对治痰，夏季也要使用，秋季受风侵扰时食用。冬季要与油腻、清凉、甘甜的配料一起，佩戴花环装饰，与眷属一起服用。
春季时，将喜马拉雅产的大蒜去皮，晚上避开酒等。早晨用干净的布过滤其汁液，与三份发酵良好的酒混合，或与其他酒、芝麻油、自然发酵物或乳清混合，当时就要按量给病人服用。
分别用牛奶、酥油、骨髓和干燥地带的肉汤煮煮，根据病情服用。或者只服用药汁。首先含服一口量，能清洁咽喉。经常热敷能治疗疼痛。对呕吐昏厥病立即饮用冷水。
无疲劳且身体光泽稳固后给予剩余部分。为了去除热症，要用极凉的药涂抹，佩戴珍珠、龙脑香花环，使用带水滴的小扇子。大剂量为一捧，中等剂量为其一半。大蒜一两磨碎。

སྒོག་སྐྱ་སྲང་གཅིག་བཏགས་པ་ནི། །ཟས་དང་བཅས་པའང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞུ་ནས་སཱ་ལུ་རྙིང་པའི་ཆན། །དུང་དང་ཀུནྡ་ལྟར་དཀར་བ། །ཡུ་ཤ་འོ་མ་སྐམ་ས་ཡི། །ཤ་ཁུ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་བཟའ། །སྐམས་པར་གྱུར་ན་ཆང་དང་ནི། །ཆུར་སྦྱར་བ་ནི་ བླུད་པར་བྱ།།ཆང་མི་བཏུང་ན་རང་སྐྱུར་རམ། །རྒུན་འབྲུམ་ཆུ་ནི་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ཡི་ལྡེ་གུ་མར་དང་བཅས། །མར་ནི་སྣོད་དུ་གཟར་བུས་དཀྲུགས། །ཞག་བཅུ་གཞག་གམ་དེ་བཞིན་དུ། །ཞག་དང་མཉམ་སྦྱར་སྤྱད་པར་བྱ། །སྒོག་སྐྱ་ཤུན་པ་བཤུས་པའི་སྙིང་པོ་ནི། །བསྲེགས་ ཤ་དག་གམ་བཟའ་བ་སྣ་ཚོགས་སམ།།ཤ་བཏུབས་པའམ་མར་དང་ཚར་བཅས་བཟའ། །ཁ་ཟས་ཉུང་བ་ཅི་འདོད་སྤྱད་པར་བྱ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་མ་གཏོགས་པ། །ནད་གཞི་མ་ལུས་ལྡན་པར་འགྱུར་བའམ། །རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་དང་ནི་ལྡན་གྱུར་ལ། །སྒོག་པ་ལས་ལྷག་ གཞན་སྨན་ཡོད་མ་ཡིན།།ཆུ་དང་བུ་རམ་འོ་མ་སྲེད། །ཤ་ཆང་སྐྱུར་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། །མ་ཞུ་བ་ནི་སྤོང་མི་ནུས། །སྒོག་སྐྱ་ངེས་པར་གནོད་པ་སྐྱེད། །མཁྲིས་པ་ལྡང་བའི་འཇིགས་པ་ཡི། །ཐ་མར་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་། །དེ་ལྟར་བཅུད་ལེན་ཡོན་ཏན་ནི། །ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར།།སོས་ཀའི་ཚ་བས་གདུངས་དྲགས་ལས། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ་ལྟར་འཛག་གང་། །གསེར་སོགས་འབྱུང་ཁུངས་དྲུག་གི་བཅུད། །དེ་ནི་བྲག་ཞུན་ཞེས་བྱར་བཤད། །དེ་ནི་ཀུན་ཀྱང་ཁ་ཞིང་ཚ། །ཤས་ཆེར་མེ་དྲོད་ཞུ་རྗེས་ཚ། །གཅོད་པར་བྱེད་དེ་དེ་ ལས་ནི།།ལྕགས་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས། །བ་གཅིན་དྲི་བྲོ་གནག་པ་དང་། །གུ་གུལ་འདྲ་ཞིང་གསེག་མ་མེད། །སྤྱི་བག་སྣུམ་ཞིང་སྐྱུར་བ་དང་། །བསྐ་ཞིང་འཇམ་ལ་ལྕི་བ་ཡི། །བྲག་ཞུན་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ནད་དང་ནད་པ་རྗེས་མཐུན་པར། །སྨན་དང་བྲག་ཞུན་ ཆ་མཉམ་བྱས།།ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ། །དང་པོར་ཆུ་ནི་ཉི་ཚེས་བཀྲུ། །དེ་འོག་བསྐམས་ལ་བསྐོལ་དང་བསྲེ། །བྲག་ཞུན་སྨན་དང་མཉམ་བྱས་ལ། །བརྒྱད་ཆའི་ནང་དུ་བསྐོལ་བར་བྱ། །ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་བཙགས་པ། །དྲོ་འཇམ་ནང་དུ་བྲག་ཞུན་གཞུག་།དེ་དང་འདྲེས་ གྱུར་བསྐམས་ནས་ནི།།སྨན་ཆུའི་ནང་དུ་སླར་ཡང་གཞུག་།དེ་ལྟར་རང་རང་སྨན་འཕྲོད་ནི། །བསྐོལ་བའི་ཁུ་བར་ལན་བདུན་སྦངས། །དེ་ནས་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་གྱིས། །སྣུམ་ཆོས་བྱས་ནས་སྦྱར་བྱས་ཏེ། །འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་དང་། །ཤིང་མངར་པ་ཏོ་ལའི་ཁུ་བ། །བྲག་ ཞུན་དག་ནི་རེ་རེ་ཡང་།།ཞག་གསུམ་བར་དུ་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ནས་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། །དུས་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་བྲག་ཞུན་མི་རྣམས་ལ། །ཤིན་ཏུ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་མ་ལུས་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །འཕྲལ་དུ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ།

称取一两大蒜，应与食物一起服用。消化后，取陈年稻米饭，如同海螺和茉莉花般洁白，与羊肉汤、牛奶、干肉汤一起食用。
如果干燥，应饮用酒与水的调和物。如不饮酒，则应饮用醋或葡萄汁。其药膏与酥油一起，用勺子在容器中搅拌酥油。
放置十天，或者同样地，按天数配合使用。大蒜去皮后的精华，可与烤肉或各种食物，或切碎的肉，或与酥油和盐一起食用。可随意食用少量食物。
除了血病和胆病之外，对于所有疾病，或者单纯的风病，没有比大蒜更好的药物。
对于喜欢水、糖、牛奶，不喜欢肉、酒、酸味，且不能消化的人，大蒜必定会产生危害。
因担心胆病发作，最后应服用温和泻药。这样就能获得完整的精华采集功效。
由于春季炎热过度，如同阿魏汁液般流出的，含有金等六种矿物精华的，称为岩蜜。
它们都具有苦味和热性，多数在消化后有热性，具有切断作用，其中以铁生成的最为推崇。
具有牛尿般的香气、黑色，像安息香一样无杂质，整体油润、酸涩，苦涩柔滑而沉重的岩蜜是最好的。
根据病情和病人的情况，将药物和岩蜜等量，在铁器中调配。
首先仅用水清洗，之后晒干后与煎煮液混合。将岩蜜与药物等量，煮至八分之一。
将剩余八分之一的汁液过滤后，在温热时加入岩蜜。与之混合后晒干，再次放入药液中。
如此，各自相应的药物，在煎煮液中净化七次。然后用苦参药油进行油治疗后调配。
与三果汤和甘草、胡黄连的汁液，岩蜜各自连续服用三天。
之后，根据时间配合服用。这样使用岩蜜对人们非常有益。能生长一切功德，且不会立即产生危害。

།ཞག་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ ཕྲག་གསུམ་དང་།།ཕྲག་བདུན་ཞོ་གཉིས་སྲང་ཕྱེད་གཅིག་།དམན་དང་བར་མ་ཆེན་པོ་ཡི། །བྲག་ཞུན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར། །ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བྱས་ལ། །བྲག་ཞུན་སྦྱང་བ་གཏང་བར་བྱ། །ཟངས་དང་ལྕགས་དང་དངུལ་དང་གསེར། །ཀུན་དང་ཡང་ན་རེ་རེར་སྦྱར། །འོ་མ་དང་ནི་ ནི་ལྷན་ཅིག་གཏང་།།བཅུད་ལེན་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །རྒྱ་སྲན་མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། །ཕུག་རོན་ཤ་ནི་རྟག་ཏུ་སྤང་། །གང་ཞིག་བྲག་ཞུན་གྱིས་ནི་མངོན་སུམ་དུ། །མ་བསལ་ནད་ནི་ས་སྟེང་ཡོད་མ་ཡིན། །དུས་སུ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྟེན་གྱུར་ན། །ནད་མེད་ ཉམས་སྟོབས་རྒྱ་ཆེན་སྐྱེད་པར་བྱེད།།ཁང་པར་གནས་པའི་ཁོམ་ལྡན་ཅན། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་ལྡན་ལ་ཕན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་དེ་རྣམས་ལ། །ཉི་མ་རླུང་གི་ཚེ་ན་བསྟེན། །རླུང་དང་ཉི་ཚན་བཅས་སྦྱོར་བ། །བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་མེད་ན་ཡང་། །གང་ཞིག་ལུས་ལ་མི་གནོད་པ། ། མཆོག་ཏུ་དེ་ནི་བཤད་པར་བྱ། །ཆུ་གྲང་འོ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། །མར་ནི་རེ་རེ་གཉིས་གཉིས་དང་། །གསུམ་མམ་ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི། །ཟས་སྔར་འཐུངས་ན་རྒས་སྲ་བྱེད། །བུ་རམ་སྦྲང་རྩི་བཅའ་སྒ་དང་། །པི་པི་ལིང་ངམ་རྒྱམ་ཚ་དང་། ། རུ་ར་ནི་གཉིས་གཉིས་དག་།རྟག ཟོས་བདེ་ཞིང་ལོ་བརྒྱར་འཚོ།། རུ་ར་ནི་མར་ནང་བསྲེས། །བཟའ་ཞིང་མར་དེ་འཐུངས་ན་ནི། །རྒས་སྲ་ལུས་ནི་ཡུན་རིང་གནས། །སྟོབས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་འགྱུར་ཏེ། །ཇི་ལྟར་དམ་པ་བྱས་གཟོ་བ། །ལན་ཅིག་ཕན་འདོགས་ཇི་ལྟ་བཞིན། །སྐྱུ་རུ་ར་ཁུ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་ར་མར་ དང་ལྡེ་གུ་བྱས།།བསྟེན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ཟ་བའི་མི། །རྒས་པའི་གནོད་པ་འཇིག་འགྱུར་ཏེ། །ཉིས་བསྲུང་བསྟན་བཅོས་རྒྱ་ཆེན་མཚུངས། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བྱི་དང་ཀ་། ས་ན་ཡི་སྙིང་པོའི་ཕྱེ། །ལྕགས་ཕྱེ་ཏིལ་མར་སྦྲང་རྩི་ཡི། །མར་བཅས་ལྡེ་གུ་བསྟེན་ན་ནི། །ན་ཚོད་མཛེས་པ་མ་ཉམས་ འགྱུར།།ལྕགས་ཕྱེ་བྱི་དང་ཀ་ཡི་ཕྱེ་མ་དང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་ལ་ལོ་གཅིག་ཙམ། ། ས་ན་ཡི་ཟ་མ་ཏོག་ནང་གཞུག་།བསྟེན་ན་སྟོབས་ལྡན་ཚེ་རིང་སྐྲ་གནག་འགྱུར། །བྱི་དང་ག་དང་གོ་བྱེ་བཅའ་སྒ་རྣམས། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་གང་གིས་ཟོས། །རྒས་པའི་ཆུ་བོ་ནད་ ཀྱི་རྦ་རླབས་ཅན།།ན་ཚོད་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་བརྒལ་འགྱུར། །སེང་ལྡེང་ཨ་ས་ན་ཡི་ཁུ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་བ། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྟེན་པའི་མི་རྣམས་ནི། །ཚེ་རིང་འགྱུར་བ་འདི་ལས་ངོ་མཚར་མེད། །ཛི་བ་ཀ་ཡི་ཁུ་བ་སོར་མོར་ཆགས། །ཁ་ར་སྦྲང་ རྩི་མར་དང་འབྲས་བུ་གསུམ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བསྟེན་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྒས་དང་ནད་ནི་ངེས་པར་བཟློག་པར་འགྱུར། །བ་སྤྲུ་བ་ནི་སར་བ་སྲང་ཕྱེད་དང་། །འོ་མར་བཏགས་པ་ཟླ་ཕྱེད་ཟླ་བ་གཉིས། །ཟླ་དྲུག་ལོ་གཅིག་བར་དུ་འཐུངས་ན་ནི། །རྒས་ཤིང་རྙིང་པའང་སླར་ནི་གཞོན་པར་ འགྱུར།།མུར་བ་ཨང་ཤུ་མ་ཏི་བྲི་ཧ་ཏི། །བ་ལ་པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་པ་ཏ་དང་། ། ས་ན་དང་ཐལ་ཏྲེས་ཨ་ཀ་རུ། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་ཙནྡན་རེ་རེ་ཡིས། །ཆོ་གའང་བ་སྤྲུ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཉེའུ་ཤིང་ལྡེ་གུ་ཁུ་བར་བསྐོལ་བ་དང་། །ཞུན་མར་ཁ་རར་བཅས་པ་ཟ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་འཚོ་བའི་ ལམ་དུ་ཞུགས་གྱུར་ཚེ།།ནད་ཀྱི་རྐུན་པོས་ཆོམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

七天一周期三周期，七周期二两半两，下等中等和上等，岩酥依次而配制。身体要善加净化，岩酥净化当施用。铜和铁以及银金，或与一切或一一相配。与牛奶一同服用，即可迅速成就长寿果。
豆类野芥菜茄子和，鸽子肉类常当避。任何岩酥所未能，明显祛除之疾病，世间实不复存在。若能依时如法用，无病增长大力量。
居住房中闲暇者，具足圆满者有益。除此之外诸人等，日晒风时方可用。风与日晒相结合，即使无有安乐受，于身无有危害者，此为最胜当宣说。
冷水牛奶及蜂蜜，酥油一一或二二，或三或者一切皆，食前饮用延年寿。糖蜜生姜及胡椒，或用岩盐与诃子，二二常服得安乐，可活百年寿。
诃子调和酥油中，食用并饮此酥油，延年益寿身久住，增长力量而转变。如同善士知恩报，一次施恩亦如是。
诃子汁液蜂蜜和，糖与酥油作糊剂，服用适宜饮食者，能破衰老诸危害。如同二护大论典。
诃子毕达迦，娑那心要粉，铁粉芝麻油，蜂蜜酥油和，制成糊剂用，容颜美丽永不衰。
铁粉毕达迦粉末和，酥油蜂蜜调和已，约一年许时间中，置于娑那容器内，服用力大寿长发黑变。
毕达迦与戈比生姜等，酥油蜂蜜具足者食用，衰老江河病浪涌，具寿丈夫能度越。
紫檀阿萨那汁液和，三果蜂蜜酥油配，如法服用诸人等，长寿此事不稀奇。
吉婆迦汁指凝结，糖蜜酥油三果等，若善士能善服用，定能退却老与病。
婆萨婆半两量，牛奶研磨半月月，二月六月或一年，饮用老者返童颜。
慕尔瓦昂舒玛蒂勃利哈蒂，婆罗布舍勒则当帕塔和，娑那及蒺藜阿迦嚧，毕利扬古与旃檀一一者，其法亦与婆萨婆相同。
小树糊剂煎汁和，酥油糖具足食者，若入养生之道时，不为病贼所侵害。

། ཤྭ་གནྡྷ་འོ་མར་བཅས་པ་ནི། །མར་རམ་ཏིལ་མར་ཆུ་དྲོན་སྦྱར་བ་དང་། །ཟླ་ཕྱེད་བསྟེན་ན་ཉམ་ཆུང་ལུས་རྒྱས་ཤིང་། །ཇི་ལྟར་ལོ་ཏོག་གཞོན་ལ་ཆར་བབ་མཚུངས། །ཉིན་རེ་ཏིལ་ནག་སྲང་ནི་རེ་རེ་དག་།ཟོས་པའི་ རྗེས་ལ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་གྱུར་ན།།ལུས་ནི་ཤས་ཆེར་རྒྱས་པ་ཉིད་འགྱུར་ཞིང་། །འཆི་བའི་བར་དུ་སོ་ནི་བརྟན་པར་འགྱུར། །གཟེ་མ་སླེ་ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་མཉམ་ལྡེ་གུ་ཟོས། །རོ་ཙ་ལུས་བརྟན་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི། །ལོ་བརྒྱ་འཚོ་ཞིང་སྐྲ་ནི་ནག་པོར་འགྱུར། །ཏིལ་ ནག་ཨ་རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར།།བ་རུ་ར་དང་བཅས་པ་བརྡུངས་ནས་བསྟེན། །མི་དེ་རྨ་བྱ་བཞིན་དུ་མདངས་ལྡན་ཞིང་། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །བྲག་ཞུན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་བྱི་དང་ག་། རུ་ར་དང་ལྕགས་ཕྱེ་དངུལ་ཆུ་དང་། །ཏ་བྱ་བསྟེན་ན་ལུས་ཟུངས་རྫོགས་འགྱུར་ཏེ། །ཡར་ ངོ་ཟླ་ཕྱེད་རྫོགས་པའི་ཟླ་བ་འདྲ།།གང་ཞིག་བྲིང་ག་ར་ཛའི་ཁུ་བ་ཟླ་བ་གཅིག་།ཉིན་རེ་རྒྱུན་དུ་བསྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། །འོ་མ་འཐུངས་ཏེ་སྟོབས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལྡན། །ལོ་བརྒྱར་འཚོ་བ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཤུ་དག་ཀྱང་ནི་ཟླ་བ་གཅིག་བསྟེན་ཞིང་། །འོ་མའམ་མར་རམ་ཏིལ་ མར་བཅས་པ་བསྟེན།།གདོན་གྱིས་མི་ཚུགས་པ་ཡི་ལུས་འགྱུར་ཞིང་། །ཡིད་གཞུངས་ཚིག་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར། །མ་དུ་ཀ་པ་རྞི་ཡི་མར་དང་བརྔོས། །ཟླ་གཅིག་བར་དུ་ཟས་མ་ཟོས་པར་བསྟེན། །གཟུགས་ནི་རྒྱ་ཆེར་འཚོ་ཞིང་སྤོབས་པ་ཆེ། །གཞོན་ཞིང་མདངས་ལྡན་ཡོན་ ཏན་ལྡན་པར་འགྱུར།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཙང་གི་རི་དང་ནི། །ལྕགས་ཕྱེ་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་ལས་བྱས་ཤིང་། །ཀོ་ཤ་ད་ཀའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས། །རི་ལུ་སུམ་བརྒྱ་བྱས་ནས་རི་ལུ་དེ། །གྲིབ་མར་བསྐམས་ཏེ་རིམ་གྱིས་མ་ལུས་པར། །བཀྲུ་སྨན་བྱ་ཞིང་ ཐུག་སླའི་རིམ་པ་དང་།།ཐུག་སྐ་གར་པོ་ཤ་ཁུ་འབྲས་ཆན་དང་། །མར་ལ་བསྟེན་ཞིང་ཟླ་གཅིག་ལུས་བསྡམས་ལ། །ཟླ་གཅིག་འདས་ནས་རང་དགའ་ཉིད་དུ་སྤྱད། །འབད་པས་དུས་ཀུན་ཏུ་ནི་མ་ཞུ་སྤང་། །ལོ་གཅིག་བར་དུ་སྦྱོར་བ་འདི་བསྟེན་ན། །གང་ཞིག་གསོ་དཀའི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པའང་། ། ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེ་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་རྫོགས། །ལུས་རྒྱས་འཇམ་ཞིང་མིག་དང་རྣ་བ་གསལ། །གཞོན་པ་ཉིད་དང་ལོ་ནི་ལྔ་བརྒྱར་འཚོ། །སེང་ལྡེང་ཤིར་ཤ་བ་དང་ཨ་ས་ན། །རྨ་བྱ་ཨ་རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །གོ་བྱེ་བྱི་དང་ག་བཏགས་ཆུ་འགྱུར་ནི། །བཅོ་བརྒྱད་ནང་བསྐོལ་ལྕགས་ཀྱི་དུམ་བུ་གཞུག་། ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་ཞག་གསུམ་ཉི་མ་ཡི། །འོད་ཀྱིས་བསྲོས་ལ་དེ་རྗེས་མེ་ལ་ནི། །ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞིང་པར་བྱས་ཏེ་བསྐོལ། །དེ་བཙགས་ཁུ་བ་ཆ་གཅིག་འོ་མ་ནི། །ཆ་གཅིག་དེ་བཞིན་གསོ་མའི་ཁུ་བ་གཅིག་།ཉེའུ་ཤིང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཆ་གསུམ་དང་། །འདིར་ནི་མར་སར་ཆ་ནི་བཞི དང་སྦྱར།།འདི་དག་གཅིག་ཏུ་ལྕགས་ནག་སྣོད་དུ་བསྐོལ། །ཁར་རྡུལ་མེད་དེ་བཞིན་སྦྲང་རྩི་དང་། །དེ་བཞིན་མར་དང་བསྲེས་པར་གྱུར་པ་དང་། །འཕྲོད་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་དང་སྤྱོད་ལམ་བཅས། །སྲང་རེ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་གྱུར་ན་ནི། །དཔལ་དང་ལྡན་ཞིང་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། ། ནགས་ཀྱི་མ་ཧེ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་ལྡན་ཞིང་། །རྟ་ལྟར་ན་མགྱོགས་ལ་ལུས་ནི་བརྟན་པ་དང་། །སྐྲ་ནི་བུང་བའི་མདོག་ལྟར་གནག་པ་དང་། །ཁ་ནི་དྲི་ཞིམ་བུད་མེད་མང་བསྟེན་ནུས། །ཚིག་གསལ་ཡིད་གཞུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། །ཟླ་གཅིག་བསྟེན་ན་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ཡིན། །དེ་ནི་མི ཡི་སེང་གེའམ་མེའམ་ནི།།བཙོ་མ་གསེར་གྱི་མདོག་འདྲའི་ལུས་འཛིན་འགྱུར། །མི་ཡི་སེང་གེའི་སྦྱོར་བ་འདི། །

将白术与牛奶一起，用酥油或芝麻油和温水调制，服用半月，可使瘦弱的身体丰满，如同雨水滋润幼苗一般。
每日食用一两黑芝麻，之后饮用冷水，身体会变得更加丰满，直至死亡牙齿都会坚固。
将茅根、三棱草、余甘子的粉末，与等量的酥油和蜂蜜调制成膏服用，能增强性功能，强健体魄，消除疾病痛苦，可活百岁且头发乌黑。
将黑芝麻、诃子、余甘子和毗黎勒果捣碎服用，此人将如孔雀般光彩照人，获得令人愉悦的快乐。
岩蜜、酥油、蜂蜜、胡椒、诃子、铁粉、水银和胡椒根服用后，身体机能会完善，如同上弦月圆满。
若有人连续一个月每日服用补骨脂的汁液，并饮用牛奶，将获得力量和精进，可活百岁。
服用白芷一个月，配以牛奶或酥油或芝麻油，身体将不受鬼魅侵扰，心志坚定，言语清晰。
将甜瓜藤与酥油煮熟，一个月内不食其他食物而服用，身体将茁壮成长，充满自信，年轻有光泽且具德行。
取三果（诃子、余甘子、毗黎勒）和茜草根及铁粉各五十两，用枸杞汁研磨，制成三百丸，在阴凉处晒干。
逐步服完全部药丸，同时服用泻药，依次食用稀粥、浓粥、肉汤、米饭和酥油，一个月内节制饮食。
一个月后可随意饮食，但要始终注意避免消化不良。若坚持此法一年，即使难治之病缠身者，也会变得体力强健，完成男子汉大业。
身体丰满柔软，眼耳明亮，保持年轻且可活五百岁。
紫檀、合欢、无忧树、孔雀、诃子、余甘子、牛膝、胡椒磨粉，加入十八倍水煮沸，放入铁块。
放入铁器中，在阳光下晒三天，然后用火煮，将铁磨成细粉煮沸。
过滤后取汁液一份，牛奶一份，同样取新鲜汁液一份，竹汁三份，此处加入新鲜酥油四份混合。
将这些放在铁器中一起煮沸，加入矿物质、蜂蜜、酥油混合，配合适宜的饮食起居，若每日固定服用一两。
将获得吉祥，消除过失，如同森林中的野牛般强壮，像马一样行动敏捷且身体坚实，头发如蜜蜂般乌黑。
口中芬芳，能与众多女子交合，言语清晰，心志坚定，圆满具足，服用一月则具大热力。
此人将如人中狮子或如火焰，或获得如精炼黄金色般的身体。这就是人中狮子之配方。

།མི་ཡི་སེང་གེའི་སྦྱོར་བ་འདི། །ཟོས་ན་ནད་ཀྱིས་མི་ཉེན་ཏེ། །འཁོར་ལོ་འབར་བའི་ལག་པ་ཡིས། །ལྷ་མིན་ཚོགས་ནི་འཇིགས་དང་འདྲ། །བྲིང་ག་ར་ཛའི་མྱུ་གུའི་ཆོ་ག་འདིས། །བརྡོས་ཤིང་མར་ བཅས་ཟོས་ལ་བསྡམས་དང་བཅས།།ལྟོ་སྦྱངས་པ་ལ་ཨ་ས་ནའི་ཁུ་བ། །འོ་མ་འཐུངས་ཤིང་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད། །ཟླ་གཅིག་བར་དུ་བསྟེན་པར་གྱུར་ན་ནི། །བདེ་ཞིང་ལོ་ནི་ཉིས་བརྒྱའི་བར་དུ་འཚོ། །ལན་ཅིག་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཟིན་གྱུར་ཞིང་། །དྲན་དང་དབང་པོ་ཉམས་པ་མེད་ པར་འགྱུར།།གང་ཞིག་སྦྱོར་བ་འདི་ཡིས་ནི། །ཏིལ་མར་བསྟེན་པར་བྱེད་པ་དག་།དེ་ཡིས་ཡོན་ཏན་དེ་ཐོབ་ཅིང་། །ལུས་ནི་ནག་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་དུས་དང་རྗེས་མཐུན་ཞིང་། །བསྟེན་ནུས་འབྲས་བུར་བཅས་པ་བཤད་པ་ཡིན། །གཞན་དག་ཕན་ཡོན་བཅས་ པ་ཡོད་མོད་ཀྱིས།།རྙེད་པར་དཀའ་བས་བདག་གིས་མ་བཤད་དོ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ལས། །ཉམས་པས་གལ་ཏེ་ནད་སྐྱེ་ན། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དེ་སྤངས་ནས་ནི། །དེ་ཡི་སྨན་ནི་ཇི་བཞིན་བྱ། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཁྲོ་བ་མེད། །དབང་པོ་བསྡམས་ཤིང་བདག་ཉིད་ཐུལ། ། ཞི་ཞིང་དམ་པའི་སྤྱོད་ལ་དགའ། །རྟག་ཏུ་བཅུད་ལེན་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཡོན་ཏན་འདི་དག་ལྡན་གྱུར་པས། །གང་ཞིག་བཅུད་ལེན་བསྟེན་གྱུར་པ། །དེ་ནི་དགའ་ཞིང་ཚེ་རིང་ལ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ། །སྤྱོད་པ་བསྟན་བཅོས་རྗེས་འཇུག་ཅིང་། །གམ་ན་གནས པའི་སེམས་དང་མཐུན།།དོན་ལ་བློ་ནི་མ་འཁྲུགས་པ། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པའོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས། །རྒས་པ་གསོ་བའི་ཡན་ལག་ རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རོ་ཙ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

人中狮子的这个配方，服用后不会受到疾病威胁，如同手持燃烧法轮，令非天众感到恐惧。
用此青蒿芽的仪轨，配以酥油服用并且节制，空腹时饮用阿萨那树汁，饮用牛奶并进食。
若坚持服用一个月，安乐且能活到二百岁，一次所说的话语也能记住，记忆和感官功能不会衰退。
若有人以此配方，服用芝麻油者，虽能获得这些功德，但身体会变成黑色。
精华补剂要随时宜服用，能服用者会获得功效，其他虽有诸多利益，因难以获得故我未说。
若因违背精华补剂仪轨，而生病时，应当停止服用精华补剂，依照其对应的药方治疗。
说实语且无嗔怒，约束诸根自我调伏，安详喜好圣贤行为，这便是常服精华补剂。
具足这些功德者，若服用精华补剂，则欢喜且长寿，今生来世皆安乐。
行为遵循医论，随顺身边人心意，对事理心不迷乱，精华补剂即圆满。
此为《医论八支心要》后篇第三十九章。
《医论八支心要》治疗衰老篇完。
下面讲解治疗性功能的章节。

།སྐྱེས་བུས་རྟག་ཏུ་ཡུལ་བསྟེན་པས། །རོ་ཙ་བར་ནི་འདོད་བྱ་སྟེ། །དགའ་དང་བརྟ་དང་བུ་རྒྱུད་ནི། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་དེ་ལ་གནས། །བུ་ཚའི་རྒྱུད་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །འཕྲལ་དུ་ཡང་དག་དཀའ་བྱེད གང་།།གང་གིས་རྟ་ལྟར་རབ་སྟོབས་ལྡན། །བུད་མེད་ལ་ནི་ཐོགས་མེད་འགྲོ། །བུད་མེད་ལ་རབ་ཆགས་འགྱུར་བ། །གང་དང་གང་གིས་འཕེལ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་རོ་ཙ་བྱེད་པ་སྟེ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་སྐྱེད་པའི་མཆོག་།ཆོས་དང་གྲགས་དང་ཚེ་རིང་དང་། །འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀའི་ བཅུད་ལེན་འགྱུར།།གཅིག་ཏུ་སྐྱོན་ནི་མེད་པ་ཡི། །ཚངས་པར་སྤྱོ་ལ་བདག་ཡི་རང་། །སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉོན་མོངས་པས། །གནོད་པར་གྱུར་པའི་ནད་བུ་ཅན། །ལུས་མི་ཟད་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །རོ་ཙའི་ཆོ་ག་བརྗོད་པ་ཡིན། །ནད་མེད་ལང་ཚོ་ལྡན་པ་ དག་།རོ་ཙ་བ་ནི་སྟེན་བྱེད་པ། །དུས་ཚིགས་ཀུན་ལ་ཉིན་རེ་ཞིང་། །ཉལ་པོ་བྱ་བ་དགག་པ་མེད། །དེ་ནས་སྣུམ་གྱུར་སྦྱང་བྱས་པ། །ནི་རུ་ཧ་དང་འཇམ་རྩིར་བཅས། །མར་དང་ཏིལ་མར་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཤ་ཁུ་འོ་མ་ཁ་རར་བཅས། །འོ་མ་ཤ་དང་ཤ་ཁུ་བཟའ། །སྦྱོར་བ་ཤེས་པས དང་པོར་གཏད།།དེ་ནས་རོ་ཙ་བྱེད་སྦྱོར་བ། །ཁུ་བ་བུ་ཚ་འཕེལ་བྱེད་བྱ། །མེ་ཏོག་དྲི་མནམ་གྲིབ་མ་མེད། །འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཤིང་། །ཡལ་ག་གཅིག་པའི་ཤིང་གཅིག་བཞིན། །བུད་མེད་མེད་མི་དེ་དང་འདྲ། །གོམ་འགྲོས་འཁྱོར་ཞིང་ཚིག་མི་གསལ། ། རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང་། །བཞིན་རས་སྣབས་ཀྱིས་གོས་པ་ཡང་། །སྙིང་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །རེག་པ་དང་ནི་མཐོང་སྩོགས་ལ། །བུ་མཉམ་བདེ་བ་ཡོད་མིན་ན། །གང་ཞིག་ཆོས་དང་གྲགས་པར་ལྡན། །ང་རྒྱལ་རིགས་འཕེལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ལུས་སྦྱང་བྱས་ཏེ་ཅི་ནུས་པར། ། རོ་ཙའི་སྦྱོར་བ་བརྩམ་པར་བྱ། །འདམ་བུ་གུང་ཤིང་འཇག་མ་སོགས། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་བི་ད་རི། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། །བ་ལ་འཚོ་བྱེད་ཟངས་རྩིབ། །རམ་ཉེ་བ་གཉིས་མེད་གཉིས། །ཉེའུ་ཤིང་པརྞ་རྣམ་གཉིས་དང་། ། ཤྭ་གནྡྷ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ། ། ཏི་བ་ལ་བ་སྤྲུ་བ། །བི ད་རི་ཏི་བ་ཡ་སྱེ།།ར་སྣ་གཟེ་མ་ཛི་བན་ཏི། །ཤིང་མངར་ས་ལ་པརྞི་རྣམས། །རེ་རེའང་སྲང་ནི་གསུམ་གསུམ་ཆ། །མོན་སྲན་གྲེའུ་བྲེ་བཞི་དང་། །ཆུ་བྲེ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ནང་བསྐོལ། །ཁུ་བ་བྲེ་བཞི་ལུས་པ་རུ། །མར་བྲེ་བཞི་དང་བིད་རི། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་བུ་རམ་ཤིང་། །བྲེ་ནི་བཞི་བཞི་གཞུག་ པར་བྱ།།འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། །བིར་ཁ་སྲལ་རམ་ཉེ་གཉིས། །ཤིང་མངར་ཕལ་གུ་པི་པི་ལིང་། །རྒུན་འབྲུམ་འབྲ་གོ་བི་ད་རི། །མ་དུ་ཀ་དང་ཉེའུ་ཤིང་པ། །འདི་དག་བཏགས་ཏེ་བཅུག་ནས་ནི། །དེ་བསྐོལ་བཙགས་པའི་ནང་དུ་ནི། །ཀ་ར་དཀར་པོ་སྨིག་རྐང་ནི། །སྨན་ནི་བྲེ་རེ་གཞུག་པ་ དང་།།པི་པི་ལིང་ནི་སྲང་བཞི་དང་། །ན་ལེ་ཤམ་ནི་སྲང་གཅིག་དང་། །ཤིང་ཚ་སུག་སྨེལ་གེ་སར་རྣམས། །རེ་རེ་སྲད་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་ཕྱེ། །སྦྲང་རྩི་སྲད་ནི་བཅུ་དྲུག་སྦྱར། །དེ་ལས་ཉིན་རེ་སྲང་རེ་བཟའ། །འོ་མ་དང་ནི་ཤ་ཁུ་བཏུང་། །དེས་ནི་རྟ་ལྟར་སྤྱོད་གྱུར་ཅིང་། །མཆིལ་པ་ལྟ་བུར་འདོད་ པ་སྤྱོད།།བིད་རི་དང་པི་པི་ལིང་། །ཤ་ལི་འབྲས་རྩ་པི་ཡ་ལི། །ཁ་སྲལ་ཕྱེ་མ་ཕུལ་རེ་དང་། །དེ་བཞིན་སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་དང་། །ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་སྲང་ལྔ་བཅུ། །མར་སར་སྲང་ནི་བཅུ་དྲུག་སྦྱར། །དེ་ལས་ཞོ་ནི་གཉིས་གཉིས་བཟའ། །བུད་མེད་བརྒྱ་ལ་སྤྱོད་པར་ནུས། །ཁྲ་སྲལ་ཕྲེའུ་ཞོ་ འམ་ནི།།མ་ཤ་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས། །མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་དག་།ཟོས་ལ་བ་སར་འོ་མ་བཏུང་། །མཚན་མོ་ཐོག་ཐག་གཉིད་མ་ལོག་།དུབ་པ་མེད་པར་ཉལ་པོ་སྤྱོད། །

人应当经常依止地方，应当追求壮阳之事，喜乐、稳固和子嗣，具有功德者住于彼处。
能生子嗣后代，当下能行难行事，如同骏马具大力，于女人中无阻行。
于女人生大贪著，以何因缘得增长，此即是为壮阳法，亦是增长身力之最胜。
法、名声、长寿及，两世受用皆成就，唯一无有过患之，梵行我深生欢喜。
心力微弱烦恼故，为病所害多病者，为护身体不衰竭，故说壮阳之仪轨。
无病具青春者，若欲行壮阳法，于一切季节每日，行房事无所禁。
此后成油性已净，配合灌肠和软膏，酥油、芝麻油、蜂蜜，肉汤、牛奶和糖。
饮食牛奶、肉和肉汤，知晓配方者首先施行，此后壮阳之配方，增长精液子嗣。
无花香无阴影，已成无果之树木，如同独枝之一树，无女人者亦如是。
步履不稳语不清，如被尘土所覆盖，面容为涕泪沾染，然能令心生欢喜。
于触摸及见等事，若无如子般快乐，何人具法及名声，何须说增长种姓傲慢。
净身已后随所能，当开始壮阳配方，芦苇、弓木、芦草等，水晶草及毕达利。
刺果根及，巴拉、养生、铜肋，两种染料草、无二，小树、两种帕尔那。
舍甘陀、卡萨拉、细草，提巴拉巴、斯普巴，毕达利提巴雅谢，惹纳、泽玛、吉万提。
甘草、萨拉帕尔尼等，各取三两重，豆类四升，水三十二升中煮。
留取四升汁，酥油四升及毕达利，訶子及甘蔗，各加四升。
牛奶为酥油四倍，毕尔、卡萨拉、两种染料草，甘草、帕尔古、胡椒，葡萄、阿勒、毕达利。
末度卡及小树叶，此等研磨后加入，煮沸过滤其中加，白糖、芦根各一升。
胡椒四两及，那黎衫一两，桂皮、肉豆蔻、格萨尔等，各半两研磨，蜂蜜十六两调配。
每日服用一两，饮用牛奶和肉汤，由此如马般行事，如唾液般行欲事。
毕达利及胡椒，舍利稻根、比雅利，卡萨拉粉各一捧，如是蜂蜜八两及，糖粉五十两，新鲜酥油十六两调配。
每次食用二两，能与百女行欲事，卡萨拉细草酸奶或，绿豆牛奶煮后冷却。
配以酥油及蜂蜜，食用后饮牛奶，整夜不得入睡眠，无疲倦行房事。

མཚན་མོ་ཐོག་ཐག་གཉིད་མ་ལོག་།དུབ་པ་མེད་པར་ཉལ་པོ་སྤྱོད། །ར་ཐུག་རླིག་པ་འོ་མར་བཙོས། །ཏིལ་དང་ལན་མང་བསྲེས་པ་དང་། །ཁ་རར་བཅས་ཟོས་གང་ཡིན་དེ། །བུད་མེད་ བརྒྱ་ལའང་གསར་སྙམ་སེམས།།བིད་རི་ཡི་ཕྱེ་མ་ནི། །རང་གི་ཁུ་བར་ལན་མང་སྦངས། །ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་བཅས་བལྡགས་ན། །བུད་མེད་བཅུ་ལ་སྤྱོད་པར་ནུས། །པི་ལིང་སྐྱུ་རུ་ར་ཡི་ཕྱེ། །རང་གི་ཁུ་བར་ལེགས་པར་སྦངས། །ཤ་ཁ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཟོས་རྗེས་འོ་མ་འཐུངས་པ་གང་། །མི་དེ་ བརྒྱད་ཅུ་ལོན་ན་ཡང་།།ལང་ཚོར་གནས་ཤིང་འདོད་སྤྱོད་ནུས། །ཤིང་མདར་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་དང་། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་དེ་མཉམ་པ། །ཟོས་རྗེས་འོ་མ་འཐུངས་གྱུར་ན། །མི་དེ་རྟག་ཏུ་འདོད་སྤྱོད་ནུས། །ཀར་ཀ་ཏ་ཡི་སྲིང་གི་ཕྱེ། །འོ་མར་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་པ་དང་། །ཁ་ར་འོ་མ་མར་བཅས་པའི། །ཟས་ཟོས་བུད་མེད་ ལ་ཕོད་འགྱུར།།པ་ཡ་སྱ་དང་འོ་མ་བསྐོལ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བཅས་ཟ་ཞིང་། །བ་ནི་ཡར་མའི་འོ་མ་འཐུང་། །དེ་ཡི་ས་བོན་ཟད་མི་ཤེས། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་བུ་རམ་གྱི། །ས་བོན་ཕྱེ་མ་ཁ་རར་བཅས། །འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་བཏུང་ན། །ལུག་བོང་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པར་འགྱུར། །ུ་ཙ་ད་ཡི་ཕྱེ་མ་ དང་།།ཉེའུ་ཤིང་སྦྱར་བའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞོ་སྤྲིས་ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་བའི། །ཚགས་ཀྱིས་བཙགས་པ་ཟོས་ནས་ནི། །ཁ་ར་དྲུག་ཅུའི་འབྲས་ཆན་ཟོས། །རྒན་པོའང་གཞོན་ནུ་བཞིན་དུ་སྤྱོད། །གཟེ་མ་མ་ཤ་ཨ་རུ་ར། །ཁ་སྲལ་ས་བོན་ཉེའུ་ཤིང་པ། །འོ་མ་བཅས་འཐུང་རྒས་པ་ཡང་། །བུད་མེད་ བརྒྱ་ལ་སྤྱོད་པར་ནུས།།གང་ཡང་སྣུམ་ཞིང་མངར་བ་དང་། །སྟོབས་འཕེལ་ཉམས་ནི་བརྟས་བྱེད་དང་། །ཡིད་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་རོ་ཙར་བཤད། །དེ་བས་རྫས་ནི་འདི་ལྟ་བུས། །བརྟས་བྱས་བུད་མེད་ལ་འཇུག་བྱ། །རང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དང་། ། བུད་མེད་ཡོན་ཏན་གྱིས་དགའ་སྤྱད། །ཆོས་ཀྱི་དཔག་བསམ་ཤིང་མྱུ་གུ། །དབང་པོའི་བདེ་བ་ཀུན་བསྟེན་བྱ། །ཡུལ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལྔ། །འདོད་པའི་ལྷ་ཡི་མདའ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་འོང་ཡུལ་ནི་རེ་རེས་ཀྱང་། །ཚིམ་ཞིང་དགའ་བྱེད་མཆོག་ཡིན་ནོ།

夜晚不要立即入睡，不疲倦地行房事。
山羊睾丸用牛奶煮，
多次与芝麻混合，
加入糖食用者，
自认能与百位女子行事。
毗提利粉末，
多次用自己的精液调制，
加入酥油蜂蜜舔食，能与十位女子行事。
胡椒与诃子粉末，
用自己的精液充分调制，
加入肉、糖、酥油和蜂蜜，
食用后饮用牛奶的人，
即使到了八十岁，
仍保持青春能行欲事。
木箭粉末二两，
与等量的酥油蜂蜜，
食用后饮用牛奶，
此人能常常行欲事。
螃蟹壳的粉末，
用牛奶调制饮用，
食用加入糖、牛奶、酥油的
食物后能与女子行事。
帕雅斯亚与牛奶煮沸，
加入酥油蜂蜜食用，
饮用母牛初乳，
其精液永不枯竭。
青蛙、糖的
种子粉末加糖，
饮用刚挤的牛奶，
能如羊驴般行事。
乌恰达粉末，
与小茴香调制亦是如此。
酸奶如月般白，
过滤后食用，
食用六十颗糖的米饭，
老者亦能如少年般行事。
姜黄、豆子、诃子，
青蛙种子、小茴香，
加牛奶饮用，老者
也能与百位女子行事。
凡是油腻而甘甜，
增长力量使身强健，
能使心情愉悦的，
这些都说是壮阳物。
因此用这些物质，
强身后与女子行事。
以自己的力量行事，
以女子的功德欢愉行事。
法如意树的新芽，
应享受一切感官之乐。
悦意的五种境，
是欲望天神之箭。
即使是一种悦意境，
也能满足带来最上喜乐。

།བུད་མེད་ལུས་ལ་འདུས་ནས་གང་། །གནས་པ་དེ་ནི་སྨོས་ཅི དགོས།།གང་གི་མིང་ཐོས་ན་ཡང་སྙིང་དགའ་ཞིང་། །མཐོང་ན་ངོམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། །དབང་པོ་ཀུན་འདྲེན་ལྕགས་ཀྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན། །བུད་མེད་ཁྱོ་ཡི་རྗེས་འཇུག་འཕྱོན་མ་མིན། །སྒྱུ་རྩལ་འཇོ་སྒེག་ན་ཚོད་ལུས་ཀྱིས་བརྒྱན། །དགའ་བའི་ཕྱིར་ནི་ངོ་ཚ་དབེན་པར་སྤྱོད། །ཚིག་སྙན་སྨྲ་ཞིང་ མཚུངས་པར་མངོན་དགའ་བཅས།།བུད་མེད་དེ་ནི་རོ་ཙའི་དོན་མཆོག་བྱེད། །འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་སྐྱོན་མེད་པའི། །ཡུལ་དང་དུས་དང་ཉམས་སྟོབས་རྗེས་མཐུན་ཞིང་། །སྨན་དཔྱད་བསྟན་བཅོས་སྦྱོར་དང་མི་འགལ་བ། །འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་མ་ལུས་སྤྱད་པར་བྱ། །བསྐུ་བྱུག་ལུས་ དྲིལ་སྨན་ཆུ་བླུགས་དང་དྲིལ།།མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་སྣ་ཚོགས་རྒྱན་དང་ལྡན། །གླུ་དང་སྙན་དངགས་ལ་སོགས་གཏམ་ལ་མཁས། །རང་བཞིན་ན་ཚོད་མཚུངས་ཤིང་དབང་གྱུར་གྲོགས། །རང་གི་ཁང་པའི་ཉེ་འཁོར་ཁྲུས་རྫིང་བུ། །པདྨའི་གེ་སར་སྦྲང་རྩིས་མྱོས་པ་ཡིས། །སྦྲང་མ་བྱ་དང་བཅས་པས་ གྱུར་པ་ནི།།སྔོ་ཞིང་གཞི་མཉམ་རི་ཡི་འདབ་ན་ནི། །ནགས་ཚལ་ཁྱིམ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །མཐོང་ན་དགའ་བའི་ཤིང་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ། །མཉན་ན་བདེ་བའི་ཁུ་བྱུག་སྒྲ་སྙན་སྒྲོགས། །ལུས་བདེ་བུད་མེད་རྒྱན་ལྡན་དུས་དབང་འགྱུར། །སེམས་བདེ་མ་ལུས་འཁོར་གྱིས་བསྐོར་བ་དང་། ། སོ་རྩི་དང་ནི་ཆང་དང་ཆུང་མ་ནི། །ཡིད་འོང་མཚན་མོ་ཟླ་ཟེར་བཅས་པར་འདུག་།ཡིད་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་དང་གང་། །དེ་དང་དེ་ནི་རོ་ཙར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཆུང་མའི་ཁ་ནི་ཨུཏྤལ་ལྟར་དྲི་ཞིམ། །པི་ཝང་སྙན་པའི་སྒྲ་ནི་ཉན་བྱེད་དང་། །མལ་སྟན་ཡིད་འོང་མེ་ཏོག་གཅལ་བཀྲམ་པ། ། ལྕུག་མ་མེ་ཏོག་མྱུ་གུས་བརྒྱན་པ་འདྲ། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་གནོད་པ་གང་ཡང་མེད། །ཡུལ་གྱི་ཡིད་ལ་གནོད་པ་ཆུང་ངུའང་མེད། །རོ་ཙའི་སྦྱོར་བ་ཉེ་བར་ལྡན་གྱུར་པ། །འདོད་པའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད། །གླ་སྒང་པར་པ་ཏ་ནི་རིམས་ལ་ཕན། །སྐོམ་དད་ཆེ་ལ་བོང་པ བསྲེགས་པ་ནི།།ཆུ་ཡི་ནང་དུ་གསུར་པའི་དངས་མ་ཕན། །སློན་ལ་འབྲས་ཡོས་ཆུ་སོའི་ནང་བྲག་ཞུན། །གཅིན་སྙི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེར་པོ་གཉིས། །སྐྱ་རྦབ་ནད་ལ་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མཆོག་།རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་ནི་ཨ་རུ་ར། །མཆེར་པའི་ནད་ལ་པི་པི་ལིང་མཆོག་ཡིན། །གློ་རྡོལ་བ་ལ་ རྒྱ་སྐྱེགས་ཁུ་བ་བསྔགས།།དུག་གི་ནད་ལ་ཤིར་ཤ་རབ་ཏུ་བསྔགས། །ཚིལ་དང་རླུང་ནད་ལ་ནི་གུ་གུལ་ཕན། །ཁྲག་མཁྲིས་ལ་ནི་བ་ཤ་ཀ་རབ་བསྔགས། །འཁྲུ་བའི་ནད་ལ་དུག་མོ་ཉུང་ཕན་ཞིང་། །གཞང་འབྲུམ་གོ་བྱེ་དབྱིག་དུག་ལ་གསེར་ཕན། །ཚོ་ཆེས་པ་ལ་སྐྱེར་ཁཎྜ་བསྔགས་ ཤིང་།།སྲིན་བུའི་ནད་ནི་བྱི་དང་ག་ཡིས་འཇོམས། །གཅོང་ཆེན་ལ་ཆང་ར་ཤའམ་འོ་མ་ཕན། །མིག་གི་ནད་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་རབ་ཕན། །དྲེག་ནད་ལ་ནི་སླེ་ཏྲེས་རབ་བསྔགས་ཤིང་། །ཕོ་བའི་ནད་ལ་དར་བ་གསར་པ་མཆོག་།མཛེ་ལ་སེང་ལྡེང་སྙིང་པོ་བསྟེན་པས་མཆོག་།ནད་ཀུན་ལ་ནི་བྲག་ ཞུན་རབ་ཏུ་བསྔགས།།སྨྱོ་བྱེད་ནད་ལ་མར་ནི་རྙིང་པ་ཕན། །བརྗེད་བྱེད་ནད་ལ་བྲམྷིའི་རྩ་བ་ཕན། །མྱ་ངན་ལ་ནི་ཆང་ནི་བླུད་པས་ཕན། །གཉིད་མེད་པ་ཡི་ནད་ནི་འོ་མས་སེལ། །ཆམ་པ་ཞོ་ནི་སྦྱར་མ་དག་གིས་སེལ། །རིད་པའི་ནད་ལ་ཤ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །རླུང་གི་ནད་ལ་སྒོག་སྐྱ་རབ་ཏུ་བསྔགས། །ཡན་ ལག་རེངས་པའི་ནད་ནི་དུགས་ཀྱིས་སེལ།།ཕྲག་པ་ཕྲག་གོང་ལག་ངར་ན་བ་ལ། །ཐང་ཆུ་ཁ་བོར་ཡི་སྣ་སྨན་གཏང་། །གླད་པའི་ནད་ལ་མར་སར་ཧྭགས་ཀྱིས་སེལ། །དམུ་རྫིང་རྔ་མོའི་གཅིན་དང་འོ་མས་སེལ། །མགོ་བའི་ནད་ཀུན་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བསྔགས། །

聚集在女性身体中的，何需多说。听到名字时心生欢喜，见到时永不满足，能牵引一切感官如铁钩。
女性追随丈夫而非轻浮女子，以技艺、妩媚、年龄和身体为装饰，为欢愉而无羞耻地独处，说悦耳话语并表现同等的欢喜。
那女子成就最胜欲乐。应当依照欲经所说无过失的，随顺地域、时节和体力，不违背医方典籍配制，行一切无余欲行。
涂抹身体、沐浴药水，佩戴各种花鬘装饰，善于歌咏诗歌等谈论，年龄相仿而成为亲密伴侣。
自家周围的浴池中，蜜蜂和鸟儿因莲花花蕊的蜜汁而陶醉。
在青翠平坦的山坡上，有靠近住所的森林，生长着令人赏心悦目的各种树木，传出悦耳的杜鹃鸟鸣声。
身体舒适、女子装饰庄严时节当权，心情愉悦众人环绕，牙膏、美酒与妻子，在月光照耀的宜人夜晚相聚。
凡是能令心生欢喜的，那一切都能增进欲乐。妻子的口如青莲般芬芳，聆听琵琶悦耳的声音，卧具宜人铺满鲜花，如藤蔓花蕾装饰一般。
于地域时节皆无害，对地方心意毫无损害，具足欲乐之配制，圆满一切所欲之欲。
岩白菜对发热有益，对口渴者，燃烧驴粪，将其烟气溶于水中的精华有益。
对呕吐，炒米、石膏粉有益。对尿频，訶子和两种黄色药材。对白癜风，铁粉最佳。
对风病和痰病用訶子，对脾病胡椒最佳。对肺病，石榴汁受赞誉。
对中毒，使用诃子最受推崇。对脂肪病和风病，安息香有益。对血胆病，夏枯草最受推崇。
对腹泻，野葛有益；对痔疮、脱肛和砒霜中毒，黄金有益。对肥胖，酸枣糖受推崇。
虫病由蓖麻子消除。对重病，酒、羊肉或牛奶有益。对眼病，三果最有益。
对皮垢病，白芥子最受推崇。对胃病，新鲜酸奶最佳。对麻风病，紫檀心材最佳。
对一切病，岩盐最受推崇。对癫狂病，陈年酥油有益。对健忘症，婆罗米根有益。
对忧愁，饮酒有益。失眠病由牛奶治愈。感冒由发酵的酸奶治愈。
对消瘦病应给予肉食。对风病，大蒜最受推崇。肢体僵硬病由热敷治愈。
对肩部、肩胛骨、前臂疼痛，应用温水和芳香药物做鼻疗。
脑病由新鲜酥油和艾灸治愈。水肿由母骆驼尿和牛奶治愈。对一切头部疾病，鼻疗最受推崇。

མགོ་བའི་ནད་ཀུན་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བསྔགས། །ཁོང་འབྲས་གསར་དུ་བྱུང་ལ་གཏར་ག་གདབ། ། ཁ་ཡི་ནད་ཀུན་ལ་ནི་མཁུར་བཀང་ཕན། །མིག་ནད་སྣ་སྨན་མིག་སྨན་བརྟབས་སེལ། །རྒས་པ་ལ་ནི་འོ་མ་ཞུན་མར་ཕན། །བརྒྱལ་ལ་ཆུ་གང་བླུགས་དང་གྲིབ་མ་ཕན། །དྲོད་ཆུང་ངལ་དང་སྒེའུ་གཤེར་ཚ་རན་ཕན། །དུབ་ལ་ཆང་འཐུངས་ལུས་ནི་ཁྲུས་བྱས་ཕན། །སྡུག་བསྔལ་བཟོད་དང་བརྟན་ལ་རྩོལ པ་ཕན།།གཅིན་སྲི་བ་ལ་གཟེ་མ་ཕན་པ་ཡིན། །ལུད་པ་ལུ་ལ་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཕན། །རྩིབ་ལོགས་གཟེར་ལ་པུཥྐར་མཱུ་ལ་ཕན། །རྒས་སྲ་བ་ལ་སྐྱུ་རུ་ར་ཕན་ཞིང་། །རྨ་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་གུ་གུལ་ཕན། །དེ་ལྟར་ནད་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྨན་གྱི་མཆོག་།བཤད་པས་ནད་ རྣམས་ཞི་བར་ནུས་པ་ཡིན།།དེ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ནི། །ཅི་རིགས་པར་ནི་བརྟགས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱ། །དེ་ལྟར་རྒྱུན་ཤེས་བུ་ལས་གཞུང་གི་མདོ། །ལེགས་པར་བཤད་པ་དེས་ནི་མ་ངོམས་པས། །མེ་བཞིན་འཇུག་སོགས་བློ་མཐུན་དད་པས་འདུད། །ཐེ་ཚོམ་འདི་ནི་མེ་བཞིན་འཇུག་གིས་དྲིས། ། སྐལ་ལྡན་ཁ་ཅིག་བདག་ཉིད་མཁས། །སྨན་དང་ནད་གཡོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །སྨན་པ་རྒན་པོའི་ལུང་གིས་ནི། །རྗེས་སུ་འཇུག་ཀྱང་ནད་བཅས་ཤིང་། །ནད་ཀྱིས་སྲོག་ནི་ཟད་པར་སྣང་། །གཞན་དག་དེ་ལས་གོ་བཟློག་སྣང་། །དེ་ཕྱིར་ཕན་དང་གནོད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་ངེས་པ་མ་མཆིས ན།།འདིར་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་ཅི་བསྟན། །དེ་ལྟར་མེ་བཞིན་འཇུག་སོགས་སློབ་མའི་ཚོགས། །རྟོག་པ་སྐྱེས་ལ་རྒྱུན་ཤེས་བུ་ཡིས་ནི། །དེ་ཉིད་མ་ལུས་རྣམ་པར་བཤད་གྱུར་པ། །གསོ་བྱས་མ་བྱས་མཉམ་པོར་བྱ་མི་རིགས། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །གསོ་བྱེད་བདེ་ འགྱུར་ཡོད་མོད་ཀྱི།།ནད་ཀྱི་འདམ་དུ་བྱིང་བ་ལ། །ལག་ནས་འདྲེན་ཐབས་སྨན་ཡིན་ནོ།

对于一切头部疾病推荐鼻药，新生的腹部肿块要放血。
对于一切口腔疾病漱口有益，眼病用鼻药和眼药涂抹可消除。
对于衰老者牛奶和酥油有益，对于昏厥者冷水浇灌和阴凉有益。
体温低、疲劳和水肿用温热适宜，疲惫时饮酒沐浴身体有益。
痛苦时忍耐和坚持努力有益，小便闭塞时泽马草有益。
咳嗽时甘蔗有益，肋部疼痛时莲花根有益。
便秘时诃子有益，伤口时三果和安息香有益。
如是所说诸病之最胜药，能够平息诸病。
这些要根据地域和时节的力量，观察适宜后调配。
如是续部之子所说教法要义，善说之后仍不满足。
如火而入等智慧相合者以信心顶礼，此疑问是如火而入所问。
某些具福者自认为精通，药物和护理具足圆满。
依照老医生的教诲，虽然随之而行却仍患病，并且生命被病耗尽。
其他人则与此相反，因此若利益和损害的果报不确定。
此处论典说明什么？如是如火而入等弟子众，生起疑惑时续部之子。
对此一切详细解说，治疗与否不应等同视之。
虽有具足六十支分的医方能带来安乐，但对于陷入病苦泥潭者，药物是拉出的方便。

།འཚོ་དང་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལ། །ཀུན་ལ་སྨན་ཡོད་མ་ཡིན་ཞིང་། །ཐབས་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ལ། །གཞན་དུ་ཐབས་ལ་ལྟོས་པའི་ནད། །ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ན་འགྲུབ་འགྱུར་བས། །རྒྱུ་ མེད་པར་ནི་གཏན་ཚིགས་མིན།།གང་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་ཕུན་ཚོགས་ནི། །ཀུན་དང་ལྡན་པས་གསོས་ན་ཡང་། །འཆི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་དེ་མ་ཡིན། །ཐབས་ནི་ཐབས་མིན་འགྱུར་ཡོད་མིན། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟའི་ཐབས་ལྡན་ཞིང་། །བློ་ལྡན་གསོ་བ་བྱས་གྱུར་ཀྱང་། །སྔོན་ལས་ཉེས་པ་མ་གྲུབ་པས། ། ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་ལྡན་མེད་ཡིན། །མེ་དང་ཆུ་སོགས་དུགས་དང་ནི། །རེངས་སོགས་མི་འགྲུབ་སུ་ཞིག་ཟེར། །བརྟ་དང་ཉམས་སྨད་འོ་མ་དང་། །འབྲས་ངན་མི་བྱེད་སུ་ཞིག་འདོད། །མ་ཤ་ཁ་སྲལ་ལ་སོགས་ལ། །རོ་ཙ་མི་ནུས་སུ་ཞིག་ཟེར། །བཤང་གཅི་བསྐྱེད་དང་མང་བར་ནི། །ནད་ལ་ཐེ་ཚོམ་སུ་ཞིག ཟེར།།སྔགས་དང་རྒྱུད་ནི་མེད་པ་རུ། །གང་གིས་དུག་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །གག་པ་ལ་སོགས་གསོ་བ་ནི། །མེད་པར་གང་ཞིག་བདེ་བར་འགྱུར། །འོན་ཀྱང་དུས་མིན་འཆི་ལ་སོགས། །གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ཏུ་ངེས་པར་གྲགས། །འབད་པ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ནི། །ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་བཟློག་ པར་ནུས།།ཙནྡན་ལ་སོགས་ཚ་སོགས་པ། །ལུང་ལས་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་སེལ། །རིམས་ལ་སྨྱུང་དང་བརྟ་བ་དག་།བསྟན་བཅོས་ཉིད་ལས་གྲགས་པ་ཡིན། །ཡན་ལག་བཞི་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱོར། །ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་སྦྱར་བྱ་ཞིང་། །གཞན་དུ་ནད་ཀྱི་ཚོགས་འཇོམས་ པ།།གསོ་བ་ཐེ་ཚོམ་བཅས་མི་བྱ། །འདི་ནི་དུས་མིན་འཆི་ཞགས་པ། །བརྟན་པོ་བཅོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ནད་ཀྱིས་སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པ་ལ། །སྔགས་མེད་པ་ཡི་སྲུང་སྐུད་ཡིན། །འདི་ནི་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས། །སེལ་བྱེད་བདུད་རྩི་མངོན་སུམ་ཡིན། །སྣད་ངན་ གནས་ན་འཕྲལ་དུ་ནི།།ཧ་ལ་ཧ་ལར་འགྱུར་བ་ཡིན། །བསྟན་བཅོས་ངེས་པ་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཚིག་ཙམ་ལ་ནི་རྗེས་གཞོལ་བའི། །གཤིན་རྗེའི་ཞགས་པ་ཐོགས་པ་བཞིན། །སྨན་པ་ངན་པ་རིང་དུ་སྤང་། །སྨན་པ་གཞུང་ལ་ལེགས་མཁས་ཤིང་། །ལུང་ལ་མཁས་པའི་བཟང་པོ་དང་། ། ལས་ལ་གོམས་ཤིང་དགེ་བ་ནི། །བཟང་པོར་འདོད་པ་དམ་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྡན། །རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་སྤངས་གྱུར་པ། །གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་མ་ལུས་པ། །ཁྱབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གནས་པ་ཡིན། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་གཞུང་རྗེས་འཇུག་།རྒྱ་ཆེའི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས། །རྒྱ་མཚོ ཆེན་པོ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་།།བསྡུས་དོན་ཉེ་བར་མཚོན་བྱེད་ཡིན། །སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་པ་ལས། །ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྡུས་བདུད་རྩིའི་ཚོགས་ཐོབ་གང་། །དེ་ལས་དོན་ཆེན་རྩོལ་བ་ཞན་པ་རྣམས། །དགའ་བར་བྱ་ཕྱིར་རྒྱུད་འདི་ལོགས་ཤིག་བྱས། །འདི་ནི་ལུད་ཆེན་ལས་ གྲགས་ཤིང་།།འབྲས་བུ་མངོན་དུ་སྟོན་བྱེད་པས། །སྔགས་དང་འདྲ་བར་ལེགས་སྦྱར་གྱི། །ལོག་དཔྱོད་ནམ་ཡང་མི་བྱའོ།

对于生存和死亡的转变，并非人人都有药物，也不取决于方法，而其他依赖方法的疾病，用方法修治就能治愈，没有原因就不成立理由。
即使你具足一切圆满而医治，也不能说必定会死，方法不会变成非方法。
假如具有这样的方法，有智慧地进行医治，但由于往昔业力过失未成熟，就不具足十六支分。
谁说火、水等热疗，以及僵硬等症状不能治愈？谁认为补养、调理、牛奶和劣质米不起作用？
谁说豆类、龟类等不能增进食欲？谁对大小便的产生和增多等病症有怀疑？
若无咒语和续部，何人能够驱除毒害？若无治疗感冒等疾病的方法，谁能获得安乐？
然而非时死亡等，在一切宗派中都确定闻名，即使以大精进，怎能被他人阻止？
檀香等热性药物，如经典所说能消除病症。对于热病要禁食和补养，这是在医论中所说。
具足四支分的功德，要善加观察后配制，否则消除病群的医治会带有怀疑。
这是能摧毁非时死亡的坚固绳索，对于被疾病惊吓恐惧者，是无咒的护身线。
这是众生痛苦的消除者，是现前的甘露，若处于恶劣环境立即会变成剧毒。
不懂医论的确定性，而只是追随言词的劣医，如同手持阎魔绳索，应当远远避开。
医生精通医典，通达经典的贤者，熟练技艺且具德行，这是贤善所认可的殊胜者。
如是具足续部功德，远离续部过失，遍及一切医疗论典，圆满安住。
随行大仙人论典，广大无垢之处，如同大海般深邃，是显示摄要之义。
从搅动八支分医药大海中，获得八支分摄集的甘露聚，为了使精进微弱而具大义者欢喜，特别造此续部。
这是从大论中闻名，能显示现前果报，如同咒语般善巧编排，永远不应作邪分别。

།འདི་བཀླགས་རྟོགས་དང་ཉམས་བླངས་པས། །ཚེ་རིང་བ་དང་ནད་མེད་དང་། །ཆོས་དང་ནོར་དང་བདེ་དང་གྲགས། །ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །འདི་ ནི་བལྟས་ན་བསྡུས་དོན་རྟོགས་ནུས་པས།།རང་གི་གོམས་ལས་སྨན་པས་བསྐྱོད་མི་ནུས། །རྒྱ་ཆེན་རྒྱུད་གཞན་དག་ལས་གོམས་གྱུར་པས། །མི་བསྐྱོད་གྱུར་གང་དེ་ནི་ངོ་མཚར་མེད། །གལ་ཏེ་ཙ་ར་ཀ་ནི་བསླབས་གྱུར་དེས་ནི་ལེགས་ཐོས་སོགས། །ལས་བཤད་ ནད་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཡང་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར་མ་ཡིན།།ཙ་ར་ཀ་ལ་མ་བསླབས་གསོ་བ་དག་ནི་མ་གོམས་པའི། །ཉོན་མོངས་དེས་ནི་ནད་པ་རྣམས་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟར་བྱ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ལེགས་པར་བཤད་པར་གྱུར་པའང་། །ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་མངོན་པར་སྤྱད་པར་མི་ བྱེད་གང་ཡིན་དེ།།དེ་ནི་དང་པོར་སྨན་དཔྱད་བསྟན་བཅོས་སྐྱོན་མེད་བཀླགས་གྱུར་ཞིང་། །སྐྱེས་བུ་ཚེ་ཡིས་ཇི་སྲིད་ཐུབ་ཀྱི་བར་དུ་བསླབ་པར་བྱེད། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །ཏིལ་མར་མར་སར་སྦྲང་རྩི་རིམ་བཞིན་བསྟེན། །དེ་ལྟར་ཚངས་པའམ་ཚངས་པའི་ བུ་ཡིས་བཤད།།ཚིག་གི་དབྱེ་བས་བཤད་ཀྱང་ཁྱད་འཕགས་མེད། །སྟོན་པ་པོ་ཡི་དབང་གིས་ནི། །སྨན་གྱི་ནུས་པ་ཁྱད་འཕགས་ཡིན། །དེ་བས་ཕྲག་དོག་སྤངས་ནས་ནི། །བར་མ་ཉིད་ལ་བསྟེན་པར་བྱ། །དྲང་སྲོང་གིས་བཤད་ཕྱིར་དགའ་ན། །ལེགས་ཐོས་ཙ་ར་ཀར་ མ་ཟད།།ལུག་སྩོགས་ཀྱིས་བྱས་ཅི་མི་སློབ། །དེ་བས་ལེགས་བཤད་གཟུང་བར་བྱ། །འདི་ནི་ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །སྙིང་པོ་ལས་ནི་སྙིང་པོ་བླངས་ནས་སུ། །རྣམ་པར་སྦྱར་ལས་དགེ་བ་གང་ཐོབ་པ། །དེ་ཡིས་འགྲོ་བས་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་ཤོག་།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས།ཕྱི་མའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པའོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་དགེ་འདུན་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས། རྒྱུད་ཕྱི་མའི་གནས་ཏེ་དྲུག་པའོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་རྫོགས་སོ།

读诵并修习此文者，必定获得长寿、无病、法、财、乐及名声。
此文观之即可了知要义，非由医者所能动摇，广大其他医典所修习，不动摇者实无稀奇。
若学习察拉迦医典者，连良闻等所说病名也不能知晓。未学习察拉迦且未修习医术者，以此烦恼如何医治病人？
由于执著的缘故，即使善说之法，极其愚痴者也不能实践。此人应首先阅读无过医论，并终其一生学习。
为平息风、胆、痰，应依次服用芝麻油、酥油、蜂蜜。如是梵天或梵天子所说，虽以不同词语表述，亦无殊胜差别。
由说法者的缘故，药物功效有所差异。因此应舍弃嫉妒，依止中道。
若因仙人所说而欢喜，不仅是良闻察拉迦，为何不学习羊等所作？是故应当受持善说。
此乃从生命明论大海之精华中提炼精华，由此圆满所获功德，愿众生由此见到真实义。
此为《医论八支精要》后续篇第四十章。
医王僧秘密之子大医法科所造《医论八支精要》后续篇第六章圆满。
《医论八支精要》圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛཱ་རན་དྷ་ར་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོཙྪ་བ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།

印度堪布扎然达热与
大译师比丘仁钦桑波译校润定。
